Babilonia

Babilonia a oa ur Stad e su Mezopotamia, e Irak modern, a oa dindani tachennoù Sumer hag Akkad. Gallout a reer kavout ar c'hentañ meneg eus kêr Babilon en un dablezenn eus ren Sargon Akkad, bloaziadet eus an  kantved kent J.-K..
Istor
Akkadiz, ur bobl semitek, a oa deuet abred a-benn da vestroniañ ar vro en-dro da gêr Kish — gant Babilon ha al lodennoù eus Mezopotamia just en norzh da Sumer. Levezoniñ a reas kalz ar sevenadurioù-se hini Akkad. An tolead-se a oa kanouc'hellet stank, hag edo en ul lec'h strategel e-keñver an hentoù koñvers. Gourdrouzet e oa alies gant diavaezidi a-hed hec'h istor.

Da vare ar prantad "nevezsumerian", pe prantad Ur-III, e oa deuet Babilonia da vezañ un dachenn annezet stank gant an Amorited divroet eus kornôg an Eufratez o doa graet o annez e norzh Sumer. An Amorited a oa anezho ur bobl semitek all, a oa sellet outañ da gentañ evel maesaerien gantreat hag hep sevenadur gant Akkadiz.
Prantad kozh Babilon
War-dro 2000 kent J.-K., da-heul drouziwezh tierniezh "Ur-III" faezhet gant an Elamited, Amorrited kornôg an Eufratez a lakas o c'hrabanoù war Vezopotamia, e lec'h ma savjont rouantelezhioù bihan. E-doug a c'hentañ kantved eus ar pezh a anver "Prantad an Amorited", ar geoded-Stad c'halloudusañ e oa Isin, daoust ma teuas Shamshi-Adad I tost da unvaniñ ar broioù ar muiañ en norzh. Unan eus an tierniezhioù amoritat-se a oa diazezet e keoded-Stad Babilon, a deufe a-benn en diwezh da gemer e greñv war ar re all ha da ziazezañ ar c'hentañ impalaeriezh babilonat, e-pad ar pezh zo anvet Prantad kozh Babilon.

Kêr Babilon a c'hounezas an hegemoniezh war Mezopotamia dindan c'hwec'h rener, Hammurabi (1780 - 1750 kent J.-K.; deiziadoù diasur-kenañ). Ur rener efedus-kenañ e oa. Skrivañ a reas ur c'hod lezennoù anvet Kod Hammurabi ha degas ar stabilded d'ar vro goude ur prantad reuz. 

Hervez kredennoù Babilonia, ar roue a oa dileuriad Marduk, ha kêr Babilon a oa ur "gêr santel" e lec'h ma tlee bezañ kurunennet kement rener reizh eus Mezopotamia. Diorroen a reas ar vurevkratiezh, gant telloù hag ur gouarnamant kreizennet, evit harpañ galloud ar roue.
Levrlennadur
Ascalone, Enrico. Mesopotamia: Assyrians, Sumerians, Babylonians (Dictionaries of Civilizations; 1). Berkeley: University of California Press, 2007 .
Bryant, Tamera. The Life and Times of Hammurabi.
Eves, Howard. An Introduction to the History of Mathematics.
King, Leonard William. Babylonian Religion and Mythology.
Leick, Gwendolyn. The Babylonians: An Introduction.
Leick, Gwendolyn. Mesopotamia.
Lloyd, Seton. The Archaeology of Mesopotamia: From the Old Stone Age to the Persian Conquest.
Mieroop, Marc Van de. King Hammurabi Of Babylon: A Biography.
Nemet-Nejat, Karen Rhea. Daily Life in Ancient Mesopotamia.
Oates, Joan. Babylon.
Oppenheim, A. Leo. Ancient Mesopotamia : Portrait of a Dead Civilization.
Pallis, Svend Aage. The Antiquity of Iraq.
Roux, Georges. Ancient Iraq.
Saggs, Henry Babylonians.
Saggs, Henry The Greatness That Was Babylon.
Schomp, Virginia. Ancient Mesopotamia: The Sumerians, Babylonians, And Assyrians.
Spence, Lewis. Myths and Legends of Babylonia and Assyria.
Liammoù diavaez
Ar matematik e Babilon
An niveroù e Babilon
Babylonian steredouriezh/steredoniezh
Levrlennadur eus steredouriezh ha steredoniezh Babilon
The Religion of Babylonia and Assyria gant Theophilus G. Pinches (kalz anvioù doueed zo lennet mod all bremañ, met an oberenn eus 1906 zo un oberenn glasel)
Kronologiezh Babilonia hag Asiria
The History Files Mezopotamia gozh
Mojennoù Babilon hag Egipt liammet ouzh an hengoun Hebraek, gant Leonard W. King, 1918 (ur facsimile e levraouegoù skol-veur Georgia; DjVu & stumm PDF)
Mojennoù babiloniat ar c'heneliezh hag ar c'hann etre Bel hag an aerouant, evel m'en danevell tablezennoù asirian eus Nineveh, 1921 (ur facsimile e levraouegoù skol-veur Georgia; DjVu & Stumm PDF)
The civilisations of Babylonia and Assyria; it remains, language, history, religion, commerce, law, art, and literature, gant Morris Jastrow, Jr. ... gant kartennoù ha 164 skeudenn, 1915 (ur facsimile e levraouegoù skol-veur Georgia; DjVu & Stumm PDF)
Notennoù


Rummad:Broioù kozh Azia
Rummad:Sevenadurioù