Tetris

Tetris zo ur c'hoari video e doare ur miltamm, savet e 1985 gant Alexey Leonidovitch Pac'hitnov, hag unan eus ar re anavezetañ er bed e-kichen Pong, Space Invaders ha Pac-Man, diazezet war ampartiz, preder ha damougoù ar c'hoarierien hag ar c'hoarierezed.

Dre fent e vez lavaret e oa Tetris arm-brezel efedusañ URSS marteze, dre ma lakaas broioù ar C'hornôg da goll kalz amzer e-pad bloavezhioù diwezhañ ar Brezel Yen.

 Meziant 
Pezhioù livet (skeudennoù zo e-lec'h livioù a-wechoù) disheñvel o stummoù mentoniel, anvet tetrominoioù, a ziskenn eus lein ar skramm. Ne c'heller nag o gorrekaat nag o herpel, met o dilec'hiañ a-gostez ha kemmañ kogn o diskenn (0°, 90°, 180° pe 270°) a c'heller evit o lakaat da gouezhañ en ul lec'h resis a zibaber e traoñ ar skramm. Pa vez leun ul linennad pezhioù eno e vez diverket gant ar meziant, ha bloc'hoù all a ziskenn niverusoc'h-niverusañ ha buanoc'h-buanañ. Mar ne zeu ket ar c'hoarier a-benn da ziverkañ linennoù buan a-walc'h e teu ar skramm da vezañ leun ha kollet eo ar c'hrogad.

Hervez ar c'hazetenner Bill Kunkel, meneget gant Daniel Ichbiah en e levr Bâtisseurs de rêves, « Tetris a respont mat-tre da zisplegadenn ar gwellañ er c'hoari : ur vunutenn evit deskiñ, ur vuhez a-bezh evit mestroniañ. »Ichbiah, Daniel. Bâtisseurs de rêves – Enquête sur le nouvel Eldorado des jeux vidéo. Paris : First, 1997 .

 Istor 
Ar Rus Alexey L. Pac'hitnov (*1955) a  voe diplomet e 1979 war ar stlenneg en Akademiezh Soviedel ar Skiantoù (Росси́йская акаде́мия нау́к (РАН) Rossíyskaya akadémiya naúk), ma voe diouzhtu klasker war digejañ ar gomz. E 1985, p'edo o klask adsevel unan eus e c'hoarioù karetañ, ar pentominoioù , ec'h ijinas ar c'hoari Tetris hag e savas ar meziant dindan div sizhunvezh Rosenberg, Adam.  evit un urzhiataer Elektronika 60 (Электроника 60). Buan-tre e voe tapet e geneiled gant ar c'hoari adiktivel-tre. An holl Akademiezh en em lakaas da c'hoari. Ne oa ket anv a bezhioù e bos ha livet koulskoude : pep pezh a oa savet diwar an arouezennoù tipografek [ ] e-lec'h karrezioù Prisco, Jacopo. .
.

A. L. Pac'hitnov en deus bet c'hoant neuze da lakaat e c'houlev en urzhiataerioù IBM PCInternational Business Machines Personal Computer., a oa nevez-deuet (1981). Sikouret eo bet e 1984 gant an hacker yaouank (16 vloaz) Vadim Viktorovitch Gerasimov (*1969) a oa ur mailh war teknologiezhioù stlennegel ar C'hornôg Gerasimov, Vadim V.. .

Diaes e voe embann ar c'hoari, dre ma oa ret kendrec'hiñ Viktor Brjabrin, rener an Akademiezh. Hogen kendrec'het e voe pa zisklêrias A. L. Pac'hitnov e chomfe holl wirioù ar c'hoari gant an Akademiezh. Ar rener, a veze e darempred gant ar bed diavaez (ar pezh a oa ral d'ar mare-se), a gasas un eilskrid eus ar meziant da Novotrade, un embanner c'hoarioù video en Hungaria . Pladennigoù a voe skignet e pep lec'h en Hungaria hag e Polonia. E Bloc'had ar Reter edo Hungaria d'ar mare-se, ha Robert Stein, ur saoz bet ganet eno hag a rae eskemmoù Reter-Kornôg dre ma oa gwazer etrebroadel e kenwerzh ar meziantoù, a verzas galloudegezh gwerzh Tetris. Gervel A. L. Pac'hitnov a eure, ha V. Brjabrin a gasas dezhañ dre belleiler an aotre da gorvoiñ ar c'hoari er C'hornôg dre ar gevredigezh Andromedia Software Ichbiah, Daniel. La saga des jeux vidéos. Houdan : Pix'N Love Éditions, 2009, pp. 89–90 .

