X-SAMPA

X-SAMPA pe Extended SAM Phonetic Alphabet (X-SAMPA) ("Lizherenneg fonetik SAM ledanaet") a zo ur sistem evit gallout kas da-benn treuzskrivadennoù fonetik pe fonologek gant lizherennoù boutin al lizherenneg latin hep lizherennoù pe sinoù diakritek ispsial, da lâret eo oc'h ober gant an arouezennoù 7-bit an ASCII hepken.

Diorroet e oa bet e 1995 diwar ar sistem SAMPA kent gant John C. Wells, kelenner war ar fonetik e University of London, unan eus skolioù-meur Londrez. Pal pennañ X-SAMPA a oa unvaniñ an holl sistemoù SAMPA implijet evit treuzskrivañ bep ur yezh disheñvel a-benn krouiñ ur sistem unvan gouset da vezañ implijet evit treuzskrivañ sonioù holl yezhoù ar bed, kevatal ouzh al lizherenneg fonetik etrebroadel (LFE).

 Roll alfabetek 
Amañ e vez kavet roll an holl arouezennoù renket hervez urzh al lizherenneg gant bep o c'hevatalder hervez al LFE.

 Notennoù 
 Kevatal eo talvoudegezh abn holl arouezennoù al LFE ha re X-SAMPA.
 Gant X-SAMPA e vez implijet an arouzenn "\" evit krouiñ arouzennoù nevez, d.s. O a ra dave d'ur son disheñvel diouzh O\ hep liamm ebet kenetreze o-daou.
 Hervez reolennoù X-SAMPA e vez skrivet ar sinoù diakritek diouzhtu war-lerc'h an arouezenn ma'z int stag oute etreget ar re-mañ: ~ (friadur; = (kensonenn silabennek) ha; ` (kensonenn tro-gil pe vogalenn rotek), stag ar re-mañ ouzh an arouezenn ma reont dave outi gant an arouezenn-liammañ ispisial _.
 Gant X-SAMPA e vez implijet an hevelep arouezenn _ evit liammañ div elfenn ur gensonenn kendistaget.
 Implijet e vez an niveroù _1 - _6 evit merkañ buan-ha-buan tonennoù resis kavet e yezhoù resis.

