Yukio Mishima

Yukio Mishima (三島 由紀夫 MISHIMA Yukio) a oa anv-pluenn ar skrivagner japanat Kimitake Hiraoka(平岡 公威 HIRAOKA Kimitake) bet ganet d'ar 14 a viz Genver 1925 e Tōkyō ha marvet eno d'ar 25 a viz Du 1970.

 Buhez 
 Bugaleaj 
Mishima a voe ganet en ur familh labourerien-douar. Desavet e voe gant e vamm-gozh anvet Natsu, distag diouzh ar peurrest eus e familh. E vamm-gozh a oueze alamaneg ha galleg, ha dedennet e oa gant ar c'hoariva kabuki. Mevelien a oa bet en e familh, ha liammet e oa ouzh ar samouraied da vare Tokugawa. Tad-kozh Mishima a oa deuet da vezañ pinvidik a-drugarez d'ar c'henwerzh trevadennel. Hervez an dud a skrivas buhezskridoù Mishima e teue eus e vamm-gozh e zudi d'an emlazh ha d'ar greskañs. E vamm-gozeh a viras outañ a c'hoari gant paotred all hag a ober sport. D'e 12 vloaz e tistroas Mishima gant e dud, hag un darempred kreñv en doe gant e vamm. Ganti e voe broudet da skrivañ, padal e kave d'e dad e oa al lennegezh un dra evit ar merc'hed.

 Studioù ha skridoù kentañ 
Daouzek vloaz e oa Mishima pa skrivas e istor kentañ. Ouzhpenn da lenn lennegezh klasel japan e lennas ivez oberennoù gant Oscar Wilde ha gant Rainer Maria Rilke. Diwar urzh e vamm-gozh ec'h eas da skol Peers, ur skol evit tud eus an dibab. E-pad c'hwec'h vloaz e chomas er skol-se, mat teuas da vezañ ezel yaouankañ skipailh embann kevredigezh lennegezh ar skol. Kinniget e voe dezhañ skrivañ ur romant-kazetenn da vezañ embannet er gelaouenn lennegezh Bungei-Bunka ("Arz ha Sevenadur"). Kinnig a reas ar skris anvet Hanazakari no Mori (Ar C'hoad en Bleuñv) a skrivas gant al lesanv Mishima Yukio. Dre ma fazie paper abalamour d'an Eil Brezel-bed ne voe embannet nemet un nebeud skouerennoù e 1944.

Galvet e voe gant an arme e-kerzh ar brezel met lavarout a reas e oa paket gant an dorzhellegezh, ar pezh a oa gaou. Daoust ma oa disammet peogwir ne oa ket bet ret dezhañ mont da vrezeliñ en em santas kablus peogwir en doa treuzvevet padal en dije gellet mervel evel un haroz.

Daoust ma oa berzet gant e dad e kendalc'has gant ar skrivañ ; gant e vamm e veze broudet avat.

E-kerzh ar brezel e oa savet tad Kimitake a-du gant an Nazied, neuze e redias e vab da studiañ ar gwir alaman. Tapet gantañ e ziplom e skol-veur Tokyo e 1947 e krogas da labourat e ministrerezh an Arc'hant. Dilezel a reas e bost-labour e-pad bloaz hag en em roas d'ar skrivañ. A-benn ar fin e voe asantet kement-mañ gant e dad. Kejañ a reas ouzh Kawabata Yasunari hag a vroudas anezhañ da glask lakaat embann e skridoù.

 Goude ar brezel 

E 1946 e stagas gant e romant kentañ, anvet Tōzoku ("Laeron"), a voe embannet e 1948. Goude-se e skrivas Kamen no Kokuhaku ("Kofez ur maskl", 1949) ma kont istor ur paotr yaouank a rank derc'hel kuzh e bleg d'an heñvelrevelezh. Brudet e teuas da vezañ ha diwar neuze e kasas e amzer o skrivañ romantoù evel Ai no Kawaki ("Itik da garantez", 1951), Shiosai ("Son ar gwag", 1954), Kinkaku-ji ("Templ ar Pavilhon Aour", 1956) hag Utage no Ato ("Goude ar banvez", 1960).