Dre e hanterouriezh e resevas an embanner Mirrorsoft e Londrez (n'eo ket Microsoft) an aotre da gorvoiñ Tetris, en ur lakaat ur c'hemm evit an urzhiataerioù saoz Sinclair ZX Spectrum : al livioù. E 1987 e teuas ar c'hoari er-maez en Europa ; bloaz goude e voe skignet er Rouantelezh-Unanet, hag e Stadoù-Unanet Amerika gant ar meneg "Graet en SUA, meziant estren". Berzh a eure ar c'hoari e pep lec'h.

D'ar c'houlz-se avat ne oa emglev-korvoiñ ebet evit ar c'hoari estreget an teul a oa bet kaset dre belleiler gant A. L. Pac'hitnov ha V. Brjabrin. Goude kalzik kudennoù burevveliek, V. Brjabrin hag an Akademiezh a roas gwirioù Tetris da Virrorsoft, da badout dek vloaz. Er bed a-bezh e voe anavezet ar c'hoari neuze. Tamm arc'hant ebet ned eas gant A. L. Pac'hitnov : « Trawalc'h eo din ar fed ma plij ma c'hoari da gement a dud », emezañIchbiah, 2009, p. 96., met dont a reas an ijiner da vezañ brudet er bed a-bezh — nemetken dre e ziemzamant diouzh an arc'hant marteze.

E 1991, daou vloaz goude diskar Moger Berlin, A. L. Pac'hitnov a zivroas da Stadoù-Unanet Amerika. E 1996, hervez an emglev gant an Akademiezh e Moskov, e tistroas gwirioù ar c'hoari d'e ijiner, a savas an embregerezh Tetris Company e Las Vegas, Nevada, gant Henk Rogers (*1953), un Izelvroad krouer c'hoarioù video.

Lakaet e voe ar c'hoari war an holl savennoù, zoken war-al letrinoù c'hoari ha war iPod Apple ; gant tremen 200 kentel ofisiel eus Tetris ez eo ar c'hoari video skignet ar muiañ a-viskoazh  — tud o deus prenet ul letrin Nintendo Game Boy nemetken evit ar c'hoari-mañ.

 C'hoari 
Tetrominoioù a reer eus pezhioù Tetris. Seizh pezh disheñvel zo, an holl anezho diazezet war ur meskaj pevar c'harrez — alese anv ar c'hoari, ar ger henc'hresianek τετρα- tetra- o talvout kement ha "pevar" hag -omino o vezañ deveret eus "domino".
 Pezhioù 
 Stumm  Anv  Deskrivadur 30px  I  4 c'harrez o stummañ ul linenn. 30px  O  4 c'harrez o stummañ ur c'harrez 2x2. 30px  T  3 c'harrez steudet + 1 c'harrez dindan ar c'hreiz. 30px  L  3 c'harrez steudet + 1 c'harrez en traoñ en tu kleiz. 30px  J  3 c'harrez steudet + 1 c'harrez en traoñ en tu dehou. 30px  S  4 c'harrez o stummañ ur c'harrez 2x2, met gant an tu a-us risklet war an tu dehou. 30px  Z  4 c'harrez o stummañ ur c'harrez 2x2, met gant an tu a-us risklet war an tu kleiz.
 Livioù 
Kemmet eo bet livioù ar pezhioù gant lod embannerien Tetris ; kement-se ne gemm netra en doare da c'hoari, met livioù ofisiel zo bet embannet gant Tetris Company e deroù ar bloavezhioù 2000.
   I   O   T   L   J   S   ZTetris orin              Tetris (Mirrorsoft)              Tetris DS (Nintendo)              Tetris: The Grand Master (Arika)              The New Tetris (H2O Entertainment)              Tetris ofisiel              
 Troadennoù 
Ar c'hoarierien a c'hell lakaat pep pezh da dreiñ meur a wech d'an tu kleiz pe dehou (0°, 90°, 180° pe 270° eo kognoù un droadenn) e-pad m'emañ o tiskenn, hervez al lec'h ma venn e lakaat da erruout, eus 90°.
 Etrefas 
Ar "puñs" (well) e kentelioù kozh Tetris, ar matrix er re nevez, eo an egorenn ma kouezh an tetrominoioù. Ur gael zo en drekleur, rannet etre karrezioù a-vent gant re ar pezhioù, a anver "kelligoù" (cells) : 20 kellig eo uhelder ar skramm ha 10 kellig e ledander 2009 Tetris Design Guideline,  ; kuzhet eo ar gael e lod kentelioù eus Tetris. Pep pezh a vez atav war 4 c'harrez en ur ziskenn, ha lakaet e vefe da dreiñ pe get. Lod embannaerion o deus dibabat mentoù disheñvel evit ar gael, evel Tetrinet (12 kellig ledander) ha Tetris Jr. (8 kellig ledander).

