Paul Dukas

Paul Abraham Dukas, ganet d'an 1 a viz Gouere 1865 e Pariz ha marvet d'ar 17 a viz Mae 1935 e Pariz ivez, a oa ur sonaozour gall.

Un nebeud eus e oberennoù zo bet embannet hepken, dre ma taole kement raktres na gave ket peurlipet a-walc'h. Brudet eo dreist-holl evit e varzhoneg sinfoniek L'apprenti sorcier, daoust ma aozas oberennoù meur all evel an opera Ariane et Barbe-Bleue, ar sinfonienn Symphonie en ut majeur, ar sonadenn Sonate en mi bémol mineur evit ar piano, hag ur varrez anvet La Péri. Ouzhpenn aozañ sonerezh e oa ur sonvarnour, hag ur c'helenner koulz e Skol sonerezh Pariz (Conservatoire national supérieur de musique et de danse) hag e Skol normal sonerezh Pariz.

 Buhez 
Eil mab ur familh yuzev e oa Paul Dukas. E dad, Jules Jacob Dukas, a oa ur banker ; ur bianoourez e oa e vamm, Eugénie, a varvas en ur wilioudiñ pa oa Paul en e bemp bloaz.

Deskiñ seniñ ar piano evel e vamm a eure Paul, ha d'e 14 vloaz e krogas da aozañ sonerezh. Goude e studi el likez Turgot e 1881, pa oa 16 vloaz, ec'h eas da Skol sonerezh Pariz, ma teskas ar piano, ar glotadouriezh hag ar sonaozañ. E-touez e gamaladed edo Claude Debussy. E-keit-se ec'h aozas Paul Dukas Goetz de Berlichingen (1883) ha Le Roi Lear (1883). Dianket e oa bet skrid ar pezh diwezhañ-se, hogen adkavet e voe er bloavezhioù 1990 ha sonet e voe e 1995 evit ar wech kentañ.

D'e ganadenn Velléda e voe deroet an eil Priz Roma e 1888, pa oa 23 bloaz ar sonaozour, a voe ken dipitet ma kuitaas Skol sonerezh Pariz bloaz war-lerc'h. Goude e servij soudard ec'h eas da sonvarnour ha da sonaozour a vicher France Musique.

Adalek 1892 neuze e skrivas pennadoù skridvarnouriezh e meur a gelaouenn arbennik, hag er memes bloaz e voe sonet e oberenn vicherel gentañ, Polyeucte, awenet gant pezh-c'hoari Pierre Corneille ha levezonet gant sonerezh Richard Wagner.

Berzh a reas L'apprenti sorcier e 1897, ken e voe klevet choazh 43 bloaz diwezhatoc'h er film Fantasia gant Walt Disney e 1940.

E 1907 e voe c'hoariet e opera Ariane et Barbe-Bleue. Daoust d'ar berzh e voe darbet dezhañ distruj dornskrid e varrez La Péri, a voe c'hoariet memestra e 1912. Kalz skridoù a voe distrujet gantañ evel-se.

E 1915, Suzanne Pereyra a zeuas war-benn hent dezhañ ; bloaz war-lerc'h e voe an euredMissika, pp. 90-92.. E 1919 e voe ganet o merc'h Adrienne. Tri bloaz goude e prenas ar c'houblad un ti e Royan (Charente-Maritime)Missika, p. 107..

E miz Kerzu 1927, hag eñ oadet a 62 vloaz, e voe anvet Paul Dukas da gelenner e Skol sonerezh Paris Anne Bongrain : Le Conservatoire national de musique et de déclamation, 1900-1930, Pariz, Vrin, 2012, p. 315 .

Un annez d'ar c'houblad a oa c'hoazh e Paris ; eno e varvas ar sonaozour d'ar 17 a viz Mae 1935, oadet a 69 bloaz. 

 Enorioù 
Niverus eo ar skolioù sonerezh a zo bet anvet en enor da Baul Dukas, en o zouez ar Skol Paul-Dukas e Paris.

Oberennoù
Laz-seniñ
Polyeucte, Dukas|Polyeucte, 1891
Goetz de Berlichingen, Dukas|Goetz de Berlichingen, 1883 
Le Roi Lear, 1883
Symphonie en ut majeur de Dukas|Symphonie en ut majeur, 1895–1896
L'Apprenti sorcier, 1897
Sonerezh kambr
Villanelle, Dukas|Villanelle, evit korn ha piano, 1906
Piano
La plainte, au loin, du faune..., 1920
Prélude élégiaque, war anv Haydn, 1909
Sonate en mi bémol mineur de Dukas|Sonate en mi bémol mineur, 1901
Variations, interlude et finale sur un thème de Rameau, c. 1899–1902
Kan
Sonnet de Ronsard, 1924
Vocalise, pour voix et piano
Hymne au soleil
Sémélé et Velléda
Sonerezh koroll
La Péri, 1911
Opera
Ariane et Barbe-Bleue, 1907

Levrlennadur
  Dominique Missika, Thérèse, Le grand amour caché de Léon Blum, Paris, Alma, 2016, 
Liammoù diavaez
  Museum of Music History
Notennoù ha daveoù

Rummad:Ganedigezhioù 1865
Rummad:Marvioù 1935
Rummad:Sonaozourien Bro-C'hall
Rummad:Bered Père-Lachaise