Pallenn-moger Bayeux

Pallenn-moger Bayeux, anavezet ivez gant an anv Pallenn ar rouanez Mathilda, hag ivez « Telle du Conquest » (gwiad an aloubadeg), a zo e gwirionez ur pezh broderezh. War ar pallenn-se ez eus kontet darvoudoù a denn da aloubidigezh Bro-Saoz gant an Normaned renet gant o dug Gwilherm II e 1066, evel da skouer emgann Hastings. Un hanter eus ar skeudennoù a zo koulskoude diwar-benn darvoudoù bet c'hoarvezet a-raok, war an douar-bras ha kontañ a reer enno, da skouer, kurioù an Normaned e Breizh. 

Savet e vefe bet ar pezh broderezh-se etre 1066 ha 1082. Soñjal a reer e voe urzhiet gant Odon de Bayeux, hag eñ hantervreur Gwilherm II. Hervez ar vojenn e vije bet brodet gant ar rouanez Matilda, gwreg Gwilherm. Hervez enklaskoù nevesañ an istorourien e vije bet brodet e kreisteiz Bro-Saoz, e Kent, Winchester pe Canterbury nebeut amzer goude emgann Hastings. 

Evit sevel ar pallenn ez eus bet implijet eizh liv naturel disheñvel da vrodañ war lin. Rannet eo ar pallenn e meur a lodenn. En holl ez eus dezhañ 70 metr hirder hag 50 cm ledander. Met un tamm a vank. Hervez an istorourien ez eo an tamm ma weler kurunadur Gwilherm da roue Bro-Saoz. Daoust ma vez meulet Gwilherm II gant ar skeudennoù, en deus pallenn-moger Bayeux un dalvoudegezh vras evit an istorourien da anavezout gwelloc’h ar vuhez e Normandi hag e Bro-Saoz en  : an dilhad, an armoù, ar c’hestell, al listri… Warnañ e weler ivez steredenn-lostek Halley a oa bet gwelet en oabl en amzer-se, argad an Normaned a-enep Kastell Lehon e-kichen Dinan. Kement skeudenn a zo a zo displeget gant un destenn latin. En holl e weler 626 den, 250 marc'h ha mulez, 37 savadur, 505 loen liesseurt, 49 gwezenn. 

Betek dibenn an  e oa miret ar pallenn-moger en iliz-veur Bayeux, hiziv an deiz e c'haller gwelout anezhañ en ur mirdi e Bayeux ivez. Abaoe 2007 emañ war roll Memor ar Bed savet gant UNESCO. 

 Ar pallenn en e bezh 
Lakait da zibunañ a gleiz da zehou dre ar reti a zo e traoñ ar skeudenn.
File:Tapisserie de Bayeux 31109.jpg

 Displegadur an arvestoù 
{| class="wikitable" width="100%"
|- bgcolor="#f4eed4"
|colspan="5" align="center" | Arvestoù 1 – 7 : beaj Harold e Normandi|-
| 1||EDVVARD RЄX :||Edward the Confessor||200px||En e goazez e palez Winchester emañ Edward o fiziout ur gefridi diplomatel ha politikel en e vreur-kaer Harold Godwinson : degas ur gemennadenn da zug Normandi.
|-
| 2||VBI : hAROLD DVX : ANGLORVM : ET SVI MILITЄS : ЄQVITANT : AD BOShAM :||M'emañ Harold, dug ar Saozon, hag e soudarded o varc'hekaat etrezek Bosham||rowspan="2"| 200px||Emañ Harold o vont da lestrañ e BoshamE West Sussex hiziv.. Anavezet eo dre ar falc'hun a zo kludet war e vrec'h.
|-
| 3||ЄCCLЄSIA :||An iliz|| Harold hag un den all zo o vont da bediñ en iliz.
