Fañch al Lae

Fañch-Mari al Lae (anv gallek ofisiel : François-Marie Le Lay), ganet e Lokireg d'ar 24 a viz Eost 1859 e Lokireg, ha marvet e Lokireg ivez d'ar 25 a viz Mae 1937, a oa ur skrivagner brezhonek, brudet dreist-holl abalamour d'e romant Bilzig’’ hag e savas meur a varzhoneg ivez.

E vuhez
Mab e oa da Vari Janed Kokin, hag e dad, Yann-Vari al Lae, a oa martolod. Fañch-Mari al Lae a oa kroget ivez gant ar vicher a vartolod da 12 vloaz. Gant skoazell medisin Lokireg e c’hellas mont da studiañe Kloerdi bihan Pontekroaz daou pe dri bloaz ha tapout ur post evezhier skolaj a-raok mont da gelenner war an istor e lise Château-Gontier. Goude ar vachelouriezh e tapas un aotreegezh e 1881.  E 1884 ez eas da gelenner da lise Pondivi, e-lec’h ma chomas betek mont war e leve e 1924. Ur c’henseurt da Emil Masson, ur sokialour brudet, e voe eno.

E 1912 e voe doktorelaet war al Lizhiri e Skol-veur Roazhon gant div dezenn e galleg : « Histoire de la ville et communauté de Pontivy au XVIIIe siècle » ha « le paysan et la terre sous la seigneurie de Coatanfao, paroisse de Séglien au XVIIIe siècle ». Met, pa voe tizhet gant ur gwall gleñved, ne gendalc'has ket gant e studioù skol-veur.

Neuze e krogas da skrivañ. Barzhonegoù a skrivas e galleg hag e brezhoneg  evit ar gelaouenn lennegel, L'Hermine, eus 1895 da 1904. Ur wezh ma voe aet wa e leve e tistroas da Lokireg eus 1928 da 1936. Neuze e skrivas kalzik e galleg hag e brezhoneg, ha sevel a reas Bilzig a zo marteze ar romant gwellañ bet embannet e brezhoneg d'ar c'houlz-se ha sur unan eus ar re goantañ. Barner a voe evit kenstrivadeg-skol ar brezhoneg prientet gant ar Goursez.

Dilennet e voe maer republikan Lokireg e 1928 hag e sevenas ar c’harg-se betek 1936.

Mervel a reas e 1937 en ti e-lec'h ma voe ganet e Lokireg.

E romant Bilzig
20pxPennad pennañ: BilzigStil lennegel
Diouzh lenn Bilzig’’ e weler e plije dezhañ sevel dialogoù ken ez eus kalz a eskemmoù, hogos e pep pajenn. Ne zeskriv ket kalz a lec'hioù. Lakaat a ra un toullad barzhonegoù e-kreiz an istor. E istorioù a dremen alies etre Lokireg ha Perroz-Gireg en  war a seblant.

Oberennoù
Romantoù
brezhoneg
Bilzig, Embannadurioù Buhez Breiz, Kemper, 1925, 183 p. 
Bilzig, Brest, Emgleo Breiz, 1963. Eil embannadur kresket. Adembannet e 2013 ()
Bilzig’’, rakger gant Jean-Christophe Cassard, kentskrid gant Frañsez Favereau, Skol Vreizh, 2003, 353 p. . Trede embannadur divyezhek prientet gant Bernez Kabon asambles gant un droidigezh e galleg savet gantañ.
galleg
  Attendez la fin du cours, Pantin, le Temps des cerises, 1999.  
BarzhonegoùGwerc'hes Arvor, L'Hermine, 1895, pajenn 117 Va Rozenn, Buhez Breiz, Ar Morvran, Mouez ar Vro, niv. 69, 1920Du eo an de ha du eo an noz, L'Hermine, Ebrel 1904/11
KanaouennoùKanaouenn Mari MorganBleuennik ar garanteVa bleuennik a zo maroMelkoniDiou Sonig : An diou c'hoar- Al liliennAn alc'houederGinaouek...ha meur a hini all
 Studiadennoù La Fête de La Trinité-Porhoët vers la fin du XVIIe siècle, 1903.Histoire de la ville et communauté de Pontivy au XVIIe siècle, essai sur l'organisation municipale en Bretagne, tezenn, 1911.Le Paysan et sa terre sous la seigneurie de Coetanfao, paroisse de Séglien, au XVIIIe siècle, adtezenn, 1911 Texte en ligneHistoire de la ville et communauté de Pontivy au XVIIe siècle, essai sur l'organisation municipale en Bretagne, Pariz : Le Livre d'histoire, 2006.

 Levrlennadur 
 Lukian Raoul, ‘’Geriadur ar skrivagnerien hag ar yezhourien’’, Embannadurioù Al Liamm, 1992. Pennad : Le Lay, François-Marie.
 Bernez an Nail & Jacqueline Le Nail, Dictionnaire des romanciers de Bretagne, Speied, Keltia Graphic, 2000. . Pennad : François Le Lay (Fañch al Lae), renket diouzh Le Lay
 Marc Gontard (renerezh), Dictionnaire des écrivains bretons du XXe siècle’', Roazhon, PUR, 2002. . Pennad : Al Lae, Fañch

Rummad:Skrivagnerien Breizh
Rummad:Skrivagnerien vrezhonek
Rummad:Ganedigezhioù 1859
Rummad:Marvioù 1937