Ouzhpenn dagement-se e skrivas istorioù poblek a-benn treuzvevañ, pezhioù-c'hoari "kabuki" evit ar strollad Bungaku-za, koulz ha danevelloù hag arnodskridoù.

Brudet e teuas da vezañ en Europa hag er Stadoù-Unanet. Meur a veaj a reas, ha teir gwech e voe anv e vefe roet Priz Nobel al Lennegezh dezhañ, met a-benn ar fin e voe roet d'e vignon Kawabata Yasunari. Marteze en deus laosket ar priz da Gawabata peowgir e touge bri d'e vignon en doa sikouret anezhañ e bed lennegezh Tokyo.

Etre 1965 ha 1970 e labouras Mishima war e oberenn e peder lodenn anvet Hōjō no Umi  ("Mor ar Struj" : Erc'h an nevezamzer, Kezeg achapet, Templ Tarzh-an-Deiz, An ael o vreinañ).

 Buhez prevez 
Goude bezañ lakaet embann Kamen no Kokuhaku e 1949 e stagas Mishima gant an embregrezh-korf. E 1955 e tapas kaout korf ur sportour hag e pleustras da chom evel-se betek fin e vuhez. Barrek-tre e teuas da vezañ war a c'hendo.

Daremprediñ a reas an tavarnioù evit an dud heñvelrevel. E-pad ur pennad e soñjas dimeziñ gant Shoda Michiko hag a zeuas da vezañ gwreg an impalaer Akihito. E 1958 e timezas gant Yoko Sugiyama ha daou vugel a voe ganet. E 1968 e c'hoarias er film Kurotokage ("Glazard du"), asambles gant e garedig treuzwisket Akihiro Miwa.

Er bloavezhioù 1960 ec'h embannas mennozhioù broadelour. E 1967 e voe ezel eus Nerzhioù Emzifenn Japan ha goude-se e savas ur milis prevez anvet Tatenokai ("Kevredigezh ar skoed"), e bal gwareziñ an impalaer. 

E diwezh e vuhez e c'hoarias e meur a film hag e reas war-dro ur film diazezet war e zanevell Yūkoku ("Brogarour").

 Seppuku 
E 1970 ec'h echuas An Ael o vreinañ. D'ar 25 a viz Du e lakaas ar skrid en ti-post da gas d'e embanner. Goude-se ec'h eas da vinistrerezh an armeoù asambles gant pevar mignon. Tapout a reas jeneral an nerzhioù emzifenn hag e lakaas anezhañ da c'houestlad. Gervel a reas an arme hag ec'h embannas ur brezegenn ma save a-du gant Japan hengounel hag an impalaer. An 800 soudard bodet a savas enep dezhañ. Da 11 eur vintin ec'h eas kuit. Diwar an hengoun e tivizas en em lazhañ en doare seppuku ; unan ag izili Tatenokai, Morita Masakatsu, hag eñ ezel eus Tatenokai a oa sañset dibennañ Mishima, met ne zeuas ket a-benn peogwir e krene re. Neuze e voe Koga Hiroyasu hag a zibennas Mishima, ha goude-se en em lazhas Morita. E-pad bloaz e oa bet prientet an taol gant Mishima, hag un darvoud damheñvel en doa meneget en e romant Kezeg achapet. Hervez lod e vije bet an afer-se an digarez m'en dije kavet Mishima da gas e emlazh da benn A Phantasy World: Mishima Yukio, in : Shōwa Japan: Political, Economic and Social History, 1926-1989, Volume III, Stephen S. Large, Taylor & Francis, 1998, pennad 47, pp. 282-83. Jean-Marie Bouissou ha Jonathan Derrick. Japan: The Burden of Success. Fondation nationale des sciences politiques (CERI), C. Hurst & Co., 2002, pp. 10-11.

