Subduktadur

Ar subduktadurKreizenn ar geriaouiñ, Dictionnaire breton des sciences et des techniques pe islinkadurTermOfis ha Geriadur Ménard/ subduction. zo un argerzh geologek hag a adkelc'h litosferenn ar meurvorioù e-barzh mantell an Douar el lec'h ma tosta bevenn ar plakennoù tektonek an eil ouzh eben.  Pa'n em gav litosferenn okeanek ur blakenn dektonek gant litosferenn un eil plakenn ha n'eo ket ken fetis an danvez anezhi, ar blakenn bounnerañ a sank dindan an eil e-barzh mantell an Douar. Ul lec'h ma c'hoarvez an argerzh-se zo anvet un takad subduktadur. Argerzh ar subduktadur en deus krouet ar pep brasañ eus kreunenn kevandirioù an Douar. Muzuliet e vez ar feurioù subduktadur e santimetr dre vloaz, gant ur feur keitat zo etre daou hag eizh santimetr bep bloaz a-hed ar pep brasañ eus ar bevennoù plakennoù. 

Gallout a ra ar subduktadur c'hoarvezout abalamour ma'z eo un tamm fetisoc'h litosferenn yen ha reut ar meurvorioù evit an astenosferenn tomm ha gwak zo dindani. Ur wezh kroget e kendalc'h ar subduktadur en un doare stabil dreist-holl abalamour da flodusted fall al litosferenn fetis o sankañ er vantell. Sankañ a ra abalamour d'he fouez dreist-hollStern, Robert J., "Subduction zones", Reviews of Geophysics, 40 (4): 1012, 2002, p. 3.. Peurliesañ e vez ur blakenn okeanek hag a sank dindan ur blakenn kevandirel pe ur blakenn okeanek yaouankoc'h. 

C'hoarvez a ra krenoù-douar alies hed-ha-hed an takadoù subduktadur, ha liñvennoù laosket da vont gant ar blakenn o sankañ a atiz ar volkanouriezh er blakenn a-us. Pa sank ar blakenn hervez ur c'horn skouer, ar blakenn a-us a ziorren ur gouriz distummadurioù geologel : ar greunenn a deva, menezioù a gresk, ha metamorfegezh zo. Pa sank hervez ur c'horn sershoc'h e stumm diazadoù kilstourm zokenStern, Robert J., "Subduction zones", Reviews of Geophysics, 40 (4): 1012, 2002, p. 3..

Subduktadur ha plakennoù tektonek 
Hervez damkan ar plakennoù tektonek, litosferenn an Douar, e bluskenn reut diavaez, zo torret e chwezek plakenn dektonek vras ha meur a unan bihanoc'h. Dilec'hiañ a reont goustadik abalamour d'ar c'hoñvektadur e-barzh mantell an Douar gwak zo dindane. Krouet eo an argerzh koñvektadur-se gant an tommder a zeu eus skinoberiantiz kalon an douar hag a dec'h eus diabarzh an Douar. 

Kreunenn skañv diavaez ha gwelead reut uhelañ mantell an Douar a ya d'ober al litosferenn. Tevder al litosferenn okeanek a ya eus un nebeud kilometroù pa vez yaouank, e-kichen ar c'hribennoù e-kreiz ar meurvorioù, betek kant kilometr pe war-dro evit al litosferoù okeanek koshañStern 2002, p. 5. Litosferenn ar c'hevandirioù a ya betek 200 km tevder. Yen ha reut a-walc'h eo al litosferenn e-keñver an astenosferenn dindani, hag abalamour da se e fiñv ar plakennoù tektonek evel korfoù solut o flodañ war-c'horre an astenosferenn. Alies ez eus rannoù litosferenn okeanek ha litosferenn gevandirel en ur memes plakenn dektonek. 

An takadoù subduktadur eo al lec'hioù ma sank litosferenn yen ar meurvorioù dindan ar vantell ha ma vez adkelc'hietStern 2002.. Kavout a reer anezhe war vevenn ar plakennoù a stok an eil ouzh eben, el lec'h ma stok litosferenn okeanek ur blakenn ouzh litosferenn ur blakenn all ha n'eo ket ken fetis. Sankañ a ra ar blakenn bounnerañ hervez ur c'horn, dezhañ etre 25° ha 75° e-keñver gorre an Douar. Ar c'hemm gwrez etre al litosferenn hag an astenosferenn an hini eo a laka al litosferenn da sankañ, rak yenoc'h eo al listosferenn okeanek, hag abalamour da se e vez fetisoc'h dre vrasStern 2002, p. 5.. Gouelezennoù ha dour zo kaset gant an tamm litosferenn hag adkelc'hiet er vantell zonStern 2002, p. 15.. 

Poulzet gant al litosferenn okeanek e c'hall plakennoù kevandirel stekiñ an eil ouzh eben er memes doare tamm-pe-damm met neuze ne ya ket ar subduktadur en tu  all da gant kilometr donder. Ker bras e vez ar gwask a zeu eus stokadenn an div blakenn gevandirel ma sav skantoù tektonek hag en em zistag diouzh mantell an Douar  peotramant ma sav ar blakenn okeanek dreist ar blakenn gevandirelDamien Jaujard, Géologie. Géodynamique - Pétrologie, Études de terrain, 2020, pp. 61-71.

An Douar eo ar blanedenn nemeti da c'hoût dimp ma c'hoarvez an argerzh-se, hag an takadoù subduktadur zo e berzh tectonek pouezusañ. Ar subduktadur eo an nerzh a-dreñv ar plakennoù tektonek, hag hepte, ne vefe ket eus ar plakennoùStern, 2002, pp=1-4. Kavout a reer an takadoù subduktadur hed-ha-hed 55 000 km bevennoù plakennoù o stekiñ an eil ouzh ebenS. Lallemand, La Subduction Oceanique, Newark, New Jersey, 1999, hogos ar memes hed hag an 60 000 km kribennoù e-kreiz ar meurvorioùStern, 2002, p. 4.

Notennoù

Rummad:Tektonik
Rummad:Geologiezh
Rummad:Litosferenn