Arz bihanañ

Arz bihanañ a zo un dro-lavar implijet a-benn envel ul luskad arzoù a-vremañ bet diorroet er bloavezhioù 1960 er Stadoù-Unanet. An dro-lavar “arz bihanañ” a zo bet implijet evit ar wech kentañ gant ar prederour breizhveuriat Richard Wollheim e dibenn 1965 er gelaouenn Arts Magazine, diwar-benn un diskouezadeg bet aozet er Green Gallery (New York). El luskad-se e kaver arzourien evel Donald Judd, Carl Andre, Robert Morris ha Sol LeWitt (an daou-se a bellaas eus ar strollad goude ur pennad). Ul luskad a-bouez eo e istor an arzoù en XXvet kantved, hag al luskad arzoù pouezusañ eo bet er Stadoù-Unanet e dibenn ar bloavezhioù 1960. Ul levezon e vo ivez evit arzourien luskad an arz menozel.


 Istor 
Alies e vez gwelet an arz bihanañ evel un doare da stourm a-enep da zaou luskad all : an eztaoladurezh difetis hag ar pop art. A-fet levezon e c’haller menegiñ ar savour alaman Ludwig Mies van der Rohe, taolennoù Kasimir Malevitch, re Ad Reinhardt ha re Frank Stella. Hervez ar arzourien vihanañ n’eus tra ebet da “santout”, nemet ar pezh a weler. Diginkl an oberennoù zo un dra a-bouez, met n’eo ket ar pal avat. Lod brasañ an arzourien a nac’has just a-walc’h an dro-lavar “arz bihanañ” : skeudenn an oberenn a zo bihanañ, ket an arz e-unan. Labour ha preder an arzourien a zo diazezet war an doare ma vez merzet an traoù, ha penaos e vezont en un tachad : endro an oberennoù a zo stag ouzh an oberennoù. Arzourien zo evel Robert Morris pe Carl Andre a savo oberennoù a laka an tachad da vezañ fetis, re all evel Dan Flavin a ro danvez d’an tachad en ur sklerijennañ anezhañ. Teuzet e vez an oberennoù gant o endro, hag an oberennoù a ziskouez d’an arvester ez eo hollek e zoare da welout an traoù.

 Taolennoù bihanañ 
An taolennoù bihanañ a zo eeun-tre : daou pe dri liv, ha stummoù diazez : kelc’hioù, karrezioù, eeunennoù. A-bouez bras eo eeunded an oberennoù, dre ma n’eo ket subjektivel tamm ebet an doare da skeudenniñ. N’eus nemet al livioù hag ar stummoù a gont.

  Kizellañ bihanañ 

Gwelout :
 Carl Andre
 Richard Serra
 Donald Judd
 Robert Morris
 Dan Flavin

 Sonerezh bihanañ  
Gwelout :
 Steve Reich 
 Michael Nyman
 John Coolidge Adams
 Philip Glass
 Terry Riley
 La Monte Young
 Morton Feldman
 Arvo Pärt

 Arz bihanañ ha design 
Gwelout :
 Bauhaus 
 Ludwig Mies van der Rohe 
 Marcel Breuer
 Gerrit Rietveld 
 Shiro Kuramata
 Jasper Morrison
 Jean-Marie Massaud
 Ronan & Erwan Bouroullec 

 Arzourien 
 Peter Downsbrough
 Carl Andre
 Serge Chamchinov
 Dan Flavin
 Felix González-Torres
 Dan Graham
 Donald Judd
 Sol LeWitt
 John McCracken
 François Morellet
 Robert Morris
 Bruce Nauman
 Fred Sandback
 Richard Serra
 Tony Smith
 Frank Stella
 Niele Toroni
 Bernard Villers
 Agnès Martin

 Luskadoù damheñvel
 Sonerezh bihanañ
 Arz menozel
 Arte Povera

  Liammoù diavaez 
  Arz bihanañ hag arz menozel
  War lec’hienn Kreizenn Pompidou

Rummad:Arzoù
Rummad:Istor an arz