Squash

Ur sport dre baliked eo ar squash. E simpl pe e doubl eh eus tu c'hoari. An dachenn a zo sterniet get mangoerioù pe get pareoù gwer. E broioù a zo bet trevadennoù Bro-Saoz hag e Bro-Saoz e vez c'hoariet ar muiañ ar sport-se.

 Istor ar squash 
Er XIX kantved e voe ijinet ar squash e Bro-Saoz. Diouzh ar seblant e veze ar squash é tonet hag ar c'hoari flac'h.
En XIII kantved oa bet ijinet ar c'hoari-se. Gant an dorn e veze c'hoariet a-raok. Ar balikenn gentañ a zo bet ijinet e 1505. 
Ar c'hoari « rackets » a oe ijinet tro-dro 1850 e Bro-Saoz, c'hoariet gant Saozon pinvidik. 
Kroget e veze bet ar squash gant daou zesker hag ar skol Harrow hag o dehe c'hoariet ar rackets war ur vangoer.
Evit tremen d'ar rackets squash eo bet ret ijin ur volotenn e gom-gwevn. Donet a ra anv ar squash hag an trouz graet gant ar volotenn p'en em flastr diouzh ar vangoer.

E 1883 oe krouet tachenn kentañ squash ar bed, anavet eo neuze ar squash evel ur sport. En em ledet en deus ar c'hoari-se dreist-holl e Bro-Saoz hag en e drevadennoù.
E 1911 oe krouet ar reolennoù ofisiel evit ma vije c'hoariet heñvel e pep lec'h. Met e SUA eo bet nac'het hag hiziv-an-deiz o deus c'hoazh reolennoù disheñval, gant ur volotenn galetoc'h hag en ur jediñ ar poentoù en ur mod arall, memes ma vez muioc'h mui implijet an doare squash etrevroadel du-se. Anvet eo ar c'hoari-mañ hardball squash.

Krouet eo bet kevredad broadel squash Bro-Saoz. Tu 'zo bet neuze krouiñ kenstrivadegoù evel ar British Open e 1930.
Krouet eo bet ar gevredad etrevroadel squash e 1967. Seizh bro a oa enni neuze, Bro-Saoz, Aostralia, India, Pakistan, Afrika ar su, Zeland-nevez hag Ejipt. 118 a oa anezhe e 1993 get an anv World Squash Federation.
Krouet eo bet kevredad squash Europa e 1973 ha kani Bro-C'hall e 1980 war-lerc'h bout bet meret gant kevredad Frañs tennis.

 Reolennoù 
220px|right
Ment an dachenn: 
 hirder:9,75m
 ledander:6,4m
 uhelder ar vangoer tal: 4,57m

 An eskemm 
Skeiñ a ra ar c'hoarierion ar volotenn a bep eil. Rank a ra anezhi degouezh diouzh ar vangoer foñs war-eeun pe get. Un adlamm d'ar muiañ a zo aotreet a-raok skeiñ ar volotenn. Ma tegouezh a-us ar linenn uhelañ pe a-is ar linenn izelañ war ar vangoer foñs, pe war ar linennoù-se emañ gaou. Klasket e vez en em zilec'hiñ war an « T », e kreiz war-lerc'h bout skoet ar volotenn. Difennet eo skeiñ ar volotenn m'emañ ar c'hoarier arall e-tal.

 Jediñ ar poentoù 
Disheñval e oa ar reolennoù-se gant ar wazed hag ar maouezed a-raok met hiziv emañ heñvel. E tri c'hoari e vez gouniet ar bartienn. Get 11 poent e vez gouniet pep c'hoari ha get daou boent diforc'h. Ur poent a vez merket memes pand eo bet gouniet an eskemm gant ar resever.

 Ar servij 
Dibabet e vez ar servijer gentañ dre zegouezh.
Ret eo dezhañ kas ar volotenn en hanter dachenn arall en ur vanniñ anezhi etre ar linenn servij ha linenn uhelañ ar vangoer tal. 
Ma sko ar volotenn war ur vangoer (...) Ma vez gouniet an eskemm get ar servijer e vez kemmet karrez servij.
Pa'z a ar resever da vout servijer e tibab e garrez servij. Treid ar servijer a rank bout e diabarzh ar c'harrez, difennet eo kaout an treid àr linenn ar c'harrez servij.

 Let 
Ar let a zo ar fed ma vehe diposupl d'ur c'hoarier skoiñ ar volotenn abalamour d'ar c'hoarier arall pa ne ket an tenner tost da c'hounit an eskemm. Adkroget e vez neuze an eskemm. Mand eus ur c'hoarier en em lakaet etre ar volotenn hag ar vangoer pe re dost ag ar c'hoarier e vonet da skoiñ ar volotenn a ratozh e vez gouniet an eskemm get an den jenet. Pand eo eñ tost da c'hounit an eskemm e vez memes tra.

 Diazezoù ar squash 
 En em dilec'hiiñ àr an « T » goude bout bet tennet.
 Kas ar volotenn ar pellañ posupl ag an « T », er c'hornioù evit ma vehe diaes da adtapout.
 Gober un hent-bann kenstur ha tost tre d'ar vangoer kostez, diaes eo ivez da adtapout kar tu 'zo stokiñ ar vangoer get ar balikenn.
 Ne pas skoiñ ar volotenn en ur redek.

 Ar volotenn 
Ar volotenn a zo graet e gom-gwevn ha du eo. Poentoù liv a zo àrne e-keñver tizh ar volotenn:
 Daou boent melen, difonn difonn tre.
 Ur poent melen, difonn tre
 Ur poent gwer pe gwenn, difonn
 Ur poent ruz, normal
 Ur poent glas, buan

 Kampionadoù 
 Kampionad ar bed
 British open
 Super series finals: ur c'hampionad etre an 8 c'hoarier gwellañ er bed ag ar blez a-raok.

 C'hoarierion anavet 
Paotred
 Geoff Hunt	
 Jahangir Khan		
 Jansher Khan
 Thierry Lincout	
 Grégory Gaultier	
 Peter Nicol		
 David Palmer	
 Jonathon Power		
 Amr Shaana
 Ramy Ashour
 John White
Maouezed
 Vanessa Atkinson
 Cassie Campion
 Nicol David
 Susan Devoy
 Sarah Fitz-Gerald
 Michelle Martin
 Carol Owens
 Isabelle Stoehr

 Liamm diavaez 

 Kevread etrebroadel squash

Rummad:Sportoù