|-
| 4||HIC hAROLD : MARЄ NAVIGAVIT :||Amañ e vordo Harold war ar mor||200px||E-kerzh ur pred e ti Harold e tiskouez un den emañ al lanv o tont ; diskenn  ra an dud betek an aod, Harold gant e falc'hun c'hoazh. Un den zo o lakaat al lestr da ouel.
|-
| 5||ET VЄLIS VЄNTO : PLЄNIS VЄNIT : IN TERRÃ(M) : VVIDONIS COMITIS||Ha gant e ouelioù en avel ec'h erru war douaroù Wido Kont Ponthieu e oa Wido () ; Abbeville e oa e gêr-benn.||200px||An treizh war-du aodoù Normandi.
|-
| 6||HAROLD :||Harold||200px||Emañ Harold en e sav war staon e lestr aochet.
|-
| 7||hIC : APRЄhЄNDIT : VVIDO : HAROLDṼ(M):||Amañ emañ Harold tapet gant Wido||200px||Pintet war e stleugoù e ro Wido urzh da zaou soudard da dapout Harold.
|- bgcolor="#f4eed4"
|colspan="5" align="center" | Arvestoù 8 – 18 : tapadenn Harold ha kejadenn ouzh Gwilherm
|-
| 8||ЄT DVXIT : EVM AD BЄLRЄM : ET IBI ЄVM : TENVIT :||Hag e gas a eure da Veaurain ma voe dalc'het||200px||Gant e falc'hun emañ Harold atav ; ambrouget eo betek kastell Wido.
|-
| 9||VBI : hAROLD: ⁊ VVIDO : PARABOLANT :||M'emañ Harold ha Wido o komz||200px||En e goazez emañ Wido, Harold e-tal dezhañ.
|-
| rowspan=2|10||VBI : NVNTII : VVILLELMI : DVCIS : VENERVNT : AD VVIDONЄ(M)||Ma teu kannaded Gwilherm davet Wido||rowspan="2"|200px||Kenvreutaerezh etre Wido hag an daou gannad.
|-
|TVROLD||Turold||Izeloc'h eget ar re arall emañ an anv-se, met anv unan eus an daou gannad eo ; n'eo ket hini an den bihan a zo o terc'hel ar c'hezeg.
|-
| 11||NVNTII : VVILLELMI||Kannaded Gwilherm||200px||Daou gannad o varc'hekaat a-dizh trema kastell Wido. Ur gedour zo pintet ouzh ur wezenn adreko.
|-
| 12||† HIC VENIT : NVNTIVS : AD WILGЄLMVM DVCEM||† Amañ e teu ur c'hannad davet an dug Gwilherm||200px
|-
| 13||HIC : WIDO : AD DVXIT hAROLDVM AD VVILGЄLMVM : NORMANNORVM : DVCЄM||Amañ emañ Harold degaset gant Wido da Wilherm, dug an Normaned||200px
|-
| 14||HIC : DVX : VVILGELM : CVM hAROLDO : VЄNIT AD PALATIṼ(M) SVṼ(M)||Amañ ec'h erru an dug Gwilherm en e balez gant Harold||200px||Ur gedour a ziskouez ar strollad, Harold bepred gant e falc'hun. Pelloc'h en e balez e Rouen emañ an dug war e gador, Harold o komz dirazañ.
|-
| 15||VBI : VNVS : CLЄRICVS : ЄT ÆLFGYVA||Ma 'z eus ur beleg hag Ælfgyva||200px||Den ne oar piv eo an Ælfgyva-se, na petra a c'hoarvez etre hi hag ar beleg a astenn e zorn — evit kuzhat he dremm pe he flourañ ?
