Krimea

Krimea (e tatareg Krimea Qırım, e ruseg Крым, en ukraineg Крим, e turkeg Kırım) zo ul ledenez war ribl ar mor Du, er su da Ukraina hag er gôrnog da Rusia. Simferopol eo he c'hêr-benn. Tabut zo war he c'hont etre Republik Ukraina ha Kevread Rusia. Ur Republik emren eus an eil eo, hag ur sujed kevreadel eus eben eo deuet da vezañ e 2014, goude ur referendom ha n'eo ket bet degemeret e zisoc'h gant al lodenn vrasañ eus ar gumuniezh etrebroadel.

 Anv 
Dont a ra e anv eus tatareg Krimea Qırım, hag a dalv « ma zorgenn » (qır « torgenn », ım « ma »).

 Istor 
En istor eo bet Krimea ul lodenn eus an impalaeriezh otoman, an impalaeriezh rusian hag URSS. E republik Ukraina emañ abaoe 1991, hag ar republik emren nemeti eo er vro. Staget eo bet ouzh Kevread Rusia e 2014 met n'eo ket degemeret kement-se gant al lodenn vrasañ eus stadoù ar bed.

 Kronologiezh 
 En Henamzer e oa Tauris, ha betek an XIIIvet kantved e oa ul lod eus ar bed hellenek, deuet da vour roman ha bizantat goude.
 Priñselezh Teodoros.
 Da heul brezel 1768-1774 a-enep an Impalaeriezh Otoman eo tapet Krimea gant Impalaeriezh Rusia
 1853-1856: brezel Krimea etre Rusia en un tu hag an Impalaeriezh otoman, Breizh-Veur ha Bro-C'hall en tu all. 750.000 a dud lazhet.
E 1922 : staget ous an URSS.
 E 1954 eo staget Krimea ouzh Ukraina evit lidañ tri c'hant vloaz unaniezh Ukraina ha Rusia.
 E 1991 e teu Ukraina da vezañ dizalc'h, hag e chom Krimea enni. Gwarantet eo an harzoù gant ar Stadoù-Unanet, Breizh-Veur ha Rusia.
 E 1992 eo savet Republik emren Krimea, en Ukraina dizalc'h, met gant Sevastopol ez eus ur statud ispisial.
 D’an 11 a viz Meurzh 2014 e tisklêr Parlamant Krimea eo dizalc'h Republik Krimea.
 D’ar 16 a viz Meurzh 2014, referendom evit gouzout hag-eñ e vo staget ouzh Kevread Rusia. Respont a ra “ya” an darn vrasañ eus ar voterien, met n'eo ket degemeret an disoc'h gant ar gumuniezh etrebroadel war-bouez Rusia.
 D’ar 18 a viz Meurzh, sinet eo gant Vladimir Poutin an dekred a stag Krimea ouzh Kevread Rusia. N'eo ket degemeret an dra-se gant ar gumuniezh etrebroadel.

 Demografiezh 
An div niveradeg ziwezhañ gant Ukraina a oa bet kaset e 1989 ha 2001 Disoc'hoù niveradeg 2001. 
Hervez disoc'hoù niveradeg 2001 e oa 2.033.736 annezad er republik emren ha 379.492 annezad en Akyar (Sevastopol). Hervez niveradeg Rusia 2016 e oa 2 322 369 a annezidi.

 Kenelioù 
KenelNiver a dud (e miliadoù)Dregantad hollek (2001)Dregantad hollek (1989)Rusianed1180.458.565.6Ukrainiz492.224.426.7Tatared Krimea243.412.11.9Belarusiz29.21.52.1Tatared11.00.50.5Armeniz8.70.40.1

 Yezh-vamm 
Yezh-vamm dre genel :
 Rusianed : ruseg (99.7 %), ukraineg (0.2 %)
 Ukrainiz : ruseg (59.5 %), ukraineg (40.4 %)
 Tatared Krimea : tatareg Krimea (93.0 %), ruseg (5.9 %), ukraineg (0.5 %)
 Belarusiz : ruseg (81.8 %), belaruseg (17.1 %), ukraineg (0.9 %)
 Tatared : tatareg (67.8 %), ruseg (25 %), ukraineg (0.1 %)

 Kêrioù ha rannoù melestradurel 

Sebastopol ha Yalta eo he c'hêrioù brudetañ, ha Simferopol ar gêr-benn.

 Rannvroioù (rayonyi)
Niv.Tatareg KrimeaUkrainegTreuzskrivadur1AqmeçitЧорноморськийChornomorske 2AqmescitСімферопольський Simferopol 3AqşeyhРоздольненськийRozdolne 4Bağçasaray БахчисарайскийBakhchisaray 5CanköyДжанкойський Dzhankoy 6Curçı Первомайський Pervomayskiy 7İçki Совєтський Sovetskyi 8İslâm Terek Кіровський Kirovskyi9Krasnoperekopsk Красноперекопський Krasnoperekopsk 10Qarasuvbazar Білогірський Bilohirsk 11Qurman Красногвардійський Krasnohvardiyske 12SaqСакський Saky13Seyitler Нижньогірський Nizhnegorskiy 14Yedi Quyu Ленінський Lenine right|450px Kumunioù
Niv.Tatareg KrimeaUkrainegTreuzskrivadur15AluştaАлуштинська Alushta 16AqmescitСімферопольська Simferopol 17CanköyДжанкойська Dzhankoy18Ermeni BazarАрмянськаArmyansk 19KefeФеодосійськаTheodosia 20KeriçКерченська Kerch21KezlevЄвпаторійська Yevpatoria 22KrasnoperekopskКрасноперекопська Krasnoperekopsk23SaqСакська Saky24SudaqСудацька Sudak 25YaltaЯлтинська Yalta26N'emañ ket Aqyar e republik emren KrimeaAqyarСевастопольськаSevastopol

 Istor 
 Khanat Krimea
 RSSE Krimea

 Notennoù 

Rummad:Douaroniezh Ukraina
Rummad:Douaroniezh Rusia
Rummad:Krimea