Bundestag

Izili ar Bundestag (23 a viz Mae 2002) Dasparzh (disoc'hoù dilennadegoù 2021) Strollad  Sezoù  Dregantad 70px|link=Sozialdemokratische Partei Deutschlands 206 25,7 % 70px|link=Bündnis '90/Die Grünen 118 14,8 % 80px|link=Freie Demokratische Partei 92 11,5 % 50px|link=Christlich Demokratische Union Deutschlands 197 24,1 % 60px|link=Christlich-Soziale Union in Bayern 70px|link=Alternative für Deutschland 79 10,3 % 80px|link=Die Linke 39 4,9 %
Ar Bundestag alaman (alamaneg : Deutscher Bundestag) eo parlamant Republik Kevreadel Alamagn ma kaver dileuridi dilennet gant holl bobl Alamagn. Dre lezenn-diazez 1949 en deus kemeret plas ar Reichstag. Abaoe 1999 e vez bodet izili ar Bundestag e Berlin, er Reichstag, ur savadur bet renevesaet gant Norman Foster.

Perzh ar Bundestag er vuhez politikel:
 Kenlabour a zo gant ar Bundesrat a-benn lakaat degemer lezennoù a dalvez er c'hevredad a-bezh, hag ivez degas kemmoù d'al lezenn-diazez. Gant ar Bundestag e vez peurwiriekaet ar feurioù-emglev etrebroadel ha votet budjed ar c'hevredad ivez.
 Dilenn a ra ivez ar c'hañseller ha kemer a ra perzh e dilenn ar prezidant ha dilenn barnerien ar c'hevread. 
 Sellout a ra pizh ouzh ar pezh a ra ar gouarnamant hag ouzh ar pezh a ra an arme (Bundeswehr).

 Mont en-dro 
Pevar bloaz e pad amzeriad izili ar Bundestag a zo dilennet. Diazezet eo an dilennadegoù war ur sistem ma vesker ar voterezh kenfeurel (an doare ma vez dasparzhet ar sezoù) hag ar voterezh brasañniver (un hanter eus an dilennidi). 598 eo an niver diazez a zileuridi, met gant ar sistem dibabet e vez ouzhpennet re all (Überhangmandate). Ar 20 Bundestag a zo bet lakaet da dalvezout d'an 26 a viz Gwengolo 2021. Ennañ ez eus 736 dileuriad, ha Bärbel Bas (SPD) eo ar prezidant.

 Prezidanted ar Bundestag abaoe 1949 
 1949 : Erich Köhler, CDU
 1950 : Hermann Ehlers, CDU
 1954 : Eugen Gerstenmaier, CDU
 1969 : Kai-Uwe von Hassel, CDU
 1972 : Annemarie Renger, SPD
 1976 : Karl Carstens, CDU
 1979 : Richard Stücklen, CSU 1983 : Rainer Barzel, CDU
 1984 : Philipp Jenninger, CDU
 1988 : Rita Süssmuth, CDU
 1998 : Wolfgang Thierse, SPD
 2005 : Norbert Lammert, CDU
 2017 : Wolfgang Schäuble, CDU
 2021 : Bärbel Bas, SPD
 Listenn an dilennadegoù er Bundestag 
 1949 : 1 Bundestag
 1953 : Eil Bundestag
 1957 : 3e Bundestag
 1961 : 4e Bundestag
 1965 : 5 Bundestag 1969 : 6 Bundestag
 1972 : 7 Bundestag
 1976 : 8 Bundestag
 1980 : 9 Bundestag
 1983 : 10 Bundestag 1987 : 11 Bundestag
 1990 : 12 Bundestag
 1994 : 13 Bundestag
 1998 : 14 Bundestag
 2002 : 15 Bundestag 2005 : 16 Bundestag
 2009 : 17 Bundestag
 2013 : 18 Bundestag
 2017 : 19 Bundestag
 2021 : 20 Bundestag
 Aozadur 

Strolladoù pennañ ar Bundestag eo ar strolladoù-parlamant, anvet Fraktionen. Ganto eo e vez aozet al labour lezenniñ : labour-prientiñ er bodadoù-labour, kinnigoù lezennoù ha gwellaennoùUr strollad ennañ 5% eus dilennidi ar Bundestag a c'hall kinnig lezennoù ivez..