|-
| 16||HIC VVILLEM : DVX : ЄT ЄXЄRCITVS : EIVS : VЄNЄRVNT : AD MONTЄ(M) MIChAЄLIS||Amañ ec'h erru Gwilherm hag e lu e Menez Mikael ar Mor||200px
|-
| rowspan=2|17||ЄT HIC : TRANSIЄRVNT : FLVMЄN : COSNONIS :||Hag amañ e treuzont ar stêr Kouenon||200px
|-
| HIC : hAROLD : DVX : TRAhЄBAT : ЄOS : DЄ ARЄNA||Amañ emañ an dug Harold ouzh o zennañ eus an traezh||200px
|-
| 18||ЄT VЄNЄRVNT AD DOL : ЄT : CONAN :FVGA VЄRTIT :RЄDNЄS||Hag int erru e Dol ha Konan a dec'h da Roazhon||200px
|- bgcolor="#f4eed4"
|colspan="5" align="center" | Arvestoù 19 – 25 : Brezeliadenn Gwilherm e Breizh enep Konan ; le Harold da Wilherm|-
| 19||hIC MILITЄS VVILLЄLMI : DVCIS : PVGNANT : CONTRA DINANTЄS :||Amañ en em gann soudarded Gwilherm gant Dinaniz||200px
|-
| 20||ET : CVNAN : CLAVЄS : PORRЄXIT :||Ha Konan en deus roet an alc'hwezioùAlc'hwezioù kêr.||200px
|-
| 21||hIC : WILLЄLM : DЄDIT : hAROLDO : ARMA||Amañ e ro Gwilherm an armoù da Harold||200px
|-
| 22||hIЄVi-koukoug : HIC eo ar ger. VVILLELM VЄNIT : BAGIAS||Amañ ec'h erru Gwilherm e Bayeux||200px
|-
| 23||VBI hAROLD : SACRAMЄNTVM : FECIT :VVILLELMO DVCI :||Ma tou Harold e le d'an dug Gwilherm||200px
|-
| 24||hIC HAROLD : DVX : RЄVERSVS : EST AD ANGLICAM : TERRAM :||Amañ e tistro an dug Harold d'an douar saoz||200px
|-
| 25||ET VЄNIT : AD : EDVVARDVM REGEM :||Hag ec'h a davet ar roue Edward||200px
|- bgcolor="#f4eed4"
|colspan="5" align="center" | Aervestoù 26 – 34 : marv Edward ha kurunidigezh Harold|-
| 26||hIC PORTATVR : CORPVS : EADWARDI : RЄGIS : AD : ЄCCLЄSIAM : S(AN)C(T)I PETRI AP(OSTO)LÎ||Amañ e touger korf ar roue betek iliz Sant Pêr AbostolEn Abati Westminster..||200px
|-
| 27||hIC EADVVARDVS : REX IN LЄCTO ALLOQVITVi-koukoug : ALLOQVITVR eo ar ger. : FIDELES||Amañ ar roue Edward war e wele a gomz ouzh e dud feal||rowspan="2"|200px||Edward war e dremenvan a gomz ouzh Stigand, arc'heskob Canterbury, en ur astenn e zorn davet e vreur-kaer Harold daoulinet evit reiñ kador-roue Bro-Saoz dezhañ.
|-
| 28||ET HIC : DЄFVNCTVS ЄST||Hag amañ emañ marvet||Daou zen zo o lakaat korf ar roue en ul liñsel-gañv dirak ur beleg.
|-
| 29||hIC DEDERVNT : hAROLDO : CORONÃ(M) REGIS||Amañ o deus roet kurunenn ar roue da Harold||200px||Daou gannad eus ar witenagemotWitena ġemōt en hensaozneg, "bodadeg ar furien" ; bodadeg noblañsoù hag eskibien, a zo karget da verañ hêrezh ar gurunenn. a ro da Harold arouezioù ar rouantelezh : kurunenn ar roue ha bouc'hal he zroad hir.
|-
| 30||hIC RЄSIDET hAROLD RЄX ANGLORVM :||Amañ emañ sez Harold, roue ar Saozon||rowspan="2"|200px||rowspan="2"|Emañ Harold war an tron, en e gichen daou gannad eus ar witenagemot hag an arc'heskob Stigand ; war an tu dehou ez eus pemp den evit aroueziañ ar bobl.
