Deiziadur hindouek

Er c'hreiz, ouzh krec'h e weler Ganesha gant daou genseurt. War an eil e weler Krishna ha daou zen.

An deiziadur hindouek, implijet abaoe pell-kenañ, zo un deiziadur loarel-ha-heolel. Kentañ devezh ar bloavezh mann eus an deiziadur hindouek a glot gant an 23 a viz Genver 3102 kent J.K. eus an deiziadur gregorian proleptek. Kemmet en deus a-hed an amzer ha diouzh ar broioù : un nebeud Stadoù indian o deus o stumm dezhe o-unan, ouzhpenn deiziadur broadel India ha Pakistan a ra deiziadur desi anezhañ.

Ar pep brasañ eus an deiziadurioù-se a zeu eus ur reizhiad displeget da gentañ er Vedanga Jyotisha eus Lagadha, ur stagadenn diwezhat d'ar Vedaoù, standardizet er Surya Siddhanta ( kantved CE) hag adreizhet kalz gant steredoniourien evel Aryabhata (499 CE), Varahamihira ( CE), ha Bhaskara ( CE). Stank eo an diforc'hioù hag an argemmoù lec'hel. Ar pezh a heul zo ur sell dre vras war reizhiad an deiziadur-se.

 Devezhioù 
En deiziadur hindouek e krog an devezh gant ar sav-heol. Pep devezh en deus pemp perzh disheñvel anvet angas. Emañ :

 An tithi (unan eus 30 rann eus ar miz sinodek) oberiant da vare ar sav-heol
 Ar vaasara, vaar (ravi-vaar, som-vaar, etc.) pe devezh ar sizhun
 An nakchatra (unan eus 27 rann eus ekliptik an oabl) m'emañ al loar d'ar sav-heol
 Ar yoga (unan eus 27 rann diazezet war hedred ekliptik an Heol hag al Loar) oberiant da vare ar sav-heol
 Ar karana (rannoù diazezet war tithis) oberiant da vare ar sav-heol.
panchāngas a vez graet anezhe a-gevret, diwar ar (sañskriteg: pancha = pemp). Un displegadenn eus ar ger-se zo da-heul.

 Vaasara 
Vaasara a vez lavaret evit devezhioù ar sizhun a zo heñvel-kenañ ouzh anvioù an deizioù e sevenadurioù ar c'hornôg:drik panchang 
NnnAnv sañskritek ha kannadek eus deiz ar sizhunAnv brezhonek ha Latin eus deiz ar sizhunKorf-oabl1Ravi vāsara  रविवासरः ಭಾನುವಾರSul/dies SolisRavi = Heol2Soma vāsara  सोमवासरः ಸೋಮವಾರLun/dies LunaeSoma = al Loar3Mangala vāsara  मंगलवासरः ಮಂಗಳವಾರMeurzh/dies MartisMangala = Meurzh4Budha vāsara  बुधवासरः ಬುಧವಾರMerc'her/dies MercuriiBudha = Merc'her5Guru vāsaraगुरुवासरः ಗುರುವಾರorBruhaspati vāsaraबृहस्पतिवासरः Yaou/dies IovisGuru (Brihaspati) = Jupiter6Shukra vāsara  शुक्रवासरः ಶುಕ್ರವಾರGwener/dies VenerisShukra = Gwener7Shani vāsara  शनिवासरः ಶನಿವಾರSadorn/dies SaturnisShani = Sadorn 
Ar ger -vaasara a vez berraet alies e vaara pe vaar er yezhoù a ziskenn eus ar sañskriteg. Kalz argemmoù zo en anvioù-se er yezhoù rannvroel, lod oc'h ober gant anvoioù all eus ar c'horfoù-egor meneget dreist-holl.

 an Nakchatraoù 
Rannet eo an ekliptik e 27 nakchatra a glot gant kelc'hiad al Loar dirak ar stered diloc'h, e-pad 27 devezh ha 7¾ eurvezh. Kempouezet eo lodenn ar gevrenn gant un 28vet nakchatra etrelakaet.
Hañval eo e anavaezed ar Nakchatraoù e mare ar Rig Veda, en eil ha kentañ milved Kent J.K.

