Etruria

Etruria — a veze anvet Tyrrhenia peurliesañ er mammennoù gresianek ha latin — eo anv ar vro ma oa an Etrusked o chom en Henamzer. Ur vro e-kreiz Italia a vremañ eo, en tolead a c'holoe ul lodenn eus Toskana, Latium, Emilia-Romagna hag Ombria a vremañ. 

Er vro-se, en Hanternoz Roma, e veve, etre an  hag ar I kantved a-raok Jezuz-Krist, ur bobl anvet Tuscii pe Etrusked gant ur yezh ha kustumoù disheñvel diouzh re hec'h amezeien. Setu perak e voe kredet gant kalz e oa deuet an dud en ur bagad, o tegas ganto yezh ha kustumoù. Pa seller a dost, koulskoude, e weler n'eus koulz lavaret hini eus ar c'hustumoù-se na gaver e bar tro-war-dro da Etruria. An etruskeg ivez a c'hell bezañ bet unan eus ar yezhoù komzet en Italia a-raok ma teuas al latin ha yezhoù indezeuropek all kar dezhañ. Berr-ha-berr : pobl an Etrusked, evel kalz a bobloù all, a oa marteze en em furmet tamm-ha-tamm, ha n'eus ket ezhomm ijinañ un divroadeg.

An Etrusked a anaveze mat ar mor. O listri a yae dre-holl er Mor Kreizdouar. Marc'hadourien e oant (laeron-vor ivez), ha traoù a bep seurt a gaver en o bezioù, degaset ganto da heul o beajoù. Gwerzhañ a raent metaloù boutin a gavent en o bro. Se oa dreist-holl etre an  hag ar . Diwezhatoc'h e kreskas galloud Bro-C'hres ha Kartada war ar morioù, hag an Etrusked a gollas o finvidigezh hag o nerzh, hag a voe lonket gant ar Romaned goude bezañ bet pell er c'hreisteiz, betek Kampania, ha pell ivez er biz betek traoñienn ar Po ha Mor Adria.

 Taolenn keodedoù Etruria en Etruskeg, e Latin, hag en Italianeg 

<div class="references-small">
{| class="wikitable"
|-
! Etruskeg
! Latin
| Italianeg
|-
!colspan=3|Keodedoù an Dodecapoli
|-
| Aret-
| Arrētium
| Arezzo 
|-
| Chaire, Chaisrie, Caisra, Cisra
| Caere, Agylla 
| Cerveteri hag e frazione Ceri
|-
| Clevsin
| Clusium, Camars
| Chiusi
|-
| Curtun
| Cortōna
| Cortona
|-
| Perusna, Persna
| Perusia
| Perugia
|-
| Pupluna, Fufluna
| Populōnia
| Populonia
|-
| Tarchuna, Tarchna
| Tarquinii
| Tarquinia, Corneto
|-
| Vatluna, Vetluna
| Vetulōnia
| Vetulonia
|-
| Veia
| Veii 
| Dilezet
|-
| Velathri
| Volaterrae
| Volterra
|-
| Velch, Velcal, Velcl
| Vulci
| Volci
|-
| Velzna-
| Volsinii
| Bolsena pe Orvieto?
|-
!colspan=3|Keodedoù all eus EtruriaLodennoù eus Etruria e-kichen Roma zo bremañ e Lazio. Kavout a reer er roll-se ar c'heodedoù betek an Tiber.
|-
| Capna
| Capena
| Capena
|-
|
| Careiae, Careae
| Galera, dilezet hiziv
|-
| Cusi
| Cosa
| Orbetello
|-
| Hepa? 
| Heba (Anv gresianek)
| Magliano (e Toskana)
|-
| Narce?
| Narce
| Mazzano Romano
|-
| Nepete, Nepet
| Colonia Nepensis
| Nepi
|-
|
| Rusellae
| E-kichen Roselle Terme hiziv
|-
| Saena?, Sena
| Saena
| Siena
|-
| Sveama-, Suana| Suana
| Sovana
|-
| Statna? 
| Statōnia
| Poggio Buco
|-
| Surina, Surna| Surriīna
| Viterbo?
|-
| Suthri| Sutrium
| Sutri
|-
| Tlamu| Telamōn
| Talamone
|-
| (Tular)| Tuder
| Todi
|-
| Visul, Vipsul'| Faesulae
| Fiesole
|}
</div>

 Etruskeg Latin ItalianegNorzh Italia Arimna Ariminum Rimini Atria, Hatria Adria Adria Ceisna Caesena CesenaFelsina Bonōnia Bologna Manthva Mantua Mantova Misa?  Marzabotto Mutina Mutina Modena Parma Parma Parma Ravena, Ravna Ravenna Ravenna Spina Spina DilezetSu Italia Acerrae Acerra Capua, Capeva Capua Capua Inarime(?) 
| Pitecusa, anv gresianek Pithekoussai
| Ischia
|-
| Irnthi| Salernum
| Salerno
|-
| Nula, Nuvla| Nola
| Nola
|-
| Pumpai?| Pompeii
| distrujet
|-
| Ruma| Rōma
| Roma
|-
|
| Suessula
| Dilezet
|-
| Tuscana, Tuscna| Tuscāna
| Tuscania
|-
!colspan=3|KorsikaAlalia Aleria Aleria

 Levrlennadur 
 Bonfante, G., L. Bonfante, The Etruscan Language. An Introduction, Manchester University Press, 2002
 Dennis, George, George Dennis (explorer), The Cities and Cemetaries of Etruria'', 1848, John Murray, London. Gallout a reer pourchas al levr-se war lec'hienn-mañ.

Gwelet ivez
Rouantelezh Etruria

 Notennoù 

Rummad:Henamzer
Rummad:Istor Italia