Verb-stagañ

Er yezhoniezh e vez implijet an termen verb-stagañ pe kouplenn (saoz: copula) evit ober dave da elfennoù nann-verbel gante an hevelep arc'hwel kevreadurezhel evit komz eus ur verb implijet evit liammañ rener ur frazenn ouzh prezegad ar frazenn. Verboù amreizh-tre eo ar verboù-stagañ e meur a yezh, en o zouez ar yezhoù indezeuropek.

Un arc'hwel hag a denn da framm kevreadurezhel eo hini ar verboù-stagañ neuze kentoc'h evit reiñ titour semantikel diwar-benn un ober pe ur stad, da skouer:

 "Bezañ": implijoù evel verb-stagañ
 "Kelennerez eo ma mamm"
 PREZEGAD eo RENER

 "Bras e oa ar c'hi"
 PREZEGAD eo RENER

Alies a-walc'h e implijer an tremen "verb-stagañ" en un doare ledan evit ober dave da verb-stagañ pennañ ar yezh bennak, da lâret eo "bezañ" e brezhoneg. Ha ret eo kompren e c'hell bezañ implijet verboù evel "bezañ" e degouezhioù ma ne dalvezont ket da verboù-stagañ dre ma ne liammont ket ar rener ouzh ar prezegad, da skouer:

 Pa vez implijet e evel ur verb-skoazell, d.s.:

 "Bezañ": implijoù evel nann verb-stagañ
 Implijet e evel verb-skoazell:
 "Lâret eo bet"
 "O kerzhet emañ"

 "Bezañ": implijoù evel nann verb-stagañ
 Implijet evit merkañ ar bezañs:
 "Ganin emañ"
 "Bezañ pe get, setu an dalc'h"

Verboù-stagañ all a c'hell bezañ implijet ivez avat ouzhpenn ar verb-stagañ pennañ-se pe verboù implijet gwezh ha gwezh all evel verboù-stagañ, da skouer "dont da vezañ", "erruout" e frazennoù evel:

 "Arruout": implijet evel verb-stagañ
 "Erru eo bras"

Yezhoù zo a ra hep verboù-stagañ ebet pe hep verboù-stagañ e degouezhioù yezhadurel resis (Sellit ouzh "Verb-stagañ mann").

Daoust ha ma vez implijet verboù pe elfennoù verbheñvel evit liammañ ar rener ouzh ar prezegad e c'hell yezhoù zo implijout rummadoù yezhadur all.

Bez' e c'heller isrannañ ar verboù-stagañ hervez o implij resis er frazenn:

 Kevatalader:
 "Me eo ar c'helenner"
 "Paotred o doa livet an ti"

 Rummata:
 "Dimezet e vo"
 "Bronneged eo ar chas"
 "Ur gêr vras eo Roazhon"

 Prezegadata (saoz. predication):
 "Ha bras a-walc'h e vo an ti?"
 "E-kichen ar c'hi emañ ar c'hazh"
 "Sot eo"

Kemmañ kalz a ra implijoù ha mont-en-dro ar verboù-stagañ haga an elfennoù stagañ all (da skouer lostgerioù-stagañ evel e turkeg) a yezh da yezh. Setu un nebeud skouerioù:

 Turkeg
E turkeg e reer gant ur verb-skoazell i-mek implijet evel ul lostger staget ouzh prezegadoù reis, da lâret eo anvioù, anvioù-gwan hag a-wezhoù ivez ouzh kelfoù verboù displeget. Pa denn d'an trede gour unander e reer gant ar verb-stagañ mann evel e ruseg pe en hungareg, da skouer:

 Lostger-stagañ
 Ben maviyim
 "me" "glas"+"-on"
 "Glas on"

Verb-stagañ mann
 Deniz mavi
 "Mor" + "glas"
 "Glas eo ar mor"