Rannet eo an ekliptik e nakchatraoù o vont eus ar c'hornôg d'ar reter, hag o kregiñ en ul lec'h a zo, hervez an hengoun, ur poent war an ekliptik rag-eeun en tu enep d'ar steredenn Spica anvet Chitrā e sañskriteg. (termenadurioù all hag un tamm disheñvel zo.) Anvet eoMeshādi pe "Deroù Aries". Kement-se a oa gwir pa oa ar gedez — el lec'h ma kej an ekliptik gant ar c'heheder — en Aries (Hiziv emañ er Pisces, 28 derez a-raok deroù Aries). Ar c'hemm etre Meshādi hag ar gedez a-vremañ zo anvet ayanāngsha pe kevrenn an ekliptik. Abalamour da gelc'hiad 25 800 vloaz presesiad ar c'hedehezioù e oa ar gedez rag-eeun en tu enep da Spica e 285 CE, war-dro mare ar Surya SiddhantaChatterjee, S.K., Indian Calendric System, Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India, 1998.Indian Calendars: Comparing the Surya Siddhanta and the Astronomical Ephemeris, Chia Daphne and Helmer Aslaksen, April, 2001]]

Setu amañ da-heul roll an nakchatraoù gant rannoù an oabl a glot gante, hervvez BashamBasham A.L., The Wonder that was India,  Macmillan (Rupa and Co, Calcutta, reprint), 1954, Appendix II : Astronomy. Evel boaz ez eus kalz stummoù gant kemmoù bihan. an anvioù er bann a-zehou a ziskouez penaos e klot ar nakchatraoù gant an anvioù stered a-vremañ tamm-pe-damm. Taolit evezh n'eo ket ar nakchatraoù (er c'hennarroud-se) steredennoù hepken met kentoc'h tammoù eus an ekliptik enno ur steredenn pe muioc'h. Abalamour da se e vez meneget estroc'h evit ur steredenn evit pep nakchatra.

#Anv e sañskritegसंस्कृतम्Anv e Malayalamegമലയാളം Anv e Tamilegதமிழ்Anv e Telougouegతెలుగు Anv e Kannadaegಕನ್ನಡ Anvioù stered eus ar c'hornôg 1 Ashvinīअश्विनी Ashvatiഅശ്വതി Aswiniஅஸ்வினி Aswiniఅశ్వినిAshwiniಅಶ್ವಿನಿ β ha γ Arietis 2 Bharanīभरणी  Bharaṇiഭരണി  Baraṇiபரணி Bharaniభరణి Bharaṇiಭರಣಿ 35, 39, ha 41 Arietis 3 Krittikāकृत्तिका  Kārttikaകാർത്തിക  Kārthikaiகார்த்திகை  Krithika కృత్తిక  Krithika ಕೃತಿಕ ar Yar wenn 4 Rohiniरोहिणी  Rōhiṇiരോഹിണി  Rōhiṇiரோகிணி Rohini రోహిణిRohini ರೋಹಿಣಿ Aldebaran 5  Mrigashīrshaम्रृगशीर्षा  Makayiramമകയിരം  Mirugasīridamமிருகசீரிடம்  Mrigashīra మృగశిర Mrigashīra ಮೃಗಶಿರ λ, φ Orionis 6  Ārdrāआद्रा  Ātira or Tiruvātiraആതിര (തിരുവാതിര)  Thiruvādhiraiதிருவாதிரை Arudra ఆరుద్ర Aridra ಆರಿದ್ರ Betelgeuz 7  Punarvasuपुनर्वसु  Puṇartamപുണർതം  Punarpoosamபுனர்பூசம் Punarvasuపునర్వసుPunarvasu ಪುನರ್ವಸು Castor ha Pollux 8  Pushyaपुष्य  Pūyamപൂയം  Poosamபூசம் Pushyamiపుష్యమిPushya ಪುಷ್ಯ γ, δ ha θ Cancri 9  Āshleshāआश्ळेषा / आश्लेषा Āyilyamആയില്യം Ayilyamஆயில்யம் Āshleshāఆశ్లేషAslesha  ಆಶ್ಲೇಷ δ, ε, η, ρ, ha σ Hydrae 10  Maghāमघा  Makamമകം  Magamமகம் MakhaమఖMaghe  ಮಘೆRegulus 11  Pūrva or Pūrva Phalgunīपूर्व फाल्गुनी  Pūramപൂരം  Pooramபூரம் Pūrva Phalgunī/Pubbaపూర్వా ఫల్గుణి / పుబ్బ  Hubba ಹುಬ್ಬ δ ha θ Leonis 12  Uttara or Uttara Phalgunīउत्तर फाल्गुनी  Utramഉത്രം  Uthiramஉத்திரம் Uttara Phalgunī/Uttaraఉత్తర ఫల్గుణి / ఉత్తర Utthara ಉತ್ತರೆ Denebola 13  Hastaहस्त  Attamഅത്തം Asthamஅஸ்தம் Hastaహస్తHastha ಹಸ್ತ α, β, γ, δ ha ε Corvi 14  Chitrāचित्रा  Chittira (Chitra)ചിത്തിര (ചിത്ര) Chithiraiசித்திரை Chittaచిత్తChittha ಚಿತ್ತ Spika 15  Svātīस्वाती  Chōtiചോതി Swathiசுவாதி Swathiస్వాతిSwarhi ಸ್ವಾತಿ Arcturus 16  Vishākhāविशाखा  Vishākhamവിശാഖം Visakamவிசாகம்Vishākhāవిశాఖ Vishakheವಿಶಾಖೆ  α, β, γ ha ι Librae 17  Anurādhāअनुराधा  Anizhamഅനിഴം  Anushamஅனுஷம் AnurādhāఅనూరాధAnuradhaಅನುರಾಧ β, δ ha π Scorpionis 18  Jyeshthaज्येष्ठा  Kēṭṭa (Trikkēṭṭa)കേട്ട (തൃക്കേട്ട)Kettaiகேட்டை Jyeshthaజ్యేష్ఠJestaಜೇಷ್ಟ  α, σ, ha τ Scorpionis 19  Mūlaमूल  Mūlamമൂലം Mūlamமூலம் MoolaమూలMoola ಮೂಲ  ε, ζ, η, θ, ι, κ, λ, μ ha ν Scorpionis 20  Pūrva Ashādhāपूर्वाषाढा  Pūrāṭamപൂരാടം  Pūradamபூராடம் Pūrva Ashādhāపూర్వాషాఢPoorvashadaಪೂರ್ವಾಷಾಢ δ hag ε Sagittarii 21  Uttara Ashādhāउत्तराषाढा  Utrāṭamഉത്രാടം  Uthirādamஉத்திராடம் Uttara Ashādhāఉత్తరాషాఢUttharashadaಉತ್ತರಾಷಾಢ ζ ha σ Sagittarii 22  Shravanaश्रवण  Tiruvōnam ഓണം (തിരുവോണം) Tiruvōnamதிருவோணம் Shravanamశ్రవణంShravanaಶ್ರಾವಣ α, β ha γ Aquilae 23  Shravishthā or Dhanishtaश्रविष्ठा or धनिष्ठा  Aviṭṭamഅവിട്ടം  Aviṭṭamஅவிட்டம் Dhanishtaధనిష్ఠ Dhanishtaಧನಿಷ್ಟ  α to δ Delphinus 24  Shatabhishā or Shatatarakaशतभिषक् / शततारका Chatayam ചതയം Sadayamசதயம் Shatabhishāmశతభిషంshathatharaಶಥತಾರ  γ Aquarii 25  Pūrva Bhādrapadāपूर्वभाद्रपदा / पूर्वप्रोष्ठपदा  Pūruruṭṭātiപൂരുരുട്ടാതി Pūruruṭṭādhiபூரட்டாதி Pūrva Bhādraపూర్వాభాద్రpoorvabadhraಪೂರ್ವಾ ಭಾದ್ರ α ha β Pegasi 26  Uttara Bhādrapadāउत्तरभाद्रपदा / उत्तरप्रोष्ठपदा  Uttṛṭṭātiഉത്രട്ടാതി  Uttṛṭṭādhiஉத்திரட்டாதி Uttara Bhādraఉత్తరాభాద్రUttharabadhraಉತ್ತರಾ ಭಾದ್ರ γ Pegasi hag α Andromedae 27  Revatiरेवती  Rēvatiരേവതി  Rēvathiரேவதி RēvathiరేవతిRevatiರೇವತಿ  ζ Piscium

