Otto Dix

Otto Dix (2 a viz Kerzu 1891 e-kichen Gera – 25 a viz Gouere 1969 e Singen) a oa ul livour alaman eus luskad an eztaolouriezh hag an Neue Sachlichkeit.

E vuhez
Micherour e oa e dad, Ernst Gauis Franz Dix e anv, met deskadurezh war arzoù en doa bet Oto Dix digant e vamm, hag a oa dedennet gant ar sonerezh hag al livouriezh. E-pad e vugaleaj e teske Dix gant ar c'helenner Ernst Schunke. Etre 1905 ha 1909 e teskas ivez gant Carl Senff. Goude bezañ bet ur yalc'had e voe degemeret Dix e skol arzoù-pleustek Dresden, ma teskas etre 1909 ha 1914. Johann Nikolaus Türk ha Richard Guhr a oa e-touez e gelennerien. Ouzh meur a luskad livañ e klaskas Dix tostaat : ar gubouriezh, dazontouriezh, an dadaouriezh.  Perzh a gemeras e Brezel-bed kentañ abalamour ma felle dezhañ santout mat ha bezañ intret gant an anken hag ar marv. Kaset e voe d'an talbenn er Champagne, er Somme hag e Rusia. E Düsseldorf e studias eus 1919 da 1922, kent emezelañ d’an emsav realour ha flemmus (Neue Sachlichkeit) objektivelezh Nevez. E skol arzoù-kaer Dresden e kelennas da c’houde adalek 1927. Gant Martha Lindner e voe dimezet er bloaz 1923. 70 poltred a livas diouti e-kerz o vuhez asambles. Tri bugel o doe Nelly (de) (1923-1955), Ursus (1927–2002) et Yann (1928–2019). Perzh a gemeras e diskouezadeg kempred al livourien-gravourien alaman aozet e Pariz e-barzh al levraoueg vroadel, e 1929. Poltredoù arzourien, poltredoù gwazed ha meinlivouriezh, ha poltredoù maouezed.

 Da vare an Trede Reich 
Ur wech ma voe tapet ar galloud gant an nazied e 1933 e voe Dix, e-touez ar gelennerien gentañ difennet outo da gelenn, e-se e voe skarzhet diouzh akademiezh Dresden.  Ar renad nevez a soñje dezho e oa ur « bolchevik eus ar sevenadur » anezhañ. Hevelep bloavezh e oa bec’h warnañ, peogwir e oa en arvar da vout kaset  en toull-bac’h pe en ur c’hamp-bac’h. Diwar neuze e krogas gant un divroadeg eus an diabarzh, hag eñ mont d'en em staliañ e mervent Alamagn e Randegg. E 1936 ez eas da Hemmenhofen ma livas gweledvaoù.  Gant an nazied e voe lâret, e 1937, e sevene oberennoù distaret. Dilammet e voe betek 170 a oberennoù savet gantañ, diouzh ar mirdioù. Ul lodenn vat a voe devet, hag ul lodenn all a voe diskouezet da-geñver diskouezadeg an arz disteraet.
E 1938 e voe harzet gant ar Gestapo ha bac'het e-pad div sizhunvezh. Rediet e voe eta brezeliñ e-pad an Eil Brezel-bed. Prizoniet e voe gant ar C'hallaouedSerge Sabarsky, p. 21.

 Goude an Eil Brezel-bed
Goude ar brezel ha betek e varv e pellaas Dix diouzh al luskadoù arzoù nevez. Ne teue ket a-benn da vezañ plijet nag gant luskad arz ar realouriezh sokial a rae berz d’an ampoent en DDR, nag gant an arz a-c’houde brezel er BRD. Enoret e voe gant titloù anaoudegezh roet dezhañ a-berzh an daou Stad.

Meur a briz a resevas memestra :
 1959 - Bundesverdienstkreuz 
 1966 - Alfred-Lichtwark-Preis e Hamburg ha Martin-Andersen-Nexö-Preis e Dresden 
 1968 - Rembrandt-Preis e Salzburg

Mervel a reas Dix d'ar 25 a viz Gouere 1969 e Singen abalamour d'un angwazhiad. E bered Hemmenhofen emañ e vez.