 Arouezennoù diazezet war lizherennoù bihan 
 X-SAMPA  LFE  LFE (skeudenn)  Deskrivadur  Skouerioù a    Skeudenn:Xsampa-a.png  Vogalenn digor a-raok plaen  Galleg dame [dam], Spagnoleg padre ["paD4e] b    Skeudenn:Xsampa-b.png  Kensonenn diweuz dre serriñ mouezhiet  Saozneg bed [bEd], Galleg bon [bO~] b_<    Skeudenn:Xsampa-b lessthan.png  Kensonenn diweuz dre entarzhañ mouezhiet  Sindeg  [b_<arU] c    Skeudenn:Xsampa-c.png  Kensonenn staon dre serriñ divouezh  Hungareg latyak ["lAcAk] d    Skeudenn:Xsampa-d.png  Kensonenn kevig dre serriñ mouezhiet  Saozneg dig [dIg], Galleg doigt [dwa] d`    Skeudenn:Xsampa-d'.png  Kensonenn tro-gil dre serriñ mouezhiet  Svedeg hord [hu:d`] d_<    Skeudenn:Xsampa-d lessthan.png  Kensonenn kevig dre entarzhañ mouezhiet  Sindeg  [d_<arU] e    Skeudenn:Xsampa-e.png  Vogalenn damserr a-raok plaen  Galleg ses [se] f    Skeudenn:Xsampa-f2.png  Kensonenn gweuz-dent dre daravat divouezh  Saozneg five [faIv], Galleg femme [fam] g    Skeudenn:Xsampa-g.png  Kensonenn drekstaon dre serriñ mouezhiet  Saozneg game [geIm], Galleg longue [lO~g] g_<    Skeudenn:Xsampa-g lessthan.png  Kensonenn drekstaon dre entarzhañ mouezhiet  Sindeg  [g_<@ro] h    Skeudenn:Xsampa-h.png  Kensonenn troc'h-avel dre daravat divouezh  Saozneg house [haUs] h\    Skeudenn:Xsampa-hslash.png  Kensonenn troc'h-avel dre daravat mouezhiet  Tchekeg hrad [h\rat] i    Skeudenn:Xsampa-i.png  Vogalenn serr a-raok plaen  Saozneg be [bi:], Galleg oui [wi], Spagnoleg si [si] j    Skeudenn:Xsampa-j2.png  Kensonenn staon dre dostaat  Saozneg yes [jEs], Galleg yeux [j2] j\    Skeudenn:Xsampa-jslash2.png  Kensonenn staon dre daravat mouezhiet  Gresianeg γειά [j\a] k    Skeudenn:Xsampa-k.png  Kensonenn drekstaon dre serriñ divouezh  Saozneg scat [sk{t], Spagnoleg carro ["kar:o] l    Skeudenn:Xsampa-l.png  Kensonenn kevig a-gostez dre dostaat  Saozneg lay [leI], Galleg mal [mal] l`    Skeudenn:Xsampa-l'.png  Kensonenn tro-gil a-gostez dre dostaat  Svedeg Svealand sorl [so:l`] l\    Skeudenn:Xsampa-lslash.png  Kensonenn kevig a-gostez dre stlakat  Japaneg fonem /r/  m    Skeudenn:Xsampa-m.png  Kensonenn diweuz dre fri mouezhiet  Saozneg mouse [maUs], Galleg homme [Om] n    Skeudenn:Xsampa-n.png  Kensonenn kevig dre fri mouezhiet  Saozneg nap [n{p], Galleg non [nO~] n`    Skeudenn:Xsampa-n'.png  Kensonenn tro-gil