An holl dud e Japan a voe displijet gant an doare broadelouriezh embannet gant Mishima. Tud an tu-kleiz a gave e oa diamzeriet e zoujañs d'ar bushidō — un doare bevañ gant vertuzioù brezelel, un digasted ag ar boan, hag ul lealded dinamm ; ar vroadelourien a rebeche outañ e levr Bunka Bōeiron ("Damkan an difenn sevenadurel"), ma skrive en dije ranket an impalaer Hirohito reiñ e zilez goude ar brezel hag embann e oa kiriek eus holl varvioù ar brezel.

 Oberennoù pennañ 
Lennegezh
1941 : 花ざかりの森|花ざかりの森 Hanazakari no mori ("Koadeg e barr e vleuñv")
1947-48 : 盗賊 Tōzoku ("Laeron")
1948 : サーカス Sākasu ("Ar sirk")
1949 : 仮面の告白 Kamen no kokuhaku ("Kofez ur maskl")
1950 : 愛の渇き Ai no kawaki ("Itik da garantez") • 純白の夜 Junpaku no Yoru ("Nozvezhioù peurwenn") • 青の時代 Ao no Jidai ("An oadvezh glas")
1951-1953 : 禁色 Kinjiki ("Livioù berzet")
1952 : 真夏の死 Manatsu no shi ("Marv e kreiz an hañv")
1954 : 潮騒 Shiosai ("Son ar gwag") • 詩を書く少年 Shi o kaku shōnen ("Ar paotrig hag a skrive barzhonegoù")
1955 : 沈める滝 Shizumeru taki ("Al lamm-dour aet d'ar strad")
1956 : 金閣寺 Kinkaku-ji ("Templ ar Pavilhon Aour") • 鹿鳴館 Rokumeikan ("Rokumeikan", pezh-c'hoari)
1959 : 鏡子の家 Kyōko no ie ("Ti Kyōko")
1960 : 宴のあと Utage no ato ("Goude ar banvez") • スタア Sutā ("Steredenn")
1961 : 憂国 Yūkoku ("Brogarour") • 黒蜥蜴 Kuro tokage ("Glazard du", pezh-c'hoari) • 獣の戯れ Kemono no tawamure ("Fringadennoù al loened")
1962 : 美しい星 Utsukushii hoshi ("Steredenn gaer")
1963 : 美しい星肉体の学校 Nikutai no gakkō ("Skol ar c'horfoù hollgaer") • 午後の曳航 Gogo no eikō ("Ramokerezh d'enderv")
1964 : 絹と明察 Kinu to meisatsu ("Sidan ha spiswel")
1965 : 三熊野詣 Mikumano mōde ("Pirc'hirinded d'an Tri Menez") • 孔雀 Kujaku ("Ar pauned") • サド侯爵夫人 Sado kōshaku fujin ("Markizez Sade", pezh-c'hoari) • 豊饒の海 Hōjō no Umi ("Mor ar Strujusted", pevararvest) — #1 : 春の雪 Haru no yuki ("Erc'h an nevezamzer")
1966 : 英霊の聲 Eirei no koe ("Mouezhioù an Anaon harozek")
1967 : 朱雀家の滅亡 Suzaku-ke no metsubō ("Diskar an tiegezh Suzaku", pezh-c'hoari) • 豊饒の海 Hōjō no Umi ("Mor ar Strujusted" — #2 : 奔馬 Honba ("Mirc'hed war dec'h")
1968 : 命売ります Inochi urimasu ("Gwerzhañ a rin ma buhez") • わが友ヒットラー Waga tomo hittorā ("Ma c'heneil Hitler", pezh-c'hoari)
1969 : 癩王のテラス Raiō no terasu ("Leurenn ar roue lovrek", pezh-c'hoari)
1970 : 豊饒の海 Hōjō no Umi ("Mor ar Strujusted" — #3 : 曉の寺 Akatsuki no tera ("Templ an Darzhenn-veure")
1971 (dalif) : 豊饒の海 Hōjō no Umi ("Mor ar Strujusted" — #4 : 天人五衰 Tennin gosui ("Breinadur an ael")

