Hieronymus Bosch

220px|frameless|right
Jheronimus van Aken, pe Jheronimus Bosch (Jeroen Bosch e nederlandeg, Jérôme Bosch e galleg) a zo ul livour izelvroat a orin alaman, ganet e 1453 ha marvet e 1516 e 's-Hertogenbosch, hag alese e teu e lesanv. 

 E vuhez 
Ganet e oa war-dro 1450 e 's-Hertogenbosch. Paourik e oa e dud, hag int a orin eus Aachen (Alamagn), setu perak e oa anvet van Aken, eus Aachen. Diazezet e oa ar familh er vro abaoe daou gantved.

Liverien e oa bet e dad-kozh Jan van Aken hag e dad Anthonis van Aken.

E 1480 e timezas gant ur plac'h pinvidik eus an noblañs. Monet a reas da ezel Breuriezh an Itron Vari, un aozadur relijiel gouestlet d'ar Werc'hez, a zeuas da vout e livour ofisiel. 

E vuhez e 's-Hertogenbosch a oa sioul ken e oa, etre e wreg, e labour hag e vreuriezh. Koulskoude e kreskas e vrud tamm-ha-tamm, betek e-maez ar vro. 

Lenn a rae kalz a levrioù relijion ha levezonet e oa gant an alan a zisivouderezh hag a gevrinegezh a oa o ren, ma kavas un awen nevez a reas dezhañ dilezel e zoare kozh da livañ evit treiñ war-du oberennoù ma weler relijion o talañ ouzh ar pec'hed hag an daonidigezh.

An Ifern hag ar Baradoz a weler mesk-ha-mesk, flemmerezh ha buhezouriezh. Dalc'het eo e spered gant an denelezh erru brein ha kondaonet d'an tan peurbadel (teirzaolenn ar C'harrad Foenn  war-dro 1500, mirdi ar Prado, Madrid) dre m'he deus troet kein ouzh lezenn Doue. Sorc'henn ar pec'hed a weler splann er Seizh Pec'hed Pennañ (1475-80, mirdi ar Prado, Madrid), Nev ar re foll (1490-1500, mirdi al Louvre, Pariz), teirzaolenn Liorzh ar plijadurezhioù, war-dro 1503-04 (Prado, Madrid), alegorienn vraouac'hus ha pinvidik, tud ha loened hiron, enne daveennoù d'an alkimiezh a-leizh. 

Mervel a eure Bosch e 1516.

E penn-kentañ ar  e veajas Bosch da Venezia, ha neuze en doe muioc'h a ijin : muioc'h a blas hag a weledvaoù en oberennoù evel Sant Yann e Pathmos (1504-05, Berlin, Gemäldegalerie), Sant Jerom o pediñ (war-dro 1505, Gent, Mirdi an Arzoù-kaer) pe c'hoazh Temptadur sant Anton (1510, Madrid, mirdi ar Prado). En oberennoù-se e tiskouez ez eo buhez ar sent an doare netemañ da vezañ saveteet.

E-tro 1510 e kemmas e arz, evel ma weler en taolennoù ma savas hanter-dudennoù en talbenn gentañ (Ar C'hurunadur spern, 1510, Madrid Escorial). 

En e oberennoù e kaver ivez tudennoù a denn da flemmskeudennoù tennet eus levrioù loened ar Grennamzer. Bosch a ijinas ur stil a voe adimplijet gant arzourien all evel Pieter Brueghel gozh, ha priziet-tre e voe e oberennoù gant an dreistrealourien en . 

Dielfennet eo bet e oberenn hag e arz gant Wilhelm Fraenger, istorour an arz.

 Oberennoù pennañ 
Gwelout Roll livadurioù Hieronymus Bosch.
 Gouel ar Rouaned, Mirdi ar Prado, Madrid
 Ar c'harrad foenn, Mirdi ar Prado, Madrid
 Temptadur Sant Anton (teirzaolenn), Lisbonna
 Ar C'hurunadur spern, Escorial
 Dougen ar groaz, