Janed Belleville

Jeanne Louise de Belleville & de Clisson, Dame de Montaigu, anavet evel Janed Belleville, "Leonez Breizh", "Leonez Klisun", "Al leonez wadek" "Tigrez Breizh", (Belleville-sur-Vie, 1298 – Henbont, 1359), a oa un uheliadez eus Vendée.

A-c'houde lazhidigezh he fried Olier IV Klison war gourc'hemenn roue Bro-C'hall e stourmas ouzh ar gurunenn c'hall e Brezel hêrezh dugelezh Breizh (1341-1364) e-kerzh ar Brezel Kant Vloaz (1337-1453) ; gwell e voe dezhi brezeliñ war vor eget war zouar evit argas an armeoù gall er-maez eus tiriad Breizh, setu e troas da gourserezh : treuziñ Mor Breizh a eure, prenañ listri e Bro-Saoz ha tagañ listri gall ; alies e lazhe ar skipailh en ur lezel ur moarer bev hepken, dezhañ da gas keloù da roue Bro-C'hall.

 Buhez 
♦ Janed Belleville
Ganet e oa bet e Belleville-sur-Vie e Vendée, merc'h da Létice de Parthenay (c. 1275 – ?) hag he fried Maurice IV de Belleville (c. 1260 – c. 1303), aotrou Montaigu, La Garnache, Châteaumur, Palluau ha Beauvoir-sur-Mer.

Ken abred hag ar bloaz 1312 e voe euredet d'an uhelad breizhat Jafrez VIII Kastell-Briant (1293-1326) ; daou vugel o devoe :
 Jafrez IX (ganet e 1314), a voe baron war douaroù e dad kent mervel en Emgann ar Roc'h-Derrien e 1347) ;
 Louise (1316-1383), a zimezas gant Guy XII de Laval ; baronez Kastell-Briant e voe goude marv he breur Buffé, Marcel. Châteaubriant, une cité dans l'histoire - De la préhistoire à nos jours. Éditions Cid, 1983 .

E 1328, daou vloaz goude marv he fried kentañ, ez addimezas Jeanne de Belleville gant un uhelad breizhat all, Gwion VII Pentevr (1287-1331), eil mab Arzhur II ha breur Yann III ; intañv e oa, pa oa marvet e wreg Jeanne d'Avaugour e 1327, hag ur bugel dezhañ : Janed Pentevr (1319-1384)), a voe dugez Breizh. Pevarzek ha daouzek vloaz e oa bugale Jeanne de Belleville, marteze he devoa asant d'an dimeziñ evit o gwareziñ.
Ne badas ket an eured avat, rak izili tiegezh dug Breizh diouzh tu Charlez Bleaz a savas klemm dirak eskoptioù Naoned ha Roazhon evit gwareziñ o hêrezh ; d'an 10 a viz C'hwevrer 1330 e c'houlennas ar pab Yann XXII digant an daou eskopti ma vije enklasket an afer, ha nullet e voe an dimez Coulon, Auguste & Clémencet, S. (1962). Lettres secrètes et curiales du pape Jean XXII (1316-1334) relatives á la France, extraites des registres du Vatican - Volume 4. Generic, 2019 (ASIN ‏B08BL6V8JD) • . Tri bloaz goude e varvas Gwion VII Pentevr, oadet 44 bloaz.