dre fri mouezhiet  Svedeg hörn [h2:n`] o    Skeudenn:Xsampa-o.png  Vogalenn damserr a-dreñv ront  Galleg gros [gRo] p    Skeudenn:Xsampa-p.png  Kensonenn diweuz dre serriñ divouezh  Saozneg speak [spik], Galleg pose [poz], Spagnoleg perro ["per:o] p\    Skeudenn:Xsampa-pslash.png  Kensonenn diweuz dre daravat divouezh  Japaneg fuku [p\M_0kM] q    Skeudenn:Xsampa-q.png  Kensonenn dre serriñ huged divouezh  Arabeg qasbah ["qQs_Gba] r    Skeudenn:Xsampa-r.png  Kensonenn kevig dre froumal  Spagnoleg perro ["per:o] r`    Skeudenn:Xsampa-r'.png  Kensonenn tro-gil dre stlakat    r\    Skeudenn:Xsampa-rslash2.png  Kensonenn kevig dre dostaat  Saozneg red [r\Ed] r\`    Skeudenn:Xsampa-rslash'.png  Kensonenn tro-gil dre dostaat  Malayalam വഴി ["v6r\`i] s    Skeudenn:Xsampa-s.png  Kensonenn kevig dre daravat divouezh  Saozneg seem [si:m], Galleg session [se"sjO~] s`    Skeudenn:Xsampa-s'.png  Kensonenn tro-gil dre daravat divouezh  Svedeg mars [mas`] s\    Skeudenn:Xsampa-sslash.png  Kensonenn kevig-staon dre daravat divouezh  Poloneg świerszcz [s\v'erStS] t    Skeudenn:Xsampa-t.png  Kensonenn kevig dre serriñ divouezh  Saozneg stew [stju:], Galleg raté [Ra"te], Spagnoleg tuyo ["tujo] t`    Skeudenn:Xsampa-t'.png  Kensonenn tro-gil dre serriñ divouezh  Svedeg mört [m2t`] u    Skeudenn:Xsampa-u.png  Vogalenn serr a-dreñv ront  Saozneg boom [bu:m], Spagnoleg su [su] v    Skeudenn:Xsampa-v.png  Kensonenn gweuz-dent dre daravat mouezhiet  Saozneg vest [vEst], Galleg voix [vwa] v\ (pe P)    Skeudenn:Xsampa-Porvslash.png  Kensonenn gweuz-dent dre dostaat  Izelvroeg west [v\Est]/[PEst]  w    Skeudenn:Xsampa-w2.png  Kensonenn gweuz-drekstaon dre dostaat mouezhiet  Saozneg west [wEst], Galleg oui [wi] x    Skeudenn:Xsampa-x.png  Kensonenn drekstaon dre daravat divouezh  Alamaneg Loch, Dach; Spagnoleg caja, gestión x\    Skeudenn:Xsampa-xslash2.png  Kensonenn staon-drekstaon dre daravat divouezh  Svedeg sjal [x\A:l] y    Skeudenn:Xsampa-y.png  Vogalenn serr a-raok ront  Galleg tu [ty] Alamaneg über ["y:b6] z    Skeudenn:Xsampa-z.png  Kensonenn kevig dre daravat mouezhiet  Saozneg zoo [zu:], Galleg azote [a"zOt] z`    Skeudenn:Xsampa-z'.png  Kensonenn tro-gil dre daravat mouezhiet  Mandarineg rang [z`aN] z\    Skeudenn:Xsampa-zslash.png  Kensonenn kevig-staon dre daravat mouezhiet  Poloneg źrebak ["z\rEbak]

