Arm-tan

Un arm-tan a zo un arm a implij nerzh tarzhadenn un danvez-tarzh, poultr du gwechall ha poultr divoged bremañ peurliesañ, evit kas ur vannadell a zistrujo ur sibl, a c'hall bezañ un den, dafar pe ur savadur. Abaoe o c'hrouidigezh e Sina int ledanaet, evit dont da vezañ an armoù nesañ implijet war an tachennoù-emgann abaoe an XVIII kantved. 

Ar skiant a studi an armoù-tan, hag an armoù dre vras, zo hec'h anv hoplologiezh. 

 Istor 
An armoù-tan kentañ a oa bet implijet en  e Sina, pa oa bet leuniet korzennoù bambouz gant poultr evit tennañ ganto. Douget e oant gant goafoù, ar pezh a rae goafoù-tan anezhe. Implijet e oant bet evel armoù argadiñ gant efedoù mat e-pad Sez De'an. Ne vannent ket bannadelloù koulskoude. En , Sinaiz a ijinas kanolioù dorn e houarn. Lakaet e vezont da dalvezout evel kentpatromoù gwirion an armoù-tan. Goustadik ez eo emledet an deknologiezh-se war zu Reter Azia, Su Azia, Reter-Kreiz hag Europa. E 1260 e voe implijet ur c'hanol e-kerzh emgann Aïn Djalout (Palestina). En Europa e voe savet kanolioù adalek deroù ar XIV kantved. 
Tamm-ha-tamm e teuas an armoù-tan da vezañ liesseurtoc'h hag efedusoc'h, en Europa dreist-holl  PARBEAU Alain, Petite histoire chronologique des armes à feu war lec'hienn an UFA, 07/10/2020 (lennet d'ar 25/02/2024): koulerinenn (1410), ribaudequin (1430), akebut (1460), mousked (1521) ha "mousked-fuzuilh" (1703). En XIX kantved e voe dilezet ar poultr du evit ar poultr divoged, hag e dibenn ar memes kantved en em ledas implij ar c'hartouchennoù metal klok, er memes mare evit an tennata dre zorn dre vras. An armoù-tan damaotomatek hag aotomatek kentañ a zeuas war-wel tamm-ha-tamm e deroù an XX kantved. thumb|Delwenn ur soudard breizhat eus Lu Breizh (1870) e Santez-Anna-Gwened
 Disheñvelaat an armoù-tan 
Meur a zoare a zo da urzhiañ an armoù-tan a zo hervez o ment, o implij, o gwikefre.

 Hervez o mont en-dro o flatinenn 
 un tenn
 tennata dre zorn
 damaotomatek (pe damemgefreek)
 aotomatek (pe emgefreek)

 Hervez o c'halibr 
En armeoù e raer peurliesañ armoù skañv eus ar re izeloc'h o c'halibr evit 20 mm, hag armoù ponner eus ar re all. E bed ar chase hag ar sportoù tennañ eo ral ober gant munisionoù uheloc'h o c'halibr evit .50 meutad (12,7 mm).

 Hervez o doare 
Armoù hiniennel
 Akebut
 Banner-greunadennoù
 Banner-roketennoù
 Fuzuilh
 Fuzuilh-arsailh
 Fuzuilh-chase
 Fuzuilh-vindrailher
 Karabinenn
 Koulerinenn
 Mousked
 Pistolenn
 Pistolenn-vindrailher (pe "mitrailhetenn")
 Revolver
 Mindrailherez

 Kanolierezh 

 Banner-roketennoù lies
 Kanol
 Kanol-mortez

 Troiennoù brezhonek stag ouzh geriaoueg an armoù-tanAn holl droiennoù ha gerioù-mañ zo bet kavet en oberennoù da heul :

 GROS Jules, Le style populaire, Emgleo Breiz 2010
 KERVELLA Divi, Geriaoueg luc'hajoù ar brezhoneg, An Alarc'h 2003
 LE BIHAN Hervé & KERVELLA Divy, Devri, le dictionnaire diachronique du breton
 MÉNARD Martial, Alc'hwez bras ar baradoz vihan, An Here 1995
 PLOURIN Jean-Yves, Initiation au breton familier et argotique, Armeline 2006 

 Troiennoù 

 Aet eo an tenn er c'hleuz : c'hwitet eo an afer, n'eo ket servijet da netra
 Gwerzhañ ar bistolenn/an tamm pistolenn : diskuilhañ ur sekred
 Hennezh en dije gwerzhet va fistolenn din : treitouret en dije ac'hanon
 Hennezh a oa deuet er-maez eus e wele evel un tenn : savet e oa buan-tre, prim-tre
 Hennezh en devoa ur vouezh evel un tenn : ur vouezh kreñv, galloudus
 Kaout un tenn : bezañ mezv-dall
 Tapout div c'had gant un tenn :  tizhout daou bal en un ober

 Gerioù luc'haj 

 kartouchenn : kalc'h
 mouchouer-godell : pistolenn (tunodo)
 pistolenn = pikez, karabañsenn
 pistolodenn, pistoled, pistolenn : pich, lost
 pistolodiñ : staotañ (langaj chon)

 Pennadoù kar 
 Geriaoueg an armoù-tan
 Hoplologiezh
 Munision
 Kartouchenn
 Boled

 Levrlennadur 

  HOUSTON Rob, STROYAN Christine (renerezh), Armes à feu de légende, Larousse, 2019, 320 p., ISBN 978-2-03597965-0

 Daveennoù 
Rummad:Armoù-tan

Rummad:Chase
Rummad:Sportoù tennañ
Rummad:Hoplologiezh
Rummad:Dafar milourel