|-
| 31||STIGANT ARChI EṔ(ISCOPV)S||An arc'heskob Stigand
|-
| 32||ISTI MIRANT  STELLÃ(M)||Emañ ar re-mañ o sellet ouzh ar steredenn||200px||Steredenn-lostek Halley eo. Trubuilhet eo Harold gant an droukziougan, evit doare.
|-
| 33||hAROLD||Harold||200px
|-
| 34||hIC : NAVIS : ANGLICA : VЄNIT. IN TЄRRAM WILLELMI : DVCIS||Amañ ec'h erru ul lestr saoz war douar an dug Gwilherm||200px
|- bgcolor="#f4eed4"
|colspan="5" align="center" | Arvestoù 35 – 44 : printiñ an aloubadeg, dilestradeg, preizhadeg ha banvez
|-
| 35||HIC : WILLЄLM DVX : IVSSIT NAVЄS EDIFICARE :||Amañ e ro an dug Gwilherm an urzh da sevel listri||200px||Miz Meurzh 1066 : e-kerzh ur c'huzul-familh e kastell LillebonneE Seine-Maritime hiziv. e tivizas Gwilherm, Odon ha Robert de Mortain sevel ul lestraz.
|-
| 36||hIC TRAhVNT : NAVЄS AD MARЄ||Amañ e sachont war al listri evit o morañ||200px
|-
| 37||ISTI PORTANT : ARMAS : AD NAVЄS : ЄT hIC TRAhVNT : CARRVM CVM VINO : ET ARMIS||Ar re-mañ a gas armoù d'al listri hag amañ e sachont war ur c'harrad gwin hag armoù||200px
|-
| 38||†hIC : VVILLELM : DVX IN MAGNO : NAVIGIO : MARЄ TRANSIVIT ET VENIT AD PЄVЄNЄSÆ :||Amañ e treuz an dug Gwilherm ar mor war ul lestr bras hag ec'h erru e Pevensey||200px
|-
| 39||hIC ЄXЄVNT : CABALLI DE NAVIBVS :||Amañ ec'h a ar mirc'hed er-maez eus al listri||200px
|-
| 40||ЄT hIC : MILITЄS FESTINAVERVNT: hЄSTINGA : VT CIBVM RAPERENTVRVi-koukoug : RAPERENT eo ar ger.:||Hag amañ e hast ar soudarded trema Hastings evit tapout bevañs eno||200px||Ur breizhadeg eo, gwarezet gant daou varc'heger.
|-
| 41||HIC : EST : VVADARD :||Amañ emañ ar marc'heg Wadard||200px||Ar melestrour e oa Wadard, karget da zasparzhañ ar bevañs er c'hamp milourel.
|-
| 42||hIC : COQVITVR : CARO ET hIC : MINISTRAVЄRVNT MINISTRI||Amañ e poazher ar c'hig hag amañ e tifret ar servijerien||200px
|-
| 43a||hIC FECЄRVNT : PRANDIVM :||Amañ e fardont ar pred||200px||Un den zo o seniñ ar c'horn evit gervel d'ar pred.
|-
| 43b||ET. hIC. EPISCOPVS : CIBṼ(M) : ET : POTṼ(M) : BENEDICIT.||Hag amañ e vennig an eskob ar bouedoù hag an diedoù||200px||Er c'hreiz emañ an eskob Odon.
|-
| 44||ODO : EP(ISCOPV)S : WILLELM : ROTBERT :||An eskob Odon, Gwilherm, Robert||200px||Kuzul-familh renet gant Gwilherm, e gleze sonn gantañ.
|- bgcolor="#f4eed4"
|colspan="5" align="center" | Arvestoù 45 – 51 : sevel difennoù ar c'hamp - Gwilherm o prezegenniñ d'e arme
|-
| 45||ISTE. IVSSIT : VT FODERЄTVR : CASTELLVM AT HESTENGA CEASTRA||Hennezh a roas an urzh da sevel difennoù||200px||Emeur o sevel ur c'hamp difennet ha kastell Hastings.