Al lodenn vrasañ eus ar c'hoarioù Tetris a ziskouez, tro-dro d'ar puñs, stumm ar pezh a zo o vont da gouezhañ, an niver a linennoù a zo bet leuniet hag ar poentoù a zo bet gounezet. Da-heul e vez al live er c'hoari, a gresk hervez ar poentoù gounezet hag al linennoù leuniet, ha seul vrasoc'h a live seul vuanoc'h e kouezh ar pezhioù.
Liveoù
Pemzek (15) live zo er c'hoari orin. Seul uheloc'h al live, seul vuanoc'h e kouezh ar pezh hervez an daolenn amañ a-is.
 Live  1  2  3  4  5  6  7  8  9  10  11  12  13  14  15 Tizh (eilenn/linenn)  1,000  0,793  0,618  0,475  0,355  0,262  0,190  0,135  0,094  0,064  0,043  0,028  0,018  0,011  0,007
El live 1 e c'heller ober 5-6 fiñv a-led a-raok ma kouezhfe ar pezh en traoñ ; el live 9 ne c'heller ober nemet 1-2 fiñv a-led. El live 15 ne c'heller mui fiñval ar pezhioù a-led, ker buan ma kouezhont ; ar c'hoarier(ez) a c'hell neuze klask ober heuliadoù troadennoù buan, dre ma vez pradet ur pezh pa ne fiñv mui. Neuze e c'heller fiñval ar pezh c'hoazh, evit ma ne vefe ket pradet, hag evel-se e c'heller e lakaat en ul lec'h all. Koulskoude, kollet e vez 1 poent evit pep fiñv graet pa vez ar pezh diskennet d'an traoñ.
 Bonuzoù 
Poentoù a c'hounezer dre glokaat linennoù, ha poentoù ouzhpenn (bonuzoù) dre seveniñ oberoù dibar : klokaat meur a linennad war un dro, lakaat pezhioù da gouezañ war-eeun el lec'h a zere, hag all.
+ Taolenn ar bonuzoù Ober  Bonuz  Deskrivadur Single  100 x live  Klokaat 1 linennad. Double  300 x live  Klokaat 2 linennad war un dro. Triple  500 x live  Klokaat 3 linennad war un dro. Tetris  800 x live  Klokaat 4 linennad war un dro. Mini T-Spin  100 x live  Un T-Spin aesoc'h, hep klokaat nep linennad. Mini T-Spin Single  200 x live  Un T-Spin aesoc'h hag glokaat 1 linennad. T-Spin  400 x live  Un teromino T zo lakaet da dreiñ kent mont en ul lec'h "T" e stumm, hep klokaat nep linennad. T-Spin Single  800 x live  Un T-Spin hag a gloka 1 linennad. T-Spin Double  1200 x live  Un T-Spin hag a gloka 2 linennad war un dro. T-Spin Triple  800 x live  Un T-Spin hag a gloka 3 linennad war un dro. Back-to-Back (B2B) Bonus  0,5 x B2B  Bonuz evit un heuliad Back-to-Back. Soft Drop  1 x n  Un tetromino a ziverk n linennad dre Soft Drop. Hard Drop  2  x n  Un tetromino a ziverk n linennad dre Hard Drop.
Drops
Un tizh brasoc'h-brasañ zo d'ar pezhioù a-feur ma pigner el liveoù. Tu zo avat da zivizout kreskiñ an tizh evit gounez bonuzoù dre ober ur Soft Drop ("diskenn dous") pe un Hard Drop ("diskenn kalet").
Soft Drop : 20 gwezh buanoc'h eget an tizh reizh eo an hini  zo erbedet evit ur Soft Drop.
Hard Drop : 0,0001 eilenn eo pad erbedet an diskenn evit un Hard Drop.
Back-to-Back
Back-to-Back a reer eus un heuliad Tetris + T-Spin Double + T-Spin + Tetris + T-Spin Single taol-ha-taol.
+ Poentoù gounezet dre ur Back-to-Back el live 1 Tetris  T-SpinDouble   B2BBonus  T-Spin  Tetris   B2BBonus  T-SpinSingle   B2BBonus  Hollad 800  1 200  600  400  800  400  800  400  5 400
Merkit n'eus bonuz ebet d'al linennad kentañ a ziverker e deroù ur B2B.
Gennañ un tetromino hep diverkañ ul linennad ne dorr ket ur B2B, na c'hall bout torret nemet dre ziverkañ 1, 2 pe 3 linennad war un dro.

 Liammoù diavaez 




 Notennoù 

Rummad:C'hoarioù video
Rummad:C'hoarioù video 1985