Urzh an Erminig

Urzh an Erminig a oa un urzh a varc’hegiezh hag a voe krouet gant an dug Yann IV Moñforzh e 1381. E 1448 e voe staget outañ urzh ar penn-ed ha dont a reas Urzh an Erminig da vezañ Urzh an Erminig hag ar Penn-ed. 

E 1972 e voe krouet « Kolier an Erminig » evit enoriñ ar pennoù bras a labour evit kas sevenadur Breizh war-raok.

 An erminig 
Hervez ur vojenn, an Dugez Anna a oa o pourmen e Breizh p'he doa gwelet tud o chaseal un erminig. Pa oa en em gavet al loen war ribl ur poull-dour e tibabas talañ ouzh ar chaseourien kentoc’h eget kousiañ e vlev gwenn-kann gant fank. An Dugez Anna, fromet-kaer gant emzalc’h al loenig-se, a c'houlennas ouzh ar chaseourien chom hep lazhañ an erminig. Neuze e tivizas ober eus an erminig hec'h arouez. « Kentoc’h mervel eget bezañ kousiet » zo deuet da vezañ ger-ardamez Breizh (latin : « Potius mori quam foedari »).

Lakaet e voe an erminig, evit gwir, da ardamezoù duged Breizh gant Pêr Iañ Brizhkloareg (1213-1237), a oa ezel eus tiegezh Dreux. E vab oa Pêr kentañ Brizhkloareg da Robert 1añ, ur mab da Loeiz VI. Tiegezh Dreux en doa ur skoed-ardamez gant karezennoù aour ha glas-pers hag ul lurell ruz. E 1316 e kemmas an dug Yann III an ardamezoù. Tennañ a reas ar c’harezennoù hag al lurell hag un torradur erminigoù lakaet en o lec’h. Dont a reas da vezañ ardamez Breizh. Krouet e voe an erminig ardamezek neuze gant ur familh kapesian.

 Marc'hegerien an urzh diazez 
1404 : Robert de Bargeon ha Houvet, flec'h an Dugez Janed Bro-C'hall.
1414 ː Jean Craoursin.
1431 ː  an ao. Gourlai, dileuriad eus Bro-Skos ; Guillaume Rigmaiden, ur Saoz ; Simon Taillefer ; an ao. Peloc, kannad eus Bro-Skos.
1433 ː Jean de Bourgneuf, floc'h an dug.
1441 ː Jean Marcille.
1444 ː Jean de Malestroit de Keraër
1445 ː an ao. kont de la Vère; Pierre de Muzillac ; Pierre du Puy-Garnier ; Jacques Rataud ; Thomas de la Roche; Hémery Hérault; Cassin du Fayel ; Jeanne d'Albret, kontez Richemont,
1447 ː Olivier Huet, ur saoz ; Isabeau a Vro-Skos, dugez Breizh ; James Abourre, ur Saoz ; Raoulin du Parc.
1448 ː Thomas le Bart
1453 ː Jeanne Angier, itron a Goedmen ; Frañseza, itron a Benc'hoed ; Perronnelle de Maillé, beskontez Roc'han ; Jean Raguenel, aotrou Malestreg ; Jafrez a Gastell-Geron, baron Komborn.
1454 ː Yann a Gastell-Geron, baron Derval; Olivier de Coëtlogon, kadoriad ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh  e 1462; Rolland de Guemadeuc; Martel le Martellis; Herve Meriadeg;  Geoffroy Mauhugeon; Bertrand de Mareil; Guy de Laval du Gavre; Jean de Laval de la Roche-Bernard; le bâtard de Bourgogne; Olivier de Quélen du Broutay; Guillaume de Penhoët; Jean de Tournemine de Botloy; Jean de Pontrouault; Gilles Tournemine de la Hunaudaye; Olivier de Ploufragan; Jean de Rohan; Jean Ruffier; Henri de Saint-Nouay; Michel de Saint-Aignan; Jean l'Abbé de la Commerière; Jean Angier du Plessis; Jean de Bellouan; Pierre de Botloy; Guillaume Bolier; Olivier Giffart; Charles l'Enfant; Jean Eder; Robert l'Epervier;  Jean du Fau; Guyon du Quélrennec du Faou; Olivier de Coëtlogon; François de Rieur; Sylvestre de Carné; Olivier de Cleuz; Bertrand du Chaffault; Jean Chauvin; Guillaume Chauvin; 
1455 ː Jacques de Saint-Pou; Jeanne de Laval; Archambault Rataud, floc'h ar c'honestabl;
1457 ː Georges l'Epêrvier
1459 ː Poncet de la Rivière
1466 ː Antoine de Lameth, floc'h Jacques de Luxembourg.; Olivier de la Marche, kannad Ao. de Charolais; Antoine Martel de Beaumont; Guillaume Chauvin, kañseller; Hervé Garlot, floc'h eus Bro-Vurgondia
1475 ː Pierre d'Urfé, floc'h eus kambr an dug; 
1476 ː Jean le Bouteiller de Maupertuis
1477 ː Philippe de Commines
Echu gant ar roll roet gant Pol Potier de Courcy. 

 An urzh a vremañ 
Kolier an Erminig a vez roet bep bloaz, hiziv an deiz, da bevar den a ouestl o buhez da gas Breizh war-raok.

E 1972 e voe lakaet ar senedour Georges Lombard da brezidant ar CELIB (poellgor studiañ ha liammañ interestoù Breizh) war lerc’h René Pleven. Abaoe 1951 e oa René Pleven prezidant ar CELIB hag evit trugarekaat hag enoriñ anezhañ e teuas ar mennozh gant Georges Lombard adkrouiñ an enor bet krouet gant an dug Yann IV. Roet e voe Kolier an Erminig da René Pleven d'an 29 a viz Gwengolo 1972 e Palez Kendalc'hioù Pondi, dirak pennoù-bras eus ar metoù politikel, sevenadurel hag armerzhel.

E 1973 e voe roet Kolier an Erminig da Jean Meveleg (prezidant Kambr rannvroel al Labour-Douar) ha d’ar c’helenner Gabriele Pescatore (prezidant Cassa per il Mezzogiorno, a savas, gant ar CELIB Kuzuliadeg broioù-mor trobarzhiat Europa).

E-pad 15 vloaz ne voe roet kolier an erminig da zen. Goulenn a reas ar CELIB neuze kenderc’hel da enoriñ tud.