Er bloaz 1340 e timezas Janed Belleville gant Olier IV Klison, ur Breizhad all, en devoa ur c'hastell e Klison, ur maner e Naoned ha douaroù e Blaen ; intañv e oa Olier a-c'houde marv e wreg Blanche de Bouville e 1329.
Janed a oa mestrez war zouaroù e Vendée er su da vevennoù Breizh, adalek Beauvoir-sur-Mer er c'hornôg betek Châteaumur er gevred da Glison. Dre an eured e vije ar c'houblad o ren war marzh kreisteizat Breizh.
Pemp bugel o devoe Janed hag Olier :
 Isabeau a Glison (ganet kent an eured, e-tro 1325, † 1343) ; dimezet gant Yann I, aotrou Reoz, ha mamm Yann II Reoz ;
 Maoris (1333-1334) ;
 Olier V Klison ;
 Gwilherm (1338-1345), marvet diwar yenijenn goude peñse pennlestr e vamm ;
 Janed (1340 – ?), dimezet er bloavezhioù 1360 gant Sir John Harpeden I, marc'heg, aotrou Belleville ha Montaigu, senesal Saintonge (1371-72) hag Aquitaine (1385-89)Henneman, 1996..
♦ Janed Klison
Pa grogas Brezel hêrezh dugelezh Breizh e 1341, an tiegezh a Glison a savas a-du gant ar C'hallaoued evit ma vije lakaet Charlez Bleaz da zug Breizh ; ur rann eus an tiegezh avat, kaset gant Amaury a Glison, breur Olier IV, a ziuzas kostezenn Yann Moñforzh. E miz Genver 1341, ar gurunenn c'hall a gasas he letanant Robert VIII Bertrand de Bricquebec (1273-1348) d'en em staliañ e kastell Blaen evit skorañ Charlez Bleaz.
E 1342, goude peder argadenn en aner, e teuas a-benn ar Saozon da gemer Gwened ha da bakañ Olier IV a-gevret gant Herve VII Leon. Kaset da Londrez e voe Herve, hogen en e frankiz e voe lakaet Olier, eskemmet ma voe ouzh ar c'hont Ralph I Stafford a oa dalc'het gant ar C'hallaoued — dirak ken aes un diskoulm, Charlez Blez a damallas na vout difennet kêr Wened da Olier, a voe lakaet da drubard.
D'an 19 a viz Genver 1343 e voe sinet Treverz Malastred gant ar rouaned Philippe VI hag Edward III, a oa da badout betek an 29 a viz Gwengolo ; e dibenn miz Gouere ez eas Olier IV da gemer perzh en un tournamant dalc'het e Pariz — eno e voe paket avat, ha dibennet hep prosez d'an 2 a viz Eost war gourc'hemenn ar roue gall ; c'hwec'h aotrou brezhon all ha pevar floc'h a voe lakaet d'ar marv d'an 29 a viz Du, an holl abalamour ma oant savet a-du gant Yann Moñforzh. Krouget e voe korf dibennet Olier IV ha kaset e benn da Naoned, ma voe lakaet war beg ur goaf ha staliet war Dor Sauvetout ramparzhioù kêr, da c'houzaviñ an holl Le Moyne de la Borderie, Arthur. Histoire de la Bretagne. Rennes, Paris : Imprimerie H. Vatar, 1899  • .
Droug a savas gant Janed Klison a-zivout ar muntr sevenet gant roue Bro-C'hall ha Charlez Bleiz ; ha hi ha mont gant he mibien Olier (7 vloaz) ha Gwilherm (5 vloaz) da Naoned, gounez eno ma voe roet penn he fried dezhi, ha kregiñ da aozañ kaout he dial.
♦ Leonez Klison
Goude gwerzhet glad Klison ha dastumet un armead 400 den e krogas da arsailhañ nerzhioù gall e Breizh : e kastell Touffou e-kichen Bignon e roas he anv, digoret e voe dezhi, ha lazhet e voe ar gwarnizon war bouez e benn, Guillaume le Galois de la Heuze ; gwarnizon Kastell-Tepaod a voe arsailhet ganti ivez. E miz Kerzu 1343 e voe forbannet Janed Klison eus rouantelezh Bro-C'hall ha diberc'hennet e voe diouzh ar peurrest eus he madoù.Sook Duncombe, 2017.