 Sinaeg
E yezhoù sinaek e implijer verboù ispisial anvet verboù-stad (saoz. stative verb) hep rankout ober gant verb-stagañ all ebet, da skouer e sinaeg mandarinek:

 累 (lèi): "bezañ skuizh"
 饿 (è): "kaout naon"
 在 (zài): "bezañ en ul lec'h"
 笨 (bèn): "bezañ sot"

Ne implijer ar verb-stagañ 是 (shì) nemet evit liammañ ur verb ouzh ur renadenn anv pe un anv-gwan mui ar rannig 的 de, da skouer:

 我是老师 "Me 'zo kelenner"
 这是红的 "An dra-mañ 'zo ruz"

 Yezhoù romanek
Unan eus perzhioù darn vrasañ ar yezhoù romanek eo ar fed ma vez implijet gante daou verb-stagañ kevatal da "bezañ" e brezhoneg evit gallout ober an diforc'h etre perzhioù pennañ pe peurbadus ha stadoù, da skouer:

  "Bob 'zo kozh"  "Bob 'zo mat (e yec'hed)" Italianeg  Bob è vecchio.  Bob sta bene. Spagnoleg  Bob es viejo.  Bob está bien. Portugaleg  O Bob é velho.  O Bob está bem.

Un tammig disheñvel eo ar stummoù-mañ diouzh ar stummoù damheñvel "eo" hag "emañ" e brezhoneg dre ma c'hell bezañ displeget ar verboù "ser" hag "estar" e spagnoleg da skouer en holl amzerioù evel n'eus forzh peseurt verb all keit ha m'eo "eo" hag "emañ" stummoù an hevelep verb "bezañ".

Kemmañ a c'hell ivez ster resis un anv-gwan resis hervez ma vez implijet gant an eil verb pe egile, da skouer e portugaleg:

 ser  estar O Bob é velho.  O Bob está velho. "Bob 'zo kozh."  "Bob 'zo arru kozh." O Bob é parvo.  O Bob está parvo. "Bob 'zo sot."  "Bob 'zo evel unan sot." O Bob é bom.  O Bob está bom. "Bob 'zo un den mat."  "Bob 'zo mat e yec'hed." 

E brezhoneg ez eus ouzhpenn ur stumm ispisial evit merkañ ar boaz "vez/veze" (implijet ivez gant ar veb "kaout") hag evel ar stummoù "emañ/edo" n'hall bezañ implijet nemet en amzer-vremañ hag en amzer-dremenet.

Er yezhoù slavek e verker un diforc'h heñvel ouzh hini "ser" hag "estar" er yezhoù romanek dre implijout an troad benvegel pe instrumentel evit diskwel stadoù keit ha ma verker perzhioù gant an nominativel.

 Jorjieg
Amreizh-tre eo ar verb-stagañ pennañ qopna e jorjieg hag implijet e vez gwriziennoù hervez ar mts'k'rivioù (pe amzerioù), da skouer:

Masc'avlebeli var ("Kelenner on")
Masc'avlebeli viknebi ("Kelenner e vin")
Masc'avlebeli viqavi (""Kelenner e oan"")
Masc'avlebeli vqopilvar (""Kelenner on bet"")
Masc'avlebeli vqopiliqavi (""Kelenner e oan bet"")

 Yezhoù siouek
Er yezhoù siouek e c'hell bezañ implñijet hozogik n'eus forzh peseurt ger evel ur verb ha neuze e c'hallont bezañ implijet war-eeun hep ober gant verboù-stagañ, da skouer e lakoteg:

 "_wicasa_"
 "gour/ozarc'h"; "bezañ gour/ozarc'h"
 -> "Wimacasa/winicasa/he wicasa"
 "Me/Te/Eñ 'zo un ozarc'h"

Ur ver-stagañ ispisial _heca_ ez eus ivez, implijet evit resisaat ar fed m'emeur o kaozeal diwar-benn ur perzh, da skouer:

 "Wicasa hemaca/henica/heca"
 "Un ozarc'h 'zo ac'hanon/ac'hanout/anezhañ"

Implijet e vez ar verb-stagañ-mañ evit micheroù da skouer: 

 "Pezuta wicasa hemaca"
 "Mezeg on"

Pa implijer un anv strizh avat e ranker implijout ur verb-stagañ all _(i)ye_, da skouer:

 "Pezuta wicasa (kin) miye lo"
 "Me eo ar mezeg".