|-
| 46||HIC NVNTIATVM EST : WILLELMO DE hAROLD :||Amañ ez eus bet degaset da Wilherm keleier diwar-benn Harold||200px||Robert FitzWimarc (†1070) eo ar c'hannad hep mar ebet ; sheriff Essex e voe diwezhatoc'hFreeman 1923..
|-
| 47||hIC DOMVS : INCENDITVR :||Amañ e tever un ti||200px||Devet e veze an tiez evit reiñ tremen d'an arme ha distruj pep goudor d'an enebourien.
|-
| 48||hIC : MILITES : EXIERVNT : DE hESTENGA : ET : VENERVNT AD PRЄLIVM : CONTRA : hAROLDVM : REGЄVi-koukoug : REGЄM eo ar ger.||Amañ ec'h a ar soudarded er-maez eus Hastings hag ec'h eont da stourm ouzh ar roue Harold||200px||Deroù Emgann Hastings eo.
|-
| 49||HIC : VVILLELM : DVX INTERROGAT : VITAL : SI VIDISSЄT HAROLDI EXERCITṼ(M)||Amañ e c'houlenn an dug Gwilherm digant ar marc'heg Vital hag-eñ en deus gwelet arme Harold||200px||Emañ Gwilherm hag Odon e penn an arme norman. Vital a ziskouez dezho pelec'h emañ an arme saoz.
|-
| 50||ISTE NVNTIAT : HAROLDVM RЄGÊ(M) DE EXERCITV VVILELMI DUCIS||Hemañ a ditour ar roue Harold a-zivout arme an dug Gwilherm||200px||A gleiz da zehou : ur gedour, an displeger, Harold war varc'h.
|-
| 51||HIC WILLELM : DVX ALLOQVITVR : SVIS : MILITIBVS : VT : PREPARARENT SE : VIRILITER ET SAPIENTER : AD PRELIVM : CONTRA : ANGLORVM EXERCITŨ(M) :||Amañ emañ an dug Gwilherm oc'h aspediñ  e soudarded d'en em brientiñ gant kalon ha furnezh evit stourm ouzh an arme saoz||200px
|- bgcolor="#f4eed4"
|colspan="5" align="center" | Arvestoù 52 – 58 : Emgann Hastings ha marv Harold
|-
| 52||hIC CЄCIDЄRVNT LEVVINE ЄT : GYRÐ FRATRES : hAROLDI REGIS :||Amañ e varv Leofwine ha Gyrth, breudeur ar roue Harold||200px||Godwinson eo anv-tiegezh an daou vreur-se.
|-
| 53||hIC CЄCIDERVNT SIMVL : ANGLI ЄT FRANCI : IN PRELIO :||Amañ e varv ar Saozon hag ar C'hallaoued a-gevret en emgann||200px
|-
| 54||HIC. ODO EṔ(ISCOPV)S BACVLṼ(M) TЄNЄNS CONFORTAT PVEROS||Amañ emañ an eskob Odon gant e vazh oc'h atizañ ar yaouankizoù||200px
|-
| 55||hIC EST VVILLELM DVXE(VSTA)TIVS||Amañ emañ an dug GwilhermEustachEustach II, kont Boulogne (†1087)||200px||Gwilherm a ziskouez e zremm da Eustach evit prouiñ n'eo ket marv hag evit terriñ tec'hadeg e soudarded.