Ur 28vet nakchatra etrelakaet ouzhpenn, Abhijit (अभिजित्)(α, ε and ζ Lyrae - Vega - etre Uttarasharha ha Sravana. 

An nakchatra m'emañ al loar da vare sav-heol un devezh lakaet, eo an nakchatra evit an deiz-se.

 Anvioù ar mizioù 
Daouzek miz zo deiziadur loarel hindouek :

 Chaitra (चैत्र, चैत)
 Vaishākh (वैशाख, बैसाख)
 Jyaishtha (ज्येष्ठ, जेठ)
 Āshādha (आषाढ, आषाढ़)
 Shrāvana (श्रावण, सावन)
 Bhaadra pe, Bhādrapad (भाद्रपद, भादो)
 Āshwin (आश्विन)
 Kārtik (कार्तिक)
 Agrahayana pe, Mārgashīrsha (मार्गशीर्ष, अगहन)
 Paush (पौष)
 Māgh (माघ)
 Phālgun(फाल्गुन)

Gouzout petore anv e kemer ur miz loarel zo kemplezh. Diazezet eo war ar rāshi (arouezioù ar zodiag) ma tremn an Heol e-doug ur miz loarel, i.e. a-raok al loar nevez a echuoar miz.

Daouzek anv rāshi zo ha daouzek anv miz loarel. Pa dremen an Heol dre ar Mesha rāshi e-pad ur miz loarel, neuze ez eo Chaitra anv ar miz loarel. Pa dremen an Heol e Vrishabha, neuze ez eo Vaishākh anv ar miz loarel. Ha kement zo ...

