Adolf Loos

Adolf Loos (Brno, 10 a viz Kerzu 1870 - Vienna, 23 a viz Eost 1933) a zo ur savour aostrian, brudet gant e savadurioù eeun-tre a denn d’al luskad modern.

 E vuhez 

Goude bezañ bet o veajiñ er Stadoù-Unanet e penn-kentañ ar c’hantved e voe levezonet Loos gant skol Chicago. Pa zistroas da Aostria e savas reuz etrezañ hag izili luskadoù all evel Secession ha Deutscher Werkbund. 
Ne voe ezel eus luskad ebet, met kentoc’h diaraoger ul luskad nevez krouet gant Otto Wagner, hag en doa lakaet da bal implij fur perzhioù ar savouriezh. Setu perak e stourmas a-enep da dechoù kinklañ Secession.
Hevrez Loos ez eo faos pen-da-benn ar sturdresadennoù, hag e lakaont ar savadurioù da vezañ vil. Hervezañ e tle ar c’hinkladurioù diwanañ eus an danvez, met ne c’hellont ket bezañ « peget » warnañ.
E sell war ar savouriezh end eus levezonet red savouriezh an XXvet kantved, dreist-holl e destenn Ornament und Verbrechen (studresadenn ha torfed) bet savet e 1908, hag adembannet gant Le Corbusier en e gelaouenn L'esprit Nouveau. Gwelet eo Loos evel unan eus diaroagerien ar savouriezh vodern.

Adolf Loos a voe gwelet evel un den diavaez e amzer, dreist-holl pa ginnigas e raktres evit plasenn Michaelerplatz (Vienna) : pa lakaas sevel Looshaus, e savas reuz rak re eeun e oa ar savadur (savet e-tal palez an impalaer), ar pezh a lakaas bourc’hizien Vienna da vezañ a-enep-groñs, dre ma oant plijet gant savadurioù kinklet da vat, diwar skouer al luskad anvet Ring Vienna.

E-touez ar c’henkizoù savet gantañ:
 kenkiz Steiner
 kenkiz Müller e Praha
 kenkiz Moissi

E 1920, e voe anvet rener rann kêraozerezh Vienna. Kinnig a reas meur a raktres kêrioù evit ar vicherourien, en o zouez savadurioù gant derezioù. Kinnig ar reas ivezRaumplan, ur steuñv teir ment anezhañ, ennañ pezhioù a c’haller kemmañ o uhelder diouzh an ezhomm. Er raktres e kemeras ivez e kont an diforc’hioù deiz/noz, lec’h prevez/ foran, implijout a reas derezioù evit lakaat kemend-se e pleust.

Levezonet en deus Richard Neutra, Rudolf Schindler ha dizoloet en deus Oskar Kokoschka.

 E oberennoù pennañ 
 Tavarn Mirdi, Vienna, 1889
 Looshaus, Vienna, 1909-1911
 Ti Steiner, Vienna, 1910
 Ti Rufer, Vienna, 1922
 « The Chicago Tribune Column », raktres, Chicago, 1922
 Ti Tristan Tzara, Pariz, 1925-1926
 Kenkiz Moller, Vienna, 1927-1928
 Kenkiz Müller, Praha, 1928-1930
 Ti Moissi (raktres), Venezia, 1923

 Skridoù Loos 
 Ornament und Verbrechen
 Die Potemkin'sche Stadt. Verschollene Schriften. 1897 - 1933
 Das Andere, 1903
 Trotzdem

Rummad:Ganedigezhioù 1870
Rummad:Marvioù 1933
Rummad:Savourien Aostria
Rummad:Luskad modern (savouriezh)