Kromozom

Ar c'hromozom (diwar ar gresianeg χρῶμα/chroma liv ha σῶμα/soma korf) zo un elfenn graet gant TDN ha proteinoù (an histonoù) er c'helligoù.

Er c'hromozom emañ an titouroù genetik hag a vez dasparzhet e pep kellig dre ar rannadur kelligel.

 Lec'hiadur er gellig 
Diouzh ar gellig eo.
 en ur gellig eukariot emañ ar c'hromozomoù en nukleus.
 en ur gellig prokariot emañ er sitoplasm.

 Kromozomoù ar c'helligoù eukariot 
Kromatin fetisaet a ya d'ober ar c'hromozomoù. Cheñch a ra stumm ar c'hromatin diouzh prantadoù ar c'helc'hiad kelligel.

 Stumm 
An aliesañ zo stumm un X gant ar c'hromozom, gant div vrec'h hir ha div vrec'h verr, liammet er poent anvet santromer.

Diouzh al lec'h m'emañ ar santromer e vez disheñvelaet ar c'hromozomoù :
 kromozomoù metasantrek : e kreiz emañ ar santromer. Keit eo ar peder brec'h neuze.
 kromozomoù submetasantrek : tost ouzh ar c'hreiz emañ ar santromer. Ar vrec'h vihanañ a vez anvet « p » hag ar vrec'h hirañ « q ».
 kromozomoù akrosantrek : tostoc'h ouzh ur penn (an telomer) emañ ar santromer.
 kromozomoù telosantrek : tost-mat ouzh an telomer emañ ar santromer.

Kromozomoù direizh a c'hell bezañ ivez :
 kromozomoù asantrek : santromer ebet.
 kromozomoù disantrek : gant daou santromer.

 Kariotip 
Heñvel eo kariotip bevedegoù ar memes spesad. Er c'helligoù somatek ez eus bep a div skouerenn kromozom. Ur skouerenn hepken zo er c'helligoù seksel.

 Kromozomoù ar c'helligoù prokariot 
E darn vrasañ ar bakteri eo kelc'hiek ar c'hromozom.

Rummad:Genetik