Implijet e vez verboù-stagañ all evit al lec'hiañ evel _yankA_ ("azezañ") pa reer dave da dud ha _han/he_ ("bezañ en e sav") evit traoù gante ur furm hir, da skouer: 

 "Robert timahel yanke (yelo)"
 "Robert 'zo en ti" / "En ti emañ Robert"
 "Owotetipi wigli-oinazin kin hel isakib wanzi he".
 "N'eus ti-debriñ ebet e-kichen an ti-esañs""

 Japaneg
Meur a verb-stagañ disheñvel ez eus e japaneg implijet hervez o arc'hwel resis er frazenn, da skouer だ (da) ha です (desu) evit prezegata keit ha ma vez implijet な (na) and で (de) e diabarzh ar frazennoù evit kenliammañ ha spisaat.

Alies e talvez ar verboù-stagañ e japaneg evit ober dave da gevatalderioù, da lâret eo "X 'zo kevatal da Y", da skouer: 

 私は学生だ (Watashi wa gakusei da)
 I TOPIC student COPULA
 "Studier/ez on" / "Me 'zo studier/ez

 これはペンです (Kore wa pen desu)
 "dra-mañ" MERK TEM"kreion" VERB-STAGAÑ SEVEN)
 "Ur c'herion eo hemañ" / "Hemañ 'zo ur c'hreion"

Ne dalvez ar stummoù da ha desu nemet evit merkañ al live sevended e-keñver an hini m'emeur o komz outi/añ, da skouer: 

あれはホテルだ。(Are wa hoteru da)
"dra-se" TOPIC "leti" VERB-STAGAÑ
"Ul leti eo hennezh" / "Setu ul leti"

あれはホテルです。(Are wa hoteru desu)
"dra-se" TOPIC leti VERB-STAGAÑ SEVEN
"Ul leti eo hennezh" / "Setu ul leti"

Daou ver-stagañ all ez eus e japaneg evit merkañ ar bezañs: ある (aru) implijet gant traoù ha plant hag 'いる (iru) implijet gant tud ha loened dre vras, da skouer:

 本はテーブルにある。(Hon wa tēburu ni aru)
 "Al levr 'zo war an taol" / "War an taol emañ al levr"

 キムさんはここにいる。(Kimu-san wa koko ni iru)
 "Kim 'zo amañ" / "Amañ emañ Kim"

Daoust ha ma talvez ar verboù-stagañ en un doare rik da stagañ pe da liammañ div elfenn (da lâret eo ar rener ouzh ar prezegad), e meur a yezh e vez implijet ar seurt verboù gante un arc'hwel liammañ pennañ evit merkañ ar bezañs. Liammet eo an daou geal-se (ar bezañ hag al liammañ) met ken tost an eil ouzh egile e meur a yezh evit ma vefe implijet an hevelep verboù "bezañ" evite o-daou hep ober tamm diforc'h ebet. E yezhoù all, avat, e implijer verboù disheñvel evit pep arc'hwel, da skouer e svedeg e implijet vara ("bezañ") nemet evel verb-stagañ rik keit ha ma implijer bli ("dont da vezañ") ha finnas ("bezañ") evit ar bezañs, da skouer:

 "Vem vill bli miljonär?"
 "Piv en deus c'hoant bezañ (=dont da vezañ) milionaer?"

 "Varför bestiga Mt. Everest? Därfor att det finns där."
 "Perak pignat war an Everest? Peogwir emañ aze".

Stagañ