Metro

Ur metro (diwar ar galleg métropolitain) a zo un araez treuzdougen kêr. Lusket e vez gan tredan, ha staliet e vez dindan douar peurliesañ. Evit mont e-barzh ar metro e rank ar veajourien paeañ o ziked.
 Istor 
Ar metro kentañ a voe hini Londrez, anvet e oa Metropolitan Railway (hiziv an deiz ez eo anvet London Underground), krouet e 1863. Pa voe krouet e veze lusket gant marc'hoù-du. Hervez Christian Wolmar e voe Charles Pearson lusker ar metro e Londrez en un destenn savet gantañ e 1845, ha mur a raktres heñvel a skoazellas er bloavezhioù da-heulChristian Wolmar, The Subterranean Railway, page 8.

Diviz lakaat sevel ar metro e Londrez a voe kemeret gant izili ar c'huzul-kêr, rak fellout a rae dezho lakaat un termen d'ar c'hudennoù tremeniri a save ingal, dre ma oa 2,5 million a dud war un dachenn 90 km² gorread dezhi ha dre ma oa kalz a straedoù bihan troidellek ivez e Londrez. An troc'had kentañ a oa 6,5 km hirder dezhañ, eus Farringdon Street da Baddington. Hent-riboul ar metro-se a voe ur c'hlaz goloet. Daoust ma save kudennoù a-fet aveliñ abalamour d'an aezhenn e reas berzh ar metro, ha buan e voe divizet ouzhpennañ linennoù all. 

E 1890 e voe digoret al linenn metro gentañ a ya en-dro gant tredan, ha neuze e voe diskoulmet kudenn an aezhenn. Staliet e voe an tredan en holl linennoù metro Londrez etre 1890 ha 1900. 
War an douar bras ez eo en Istanbul ma voe krouet ar metro kentañ, e 1871. Da-heul e voe krouet hini Budapest (1896) ha hini Vienna (1898). Linenn gentañ metro Pariz (lusket dre dredan kerkent ha krouet) a voe digoret e 1900, da-geñver an Diskouezadeg Hollvedel. 
E 1913 e voe digoret metro Buenos Aires. Ar metro kentañ en hanterzouar su e voe. 


E penn-kentañ ar bloavezhioù 1980 e voe ijinet metroioù emlusk ha bihan. N'eus blenier ebet enno. Evel da skouer ar VAL e Lille e 1983, Tolosa (1993) ha hini Roazhon e 2002.

 Niver a veajoù er metro dre vloavezh (2006) 
 metro Tokyo : 2,9 miliard
 metro Moskva : 2,6 miliard
 metro New York : 1,5 miliard
 metro Seoul : 1,5 miliard
 metro Mec'hiko : 1,4 miliard
 metro Pariz : 1,4 miliard
 metro Londrez : 971 milion
 metro Ōsaka : 880 milion
 metro Hong Kong : 867 milion
 metro Sankt-Peterbourg : 810 milionNational Geographic Frañs, miz Du 2008.
 metro Madrid : 686 milion

 Ar metroioù koshañ 
 Londrez : 1863
 New York : 1868Er-maez e voe savet al linenn gentañ, ha hini gentañ dindan douar a voe digoret e 1904.
 Chicago : 1892Ul linenn er-maez e oa.
 Budapest : 1896
 Boston : 1897
 Vienna : 1898
 Pariz : 1900
 Berlin : 1902
 Philadelphia : 1907
 Hamburg : 1912
 Buenos Aires : 1913Geo Niv. 207 miz Mae 1996 p. 164
 Madrid : 1919
 Barcelona : 1924

 Notennoù ha daveennoù

 Liammoù diavaez 
 Urbanrail, ul lec'hienn ma kaver tirouroù war ar metroioù
 Metroioù ar bed

Rummad:Transportoù
Rummad:Treuzdougerezh