 Arouezennoù diazezet war bennlizherennoù 
 X-SAMPA  LFE  LFE (skeudenn)  Deskrivadur  Skouerioù A    Skeudenn:Xsampa-A2.png  Vogalenn digor a-dreñv plaen  Saozneg father ["fA:D@(r\)] (RP and Gen.Am.) B    Skeudenn:Xsampa-B2.png  Kensonenn diweuz dre daravat mouezhiet  Spagnoleg lavar [la"Ba4] B\    Skeudenn:Xsampa-Bslash.png  Kensonenn diweuz dre froumal  Bamilekeg [àʙɨ́ ́] 'ludu' C    Skeudenn:Xsampa-C2.png  Kensonenn staon dre daravat divouezh  Alamaneg ich [IC], Saozneg human ["Cjum@n] (broad transcription uses [hj-]) D    Skeudenn:Xsampa-D2.png  Kensonenn dent dre daravat mouezhiet  Saozneg then [DEn] E    Skeudenn:Xsampa-E2.png  Vogalenn damzigor a-raok plaen  Galleg même [mEm], Saozneg met [mEt] (RP and Gen.Am.) F    Skeudenn:Xsampa-F.png  Kensonenn gweuz-dent dre fri mouezhiet  Saozneg emphasis ["EFf@sIs] (pa gomzer buan) G    Skeudenn:Xsampa-G2.png  Kensonenn drekstaon dre daravat mouezhiet  Gresianeg γωνία [Go"nia], Daneg vælge ["vElG@] G\    Skeudenn:Xsampa-Gslash.png  Kensonenn huged dre serriñ mouezhiet  Inuktitut nirivvik [<kbd>niG\ivvik] G\_<    Skeudenn:Xsampa-Gslash lessthan.png  Kensonenn huged dre entarzhañ mouezhiet  Mameg  [G\_<a] H    Skeudenn:Xsampa-H.png  Kensonenn gweuz-staon dre dostaat  Galleg huit [Hit] H\    Skeudenn:Xsampa-Hslash.png  Kensonenn ankoue dre daravat divouezh    I    Skeudenn:Xsampa-I2.png  Vogalenn beuzserr tost a-raok plaen  Saozneg kit [kIt] I\    Skeudenn:Xsampa-Islash.png  vogalenn greiz serr plaen laosk arouezenn ebet el LFE  Poloneg ryba [rI\bA]   J    Skeudenn:Xsampa-J.png  Kensonenn staon dre fri mouezhiet  Spagnoleg año ["aJo] J\    Skeudenn:IPA 108.svg  Kensonenn staon dre serriñ mouezhiet  Hungareg egy [EJ\] J\_<    Skeudenn:Xsampa-Jslash lessthan.png  Kensonenn staon dre entarzhañ mouezhiet  Sindeg  [J\_<aro] K    Skeudenn:Xsampa-K2.png  Kensonenn kevig a-gostez dre daravat divouezh  Kembraeg llaw [KaU] K\    Skeudenn:Xsampa-Kslash.png  Kensonenn kevig a-gostez dre daravat mouezhiet  Zouloueg dlala  'c'hoari'  L    Skeudenn:Xsampa-L2.png  Kensonenn staon a-gostez dre dostaat  Italianeg famiglia [fa"miLa], Spagnoleg Spagn (unvan) llamar [La"mar] L\    Skeudenn:Xsampa-Lslash.png  Kensonenn huged a-gostez dre dostaat  Melpaeg [paʟa] 'kael' M    Skeudenn:Xsampa-M.png  Vogalenn serr a-dreñv plaen  Gouezeleg Skos caol  'reut' M\    Skeudenn:Xsampa-Mslash.png  Kensonenn drekstaon dre dostaat  Spagnoleg fuego ["fweM\o] N    Skeudenn:Xsampa-N2.png  Kensonenn drekstaon dre fri mouezhiet  Saozneg thing [TIN] N\    Skeudenn:Xsampa-Nslash.png  Kensonenn huged dre fri mouezhiet  Japaneg san [saN\] O    Skeudenn:Xsampa-O2.png  Vogalenn damzigor a-dreñv ront [sɔʀ] 'tonkadur' O\    Skeudenn:Xsampa-Oslash.png  Klik diweuz  ǂhõã P (pe v\)    Skeudenn:Xsampa-Porvslash.png  Kensonenn gweuz-dent dre dostaat  Izelvroeg west [PEst]/[v\Est] Q    Skeudenn:Xsampa-Q.png  Vogalenn digor a-dreñv ront [mɒɟɒr] 'hungareg' R    Skeudenn:IPA 143.svg  Kensonenn huged dre daravat mouezhiet  Alamaneg rein [RaIn] R\    Skeudenn:Xsampa-Rslash.png  Kensonenn huged dre froumal  Galleg roi [R\wa] S    Skeudenn:Xsampa-S2.png  Kensonenn drekkevig dre daravat divouezh  Saozneg ship [SIp] T    Skeudenn:Xsampa-T2.png  Kensonenn dent dre daravat divouezh  Saozneg thin [TIn] U    Skeudenn:Xsampa-U2.png  Vogalenn beuzserr tost a-dreñv  Saozneg foot [fUt] U\    Skeudenn:Xsampa-Uslash.png  vogalenn greiz serr ront laosk, arouezenn ebet el LFE    V    Skeudenn:Xsampa-V.png  Vogalenn damzigor a-dreñv plaen  RP Saozneg strut [str\Vt] W    Skeudenn:Xsampa-X.png  Kensonenn gweuz-drekstaon dre dostaat divouezh  Saozneg Skos when [WEn] X    Skeudenn:Xsampa-x2.png  Kensonenn huged dre daravat divouezh  Klallameg  [sXa?q_wa?] X\    Skeudenn:Xsampa-Xslash.png  Kensonenn gourlañchenn dre daravat divouezh  Arabeg <ح>ha’ [X\A:] Y    Skeudenn:Xsampa-Y2.png  Vogalenn beuzserr tost a-raok ront  Alamaneg hübsch [hYpS] Z    Skeudenn:Xsampa-Z2.png  Kensonenn drekkevig dre daravat mouezhiet  Saozneg vision ["vIZ@n]