 Oberennoù 
 1914 - Selbstbildnis als Soldat, Kunstmuseum Stuttgart 
 1914 - Selbstbildnis mit Artillerie-Helm a-dreñv Selbstbildnis als Soldat, Kunstmuseum Stuttgart 
 1915 - Selbstbildnis als Mars 
 1920 - " Die Skatspieler" pe "Kartenspielende Kriegskrüppell", Kunstmuseum Stuttgart 
 1920 - Streichholzhändler I, Staatliche Museen Preußischer Kulturbesitz, Berlin
 1921 - Bildnis der Eltern, Kunstmuseum Basel 
 1921 - L'ouvrier
 1922 - An die Schönheit, Von der Heydt Museum, Wuppertal 
 1923 - Bildnis Karl Krall, Heydt-Museum, Wuppertal 
 1923 - Bildnis Frau Martha Dix I, Kunstmuseum Stuttgart 
 1924 - Der Krieg 
 1924 - Die Eltern des Künstlers II, Sprengel-Museum, Hannover 
 1925 - Bildnis der Tänzerin Anita Berber, Kunstmuseum Stuttgart 
 1923 – Schützengraben, kollet 
 1926 - Porträt der Journalistin Sylvia von Harden, Kreizenn Georges Pompidou, Pariz  1926 - Der Kunsthändler Alfred Flechtheim, Neie Nationalgalerie, Berlin 
 1926 - Der Streichholzhändler II, Kunsthalle Mannheim 
 1928 - Teirzaolenn Großstadt, Kunstmuseum Stuttgart 
 1932 - Teirzaolenn Der Krieg, Galerie Neue Meister, Dresden 
 1933 - Die sieben Todsünden, Staatliche Kunsthalle, Karlsruhe 
 1933 - Die Tänzerin Tamara Danischewski, Kunstmuseum Stuttgart 
 1934 - Der Triumph des Todes, Kunstmuseum Stuttgart 
 1935 - Waldrand mit Buche, Galerie Michael Haas, Berlin 
 1936 – Flandern, Neue Nationalgalerie, Berlin 
 1939 - Der heilige Christophorus, Otto-Dix-Haus Gera 
 1945 - Saül ha David
 1947 - Selbst als Kriegsgefangener, Kunstmuseum Stuttgart 
 1962 - Grosse Kreuzaufrichtung, Stadtkirche Sankt Johannes (Bad Saulgau)

 Liammoù diavaez 
 Otto Dix
 Ti Otto Dix e Gera
 Diskouezadeg e Kunstmuseum  Stuttgart
 Oberennoù Otto Dix
 Otto Dix
 Levrlennadur 
En alamaneg 
 Eva Karcher: Otto Dix - 1891 1969 - Leben und Werk, Köln 1988
 Florian Karsch: Otto Dix. Das graphische Werk, Hannover 1970 
 Fritz Löffler: Otto Dix. Leben und Werk, Dresden 1977 
 Fritz Löffler: Otto Dix 1891–1969. Œuvre der Gemälde, Recklinghausen 1981 
 Fritz Löffler: Otto Dix. Bilder zur Bibel. Berlin: Union Verlag, 1986. 
 Ulrike Lorenz: Otto Dix. Das Werkverzeichnis der Zeichnungen und Pastelle, Weimar 
 Ulrike Lorenz: Dix avant Dix. Das Jugend- und Frühwerk 1909–1914, Jena: Glaux, 2000
 Catalogue d'exposition, Galerie der Stadt Stuttgart, Nationalgalerie Berlin 1991 
 Suse Pfäffle : Otto Dix. Werkverzeichnis der Aquarelle und Gouachen, Stuttgart 1991 
 Diether Schmidt: Otto Dix im Selbstbildnis, Berlin 1981 
 Dietrich Schubert. Otto Dix - Der Krieg. 50 Radierungen von 1924. Jonas Verlag, Marburg 2002 
 Birgit Schwarz: Großstadt, Frankfurt/M. 1993

E galleg 
 Otto Dix : Dessins D'une Guerre a L'autre. Katalog an diskouezaeg e kreizenn Georges Pompidou, Gallimard, 2003. ISBN2844261671
 "Otto Dix, Metropolis" katalog an diskouezadeg e Diazezadur Maeght, St.Paul de Vence
 Eva Karscher, Otto Dix (1891-1969) "Je deviendrai célèbre ou je serai honni", Taschen, Köln, 1992 
 Serge Sabarsky, Otto Dix, Denis-Armand Canal, Herscher, 1992

 Notennoù ha daveennoù 

Rummad:Livourien alaman an XXvet kantved
Rummad:Ganedigezhioù 1891
Rummad:Marvioù 1969