Arnodskridoù
1952: アポロの杯 Aporo no sakazuki ("Kib Apollon")
1958-1959 : 不道徳教育講座 Fudōtoku kyōiku kōza ("Kentelioù deskadurezh direizh")
1963 : 私の遍歴時代 Watashi no henreki jidai ("Ma maread kantreer")
1965-1968 : 太陽と鐡 Taiyō to tetsu ("An heol hag an houarn")
1967 : 葉隠入門 Hagakure nyūmon ("Hent ar samourai")
1968 : 文化防衛論 Bunka Bōei-ron ("Damkan an difenn sevenadurel")
1970 : 革命哲学としての陽明学 Kakumei tetsugaku to shite no Yōmeigaku ("Soñjoù Wang Yangming lakaet d'ur brederouriezh dispac'hel")

C'hoariva Nō ha kabuki
能 Nō
1950 : 邯鄲 Kantan ("Ar goubenner hud")
1951 : 綾の鼓 Aya no tsuzumi ("Taboulin Aya")
1952 : 卒塔婆小町 Sotoba Komachi ("Sotoba Komachi")
1954 : 葵の上 Aoi no ue ("An itron Aoi")
1955 : 班女 Hanjo ("An itron o c'hortoz gant un aveler")Kentel nevez eus ar pezh-c'hoari heñvelanvet bet skrivet gant 世阿弥 Zeami (1363-1443).
1957 : 道成寺 Dōjōji ("An templ Dōjō-ji")
1959 : 熊野 Yuya ("Yuya")
1960 : 弱法師' 'Yoroboshi ("An dall yaouank")
かぶき Kabuki1954 : 鰯売恋曳網 Iwashi uri koi hikiami ("Rouedad karantez ar gwerzher sardin")
1955 : 芙蓉露大内実記 Fuyō no tsuyu Ōuchi jikki ("Fuyō hag istor gwir klann Ōuchi")
1969 : 椿説弓張月 Chinsetsu yumiharizuki ("Marvailh ar wareg-loar")

Sinema
Aktour
1951 : 純白の夜 Jumpaku no yoru ("Nozvezh peurwenn"), sevenet gant Hideo Ōba32px|Internet Movie Database|link=https://www.imdb.com/title/tt8907236/?ref_=nm_flmg_t_24_dr
1959 : 不道徳教育講座Fudōtoku kyōikukōza ("Kentelioù deskadurezh direizh"), sevenet gant Katsumi Nishikawa
1960 : からっ風野郎 Karakkaze yarō ("Aonik rak ar marv"), sevenet gant Yasuzo Masumura
1968 : 黒蜥蜴 Kurotokage ("Glazard du"), sevenet gant Kinji Fukasaku
Sevener
1966 : 憂国 Yūkoku ("Brogarour"), sevenet a-gevret gant Domoto Masaki
1969 : 人斬り Hitokiri ("Hitokiri"), sevenet a-gevret gant [Hideo Gosha]]
Diwar e benn
1985 : Mishima: A Life in Four Chapters, sevenet gant Paul Schrader32px|Internet Movie Database|link=https://www.imdb.com/title/tt0089603/?ref_=nv_sr_srsg_0_tt_8_nm_0_q_Mishima%253A%2520A%2520Life%2520in%2520Four%2520Chapters • The Strange Case of Yukio Mishima'', teulfilm evit ar BBC sevenet gant Michael Macintyre 

Liammoù diavaez
 Mishima Yukio : levrioù ha filmoù
 Braventez Mishima
 Mishima – buhez hag oberenn
 Video eus Karantez-vro  
 The Mishima Yukio Cyber Museum
 Yukio Mishima: A 20th Century Samurai
 Titouroù E vuhez
 Mishima : buhez ha liammoù
 YUKIO MISHIMA: The Harmony of Pen and Sword Da lidañ e 70 deiz-ha-bloaz
 Blood and Flowers: Purity of Action in The Sea of Fertility
 Mishima aterset e saozneg  tennet eus un teulfilm gant BBC
  Mishima aterset (e saozneg) diwar-benn ar vroadelouriezh japanat 
 Headlessgod.com: An Online Tribute to Yukio Mishima
 Notennoù 

Rummad:Skrivagnerien Japan
Rummad:Skrivagnerien japanek
Rummad:Meneger ar skrivagnerien
Rummad:Ganedigezhioù 1925
Rummad:Marvioù 1970