Jazz

Ar jazz zo un seurt sonerezh ganet er Stadoù-Unanet e deroù an . Kejadenn sonerezh Afrika (dre ar blues hag ar ragtime) ha sonerezh Europa an hini eo. Kalz isrummadoù sonerezh a zo bet maget gant ar Jazz.

 Istor ar jazz 

Ar jazz zo bet krouet er Stadoù-Unanet e deroù an  diwar ur meskad sonerezhioù ar re Afroamerikaned : ar "work songs", kanaouennoù labour ar sklaved afrikan, ha kanoù relijiel, negro spiritual ha gospel.

Adalek 1920 e teu ar blues da vezañ skignet e delta ar Mississippi gant enrolladenn gentañ Mamie Smith. Er memes amzer e erru ar ragtime, gant Scott Joplin da skouer. Ar boogie-woogie a ziorren ar memes mare e Chicago.

E Orleañs-Nevez an hini eo e vez gwelet peurvuiañ al lec'h m'eo bet ganet ar jazz. E touez unsonerien bennañ jazz mod New Orleans e kaver Kid Ory, Sydney Bechet ha dreist pep tra Louis Armstrong, hemañ o tigeriñ hent mare ar Swing.


Ar swing (pe middle jazz) en em zistag eus ar jazz New Orleans dre ul laz-seniñ brasoc'h ha dre ar bouez a vez roet d'an unsonerien. Mare ar big band eo, gant sonerien zibar evel Duke Ellington, Count Basie, Glenn Miller ha sonaozerien evel George Gershwin, Cole Porter, Richard Rodgers.

Genel a ra ar bloavezhioù 1940 ar bebop, gant un tempo buan tre. Anvioù bras zo re Charlie Parker, Dizzy Gillespie ha Thelonious Monk. Gallet a reer ivez meneget ar free jazz adalek fin ar bloavezhioù 1950, al latin jazz hag ar jazz-rock gant Miles Davis ha Weather Report da skouer er bloavezhoioù 1960 ha 1970. Dont a ra war wel ur jazz "europeatoc'h" ivez, awenet gant ar sonerezh klasel, ar sonerezh a-vremañ ha sonerezhioù ar bed.

Evit gwir en deus ar jazz ganet un taol bras a isrummadoù. Tostoc'h ouzhomp eo bet krouet ivez an acid jazz o veskañ jazz gant sonerezh elektronek.

 Framm sonerezhel ar Jazz 

 Arzourien pennañ ar Jazz 
 Aozerien 

 Scot Joplin
 George Gershwin
 Luis Armstorong
 Sidney Bechet
 Count Basie
 Duke Ellington Tommy Dorsey
 Artie Shaw
 Benny Goodman
 Glenn Miller
 Gil Evans

 Sonerien 
 Dave Brubeck
 Cliford Brown
 John Coltrane
 Art Blakey
 Cab Calloway Dizzy Gillespie
 Sonny Clark
 Charlie Parker
 Miles Davis
 Horace Silver

Gwelit ivez :Rummad:Sonerien Jazz
 Kanerezed 
 Billie Holiday
 Sara Vaughn
 Ella Fitzgerald Nina Simone
 Carmen McCrae
 Diana Krall

 Free Jazz 
 Ornette Coleman
 Don Cherry
 Albert Ayler
 Archie Shep

 Redennoù ar jazz 

 Dixieland Jazz
 New Orleans Jazz
 Swing Jazz
 Bebop
 Hard bop Cool Jazz
 West Coast Jazz
 Mode Jazz
 Funky Jazz Latin Jazz
 Soul Jazz
 Afro Cuban Jazz
 Cross Over Acid Jazz
 Smooth Jazz
 Fusion
 Nu Jazz
 Future Jazz

 Lec'hiennoù mojenn ar jazz 
 ar Village Vanguard : Emañ e Manhattan e New York. Unan eus lec'hiennoù brudetañ ar jazz, gant ar re vrasañ o vezañ sonet eno : John Coltrane, Miles Davis, Bill Evans… Krouet e oa e 1935
 ar Village Gate : nepell ar Vanguard e Greenwich Village
 ar Filmore East : daoust ma ne vez ket kinniget jazz nemetken eno en deus bevet hemañ dispac'h electrek ar jazz gant Miles Davis e fin ar bloavezhioù 1960
 ar Blue Note : dont a ra anv a c'hlub-mañ eus un embanner sonerezh jazz brudet. Emañ e hent-kroaz ar 4 straed hag ar 6 bali. 
 ar Birdland : Charlie Parker a veze degemeret ingal er c'hlub-mañ krouet e 1949 war Broadway e New-York. Diouzh e lezanv Bird e teu anv al lec'h. 
 ar Ronnie Scott's : klub jazz brudetañ Londrez moarvat.

 Gouelioù Jazz 
Klotañ a ra ar jazz gant meizad ar festival abalamour d'e bersonelezh, e eztaol hag e seniñ war a prim. Meur a c'houel Jazz zo deuet da vezañ brudet eta, en o zouez re San Francisco ha Montreal.

E Breizh e vez kavet Gouelioù Jazz ivez, da skouer e Gwened (Jazz à Vannes) pe e Naoned (Les Rendez-vous de l'Erdre).

 Kelenn ar jazz 
 Berklee College of Music
 Banff School of Fine Arts
 American School of Modern Music
 Centre des Musiques Didier Lockwood
 Peabody University - Baltimore
 Da revr brav

 Notennoù ha daveoù 

*