Dilestradeg Normandi

64px Dilestradeg NormandiTamm eus Oberiadur OverlordTalbenn ar C'hornôg300pxTres dilestradeg NormandiDeiziad6 a viz Even 1944Lec'hBro-C'hallNormandiDisoc'hTrec'h ar GevredidiFord & Zaloga 2009, p. 342.Emgannerien24px Trede Reich24px Stadoù-Unanet AmerikaFord & Zaloga 2009, p. 25.
24px Rouantelezh-UnanetFord & Zaloga 2009, p. 25.
24px KanadaFord & Zaloga 2009, p. 25.
24px Bro-C'hallBeevor 2009, p. 82.
24px AostraliaBeevor 2009, p. 76.
24px TchekoslovakiaBeevor 2009, p. 492.
24px PoloniaBeevor 2009, p. 82.
24px BelgiaBeevor 2009, p. 99.
24px IzelvroioùBeevor 2009, p. 99.
24px NorvegiaBeevor 2009, p. 82.
28px Zeland-NevezFord & Zaloga 2009, p. 25.
24px Bro-C'hresGarner, 2019.Pennoù-brezel24px Gerd von Rundstedt
24px Erwin Rommel
24px Hugo Sperrle
24px Karl Dönitz
24px Leo Geyr von Schweppenburg
24px Friedrich Dollmann
24px Hans von Salmuth
24px Wilhelm Falley 24px Bernard Montgomery
24px Miles Dempsey
24px Trafford Leigh-Mallory
24px Bertram Ramsay
24px Arthur Tedder
24px Dwight D. Eisenhower
24px Omar Bradley Niver a emgannerien24px V Arme panzer 
er su da gCaen
21 Rann-arme panzer
24px7 Arme
Omaha : 
352 Rann-arme droadegiezh
Utah Beach :
709 Rann-arme droadegiezh 
Gold, Juno, and Sword
716 Rann-arme droadegiezh24px Kentañ arme
Omaha Beach:
V Korf
1 Rann-arme droadegiezh
29 Rann-arme droadegiezh
Utah Beach:
VII Korf
4e Rann-arme droadegiezh
82 Rann-arme aerdouget
90 Rann-arme droadegiezh
101 Rann-arme aerdouget
24px Eil arme
Gold Beach
XXX Korf
50 Rann-arme droadegiezh
Juno Beach
I Korf
3 Rann-arme droadegiezh kanadian
Sword Beach
I Korf
3 Rann-arme droadegiezh
6 Rann-arme aerdougetKolloù4000–9000 den kolletFord & Zaloga 2009, p. 335.10 000+ den kollet ;4414 den lazhetIstimadenn orin an niver a dud kollet diouzh tu ar Gevredidi a oa 10 000, en o zouez 2500 den lazhet. Enklaskoù renet gant an National D-Day Memorial o deus kavet 4414 den lazhet, en o zouez 2499 Amerikan ha 1915 eus broadoù all. Whitmarsh 2009, p. 87.
185 tank Sherman M4
Dilestradeg Normandi a vez graet eus an oberiadurioù dilestrañ hag eus an oberadurioù aerdouget kaset da benn gant armeoù ar Gevredidi d'ar 6 a viz Even 1944 e-pad aloubadeg Normandi en Oberiadur Overlord e-doug an Eil Brezel-bed. An "Oberiadenn Neptune" eo an anv-kod a oa bet roet d’an dilestradeg. Graet e vez an D-Day (Deiz D) eus an deiz-se alies. An dilestradeg vrasañ eo en istor Mab-Den, an oberiadur brezel 'se a voe penn kentañ dieubidigezh an tiriadoù kornôgat e dalc'h an Trede Reich abaoe 1940. 

