Brezel Viêt Nam

Brezel Viêt Nam, e vietnameg Chiến tranh Việt Nam, pe Eil brezel Indez-Sina, pe c'hoazh Brezel da dalañ ouzh Amerika (e vietnameg Kháng chiến chống Mỹ) a vez graet eus ar brezel a reas e reuz e-pad prantad ar Brezel Yen, e broioù Viêt Nam, Laos ha Kambodia, etre  ar 1añ a viz Du 1955 ha kouezhadenn Saigon d'an 30 a viz Ebrel 1975. Brezel a zo bet etre Republik Demokratel Viêt Nam, en norzh (harpet gant an  URSS, Sina hag he c'hevredidi komunour) ha Republik Viêt Nam er su (harpet gant ar Stadoù-Unanet hag o c'hevredidi enepkomunour). Heuliañ a ra Kentañ brezel Indez-Sina (1946-1954) kollet gant ar C'hallaoued en Dien Bien Phu. Padout a reas hogos 20 vloaz, hag ar Stadoù-Unanet a gemeras perzh ennañ betek 1973. Astenn a reas ar brezel er broioù amezek, o lakaat ar brezel diabarzh e Laos d'ober e reuz gwashoc'h c'hoazh. E fin ar brezel e 1975 e oa aet an teir bro da Stadoù komunour. 

 Anvioù brezel Vietnam 
Hir ha don ez eo bet brezel Vietnam setu ma z'eo ganet kalz a c'heriaoueg liammet kren gant ar brezel-se. Dre ma z'eus bet un toullad a vrezelioù en Indez-Sina e vez kavet anvioù kendeuzet gant ar re a gemeras perzh ennañ da simplaat ar gompren eus peseurt brezel a vez kaoz.

Evit Vietnamiz ez eo "Chiến tranh Việt Nam" (Brezel ar Viêt Nam) pe "Kháng chiến chống Mỹ" (Brezel talañ ouzh Amerika).

E-kostez Stadunaniz e raer gant an anvioù "Brezel Viêt Nam" (Vietnam War) pe "Eil brezel Indez-Sina" (Second Indochina War ) pe "Vietnam Conflict", pe c'hoazh evit an ez-soudarded "The Nam".

 Geriaoueg Brezel Vietnam 
Un hir a vrezel ez eo bet gant anvioù spis-tre : gwelet ar pennad Geriaoueg Brezel Vietnam.

 Istor brezel Vietnam 
Evit talañ ouzh oberiantoù-kuzh ar Viet Cong e voe kaset an oberiadur brezel Ranch Hand da benn en ur implijout ar c'hontammer Orañjez un arm kimiek. Ne ra forzh ar goust, al lu stadunanat a felle dezhañ bezañ trec'h.

A-feur ma voe dipitet hag enebet pobl ar Stadoù-Unanet ouzh brezel Vietnam e krogas mare vietnamizadur ar brezel gant engouestl an droadegiezh stadunanat o vont war vihanaat ha leuskel lu su Vietnam da genderc'hel gant ar stourm enep-komunour e-unanig. Goude ma voe sinet skrid-emglev peoc'h Pariz gant an holl duioù engouestlet er brezel d'ar 27 a viz Genver 1973 e kendalc'has an emgannoù dizehan.

 Ar Stadoù-Unanet o kuitaat brezel Vietnam (1973-1975) 
Dre nerzh al lusk enebet da brezel Vietnam er Stadoù-Unanet ha peurrest bed ar C'hornôg, o welet enepsevenadur ar bloavezhioù 1960 o vont war fonusaat, e paouezas an engouestl eeun a soudarded stadunanat. D'ar 15 a viz Eost 1973 e voe votet ar Case–Church Amendment gant Kendalc'h Ar Stadoù-Unanet. Difenn a rae da arme ar vro kenderc'hel gant brezeliañ er Vietnam, Laos ha Kambodia paneveken aotre Kendalc'h ar Stadoù-Unanet d'ar Prezidant.

Ne baouezas ket ar Brezel evit ar Stadoù-Unanet memestra, ha kenderc'hel a rae da reiñ harp da Vietnam ar su dre an arc'hantaouiñ hag en ur reiñ dafar brezel (betek ar c'hontammer orañjez).


