Agamemnon

E gwengelouriezh Hellaz e oa Agamemnon (henc'hresianeg : Ἀγαμέμνων / Agamémnôn, « divrall, pennek ») roue Mykenai a rene ar c'hresianed e brezel Troia. Mab, (pe douaren) ar roue Atreus hag ar rouanez Aerope e oa, breur Menelaos, pried Klytaimnestra ha tad Ifigeneia, Elektra, Laodike, Orestes ha C'hrysothemis.Homer, Iliad 9.145. Ar gwengeloù a ra roue Argos, pe Mykenai, anezhañ (anvioù lec'h disheñval evit an hevelep takad). Agamemnon a voe lazhet e kerzh e zistro a Droia, pe gant gwaz-kleiz e wreg Aegisthus pe gant e wreg he-c'hunan.

 Etymology 
E anv, Ἀγαμέμνων, a dalv "kadarn", "diwevn" pe "youlek". Ar ger a za ag Ἀγαμέδμων (*Agamédmōn), ag ἄγαν, "kalz" ha μέδομαι (*médonai), "prederiañ".R. S. P. Beekes, Etymological Dictionary of Greek, Brill, 2009, p. 8.

 E dud 
Mab e oa da Atreüs, roue Mykenai (pe Argos) ha d'ar rouanez Aerope, ha breur da Venelaos. Hervez mammennoù all e vefe mab da Bleisthenes (a oa mab pe tad Atreüs), a vije bet kentañ pried Aerope.

 Yaouankiz 
War-lerc'h muntr Atreüs gant Aigisthos ha Thyestes, a gemeras penn rouantelezh Argos, e voe ret da Agamemnon ha Menelaos kemer hent an harlu. Repu a gavjont e ti Tyndareos, roue Sparta, ha dimeziñ a rejont gant e verc'hed, Klytaimnestra hag Helene.

Teir merc'h en doe Agamemnon gant e wreg : Ifigeneia, C'hrysothemis ha Laodike. Diwezhatoc'h e voe lakaet Elektra er vojenn ; ur mab o doe ivez, Orestes e anv.

 Brezel Troia 
Kontet eo Brezel Troia en Ilias, meurgan Homeros.
Skrapet e oa bet Helene, pried Menelaos, gant Paris, ur mab da Briamos,roue Troia.

Agamemnon a gemeras penn un arme da vont da vrezeliñ ouzh Troia.

Prest e voent da vont kuit a Aoulis, ur geoded e Beotia, pa reas Agamemnon an anoaz d'an doueez Artemis. Meur a abeg a gaver d'he brouez, hervez ar gwengelioù : hervez Aesc'hulos e oa fuloret Artemis rak ar wazed yaouank hag a varvo e Troia. Met, hervez Sofokles e teuas ar bec'h eus disevender Agamemnon pa hemolc'has ul loen sakr d'Artemis ha pa lavaras bezañ par-ha-par dezhi a-fet helmoc'hiñ. Ur vosenn a zegouezhas-hi war ar bobl hag an avel a yeas kuit, ne c'hellent ket merdeiñ neuze. An diouganer Kalc'has a gemennas e vefe sioulaet brouez Artemis ma vefe aberzhet Ifigeneia, merc'h Agamemnon. Met Artemis a asantas ma vefe berzhet un heizez wenn, arpezh a voe graet, ha sevel a reas an avel en-dro.

Agamemnon a oa penn-komander ar C'hresianed e-pad Brezel Troia. E-kerzh ar stourm e voe lazhet Antifos ha pemzek Troian hervez ar skrivagner latin Caius Julius Hyginus Caius Julius Hyginus, Fabulae 114, 115.. Met en Ilias emañ diskouezet evel lazher ur c'hantad ouzhpenn e-kerzh e aristea ("Deiz ar c'hlod", ur prantad ma vez graet devoudoù uhel gant ur brezeler hag a ya da vout un haroz karet bras gant an doueed)

Lakaet e veze Agamemnon da unan eus tri brezeler gwellañ ar C'hresianed, a-raok e aristea zoken. Taolennet eo e c'halloud gant Ac'hilleüs e kan XXIII an Ilias, ma anzav ec'h eo Agamemnon "an hini kreñvañ hag ampartañ er goafata" Kan XXIII. Ouzhpenn da se ne vez ket goulennet skoazell an doueed gantañ morse. Hepte e c'hallas degas an dismantr e-touesk renkadoù an Droianed memestra, tost kement hag Ac'hilleüs.

An Ilias a gont istor ar bec'h a savas etre Agamemnon hag Ac'hilleüs e bloavezhioù diwezhañ ar brezel.

 Notennoù

Rummad:Atrided
Rummad:Rouaned Mykenai
Rummad:Ilias
Rummad:Kostezenn an Akeaned e Brezel Troia
Rummad:Harozed Hellaz