Stourm a-enep ur greizenn nukleel e Plougoñ

Ur stourm a voe kaset e Plougoñ a-enep ur raktres kreizenn nukleel, douget gant ar Stad, eus 1974 betek 1982. Dilezet e voe goude dilennadeg François Mitterrand e penn Bro-C'hall.

 Abegoù 

E miz Kerzu 1974 e oa boulc'het ur raktres sevel ur greizenn nukleel e Breizh gant ar stad C'hall. Ouzhpenn Plougoñ a c'helle degemer ar greizenn-se, pa oa raktresoù e kumunioù Ploueg-ar-Mor, Gwimaeg, Plonger, An Ardeven, Frozieg ha Pentelloù ivez. Hini Plougoñ a reas ar muiañ a berzh avat e-touez an dibaberien.

Nac'het e voe bet gant tud Plougoñ sevel ur greizenn war aodoù beg ar Raz. Padal, d'an 30 a viz Genver 1980 e voe kaset gant ar stad teuliadoù goulenn da di-kêr Plougoñ (anvet enklask a spleterezh publik). Entanet e voe an teuliadoù-mañ gant an ti-kêr, ha d'an deiz-se e krogas ur stourm taer hag a badas 6 sizhunvezh.

Serret e oa bet tiez-kêr Plougoñ (d'ar mare-se e oa Jean-Marie Kerloc'h maer ar gumun), An Eskevien, Kledenn-ar-C'hab ha Prevel evit diskouez sklaer d'ar stad e oa tud ar vro ha neuze o folitikerien a-enep krenn ar greizenn. Staliet oa bet neuze tiez-kêr anneks e kirriouigoù-samm da gentañ penn, nepell diouzh bourk Plougoñ. Komprenet e oa bet d'ar mare-se neuze gant ar bobl en doa ar stad c'hoant da vont dreist o ali. Krog e oa ar stourm neuze.

 Doareoù stourm 

 Gwask war an archerien 
Ur wech kroget gant ar stourm e oa ret aozañ an traoù. Evel just e oa kalz a baotred war vor (al lodenn vrasañ anezho a oa pe pesketaerien pe er marin a goñvers ). Ar merc'hed o doa neuze kroget an traoù dreist-holl. Mont a raent da gomz gant an archerien, evit fallaat ho imor. Kac'het e veze just a dal dezho. Komzoù taer a oa gante :

"Ma vo ma merc'h gant un archer eveldoc'h e vo fall an traoù" pe "Ne faot ket din ma tostay ma mab d'ar gêr evit lâret din : Mamm, ezel on eus an archeriezh fiñv. Kas a rin anezhañ d'an Dir na nog." 

Diaes e voe bet evit an archerion vobil, ha lod anezhe a reas diwaskadennoù ken diaes e oa enduriñ monedone ar merc'hed gant o c'homzoù a-hed an deiz.

 Oferenn vras 
Tro 5 eur d'abardaez e yae kuit kirri-samm an archerion vobil deus an tiez-kêr anneks. D'an eur mañ e oa an taerañ an traoù. Anvet e veze mare-se an deiz an "oferenn vras". Stourmerien Plougoñv en em strolle war an hent evit teurel maen gant batalmoù war an archerien. Livet e veze dilhad an archerien en ur deurel podoù livaj warno. Feulz e oa an traoù hag evel just e veze taolet bombezennoù aezhenn warne. Da vintin e save ar stourmerien abred-kaer evit stankañ hentoù Plogoñv. Lakaet e veze a bep seurt traoù ( otoioù kozh ha mekanikoù labour-douar entanet, gwez, maen, pe hañvouezh stlapet war al leur). Daoust da se e errue an archerien e Plouñgon, met daleet e vezent ha rediet da sevel abred e oant avat. Ur seurt brezel moral e oa ivez.

 Manifestadegoù hag harzoù-labour 
Eveljust e voe manifestadegoù hag harzoù-labour un tamm pep lec'h e Breizh, da skouer gant skolajidi ha liseidi e Kemper (2500 den) pe e Brest (1500 den). 

Luganioù sklaer a veze skrivet ouzh mogerioù, evel Kaboul Plougoñv = Memes Stourm, pa dremene an darvoudoù e memes koulz hag ar brezel en Afghanistan.