 Arouezennoù all 
 X-SAMPA  LFE  LFE (skeudenn)  Deskrivadur  Skouerioù .    Skeudenn:Xsampa-fullstop.png  Troc'h silabennek     "    Skeudenn:Xsampa-doublequotes.png  Taol-mouezh pennañ    %    Skeudenn:Xsampa-percentage.png  Taol-mouezh a eil renk    ' (or _j)    Skeudenn:Xsampa-'or j.png  Staonekadur     :    Skeudenn:Xsampa-colon.png  Hir    :\    Skeudenn:Xsampa-colonslash.png  Damhir  En estonieg e reer an diforc'h etre tri live hirder vogalennek -       disrannour    @    Skeudenn:Xsampa-at.png  schwa  Saozneg arena [@"r\i:n@] @\    Skeudenn:Xsampa-atslash.png  Vogalenn damserr greiz plaen  Paicĩ  [k@\_M4@\_M] {    Skeudenn:Xsampa-leftcurly.png  Vogalenn beuzdigor a-raok plaen  Saozneg trap [tr\{p] }    Skeudenn:Xsampa-rightcurly.png  Vogalenn serr greiz ront  Svedeg sju [x\}:]; AuE/NZE boot [b}:t] 1    Skeudenn:Xsampa-1.png  Vogalenn serr greiz plaen  Kembraeg tu [t1], American Saozneg rose's ["r\oUz1z] 2    Skeudenn:Xsampa-2.png  Vogalenn damserr a-raok ront  Daneg købe ["k2:b@], Galleg deux [d2] 3    Skeudenn:Xsampa-3.png  Vogalenn damzigor greiz plaen  Saozneg nurse [n3:s] 3\    Skeudenn:Xsampa-3slash.png  Vogalenn damzigor greiz ront  Iwerzhoneg tomhail[t3\:l']  4    Skeudenn:Xsampa-4.png  Kensonenn kevig dre stlakat  Spagnoleg pero ["pe4o] 5    Skeudenn:Xsampa-l_eor5.png  Kensonenn kevig a-gostez dre dostaat drekstaonekaet; s.o. ivez _e  Saozneg milk [mI5k] 6    Skeudenn:Xsampa-6.png  Vogalenn beuzdigor greiz plaen  Alamaneg besser ["bEs6] 7    Skeudenn:Xsampa-7.png  Vogalenn damserr a-dreñv plaen  Estonieg kõik [k7ik] 8    Skeudenn:Xsampa-8.png  Vogalenn damserr a-dreñv plaen  Svedeg buss [b8s] 9    Skeudenn:Xsampa-9.png  Vogalenn damzigor a-raok ront  Galleg neuf [n9f], Daneg drømme [dR9m@] &    Skeudenn:Xsampa-amper.png  Vogalenn digor a-raok ront  Svedeg skörd [x\&d`] ?    Skeudenn:Xsampa-questionmark.png  Kensonenn troc'h-avel dre serriñ  Daneg stød [sd2?] ?\    Skeudenn:Xsampa-qmarkslash.png  Kensonenn gourlañchenn dre daravat mouezhiet  Arabeg ع‎ (`ayn) [?\Ajn] *       "kenstager" e SAMPA, arouezenn hep talvoudegezh resis ebet   /       vogalennoù damsklaer e galleg   <       merk penn-kentañ notadur nann-skizhadel    <\    Skeudenn:Xsampa-lessthanslash.png  Kensonenn ankoue dre daravat mouezhiet    >       merk fin notadur nann-skizhadel   >\    Skeudenn:Xsampa-greaterthanslash.png  Kensonenn ankoue dre serriñ    ^    Skeudenn:Xsampa-hat.png  Pignenn    !    Skeudenn:Xsampa-exclamation.png  Diskennenn    !\    Skeudenn:Xsampa-exclamationslash.png  Klik drekkevig    |    Skeudenn:Xsampa-bar.png  Strollad toniadur a eil renk     |\    Skeudenn:Xsampa-barslash.png  Klik dent    ||    Skeudenn:Xsampa-doublebar.png  Strollad toniadur pennañ     |\|\    Skeudenn:Xsampa-doublebarslash.png  Klik kevig a-gostez    =\    Skeudenn:Xsampa-equalsslash.png  Klik staon    -\    Skeudenn:Xsampa-dashslash.png  Liamm   

