Kontelezhioù Bro-Saoz

Termenaoueg
 Kontelezh istorel (Historic county): kontelezh “hengounel” evel m’edo chomet digemm abaoe ar Grennamzer betek dibenn an  kantved;
 Kontelezh lidel (Ceremonial county): Tiriad fiziet en un Aotrou-Letanant (Lord-Lieutenant)
 Kêr-kontelezh (County borough, etre 1889 ha 1974 ; Unitary Authority abaoe dibenn ar bloavezhioù 1990): kêr disrannet diouzh ar gontelezh vrelestradurel m’edo stag betek-neuze, ha dezhi un aotrouniezh unvan gant galloudoù war un dro ur gontelezh hag un distrig; chom a ra a-gevret gant e gontelezh velestradurel kent en hevelep kontelezh lidel avat;
 Kontelezh velestradurel (Administrative county, etre 1889 ha 1974; Metropolitan pe Non-metropolitan county, abaoe 1974): kontelezh dezhi un aotrouniezh fetis hag oberiant; e gwirionez eo bet dilamet e 1986 digant ar Metropolitan counties o aotrouniezhioù dibar, deuet ma’z int da vezañ, er pleustr, kontelezhioù lidel hepken pa zeuas ar Metropolitan districts – a oa abaoe 1974 dindano – da vezañ-int gwir Aotrouniezhioù unvan;
 Aotrouniezh unvan (Unitary Authority): kêr pe gontelezh kent o verniañ kefridioù ur gontelezh velestradurel hag un distrig.

 Ar c’hontelezhioù istorel
450px|right
Bedfordshire
Berkshire
Buckinghamshire
Cambridgeshire
Cheshire
Kernev-Veur 
Cumberland 
Derbyshire
Devon 
Dorset
Durham
Essex
Gloucestershire
Hampshire
Herefordshire
Hertfordshire
Huntingdonshire
Kent
Lancashire
Leicestershire
Lincolnshire
Middlesex
Norfolk 
Northamptonshire
Northumberland
Nottinghamshire
Oxfordshire
Rutland 
Shropshire
Somerset
Staffordshire
Suffolk 
Surrey
Sussex 
Warwickshire
Westmorland 
Wiltshire
Worcestershire
Yorkshire

Eus ar c’hontelezhioù istorel d'ar c’hontelezhioù hag aotrouniezhoù unvan a-vremañ
(Degouezhioù 1, 2 ha 3: miret eo e doare pe zoare ar gontelezh istorel)

 Degouezh 1: Chomet eo bet digemm ar gontelezh istorel betek hiziv an deiz, o vezañ war un dro ur gontelezh velestradurel hag ur gontelezh lidel :
 Oxfordshire
 Surrey
 Hertfordshire
 Norfolk
 Suffolk
 Herefordshire*
 Warwickshire
 Worcestershire*
 Rutland*
 Northamptonshire
 Northumberland

 Degouezh 2: Lodennoù eus ar gontelezh istorel zo deuet da vezañ dizalc’h diouzh ar gontelezh velestradurel en ur zont da vezañ Aotrouniezhioù unvan; miret eo ar gontelezh velestradurel hag an Aotrouniezhioù unvan dispartiet diouti en ur gontelezh lidel kumun a zegas koun eus ar gontelezh istorel:
 Kontelezh lidel Kernev-Veur, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
 Inizi Sillan;
 Kontelezh lidel Devon, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
 Plymouth
 Torbay
 Kontelezh lidel Dorset, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
 Poole
 Bournemouth
 Kontelezh lidel Wiltshire, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
 Swindon
 Kontelezh lidel Gloucestershire*, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
 Su Gloucestershire
 Kontelezh lidel Somerset*, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
 Bath ha Biz Somerset
 Norzh Somerset
 Kontelezh lidel Buckinghamshire, disrannet diouzh ar gontelezhvelestradurel:
 Milton Keynes
 Kontelezh lidel Hampshire, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
 Southampton
 Portsmouth
 Kontelezh lidel Kent, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
 Medway
 Kontelezh lidel Essex, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
 Thurrock
 Southend-on-Sea
 Kontelezh lidel Bedfordshire, disrannet diouzh ar gontezh velestradurel:
 Luton
 Kontelezh lidel Cambridgeshire, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
 Peterborough
 Kontelezh lidel Shropshire, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
 Telford ha Wrekin
 Kontelezh lidel Staffordshire, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
 Stoke-on-Trent
 Kontelezh lidel Derbyshire, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
 Derby
 Kontelezh lidel Nottinghamshire, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
 Nottingham
 Kontelezh lidel Leicestershire, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
 Leicester
 Kontelezh lidel Cheshire, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
 Warrington
 Halton
 Kontelezh lidel Lancashire, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
 Blackpool
 Blackburn ha Darwen
 Kontelezh lidel Lincolnshire, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
 Norzh Lincolnshire
 Biz Lincolnshire
 Kontelezh lidel Durham, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
 Hartpool
 Darlington
 Stockton-on-Tees