D'an 29 a viz C'hwevrer 1980 oa bet tapet 11 manifester hag un 11 bennak a oa bet gloazet. D'an deiz-se e oa bet taer-mat an traoù hag anvet e voe "Ar Gwener Du" an deiz-se. Taolet e oa bet boutailhadoù entanet war ar polis. Fachet-ruz oa ar stourmerien, c'hoant gant ul lodenn bennak anezhe mont da adtapout ar brizonidi e-pad an noz. Eilmaerez Plougoñv (Amélie Kerloc'h) a lâras neuze : "Greomp eus Plougoñv un enezenn". Ar pal a oa sioulaat an dud ha kenderc'hel gant ar stourm hep kaout re a dud harzet gant an archerien.

 Justis 

Ur justis damsklaer a voe roet e-pad darvoudoù Plougoñv hervez lod. Da skouer e oa bet harzet Jean Bourdon gant ur strollad all a dud, bac'het ha laosket da vont er memes devezh avat, pa oa e vreur a oa o labourat e lez-varn Naoned.

D'ar 6 a viz Meurzh 1980 e oa bet barnet 9 manifester e Kemper. An aotrou Yann Chouq, breutaer, a embannas teuliad Jean Bourdon e-pad ar varn. War ar seblant e oa direnket tud ar justis dre m'en doa tapet ur c'hastiz 10 devezh hep gellout difenn den ebet. E-maez ar lez-varn e oa 2500 manifester o c'hortoz ar varnadenn.

N'eo ket an darvoud nemetañ en afer-se. D'ar 17 a viz Meurzh 1980 e kendalc'has ar barn. An archerien a oa ganto paperoù bihan e-pad o atersadennoù, ar pezh a zo difennet groñs. Lennet e veze gante ar paperig-se evit gouzout petra lâret. Gwashoc'h c'hoazh, gellet a raent komz an gant eil d'egile e-pad an abadenn en ur sal all. Ar pezh a roas tu dezho bezañ a-du gant ar pezh a oa ret respont d'ar barner. D'an deiz-se e vo 6000 manifester o c'hortoz stourmerien Plougoñv, dieubet e voe an holl damallidi dre m'o doa graet ur miz en toull-bac'h dija.

 Trec'h enebourien ar raktres 

D'ar 16 a viz Meurzh 1980 e oa etre 50 000 ha 60 000 den e Plougoñv evit lidañ fin an enklask a spleterezh publik. Aet oa skuizh ar Stad. Ul lid bras a oa bet aozet d'ar mare-se e Beg ar Raz. Priz ar mont e-barzh a oa bet laket da ul lur arouezel evit kaout tu da gontiñ an niver a dud aet e-barzh. D'an 9 a viz Ebrel 1982 e lâras François Mitterand : "Plogoñ n'eo ket ha ne vo ket em frogramm nukleel".

Klozet e voe an afer neuze, hag evit poent n'eus kreizenn nukleel ebet oberiant e Breizh.

 Er sevenadur 

 Keleier Plogoff, ur ganaouenn gant ar strollad Storlok
 Nous serons toujours là ! Plogoff 1980, ur film diazezet war an darvoudoù, sevenet gant Nicolas Guillou (2024)

 Evit mont donoc'h  
Des pierres contre des fusils, film savet gant Nicole ha Félix Le Garrec
Les pierres de la liberté, levr gant René Pichavant
Plogoff la révolte - Le Signor 1980, levr kazetennerien war ar 6 sizhunvezh stourm
Femmes De Plogoff, Renée Conan hag Annie Laurent, Embannadurioù La Digitale, Kemperle, 1981
Luttes écologistes dans le Finistère : Les chemins de l'écologie (1967-1981), Tudi Kernalegenn, Yoran Embanner Ebrel 2006Plogoff, An Arvest, La Révolte de Plogoff, abadenn dañs ha c'hoariva gant Kelc'h Korriged Is (Douarnenez)Keleier Plogoff, Kannaouenn savet gant Storlok e pladenn Stok ha stok)

 Gwelet ivez 

 Kreizenn nukleel Brenniliz

Rummad:Stourm ouzh an energiezh nukleel
Rummad:Istor Breizh en XXvet kantved
Rummad:Stourmoù ekologel