 Loreidi 
+ Bloavezhioù 1970 ha 1980 Bloavezh  Lec'h  Loreidi 1972  Pondivi  René Pleven 1973  Roma (Italia)  Gabriele Pescatore 1973  Roazhon  Jean Meveleg 1988  Roazhon  Vefa de Bellaing, Pierre-Roland Giot, Polig Monjarret, Henri Queffélec 1989  Naoned  Pêr Denez, Louis Lichou, Bernard de Parades, Maryvonne Quéméré-Jaouen 1990  An Alre  Charlez ar Gall ha Chanig ar Gall, Milig ar Skañv (Glenmor), Joseph Martray, Albert Trévidic
+ Bloavezhioù 1990 Bloavezh  Lec'h  Loreidi 1991  Kemper  Georges Lombard, Robert Legrand, Pierre Laurent, Pêr-Jakez Helias 1992  Sant-Maloù  Ronan Huon, Yvonne Jean-Haffen, Michel Phlipponneau, Jordi Pujol i Soley 1993  Dinan  Anna-Vari Arzur, Herri Caouissin, Yann Poilvet, Jean Tricoire 1994  Gwened  Ivetig an Dred-Kervella, Pierre Lemoine, Yvonig Gicquel, Alan Stivell 1995  Gwenrann  Jacques Briard, Jean Fréour, Lois Kuter, Ivona Martin, Loeiz Roparz 1996  Pont-'n-Abad  André Lavanant, Job Lec'hvien, Pierre Le Treut, Rita Morgan Williams 1997  Kintin  Jean-Jacques Hénaff, Jean L'Helgouach, Dodik Jegou, Raymond Lebossé 1998  Gwitreg  Goulc'han Kervella, Henri Maho, Pêr Loquet, Naig Rozmor 1999  Naoned  Jean-Bernard Vighetti, Riwanon Kervella, Patrick Malrieu, Denise Delouche 2000  Pondivi  Tereza Desbordes, Lena Louarn, René Vautier, Pierre-Yves Le Rhun 
+ Bloavezhioù 2000 Bloavezh  Lec'h  Loreidi 2001  Landerne  Rozenn Milin, Pêr Toulhoat, Marc Simon, Dan ar Braz  2002  Lannuon  Henri Lécuyer, Yves Rocher, Michael Jones, Robert Omnes 2003  Sant-Maloù  René Abjean, Angèle Jacq, Jean-Louis Latour, Gilles Servat 2004  Kastell-Briant  Albert Poulain, Yannig Baron, Mari Kermareg, Yann Goasdoue, Pierre-Yves Moign 2005  Loktudi  Ewa Waliszewska, Jean Kerhervé, Pêr Padelleg, Jean Ollivro 2006  Plañvour  Claudine Mazeas, Jean Pierre Vincent, Xavier Leclercq, Claude Sterckx 2007  Sant-Brieg  Rhisiart Hincks, Job an Irien, Martial Pézennec, François Le Quémener 2008  Roazhon  Roger Abjean, Yvonne Breilly-Le Calvez, Viviane Hélias, Gweltaz ar FurLe Télégramme de Brest, 1 Here 2008 2008  Gwenrann  Mona OzoufOuest-France an 3-4 Here 2009, pajenn Bretagne  2009  Ankiniz  Jean-Christophe Cassard, Tugdual Kalvez, Yann-Fañch Kemener, Jean-Guy Le Floc'hOuest-France an 12-13 Gwengolo 2009, pajenn Bretagne, pajenn 7  2010  An Oriant e-pad Emvod ar Gelted Annaig Renault, Catherine Latour, André Chédeville, Donatien Laurent
+ Bloavezhioù 2010 Bloavezh  Lec'h  Loreidi 2011  Kemper  Joseph Le Bihan, Andrea ar Gouilh, Yann Choucq, hag André Pochon 2012  Gwengamp  Albert Boché, Yves Lainé, Ivonig ar Merdi, Breudeur Morvan 2013  Sant-Nikolaz-an-Hent  Jean-Jacques Monnier, Yves-Pascal Castel, Martial Ménard, Tangi Louarn 2014  Naoned  Philippe Abjean, Nicole Le Garrec & Félix Le Garrec, Jacqueline Le Guen, Erwan Vallerie 2015  Gwened  Philippe Argouarc'h, Patrick Mareschal, Yvon Palamour, Eugène Riguidel 2016  Karaez  Nolwenn Korbell, Jean Cevaer, Yann-Fañch Jacq, Mikael Bodlore-Penlaez 2017  Sant-Ke-Porzh-Olued  Mari Rioual, Loeiz Elegoet, Joël "Nono" Auvin, Alan an Noac'h 2018  An Oriant  Yann Talbot, Gwyn Griffiths, Jorj Kadoudal; Herve ar Beg 2019  Roazhon  Malo Bouëssel du Bourg, Mariannig Larc'hantec, Paul Loret, Maripol Gouret, Stéphanie Stoll 2020  Gwenrann  Jorj Belz, Pascal Jaouen, Tri Yann (Jean-Louis Jossic, Jean-Paul Corbineau, Jean Chocun) 2020  Tbilisi (Jorjia) Anna Mouradova
+ Bloavezhioù 2020 Bloavezh  Lec'h  Loreidi 2021  Kemper  Danièle Novello Floc'hlay, Yvette Peaudecerf, Bernez Audic, Denez Prigent 2022  Josilin  Michel Chauvin, Yves Lebahy, Olier ar Mogn, Anne Quéméré 2023  Dinan  Nathalie Beauvais, Joël Cornette, Monique Le Boulc'h, Ronan Le Coadic 2024  Argantred-ar-Genkiz  Irène Frachon, Lukian Kergoat, Saig Jestin, Éamon Ó Ciosáin 2025  Kastell-Briant  Anne Auffret, Jakez Bernard, Gildas Buron, Barry Cunliffe

 Loreidi dre vroadelezh 
 Bro  Niver a loreidi   1   144   1   1   1   3   1   1   1

Levrlennadur

 Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014

Daveoù

Rummad:Breizh