 Degouezh 3: Freuzet eo bet penn-da-benn ar gontelezh velestradurel; miret eo bet al lodennoù diwanet diouzh ar gontelezh istorel en ur gontelezh lidel kumun avat:
 Berkshire, disrannet dioutañ an Aotrouniezhioù unvan :
 Distrig Kornog Berkshire
 Reading
 Wokingham
 Bracknell Forest
 Windsor ha Maidenhead
 Slough

(Degouezhioù 4, 5, 6, 7, 8 ha 9: Freuzet e oa bet ar gontelezh istorel penn-da-benn ha krouet e oa bet aotrouniezhioù unvan nevez penn-da-benn, pep hini o vezañ war un dro ur gontelezh lidel)

 Degouezh 4: Krouet eo ar gontelezh – melestradurel ha lidel – nevez diwar-goust unan goshoc’h miret:
 Enez Wight*, krouet diwar-goust Hampshire
 Bristol*, krouet diwar Gloucestershire

 Degouezh 5: Krouet ez eus ur gontelezh – melestradurel ha lidel – nevez dre gendeuziñ div gontelezh kozh en o fezh (ha dre stagañ ouzhpenn lodennoù eus kontelezhioù amezek); freuzet eo penn-da-benn ar gontelezh istorel kent, na zreistvev e kontelezh lidel ebet:
 Cumbria, krouet e 1974 dre gendeuziñ kontelezhioù istorel Cumberland ha Westmorland (ha dre stagañ lodennoù eus Lancashire ha [[Riding Kornog|Riding Kornôg] Yorkshire)

 Degouezh 6: Krouet e oa bet ur gontelezh nevez dre gendeuziñ lodennoù eus kontelezhioù all hag a zo miret a-hend-all):
 Tyne ha Wear, krouet e 1974 diwar lodennoù eus Northumberland ha kontelezh Durham;
 Merseyside, krouet e 1974 diwar lodennoù eus Lancashire ha Cheshire;
 Manchester Veur, krouet e 1974 diwar lodennoù eus Lancashire ha Cheshire;
 Kontelezh Kornôg Midlands, krouet e 1974 diwar lodennoù eus Warwickshire, Staffordshire ha Worcestershire

 Degouezh 7: Kontelezhioù nevez a zo krouet diwar ur gontelezh istorel kent rannet; kontelezhioù lidel e teu da vezañ an holl gontelezhioù nevez-se:
 Kornôg Sussex, Reter Sussex, krouet o-daou e 1888 diwar Sussex
 Riding Kornôg Yorkshire (deuet da vezañ e 1974 Kornôg Yorkshire), Riding Norzh Yorkshire (deuet da vezañ e 1974 Norzh Yorkshire), Riding Reter Yorkshire (freuzet etre 1974 ha 1996 hag adsavet da c’houde), krouet o-zri e 1889 diwar Yorkshire; e 1974 e voe krouet ouzhpenn Su Yorkshire diwar-goust Riding Kornôg Yorkshire.

 Degouezh 8: Da get eo aet ar gontelezh istorel, staget ma oa bet ouzh ur gontelezh all:
 Huntingdonshire, staget ouzh Cambridgeshire

 Degouezh 9: Amsavet e oa bet ur gontelezh gant ur gontelezh all, disrannet bloavezhioù a-raok diouti:
 Middlesex, staget ouzh Londrez-Veur, kontelezh Londrez (he deus kendalc’het adalek 1965) o vezañ ganet dioutañ e 1889

 Kontelezhioù hag Aotrouniezhioù unvan hiziv an deiz 
400px|right

Northumberland
Tyne ha Wear
Durham
Cumbria
Lancashire
Blackpool
Blackburn gant Darwen
Kornôg Yorkshire
Norzh Yorkshire
Darlington
Stockton-on-Tees
Middlesbrough
Hartlepool
Redcar ha Cleveland
York
Riding Reter Yorkshire
Hull
Norzh Lincolnshire
Biz Lincolnshire
Lincolnshire
Nottinghamshire
Nottingham
Su Yorkshire
Derbyshire
Derby
Manchester Veur
Merseyside
Halton
Warrington
Cheshire
Shropshire
Telford ha Wrekin
Staffordshire
Stoke-on-Trent
Kornôg Midlands
Warwickshire
Leicestershire
Leicester
Rutland
Northamptonshire
Peterborough
Cambridgeshire
Norfolk
Suffolk
Essex
Southend-on-Sea
Thurrock
Hertfordshire
Bedfordshire
Luton
Milton Keynes
Buckinghamshire
Oxfordshire
Gloucestershire
Worcestershire
Herefordshire
Su Gloucestershire
Bristol
Norzh Somerset
Bath ha Biz Somerset
Wiltshire
Swindon
Berkshire
Londrez
Medway
Kent
Reter Sussex
Brighton & Hove
Kornôg Sussex
Surrey
Hampshire
Southampton
Portsmouth
Enez Wight
Dorset
Poole
Bournemouth
Somerset
Devon
Torbay
Plymouth
Kernev-Veur