Buenaventura Durruti

Buenaventura Durruti Dumange (14 a viz Gouere 1896 e León – 20 a viz Du 1936 e Madrid) a oa unan eus pennoù al luskad anarkour e Spagn a-raok hag e-pad Brezel Spagn.

 E vuhez 
Ganet e oa Durruti e León en ur familh micherourien. Ur skoliad diroll e voe. E 1903 e voe bac'het e dad, hag a oa ezel eus UGT (Unión General de Trabajadores), peogwir en doe kemeret perzh e harz-labour ar gourrezerien, hag a c'houlenne groñs ma veje devezhioù labour 8 eurvezh. E miz Ebrel 1913 e labouras evel turgner, hag ezel e voe eus unvaniezh ar vetalourien hag e 1914 e teuas da vezañ paotr-an-hent-houarn.

Harz-labour  1917 hag an harlu e Frañs
Durruti a gemeras perzh en harz-labour aozet gant UGT e 1917. Gouarnamant Spagn a c'houlennas gant an arme lakaat un termen d' an harz-labour hag ouzhpenn 500 labourer a voe lazhet pe gloazet, ha 2000 harz-labourer a voe bac'het hep ma vefe aozet prosez ebet. Ne voent ket sikouret gant o sindikad, ha difredet e voent. E miz Gwengolo ez eas da repuiñ e Gijón, ha dre ma oa klask war e lerc'h e tec'has war-du Frañs.

E Frañs e chomas betek 1920. E Pariz e labouras evel mekaniker hag eno ivez e kejas gant Sébastien Faure, Louis Lecoin hag Émile Cottin hag ivez gant izili spagnol eus CNT Frañs, deuet da repuiñ er c'hwec'hkorn. Gant ar re all e voe kendrec'het da zistreiñ da Varcelona a-benn kenaozañ al labourerien.

 CNT
Ur wech distro da Varcelona ec'h aozas Los Solidarios asambles gant Joan García Oliver, Francisco Ascaso hag anarkourien all. Izili zo eus ar strolald a glaskas lazhañ Alfons XIII hag a oa roue Spagn. E 1923 e kemeras perzh ar strollad e muntr ar c'hardinal Juan Soldevilla y Romero, a-benn veñjiñ muntr Salvador Seguí. Durruti hag Oliver a dec'has da Arc'hantina.

E 1931 e tistroas Durruti da Varcelona hag unan eus izili bouezus eus CNT (Confederación nacional del trabajo) hag eus FAI (Federación anarquista ibérica) e teuas da vezañ. E 1932 hag e 1933 e kemeras perzh en emsavadegoù aozet gant CNT a-enep gouarnamant republikan Manuel Azaña.


Brezel Spagn
Stank e kenlabouras Durruti gant stourmerien all da genaozañ ar stourm a-enep taol-arme Francisco Franco. D'ar 24 a viz Gouere 1936 e kasas miliadoù a "guerilleros" (anvet Steudad Durruti diwezhatoc'h) eus Barcelona da Zaragoza. Goude un emgann berr ha taer e Caspe, e chomas a-sav ar steudad e Pina de Ebro. Diwar guzul un ofiser eus an arme hag a oa implijet da « guzulier teknek » e voe divizet chom hep tagañ Zaragoza, daoust ma ne save ket a-du Durruti gant an diviz-se. Marteze e voe ur fazi bras : morse ne zeuas ket a-benn ar republikaned da dapout Zaragoza en-dro. Ma vije bet dieubet norzh Spagn, ha neuze e oa dav kregiñ gant dieubiñ Zaragoza, o dije gelelt an dispac'hourien kas na dispac'h sokial a genlusk gant ar stourm enepfaskour. Met ne save ket a-du ar stalinourien gant ar mennozh-se, ha muioc'h-mui e talc'hent gouarnamant republikan Madrid.

Marv Durruti
E penn-kentañ 1936 e kasas Durruti ur steudad stourmerien da Vadrid. Met taget e voent gant arme Franco, ha gloazet da vat e voe Durruti. Un nebeud eurvezhioù goude e varvas. Amresis e chom an doare ma varvas. Ne voe ket lazhet gant un tenn o tont eus arme Franco. Ar stalinourien a lavaras e oa bet lazhet gant unan eus e soudarded, peogwir e kave dezho e oa re aotrouniek. Gant tud all e voe lavaret e oa bet taget gant izili PCE. Re all a lavaras ivez e oa aet a-dreuz e arm. Peurliesañ e vez lavaret, daoust ma n'eus prouenn ebet eus an dra-se, e voe lazhet dre zegouezh gant unan eus e letananted.

Kaset e voe korf Durruti a -dreuz ar vro betek Barcelona, ma voe aozet e obidoù. Ouzhpenn 250 000 den a zibunas pa voe kaset e gofr da vered Montjuïch ma voe douaret enni. 
An darvoud diwezhañ ma tiskouezas an anarkourien pegen pouezus e oant e voe e-pad Brezel Spagn.

Steudad Durruti
Derc'hel a reas steudad Durruti goude e varv, ez-ofisiel e voe anvet 26 Rann-arme, renet (e 1939 da nebeutañ) gant Ricardo Sanz.

 Levrlennadur 
 Miguel Amoros, Durruti dans le labyrinthe, embannadurioù Encyclopédie des nuisances, 2007.
 Miquel Amoros, La Revolución traicionada. La verdadera historia de Balius y Los Amigos de Durruti, Virus Editorial, 2003
 Abel Paz, Durruti: le peuple en armes, embannadurioù Tête de Feuilles, 1972
 Abel Paz, Durruti, un anarchiste espagnol. Embannadurioù Quai Voltaire, 1993
 Durruti 1896 - 1936, albom luc'hskeudennoù, rakskrid gant Lucencia Espejo. Embannet e pemp yezh : spagnoleg, saozneg, alamaneg, italianeg ha galleg. Madrid; London; Hamburg; Milano; Paris: Fundación Anselmo Lorenzo; Active/Beastie; Nautilus; Zero in Condotta; L'Insomniaque, 1996, embannadurioù Casa de Velázquez, 1996
 Hans Magnus Enzensberger, Le Bref été de l'Anarchie - la vie et la mort de Buenaventura Durruti, Gallimard, 1975
 Collectif, Buenaventura Durruti, CD doubl  nato, (1996).

 Liammoù diavaez
Poltredoù Durruti
Funérailles de Durruti film d'e enoriñ savet gant CNT Spagn 
Buenaventura Durruti in the Spanish Revolution. Gant Paco Rios diwar levr Abel Paz
Buhez Buenaventura Durruti war lec'hienn libcom.org history
Buenaventura Durruti war Anarchist Encyclopedia
The first days of the Spanish Revolution, Durruti & the Durruti column... The Daily Bleed
Lec'hienn gouestlet da Buenaventura Durruti

Rummad:Anarkourien Spagn
Rummad:Brezel Spagn
Rummad:Ganedigezhioù 1896
Rummad:Marvioù 1936