Urzhaz (yezhoniezh)

Er yezhoniezh e vez implijet an termen urzhaz (saoz. salience) evit komz eus ar fed ma vez lakaet da bouezusoc'h un elfenn evit eben gant ar yezh-mañ'n-r yezh. 

Da skouer:

 E masaieg: uheloc'h eo renk urzhas tema ur frazenn evit hini ar rema

 En ojibweg, da skouer, e vez renket urzhaz ar gourioù yezhadurel evel-hen, o vont eus ar renk uhelañ betek ar renk izelañ:
 eil gour > kentañ gour > trede gour tostañ (an hini pouezusañ er gomzadenn) trede gour pellañ (an hini gantañ an nebeutañ a bouez er gomzadenn)

 Urzhaz hag ar steudadur eeun-gin 
A-bouez-tre eo an urzhaz evit yezhoù implijet gante ur steudadur eeun-gin evit goût hag-eñ e rank bezañ implijet ar frammadur eeun pe ar frammadur gin evit merkañ rener yezhadurel ha renadenn ur verb tranzitivel hervez pep o renk urzhaz:

 Frammadur eeun: implijet p'emañ uheloc'h renk urzhaz rener ur verb tranzitivel evit hini ar renadenn

 Frammadur gin: implijet en degouezhioù all, da lâret eo p'emañ uheloc'h renk urzhaz ar renadenn evit hini ar rener.

 Yezh skouer: ar mapoudoungouneg 

Setu un daolenn o tiswel stummoù ar verboù tranzitivel (en unander nemetken): 

GraerKentañEilTredeGouzañverKentañpewün
(< pe-w-n)peen
(< pe-e-n)peenew
(< pe-e-n-mew)Eilpeeyu
(< pe-e-i-u)pewimu
(< pe-w-i-m-u)peeymew
(< pe-e-i-m-i-mew)Tredepefiñ
(< pe-fi-n)pefimi
(< pe-fi-i-m-i)EEUN pefi / GIN peeyew / EMOBER pewi
(< pe-fi-i-0-0 / pe-e-i-0-0-mew / pe-w-i-0-0)

Da skouer: 

Frammadur eeun: rener trede gour pefi = tema
Framamdur gin: renadenn trede gour peenew = tema

 chi wentru pefi chi domo
 "an aotrou a welas an itron" 

 chi wentru peeyew chi domo
 "an itron eo a welas an aotrou"

Kv. tu-gouzañv:

 chi wentru pengey 
 "gwelet e voe an aotrou"

 Gwelit ivez: 
 Steudadur eeun-gin

Rummad:Yezhoniezh
Rummad:Semantik