Alc'hwez

Un alc'hwez zo ur benveg, e metal peurliesañ, hag a dalv da lakaat ur potailh da vont en-dro. Enlakaet e vez an alc'hwez en ur potailh evit tizhout ul lec'h a venner e chomfe kloz en darn vuiañ eus an amzer, evit abegoù surentez peurliesañ.

En Afrika, Ginea Nevez, India, Iran ha Sina ez eus bet kavet alc'hwezioù ker kozh hag an  milved kt JK.
Gant div familh vuzulmat emañ alc'hwezioù iliz ar Bez Santel e Jeruzalem abaoe amzer Ṣalāḥ ad-Dīn, a renas adalek 1174 betek 1193.
Deskrivadur
Diouzh ar potailh e vez stumm ha ment an alc'hwezioù boutin. Lod eo ront o skej ha lod zo plat.
Restr:Key parts.pngLagadenn, da zerc'hel an alc'hwez en dorn pe ouzh gwalenn un doug-alc'hwezioù.
Sich, a liamm al lagadenn ouzh gwalenn an alc'hwez.
Gwalenn, a c'hall bezañ leun pe gleuz, hervez doare ar potailh.
Paleton, da lakaat elfennoù ar potailh da dreiñ evit reiñ digor pe evit klozañLod paletonoù zo kemplezek-kenañ. En alc'hwezioù plat e talv ar paleton da walenn ivez.
Mekanikel e vez ar potailhoù peurliesañ, met lod zo elektronek : ar re-se a zigorer dre un alc'hwez boutin hag en doare boas, pe dre ur gartenn elektronek a dostaer d'un amred elektronek a zigor un nor.
En alc'hwezioù boutin elektronek ez eus ur vemor enni ur c'hod heñvel ouzh hini memor ar potailh : mard anavez ar potailh kod an alc'hwez e c'hall mont en-dro.
E memor ur gartenn elektronek, stumm ur gartenn-vank dezhi peurliesañ, e vez lakaet titouroù personel an den m'eo bet fiziet ennañ : anv, karg, an dorioù en deus gwir da zigeriñ ; pa dostaer ar gartenn da amred elektronek ar potailh e vez lennet an titouroù gant un urzhiater — a c'hall bezañ kantadoù a gilometroù pelloc'h — hag a ro aotre da zigeriñ pe get.

N'eus paleton ebet d'an alc'hwezioù a-skin : a-hed o gwalenn ez eus kleuzioù don pe zonoc'h ; diaesoc'h e vez o eiladiñ eget un alc'hwez boutin e baleton dantet.
E lod alc'hwezioù-surentez e stalier mein-touch a dalvez daembreger ar potailhoù gwarellek.

Peurliesañ e vez un alc'hwez evit ur potailh resis — ne c'heller ket digeriñ an nor a-dreñv gant alc'hwez an nor-dal — met lod alc'hwezioù a c'hall embreger an holl botaihoù a zo bet savet hervez an hevelep patrom ; potennoù a vez graet eus an doare alc'hwezioù-se. En ur savadur bras evel ul labouradeg pe ur c'hlañvdi e c'heller kaout ur botenn dre rann hag ur botenn hollek evit an holl rannoù.

Rummad:Binvioù
Rummad:Alc'hwezerezh