Rakrafaelouriezh

Ar Rakrafaelouriezh (pe Breuriezh rakrafaelour, saozneg : Pre-Raphaelite Brotherhood) a oa ul luskad arzel bet diwanet er Rouantelezh-Unanet e-kreiz an .

 Istor al luskad 
E 1848 e voe savet ar Vreuriezh rakrafaelourel (Pre-Raphaelite Brotherhood) gant al livourien John Everett Millais, William Holman Hunt, James Collinson, ar barzh ha livour Dante Gabriel Rossetti, ar c'hizeller Thomas Woolner hag ar vurutellerien arzoù William Michael Rossetti ha Frederick George Stephens. Al livour Ford Madox Brown a voe tost-tre ouzh al luskad, met ne gemeras ket perzh ennañ. 

Fellout a rae dezho sevel oberennoù disheñvel diouzh an akademiegezh viktorian, ha tostoc'h ouzh arzourien gentidik Italia, a-raok Raffaello, ha tostaat ivez ouzh o doare da livañ. Realouriezh an oberennoù, kalz munudoù hag implij livioù flamm eo ar pezh a felle dezho lakaat war wel. An dodennoù a zedenne anezho ar muiañ e oa ar Grennamzer, ar Bibl ha skridoù Shakespeare, Keats pe c'hoazh Browning... C'hoarvezout a reas dezho sinañ PRB (da lavaret eo Pre-Raphaelite Brotherhood) o oberennoù, ar pezh a lakaas tud zo da enebiñ outo, dre ma soñje da dud zo e oa an arouez-se un arouez ledouedel pe gevrinek. 

E 1850 e lakjont embann ar gelaouenn The Germ (peder niverenn nemetken a zeuas er-maez), ma tisplegent damkaniezh al luskad. Reuz a savas kerkent hag embannet ar gelaouenn, dreist-holl peogwir e voe disprizet gant ar vurutellerien, war-bouez John Ruskin. 

Kemmoù a voe degaset d'al luskad : izili zo a guitae anezhañ, tra ma kemere perzh re all ennañ, evel da skouer Edward Burne-Jones ha William Morris. E 1854 e voe tost echu gant al luskad, ha disheñvel e voe ar pezh a reas an izili anezhañ : Woolner az eas da Aostralia, Millais a voe dilennet evel ezel kevredet ouzh Royal Academy of Arts, tra ma kendalc'h Rossetti da livañ oberennoù o toujañ da bennreolennoù al luskad. Berzh a reas an oberennoù rakrafaelour a voe kinniget e Diskouezadeg etrevroadel Pariz e 1855.
Ul lodenn vras eus arzourien al luskad a voe luc'hskeudennet gant Julia Margaret Cameron, hag hi e-touez diaraogerien al luc'hskeudenniñ, hag a voe levezonet ganto ivez. 

Daoust ma voe berrbad al luskad e voe ul levezon war meur a luskad arzoù all en  kantved, dreist-holl war an arz nevez hag an arouezouriezh, a-drugarez da arzourien evel William Morris ha Aubrey Beardsley.

 Livourien rakrafaelour 

 John Brett (1832-1902)
 Ford Madox Brown (1821-1893)
 Edmund Blair Leighton (1853-1922)
 Edward Burne-Jones (1833-1898)
 John Mulcaster Carrick (1833-1896)
 John Collier (1850-1934)
 Charles Collins (1828-1873)
 James Collinson (1825-1881)
 Evelyn De Morgan (1855-1919)
 Walter Deverell (1827-1854)
 William Dyce (1806-1864)
 William Holman Hunt (1827-1910)
 John Everett Millais (1829-1896)
 William Morris (1834-1896)
 Dante Gabriel Rossetti (1828-1882)
 John Ruskin (1819-1900)
 Thomas Seddon (1821-1856)
 Henry Wallis (1830-1916)
 John William Waterhouse (1849-1917)

 Breuriezh rakrafaelour 
 James Collinson (1825-1881) (livour)
 William Holman Hunt (1827-1910) (livour)
 John Everett Millais (1829-1896) (livour)
 Dante Gabriel Rossetti (1828-1882) (livour, barzh)
 William Michael Rossetti (1829–1919) (skrivagner)
 Frederic George Stephens (1828-1907) (skrivagner)
 Thomas Woolner (1825-1892) (kizeller, barzh)

 Arzourien gevredet 
 Ford Madox Brown (1821-1893) (livour)
 Edward Burne-Jones (1833-1898) (livour)
 Lawrence Alma-Tadema (livour)
 Charles Allston Collins (livour)
 Frank Cadogan Cowper (livour)
 Walter Deverell (1827-1854) (livour)
 Arthur Hacker (livour)
 Arthur Hughes (livour, skeudennaouer)
 Christina Rossetti (barzhez)
 John Ruskin (1819-1900) (buruteller)
 Elizabeth Siddal (livourez, barzhez ha patrom)
 Simeon Solomon (livour) 
 Algernon Swinburne (barzh)

 Arzourien dost 
 Wyke Bayliss (livour)
 John William Godward (livour)
 Thomas Cooper Gotch (livour)
 Edward Robert Hughes (livour)
 Edmund Blair Leighton (1853-1922) (livour)
 Frederic, Lord Leighton (livour)
 John William Waterhouse (1849-1917) (livour)
 Thomas Buchanan Read (1822-1872) (barzh ha poltredour amerikan)

 Patromoù 
 Fanny Cornforth
 Annie Miller
 Jane Morris
 Elizabeth Siddall (Rossetti)
 Marie Spartali Stillman
 Maria Zambaco

 Diskouezva 

Pennadoù kar
 Oberennoù ar Pre-Raphaelite Brotherhood

 Levrlennadur 
 Christopher Wood, Paul Delifer, Les Préraphaélites, Bookking International, 1994, 160 p.
 Dominique Jarrassé, Les préraphaélites, Herscher, 1995, 62 bajenn
 Laurence Brogniez, Préraphaélisme et symbolisme: peinture littéraire et image poétique, Honoré Champion, 2003, 403 fajenn.
 Olivier-Georges Destrée, Laurence Brogniez, Les préraphaélites: Notes sur l'art décoratif et la peinture en Angleterre, Éditions Labor, 2005, 124 fajenn

 Liammoù diavaez 
 rakrafaelouriezh war Agora
 Artcyclopedia
 Les Préraphaélites, modernistes et réactionnaires gant Muriel Castaing-Boissière, kelennerez e skol-veur Paris IV-Sorbonne
 ARC reneval ; Oberennoù rakrafaelour
 Pre-Raphaelite Brotherhood :Buhez an arzourien rakrafaelour
 Pre-Raphaelite Chronology

Rummad:Kizellerezh
Rummad:Livouriezh
Rummad:Istor an arz