Pa implijer tremen an Heol dre steredegoù disheñvel eus ar zodiak (Rashi) neuze en em gaver gant mizioù diouzh an Heol, na gemmont ket e-keñver an deiziadur gregorian. Mizioù heolel an deiziadur hindouek, ar c'houlzioù-bloaz hindouek a glot gante hag ar mizioù gregorian zo :

 (Rashi)Saur Maas(Miziom diouzh an Heol) Ritu(Koulz-bloaz) Mizioùgregorian Zodiak Mesha Vasant(Nevezamzer) Meurzh/Ebrel Tourz Vrishabha Ebrel/Mae Tarv Mithuna Grishma(Hañv) Mae/Mezheven Gevelled Karkata Mezeheven/Gouere Krank Simha Varsha (monson) Gouere/Eost Leon Kanya Eost/Gwengolo Gwerc'hez Tula Sharad(diskar-amzer) Gwengolo/Here Balañsoù Vrishchika Here/Du Krug Dhanur Hemanta(diskar-amzer-goañv) Du/Kerzu Saezhataer Makara Kerzu/Genver Gavr Kumbha Shishir(Goañv-Nevezamzer) Genver/C'hwevrer Skuilher-dour Meena C'hwevrer/Meurzh Pesked

Anvioù ar bloazioù

1. Prabhava
2. Vibhava
3. Shukla
4. Pramoda
5. Prajāpati
6. Āngirasa
7. Shrīmukha
8. Bhāva
9. Yuva
10. Dhātri
11. Īshvara
12. Bahudhānya
13. Pramādhi
14. Vikrama (2000-2001)
15. Vrisha (2001-02)
16. Chitrabhānu (2002-03)
17. Svabhānu (2003-04)
18. Tārana (2004-05)
19. Pārthiva (2005-06)
20. Vyaya (2006-2007)
21. Sarvajeeth (2007-08)
22. Sarvadhāri (2008-09)
23. Virodhi (2009-10)
24. Vikrita (2010-11)
25. Khara (2011-12)
26. Nandana (2012-13)
27. Vijaya
28. Jaya
29. Manmadha
30. Durmukhi
31. Hevilambi
32. Vilambi
33. Vikāri
34. Shārvari
35. Plava
36. Shubhakruti
37. Sobhakruthi
38. Krodhi
39. Vishvāvasu
40. Parābhava
41. Plavanga
42. Kīlaka
43. Saumya
44. Sādhārana
45. Virodhikruthi
46. Paridhāvi
47. Pramādicha
48. Ānanda
49. Rākshasa
50. Anala
51. Pingala
52. Kālayukthi
53. Siddhārthi
54. Raudra
55. Durmathi
56. Dundubhi
57. Rudhirodgāri
58. Raktākshi
59. Krodhana
60. Akshaya

Oadvezhioù
Pevar a zo:
 Krita Yuga or Satya Yuga
 Treta Yuga
 Dvāpara Yuga
 Kali Yuga

 Notennoù 

 Levrlennadur 
 Reingold and Dershowitz, Calendrical Calculations, Millennium Edition, Cambridge University Press, 2004. ISBN 0-521-77752-6
 S. Balachandra Rao, Indian Astronomy: An Introduction, Universities Press, Hyderabad, 2000.
 "Hindu Chronology", Encyclopædia Britannica Eleventh Edition (1911)
 Shriramana Sharma, Deiziadurioù hindou

 Liammoù diavaez 
 Hindu Calendar with most festivals from 1583 to 2582 C.E.
 Dizoleiñ an deiziadur hindouek (pdf)
 Keñveriañ ar Surya Siddhanta hag an deiziadur steredoniezh gant Daphne Chia (pdf, 404KB)
 ISKCON An deiziadur hindouek
 Hindu Calendar / Panchang evit ar bed.
 Panchangam evit 1900-2006 107 vloaz.
 Hindu Festival Deiziadur Vrindavan.
 Jederez evit jubennadur Swami Sri Yukteswar eus ar Youga
 An deiziadur nepalek
 First National Prezegenn diwar-benn Panchanga Ganitam, Tirumala, 24-26 a viz Kerzu 2010
 Pennad Patrizia Norelli-Bachelet diwar-benn Panchanga Ganitam kinniget d'ar c'hentañ prezegenn vroadel diwar-benn Panchanga Ganitam, Tirumala, 25 a viz Kerzu 2010
 Hindu Calendar as Real Time Clock as RSS Feed for Tickets
 Universal panchangam for selection of Muhurthas using all ayanamsas like Lahiri, Raman, KP, Vakya, Drik (Thiru Ganitham), Sayana (Western)

Rummad:Deiziadurioù