 Sinoù diakritek 
Setu roll an arouezennoù kevatal d'ar sinoù diakritek implijet gant al LFE

 X-SAMPA  LFE  LFE (skeudenn)  Deskrivadur  Skouerioù _"    Skeudenn:Xsampa-_doublequotes.png  Kreizennadur vogalennek _+    Skeudenn:Xsampa-_plus.png  Araokadur vogalennek _-    Skeudenn:Xsampa-_minus.png  Adrekadur vogalenneg _/       Tonenn war gresk _0    Skeudenn:Xsampa-_0.png  Divouezh _<       Kensonenn dre entarzhañ (gant an LFE e vez implijet un arouezenn ispisial evit bep kensonenn dre entarzhañ) = (or _=)    Skeudenn:Xsampa-equalsor_equals.png  Elfenn silabennek  _>    Skeudenn:Xsampa-_greaterthan.png  Kensonenn dre strakal  _?\    Skeudenn:Xsampa-_questionslash.png  Gourlañchennekadur  _\       Tonenn war digresk  _^    Skeudenn:Xsampa-_hat.png  Elfenn nann-silabennek  _}    Skeudenn:Xsampa-_rightcurly.png  Kensonenn amdarzh `    Skeudenn:Xsampa-'rhino.png  Rotadur vogalennek ha/pe kensonennoù tro-gil ~ (or _~)    Skeudenn:Xsampa-tildor tild.png  Friadur  _A    Skeudenn:Xsampa-_A.png  Araokadur gwrizienn an teod _a    Skeudenn:Xsampa-_a2.png  Kensonenn beg an teod  _B    Skeudenn:Xsampa-_B.png  Tonenn izel-tre  _B_L    Skeudenn:Xsampa-_B_L.png  Tonenn izel war gresk _c    Skeudenn:Xsampa-_c.png  Nebeutoc'h ront _d    Skeudenn:Xsampa-_d.png  Kensonenn dent  _e    Skeudenn:Xsampa-_e.png  Drekstaonekadur pe gourlañchennekadur; s.o. ivez 5  <F>    Skeudenn:Xsampa-ltFgt.png  Digresk hollek _F    Skeudenn:Xsampa-_F.png  Tonenn war digresk _G    Skeudenn:Xsampa-_G.png  Drekstaonekadur  _H    Skeudenn:Xsampa-_H.png  Tonenn uhel  _H_T    Skeudenn:Xsampa-_H_T.png  Tonenn uhel war gresk _h    Skeudenn:Xsampa-_h.png  C'hwezhadur _j (or ')    Skeudenn:Xsampa-'or_j.png  Staonekadur _k    Skeudenn:Xsampa-_k.png  Mouezh wigourus  _L    Skeudenn:Xsampa-_L.png  Tonenn izel  _l    Skeudenn:Xsampa-_l.png  Achuadur a-gostez _M    Skeudenn:Xsampa-_M.png  Tonenn greiz  _m    Skeudenn:Xsampa-_m.png  Kensonenn lavnenn an teod  _N    Skeudenn:Xsampa-_N.png  Kensonenn teod-gweuz _n    Skeudenn:Xsampa-_n2.png  Achuadur dre fri _O    Skeudenn:Xsampa_O.png  Rontoc'h _o    Skeudenn:Xsampa-_o.png  Izeladur (digoradur) vogalennek  _q    Skeudenn:Xsampa-_q.png  Adrekadur gwrizienn an teod  <R>    Skeudenn:Xsampa-ltRgt.png  Kresk hollek  _R    Skeudenn:Xsampa-_R.png  Tonenn war gresk  _R_F    Skeudenn:Xsampa-_R_F.png  Tonenn kresk-digresk _r    Skeudenn:Xsampa-_r.png  Uheladur (serradur) vogalennek  _T    Skeudenn:Xsampa-_T.png  Tonenn uhel-tre _t    Skeudenn:Xsampa-_t.png  Mouezh sourrus  _v    Skeudenn:Xsampa-_v.png  Mouezhiet  _w    Skeudenn:Xsampa-_w.png  Gweuzadur  _X    Skeudenn:Xsampa-_X.png  Berr-tre _x    Skeudenn:Xsampa-_x.png  Vogalenn kreizennet etre 

 Liammoù diavaez 
 Computer-coding the IPA: A proposed extension of SAMPA 
 Online converter between IPA and X-Sampa
 Web-based translator for X-SAMPA documents. Produces Unicode text, XML text, PostScript, PDF, or LaTeX TIPA.

 Gwelit ivez 
 Lizherenneg fonetik etrebroadel
 Fonologiezh
 SAMPA

Rummad:Fonetik ha fonologiezh
Rummad:Treuzskrivadur