Anna Aostria (1549-1580)

Ur bajenn disheñvelout Anna Aostria zo ivez. 
Anna Aostria (Cigales, Proviñs Valladolid, 1añ a viz Du 1549 – Badajoz, 26 a viz Here 1580), a oa arc'hdugez Aostria, deuet da vout rouanez Spagn ha Portugal dre he dimeziñ gant Fulup II Spagn, ha pevare pried dezhañ.

He buhez
He bugaleaj
Ganet e oa e Cigales, e Kastilha, tostik da gêr Valladolid. Merc'h kentañ Masimilian II an Impalaeriezh Santel (1527–1576), ha Mari Spagn (1528–1603) e oa. He zad a oa kenderv da Felipe II, roue Spagn, hag a oa breur d'he mamm. Perak e oa ganet e Spagn? Peogwir e oa chomet he zud eno evel rejanted tra ma oa aet ar roue, hag impalaer, Carlos Iañ Spagn, da vale bro gant e vab Felipe, priñs Asturiez, en e zouaroù en hanternoz Europa, Italia, Alamagn, Flandrez. 

E Spagn e oa ganet Anna eta, met da Vienna ez eas da chom gant he zud adalek he 4 bloaz. Ur ribitailh breudeur ha c'hoarezed he devoa.
Daou anezho, Rudolf ha Mazheas, a zeuas da vout Impalaerien Santel, hag he c'hoar  Elesbed, a zimezas d'ar roue gall  Charlez IX . He zud-kozh a-berzh mamm e oa Karl V, hag Izabel Portugal, tad ha mamm he gwaz ; he zud-kozh a-berzh tad e oa Ferdinand Iañ an Impalaeriezh Santel, hag Anna Bohemia ha Hungaria. Mamm Karl V ha Ferdinand, he zadoù-kozh, e oa Juana de Castilla, lesanvet Juana la Loca ("Juana ar Follez"), ha honnezh all a oa merc'h da Ferdinant II Aragon ha da Izabel ar Gatolikez.

Anna e oa bugel muiañ-karet he zad, a blije dezhañ c'hoari ganti. Un deskadurezh katolik he doe, goude ma oa troet he zad gant mennozhioù Luther.

He dimeziñ
Evel merc'h henañ impalaer galloudusañ Europa e oa klask warni e lezioù ar rannved. He zud avat a glaskas he dimeziñ d'un infant spagnol abalamour d'al liammoù etre Habsburged an div vro. Kenkent e oa bet soñjet en he c'henderv, Don Carlos Spagn, priñs Asturiez, mab pennhêr hec'h eontr ha roue Spagn. Kefrisa dezhañ e voe e 1568, hogen mervel a reas ar priñs yaouank. 

Adarre koulskoude e voe kaoz eus un eured spagnol pa varvas er gwentloù trede pried Felipe II, Elisabeth de Valois, e 1568. Intañv adarre e chome ar roue, ha dezhañ div verc'h yaouank. 

Teir gwech dija e oa bet dimezet Felipe: da gentañ d'e geniterv Maria Manuela Portugal, da eil d'ur geniterv all, Mary Bro-Saoz, ha da drede da Elisabeth de Valois. O klask e bedervet gwreg e oa, evit kaout ur mab, rak pennhêr ebet n'en devoa ken goude marv Don Carlos.

Kenwadelezh anat a oa etre an danvez-priedoù, mouzhañ a reas ar pab Pi V un tamm a-raok reiñ e aotre. Sinet e voe ar c'hontrad eured en Madrid d'ar 24 a viz Genver 1570. D'ar 4 a viz Mae 1570 e timezas Anna d'hec'h eontr Felipe II e kastell Praha, dre hanterouriezh.

Anna a veajas neuze eus Aostria da Spagn, e diskar-amzer ar bloaz 1570, e kompagnunezh he breudeur Albert ha Wenzel. 
Beajiñ a rejont dre an Izelvroioù, ma en em gavas gant kerent ha mignoned da Floris Montigny, breur yaouankañ Kont Horn. Montigny a oa bac'het e Spagn abaoe 1567. Dre ma oa ar roue o vont da addimeziñ e krede an tiegezh Montigny e vije bet pardonet. Anna a brometas e raje he seizh gwellañ da zivac'hañ Montigny.

Dilestrañ a reas e porzh Laredo, d'an 3 a viz Here.

E Spagn

He bugale
 Ferdinand, Priñs Asturiez (1571–1578), marvet da 7 vloaz
 Charles Laurence (1573–1575), marvet da 2 vloaz
 Diego, Priñs Asturiez (1575–1582), marvet da 7 vloaz
 Fulup III Spagn (1578–1621), roue war-lerc'h e dad, 
 Maria (1580–1583), marvet da 3 bloaz

He marv
Mervel a reas e 1580, goude genel he merc'h Maria, a varvas tri bloaz goude.

Poltredaoueg

 Levrlennadur 
J. Brouwer, Montigny, Representative of the Netherlands by Philip II (Amsterdam z.j. [1941]).
R. Rodríguez Raso, Maximiliano de Austria, gobernador de Carlos V en España: cartas al emperador (Madrid 1963).
Fernando González-Doria, Las Reinas de España (Madrid 1986).
A.W. Lovett, Early Habsburg Spain, 1517-1598 (Oxford 1986).
John Lynch, Spain 1516-1598. From nation state to world empire (Oxford 1991).
Geoffrey Parker, Philip II (Chicago / La Salle 1996).
Henry Kamen, Philip of Spain (New Haven / London 1997).
Manuel Ríos Mazcarelle, Reinas de España. Casa de Austria (Madrid 1998).
L. Cabrera de Córdoba, Historia de Felipe II, rey de España, J. Martínez Millán and C.J. ed the Carlos Morales (Madrid 1998).
Paula Sutter Fichtner, The Emperor Maximilian II (New Haven 2001).
Pedro Gargantilla, Enfermedades de los reyes de España. Los Austrias. De la locura a la impotencia de Juana de Carlos II el Hechizado (Madrid 2005).

Rummad:Rouanezed Spagn
Rummad:Tiegezh Habsbourg
Rummad:Ganedigezhioù 1549
Rummad:Marvioù 1580