Francis Picabia

Francis-Marie Martinez de Picabia (22 a viz Genver 1879 e Pariz – 30 a viz Du 1953 e Pariz) a oa ul livour, un treser hag ur skrivagner a voe tost ouzh dada hag ouzh an dreistgwirvoudelezh.

 E vuhez 
E Skol Arzoù-kaer hag e Skol-uhel an arzoù-kinklañ e studias. Etre 1903 ha 1908 e tarempredas Alfred Sisley ha Camille Pissaro ha levezonet e voe gant livourien skol Barbizon. E zourlivadur anvet Caoutchouc (1909) a zo gwelet evel unan eus oberennoù diazez an arz difetis. 

E 1911 e tostaas ouzh strollad Puteaux a veze bodet e studio al livour Jacques Villon, hag eñ breur Marcel Duchamp. Orfegour e teuas da vezañ hag e 1912 e krouas Saloñs ar Section d'or e Puteaux. Brudet e teuas da vezañ e 1913 e New York, da-geñver un diskouezadeg enArmory Show. E New York ivez e savas ar gelaouenn 291 gant Marcel Duchamp ha Man Ray. Levezonet e voe gant ar Broyeuse de chocolat ha mennozh an oberennoù ready-made bet ijinet gant Marcel Duchamp, hag e 1913 e stagas gant tresadennoù diazezet war an tresañ oberiañ : peurliesañ e kopie pe ec'h eeunae skeudennoù a gave e kelaouennoù skiantoù evel La Science et la Vie. 

Etre 1913 ha 1915 ez eas meur a wech da New York ma kemeras perzh e luskadoù arzoù rakward. Meur a oberenn mekanikel a savas hag e 1916 e krouas ar gelaouenn 391 e Barcelona, hag e tostaas ouzh dada. E 1918 e kejas ouzh Tristan Tzara hag izili all dada Zürich. Asambles gant André Breton e vrudas pennaennoù dada e Pariz. Met rendaelour, a-enep pep tra ha planter-reuz e oa Picabia : e 1921 e paouezas da zaremprediñ izili all dada.
Ouzhpenn bezañ dedennet gant ar c'hirri e oa dedennet ivez gant ar sinema hag al luc'hskeudenniñ : en e skridoù war ar sinema e tiouganas pegen pouezus e teufe ar sinema amerikan da vezañ.
E 1924 e savas senario ar film berr Entr'acte, sevenet gant René Clair. Labourat a reas goude-se gant Rolf de Maré.

Goude 1945 e savas oberennoù difetis en-dro.
Rivinet e voe poegwir e plije ar c'hirri (perc'henn e oa war ouzhpenn 150 karr) ha riboulat. Sevel a reas neuze oberennoù bihan liesseurt, ul lodenn anezho diazezet war skeudennoù kavet e kelaouennoù pornografiezh. E oberennoù diwezhaén a denn d'an arz bihanañ : pikoù liv strwete war foñsoù unliv, ha titloù evel Je n'ai plus envie de peindre, quel prix ?, Peinture sans but pe c'hoazh Silence.... An diskouezadeg kentañ ma voe taolet ur sell ouzh holl e oberenn a voe aozet e 1949 e diskouezva René Drouin e Pariz.

E dibenn 1951 e voe paket gant an arterioskleroz seizañ, hag e voe rediet da baouez da livañ.

 Oberennoù 
 Udnie, 1913, eoullivadur war lien, 290 x 300 cm, Kreizenn Pompidougwelout in Giovanni Lista : « Dada libertin & libertaire », L'Insolite, 2005, p. 28
 Edtaonisl, 1913, Art institute of Chicago
 La Ville de New York aperçue à travers mon corps, 1913, gouach, dourlivaj, kreion ha liv, 55 x 74,5 cmGwelout in Giovanni Lista, p. 29
 Prostitution universelle, 1916, Yale University Art Gallery, New Haven
 Danse de Saint Guy (Tabac Rat), 1919, Kreizenn Pompidou
 L'Œil cacodylate, 1921, Kreizenn Pompidou
 Chapeau de paille ?, 1921, Kreizenn Pompidou
 La Nuit espagnole, 1922, Mirdi Ludwig, Kôln
 Octophone II, 1923, eoullivadur war lien, 116 x 88,5 cm, Kreizenn PompidouGwelout in "Beaux Arts Magazine" niv. 103, 1992, p. 49
 Cure-dents », 1925, eoullivadur ha pegadur war lien, 129 x 110 cmGwelout in "Beaux Arts Magazine" niv. 126, p. 112
 Flirt
 Printemps, 1938, Galerie Rose Fried
 L'Insensé, 1948, eoullivadur war lien, 151 x 10 cm, Mirdi Ludwig, KölnGwelout in "Beaux-Arts magazine" niv. 69, p. 86

Skridoù
 Cinquante-deux miroirs, 1917
 Poèmes et dessins de la Fille née sans mère, Imprimeries réunies, 1918
 L'Ilot de Beau-Séjour dans le Canton de Nudité, 1918 
 L'Athlète des Pompes funèbres, Bégnins, 1918 
 Râteliers platoniques, 1918 
 Poésie ron-ron, 1919
 Pensées sans langage, Figuière, 1919
 Unique Eunuque, Au Sans Pareil, « Dada », 1920. Adembannet gant Allia, 1992
 Jésus-Christ Rastaquouère, Au Sans Pareil, « Dada », 1920. Adembannet gant Allia, 1996
 Caravansérail, 1924, embannadurioù Luc-Henri Mercié. Adembannet gant Belfond, 1975
 Choix de poèmes par Henri Parisot, Guy Lévis-Mano, 1947
 Lettres à Christine, Champ Libre, 1988
 Ecrits, div levrenn. Belfond, 1975 ha 1978
 Ecrits critiques, embannadurioù Carole Boulbès, 2005

 Levrlennadur 
 Serge Fauchereau, Picabia, embannadurioù Cercle d'Art, 2002
 Francis Picabia, singulier idéal, katalog an diskouezadeg, Kreizenn Pompidou, 2002-2003
 Alain Jouffroy, Picabia, embannadurioù Assouline, 2003

 Notennoù 

 Liammoù diavaez 

 Francis Picabia
 Comité Picabia
 Hebdo Liban
 Francis Picabia : de la peinture avant toute chose

Rummad:Ganedigezhioù 1879
Rummad:Marvioù 1953
Rummad:Dada
Rummad:Livourien c'hall
Rummad:Dreistrealouriezh