|-
| 56||hIC FRANCI PVGNANT ET CЄCIDЄRVNT QVI ЄRANT : CVM hAROLDO :||Amañ e stourm ar C'hallaoued hag e varv ar re a oa gant Harold||200px
|-
| 57||hIC hAROLD : REX :INTERFЄCTVS: EST||Amañ eo lazhet ar roue Harold||200px
|-
| 58||ET FVGA : VERTERVNT ANGLI||Hag ar Saozon a dec'h kuit||200px
|- bgcolor="#f4eed4"
| colspan="5"|
|-
|colspan="5"| 
|}

 Levrlennadur 
  David J. Bernstein : The Mystery of the Bayeux tapestry. London : Weidenfeld & Nicolson, 1986 
  Simone Bertrand & Sylvette Lemagnen : La Tapisserie de Bayeux. Rennes : Ouest-France, 1996 
  Pierre Bouet, François Neveux, Brian Levy : La Tapisserie de Bayeux. L'art de broder l'histoire française. Caen : Presses universitaires de Caen, 2003 
  Shirley Ann Brown, The Bayeux tapestry : history and bibliography. Woodbridge : Boydell & Brewer, 1989 
  Rouben Charles Cholakian : The Bayeux tapestry and the ethos of war. Delmar : Caravan Books, 1998 
  Meredith Clermont-Ferrand : Anglo-Saxon propaganda in the Bayeux tapestry. Lewiston : E. Mellen Press, 2004 
  Edward Augustus Freeman (1923) : The History of the Norman Conquest of England, its causes and its results. British Library, Historical Print Editions, 2011 
  Richard Gameson : The Study of the Bayeux tapestry. Woodbridge : Boydell Press, 1997 
  Charles Harvard Gibbs-Smith : The Bayeux Tapestry. New York : Phaidon / Praeger, 1973 
  Wolfgang Grape : Valérie Agéma, Patrick Maubert : La Tapisserie de Bayeux : Monument à la gloire des Normands. München : Prestel, 1994 
  Ulrich Kuder : Der Teppich von Bayeux – Bildgeschichte und Geschichtsbild. Frankfurt-am-Main : Fischer Taschenbuch Verlag, 1994 
  Sylvette Lemagnen (renerez) : La tapisserie de Bayeux, une chronique des temps vikings – Actes du colloque international de Bayeux 29 et 30 mars 2007. Paris : Éditions Point de vues, 2009, 
  Suzanne Lewis : The Rhetoric of power in the Bayeux tapestry. Cambridge : Cambridge University Press, 1999 
  Eric Robert Dalrymple Maclagan : The Bayeux tapestry. Baltimore : Penguin Books, 1949 
  J. Bard McNulty : The Narrative Art of the Bayeux tapestry master. New York : AMS Press, 1989 
  J. Bard McNulty : Visual Meaning in the Bayeux tapestry : problems and solutions in picturing history. Lewiston : Edwin Mellen Press, 2003 
  Lucien Musset : La Tapisserie de Bayeux. Paris : Zodiaque, 2002 
  Gale R Owen-Crocker : King Harold II and the Bayeux Tapestry. Woodbridge : Boydell & Brewer, 2005 [[ISBN|1-84383-124-4}}
  Michel Parisse : La Tapisserie de Bayeux, un documentaire du XI siècle. Paris : Denoël, 1988.
  Mogens Rud : La Tapisserie de Bayeux et la bataille de Hastings 1066. Eljers, 2006.
  Jean Verrier : La Broderie de Bayeux dite tapisserie de la reine Mathilde, Paris, 1946.
  David M. Wilson : The Bayeux tapestry : the complete tapestry in colour. London : Thames and Hudson, 1985 
  David M. Wilson : La Tapisserie de Bayeux. Paris : Flammarion, 2005.
  Richard David Wissolik : The Bayeux tapestry : a critical, annotated bibliography with cross-references and summary outlines of scholarship, 1729-1990, Greensburg : Eadmer Press, 1990 
  L. Herrmann : Les Fables antiques de la Broderie de Bayeux. Bruxelles : Latomus, 1964.
  M.-F. Le Clainche, D. Morel : Les Brodeuses de l'Histoire. Rennes : Coop Breizh, 2006 
  Adrien Goetz : Intrigue à l'anglaise. Paris : Grasset, 2007 

 Liammoù diavaez 

 Lec'hienn ofisiel mirdi pallenn-moger Bayeux

Rummad:Istor Normandi
Rummad:Calvados
Rummad:Broderezh
Rummad:Glad bedel
Bayeux