E kement strollad-parlamant a zo ez eus ur prezidant (Fraktionsvorsitzender), meur a vezprezidant hag ur bodad-ren a vez bodet ur wech ar sizhun. Doujet e vez ganto ouzh reolenn ar strollad (Fraktionsdiziplin). 
Er Bundestag e kaver ivez bodad ar re goshañ (Ältestenrat) hag ar præsidium. Er c'huzul e kaver izili ar præsidium ha 23 c'hoshañ ar strolladoù-parlamant. Er c'huzul e vez divizoù etre strolladoù politikel a-benn dilenn prezidanted ar bodadoù-labour hag ar roll-labour. Savet e vez ur bodad-parlamant evit kement ministrerezh a zo (21 hiziv an deiz).

 Bodadoù-labour 
A-bouez bras eo al labour kaset gant ar bodadoù labour : kregiñ a ra an divizoù er Bundestag ur wech m'eo bet studiet pizh an traoù enno. Enno ivez e vez roet ar gaoz d'an tu-enep.
E-touez ar bodadoù-labour-se e kaver an Untersuchungsausschuss (bodad-enklask) hag an Enquetekommission : bodadoù savet a-ratozh-kaer a-benn studiañ traoù zo. Enno e kaver dilennidi hag arbennigourien diavaez. 

 Kambr izel pe parlamant ? 
En Alamagn e lavar tud zo n'eo ket ar Bundesrat ur parlamant peogwir ne gaver ennañ nemet izili gouarnamantoù al Länder. An dud-se a lavar neuze ez eo ar Bundestag parlamant nemetañ Alamagn. 

 Divodañ 
Ar Bundestag a c'hall bezañ divodet gant prezidant Alamagn (Bundespräsident) ma :
 n'eus dilennet kañseller ebet gant ar brasañ niver a vouezhioù e penn-kentañ an amzeriad pe goude marv pe zilez ar c'hañseller (mellad 63, rannbennad 4 al lezenn-diazez).
 ne sav ket a-du ar Bundestag pa sav ar c'hañseller ur goulenn a fiziañs (mellad 68 rannbennad 1). Ar pezh a zo c'hoarvezet e 1972 (kañseller : Willy Brandt, prezidant : Gustav Heinemann) hag e 1982 (kañseller : Helmut Kohl, prezidant : Karl Carstens). En daou zegouezh-se e nac'has dilennidi ar Bundestag embann o fiziañs er c'hañseller goude m'en defe goulennet ganto en ober. Fellout a rae dezho ma vefe aozet dilennadegoù all, ar pezh a a zegas kudennoù a-fet gwir bonreizhel. Gant izili ar Bundesverfassungsgericht (kuzul ar vonreizh) eo bet cheñchet an traoù evit ma ne c'hoarvezfe ket mui (diviz ar 16 a viz C'hwevrer 1983).

D'an 22 a viz Mae 2005 e c'houlennas ar c'hañseller Gerhard Schröder kaout fiziañs izili ar Bundestag, peogwir e oa bet kollet an dilennadegoù e Nordrhein-Westfalen gant SPD. D'ar 1añ a viz Gouere 2005 e voe lakaet e gaou (fiziañs: 151; disfiz : 296; hep kemer perzh : 148). Goude-se e c'houlennas ar c'hañseller gant ar prezidant Horst Köhler ma vefe divodet ar Bundestag. D'an 21 a viz Gouere 2005 ec'h embannas ar prezidant e oa divodet ar Bundestag, ha lakaet e voe dilennadegoù a-benn an 18 a viz Gwengolo 2005. D'ar 25 a viz Eost 2005 e voe nac'het gant kuzul ar vonreizh erbedoù tri strollad politikel bihan ha re daou zileuriad : Jelena Hoffmann (SPD) ha Werner Schulz (Die Grünen).

 Liammoù diavaez 
 Lec'hienn ofisiel 
 Disoc'hoù an dilennadegoù er Bundestag abaoe 1949
 Notennoù 

Rummad:Politikerezh Alamagn
Rummad:Parlamantoù