Odaliskenn

An odaliskezed (odaliskenn en unander) a oa sklavezed gwerc'h en Impalaeriezh Otoman, a veve en harem ar sultan peurvuiañ, hag a servije e wragez, pe e serc'hed pe e vamm. Homañ, a veze graet ar Valide sultan anezhi, a veze e penn an harem.

Gerdarzh
Dont a ra ar ger eus ar poz gallek odalisque, deuet eus ar ger turkek odalık, a dalv kement ha plac'h a gambr, eus "oda", "kambr". E saozneg e vez skrivet hervez ar stumm gallek peurvuiañ, pe "odalisk", met skrivet eo bet ivez, hervez an distagadur turkek, odahlic hag odaliq.

Ster ledanaet
Er-maez eus an impalaeriezh otoman e vez roet d'ar ger odaliskenn ar ster a serc'h uhelrenk; kement-se ne glot ket gant an istor nag ar c'hustum turk pa oa ret d'an odaliskezed chom gwerc'h.

En Europa ivez e vez implijet ar ger evel gast pe kourtizanez. Ober fae war an istor n'eo ken.

Statud
Sklavezed gwerc'h e oa an odaliskezed. Peurliesañ e vezent profet d'ar sultan. A-wechoù ivez, e tiegezhioù Jorjia, e veze aliet ar merc'hed da vont da odaliskezed en un harem. Eno e c'halle o renk uhelaat, e c'hallent mont da serc'hed pe da briedoù. Met mitizhien e oant en harem ar sultan ha netra ken. Ne servijent ket ar sultan, met e wragez pe serc'hed, ha ne vezent ket gwelet gantañ. Tre e traoñ ar skeul e oant en harem, dindan lasoù mamm ar sultan. Met pa veze un odaliskenn koant dreist ar re all, pe ma veze donezonet kaer da ganañ pe da zañsal, e veze desket evit dont da vout serc'h. Ma veze dibabet an odaliskenn da servij ar sultan ez ae betek e wele, ha neuze e save war ur bazenn uheloc'h, hini ar serc'hed. En Impalaeriezh ottoman ne c'halle ar serc'hed gwelout ar sultan nemet ur wech, neuze e veze ret sachañ e evezh gant un donezon bennak, kan, pe dañs pe reizh. Ha ma c'halle ur serc'h reiñ ur mab d'ar sultan e teue da vezañ pried dezhañ kenkent.

Livadurioù
Ur fantasm eo bet an odaliskezed en Europa an , e-touez ar wazed wenn, el lennegezh koulz hag el livouriezh, ha gantañ eo bet awenet al luskad arzel a vez graet reterouriezh anezhañ. Met krog e oa an doug d'ar reter adal an . Digarez e oa da lakaat erotegezh, a dammoù pe a sailhadoù, en taolennoù.

Kement-se zo testeniekaet en taolennoù meneget amañ.


En XVIIIvet kantved
 An odaliskenn, gant François Boucher, livet e 1740. A c'hallfe a-walc'h bezañ bet awenet gant levr Antoine Galland, a oa bet embannet e droidigezh eus ar Mil nozvezh hag unan e 1704 (kentañ embannadur, meur a hini all zo bet, kement a verzh a rae).
 Odaliskenn he blev melen, gant François Boucher, an anv all roet da boltred unan eus serc'hed ar roue gall da-neuze, an dimezell O'Murphy. Splann an digarez amañ.
En XIXvet kantved
 Odaliskenn , gant Eugène Delacroix
 La Grande Odalisque, gant Dominique Ingres
 Odaliskenn gant ur sklavez, gant Ingres. Dave da livadurioù eus an Azginivelezh italian (Gwener Urbino ha Danae Tizian), livadurioù eus maouezed noazh gant ur vatezh. Diwar neuze e vo ur c'hiz lakaat ur vatezh du e-kichen ur vaouez wenn en he noazh. 
 Esther pe Odaliskenn, gant Léon Benouville
 Fichadenn Esther , gant Théodore Chassériau, 1841
 Odaliskenn (1867), gant Francesco Hayez, en deus livet meur a hini all
 Odaliskenn , gant Jules Joseph Lefebvre, e 1874
 Odaliskenn , gant Ferdinand Roybet
 Olympia, gant Édouard Manet
En XXvet kantved
 Odaliskenn, gant Auguste Renoir
 An Odaliskenn ruz, gant Henri Matisse
 An Odaliskenn velen, gant Henri Matisse e 1926
 Odaliskenn, gant Pablo Picasso, awenet gant hini Ingres.

Kizelladurioù
 Odalisca (1883), gant Rafael Atché

Luc'hskeudennoù
E 1858 e veze graet luc'hskeudennoù gant ar saoz Fenton en e di, gant mignoned, diwar-benn buhez faltaziet merc'hed ar broioù muzulmat, evel Odaliskenn koazezet.
 An Odaliskenn, gant Horst P. Horst

Taolennoù
Meur a boltred odaliskenn zo bet livet gant Francesco Hayez, pe Renoir, da-heul ar c'hiz gant kevrinoù haremoù ar Reter.

Taolennoù all da welout
Darn anezho a weler amañ: 

Lennegezh 
 Odalisque, barzhoneg gant Amable TastuE wikisource: Odalisque
 La dernière odalisque, romant gallek gant Fayçal Bey
Odalisque, ur romant saoznek gant Fiona McIntosh
Odalisque, trede lodenn ar romant Quicksilver (2003) gant Neal Stephenson, ennañ an teir levrenn-mañ: Quicksilver, King of the Vagabonds, hag Odalisque.

 Levrlennadur 
 The Imperial Harem gant Leslie Pierce
 The Nature of the Early Ottoman State gant Heath W. Lowry

Liammoù diavaez

 Notennoù 

Rummad:Istor Turkia
Rummad:Sklavezed
Rummad:Merc'hed