 Dibenn brezel Vietnam 
Aet e oa an trec'h gant an norzh, ha kuitaet e voe Indez-Sina gant ar Stadoù-Unanet dindan ur stumm feukus ha stroñs evit he fobl, a wele skeudennoù tec'hadenn Stadunaniz ha lod Vietnamianiz diouzh kannadur ar Stadoù-Unanet e Saigon. D'an 30 a viz Ebrel 1975, da 3 eur hanter diouzh an abardaez, e voe echu gant Vietnam ar su, gant kouezhadenn Saigon. Embannet e voe ur gouarnamant komunour e su ar vro ha staget ouzh norzh d'an 2 a viz Gouere 1976, d'ober Republik Sokialour Viêt Nam.

Milionoù a boat-people a glaskas tec'hout ar vro e-pad an dek vloaz war-lerc'h. 250 000 anezho a zo aet da anaon war vor hervez Komiserdi meur ar vroadoù-unanet d'ar repuidi.

Feukus da vat ez eo bet brezel Vietnam d'ar bobl stadunanat ha peurrest ar bed, ha kement-mañ abalamour da veur a abeg:
 Kollet ez eo bet ar brezel, ar pezh a chom hiziv a deiz c'hoazh ur glizenn en Istor stadunanat.
 58 177 soudard marvet, 153 303 mac'hagnet don, kolloù ramzel, ar re uhelañ gant lu ar Stadoù-Unanet abaoe an Eil brezel-bed. 
 7,08 milion a donennoù bombezennoù a zo bet stlapet e-pad ar brezel (da geñveriañ gant an 3,4 milion a donennoù bet stlapet gant an holl Gevredidi war holl tachennoù emgann an Eil brezel-bed) dindan un doare dizehan ha dall, en ur lazhañ siviled nemetken evit ul lod bras.
 Implij armoù-spont evel an Napalm, bombezadegoù ramzel ar c'hirri-nij B-52, implij ar c'hontammer orañjez.
 Lazhadegoù-sivil ha muntroù-brezel e-leizh ha gant an holl tuioù engouestlet er brezel.
 Ar wech kentañ eo e voe ken taolennet ur brezel gant ar gelaouennerien, dreist-holl a-fed poltridi ha filmoù kelaouiñ skrijus o tiskouez gwirvoud ar brezel.

 Ar sinema ha brezel Vietnam 
Diaes ez eo bet d'ar sinema mont etrezek brezel Vietnam. An nebeud filmoù betek ar bloavezhioù 1970 a oa reoù propaganda arc'hantouet gant al lu stadunanat. Adal ar bloavezhioù 1970 e krogas saverien filmoù kalonek da vont etrezek ur sell gwirion war ar brezel-se, met hep harp arc'hant ha prest dafar brezel an arme stadunanat (The Deer Hunter, Apocalypse Now). Er bloavezhioù 1980 e krogas filmoù 'zo da vont etrezek brezel Vietnam gant ur sell broadelour-tre. Ar re-se a voe sikouret kalz gant al lu stadunanat (Rambo II, We were soldiers).
 The Deer Hunter gant Michael Cimino, 1978
 Apocalypse Now gant Francis Ford Coppola, 1979
 Rambo: First Blood gant Ted Kotcheff, 1982
 Rambo: First Blood Part II gant George Pan Cosmatos, 1985
 Platoon gant Oliver Stone, 1986
 Full Metal Jacket gant Stanley Kubrick, 1987
 Good Morning, Vietnam gant Barry Levinson, 1987
 Hamburger Hill gant John Irvin, 1987
 Born on the Fourth of July gant Oliver Stone, 1989
 Casualties of War gant Brian De Palma, 1989
 Heaven and Earth gant Oliver Stone, 1993
 Forrest Gump gant Robert Zemeckis, 1994
 Tigerland gant Joel Schumacher, 2000
 We Were Soldiers gant Randall Wallace, 2002
 R-Point gant Kong Su-chang, 2004

Ur stirad skinwel a zo bet war brezel Vietnam :
 Tour of Duty gant L. Travis Clark Steve Duncan, 1987-1990

 C'hoarioù video ha Brezel Vietnam 
C'hoarioù e-leizh zo bet awenet gant Brezel Vietnam adalek fin ar bloavezhioù 1990 ha penn-kentañ ar bloavezhioù 2000. A-raok e seblante diaes lakaat aergelc'h ar brezel-se da vezañ c'hoariet evel ma oa taolennet gant ar sinema. 
 Battlefield Vietnam
 Battlefield : Bad Company 2 Vietnam
 Call of Duty: Black Ops

Liammoù diavaez
 US Military Operations: Casualty Breakdown
 Brezel Vietnam war lec'hienn History Channel

Rummad:Istor Vietnam
Rummad:Istor SUA
Rummad:Brezelioù an XXvet kantved
Rummad:Brezel Vietnam