Ne voe ket abafet he zaeroni : pa ne chome douar ebet ganti e tivizas stourm war vor. Gant harp aotrouien e Breizh hag Edward III e Bro-Saoz e sternias tri lestr, a lakaas livañ e du gant gouelioù ruz-gwad. He daou vab ganti bepred e krogas da dagañ listri gall e Pleg-mor Bizkaia gant he Black Fleet, he Lestraz Du, kent preizhañ war Mor Breizh dreist-holl. Vencel, Wendy. Women at the Helm: Rewriting Maritime History through Female Pirate Identity and Agency (2018). Undergraduate Honors Thesis Collection. 452. 
Dizehan e harellas listri gall ; skipailhoù gall a-bezh a voe lazhet, war-bouez un nebeud moraerien a dalveze da destoù dirak o fennadurezhioù. Dre-se e c'hounezas Janed Klison meur a lesanv kriz pe grisoc'h.
E 1345 e voe kaset he fennlestr d'ar strad ; tec'hel en ur c'hanod gant he mibien a eure Janed, ha drivañ e-pad un nebeud devezhioù. Mervel a reas he mab Gwilherm, 7 vloaz, kent ma voe sikouret e vamm hag e vreur ha kuzhet e Montroulez gant aduidi Yann MoñforzhRichard, 2007..
Pelloc'h e kavas repu e Bro-Saoz, gant he mab Olier bepred. Eno, e 1349, e timezas gant Sir Walter Bentley, letanant da Edward III e Breizh ha kabiten an nerzhioù saoz a stourm a-du gant Yann Moñforzh enep Charlez BleazWagner, 2006. C'hoazh ur wezh ez emezellas ur pab e buhez Leonez Breizh : Klemañs VI, ur mignon bras d'ar C'hallaoued, a skrivas da Edward III diwar c'houlenn roue Bro-C'hall evit ma paouezje "Tigrez Breizh" da harellat al listri gallGicquel, 1981..
♦ En Henbont
Tost da 60 vloaz e oa Janed Klison pa zivizas paouez da redek mor. E 1356 e tistroas da Vreizh ; peogwir n'he devoa mui madoù dezhi e chomas en Henbont, e ti Yann Moñforzh. Er bloaz 1359 e varvas he fried, hag en hevelep bloaz ez eas "Leonez Breizh" da Anaon. Er bloaz-se end-eeun e teuas he mab Olier da vrezeliñ e-kichen Edward III ha Yann IV Moñforzh enep Bro-C'hall kent treiñ e borpant.

 Levrlennadur 
   (Aozer dianav). Moranvillé, H. Chronographia Regum Francorum. Paris : Librairie Renouard, 1893 • 
  Gicquel, Yvonnig. Olivier de Clisson (1336-1407) : connétable de France ou chef de parti breton ?. Paris : Jean Picollec, 1981 
  Henneman, John Bell. Olivier de Clisson and Political Society in France Under Charles V and Charles VI. Philadelphia. PA : University of Pennsylvania Press, 1996 
  Pocquet du Haut-Jussé, B.-A. Les papes et les ducs de Bretagne. Speied : Coop Breizh, 2000 
  Wagner, John A. Encyclopedia of the Hundred Years War. Wesport, CT. : Greenwood, 2006 
  Richard, Philippe. Olivier de Clisson – Connétable de France, grand seigneur breton – 1336-1407. Paris : Éditions Opéra, 2007 
  Durel, Élie. Jeanne de Belleville – LA Tigresse bretonne. Sant-Maloù : Éditions l'Ancre de Marine, 2010 
  Lapouge, Gilles. Les Pirates, forbans, flibustiers, boucaniers et autres gueux de mer. Paris : Libretto, 2012 
  Sook Duncombe, Laura. Pirate Women – he Princesses, Prostitutes, and Privateers Who Ruled the Seven Seas. Chicago, IL. : Chicago Review Press, 2017 
   Mollat, G. Jean XXII (1316-1334) – Lettres Communes. New York : Wentworth Press, 2018 

Liammoù diavaez
  Nikolaz Graignic, Janed Belleville : Morlaerez kentañ Breizh ? - An Istor Livet, Brezhoweb, 19 a viz Ebrel 2024 (pe war YouTube)

  Adams, James. 
  Anne Bonny Pirate. 
  Guégan, Izold. 
  (Disin). 

 Notennoù 

Rummad:Ganedigezhioù 1298
Rummad:Marvioù 1359
Rummad:Noblañsoù gall
Rummad:Noblañs Breizh
Rummad:Istor Breizh er XIVvet kantved
Rummad:Morlaerezed