156 000 soudard eus ar Gevredidi a dagas an Normandi. A-dal dezhe e oa 50 350 soudard Alaman. Chomet e oa bet kuzh lec’hioù dilestrañ ar flodad ha tachennoù douarañ an harzlammerien evit tapout berr an nerzhioù difenn alaman betek devezh an dilestrañ. Ouzhpenn bezañ nebeutoc’h, an digempouez e-keñver an armoù etre an Alamanted hag ar Gevredidi a lakaas ar re gentañ da goll. 10000 soudard eus ar Gevredidi a varvas hag etre 4000 ha 9000 diouzh kostez an Trede Reich. Ar Rezistañs a stourmas ouzh an Alamanted o tistruj peulioù pellgomz (Plan Violet), linennoù-tren (Plan Vert), hentoù (Plan Tortue deuet da vezañ Bibendum) ha linennoù-tredan (Iplan Bleu) evit sikour ar Gevredidi La Résistance en action war al lec'hienn Chemins de Mémoire savet gant Ministrerezh an Armeoù gall (lennet d'an 08/08/2024). Ne zeuas ket ar Gevredidi a-benn da dizhout o falioù en un doare aes met a-benn fin an devezh e oant trec’h dija. Un trec’h diaes met bras e voe evit ar Gevredidi. Adalek an deiz-se e oa taget nerzhioù an Trede Reich dre ar C’hornôg koulz dre ar Reter (URSS).

 Istor an oberiadur brezel 
 Abeg 
Etre ar 27 a viz Mae hag ar 4 a viz Even 1940, e-tro 338 000 soudard eus ar British Expeditionary Force (BEF) hag eus an arme c'hall a oa stanket en arvorioù Bro-C'hall a dec'has eus Dukark. Goude ma oa tarzhet ar brezel etre an Trede Reich hag an URSS, e miz Even 1941, penn ar Soviediz, Joseph Stalin, a c'houlennas diouzhtu ma vefe digoret un eil talbenn e kornôg Europa. E fin miz Mae 1942 an URSS ha Stadoù Unanet Amerika a embannas ur gemennadenn: "... full understanding was reached with regard to the urgent tasks of creating a second front in Europe in 1942." En desped d'ar gemennadenn Kentañ maodiern ar Rouantelezh Unanet, Winston Churchill, a gendrec'has prezidant ar Stadoù-Unanet, Franklin D. Roosevelt, da zaleañ an aloubadeg prometet, rak memes gant harp an Amerikaned, ar Gevredidi ne oant ket prest evit un hevelep oberiadur. 
 Dibab al lec'h 
Divizet e oa dilestrañ adalek ar bloavezh 1943. Er mizioù a-raok an aloubadeg, ar Gevredidi a savas un oberiadur touellañ, dezhañ da bal lakaat an Alamanted da grediñ e vefe aozet an dilestradeg e-kostez an Nord-Pas-de-Calais.Oberiadur Bodyguard e oa e anv. Tankoù ha kirri-nij faos a voe savet ha lakaet e lec'hioù a lakafe an Alamanted da vezañ touellet gant palioù ha nerzhioù gwir an dilestradeg. 

Diouzh kostez an Alamanted e ouied e oa un dilestradeg da zont met ne ouied ket na peur, na peseurt nerzhioù a vefe na dreist-holl e pelec'h e vefe. Adolf Hitler a lakaas e penn an difenn ar Feldmarschall Erwin Rommel gant an urzh da sevel difennoù kreñv. Sabatuet e voe Rommel pa voe graet gantañ tro an traezhennoù. Reiñ a reas urzhioù sklaer evit adsevel a-grenn an difennoù gwelet gantañ evel dister pe null. Savet e vo neuze ar pezh a vezo anvet Moger ar Meurvor Atlantel.

 An traezhennoù dilestrañ 
C'hoarvezout a reas an dilestradeg war aodoù Normandi etre reter ar C'hotentin betek Saint-Aubin-sur-Mer. Rannet e voe an aod e lec'hioù dilestrañ roet pep a anv kod dezho :
 A gornaoueg da reter:
 Utah Beach, fiziet en Amerikaned
 Omaha Beach, fiziet en Amerikaned
 Gold Beach, fiziet en arme ar Rouantelezh-Unanet
 Juno Beach, fiziet er Ganadianed
 Sword Beach, fiziet en arme ar Rouantelezh-Unanet

 Notennoù ha daveennoù 

Rummad:Eil Brezel-bed
Rummad:Aloubadeg Normandi
Rummad:Dilestradegoù an Eil Brezel-bed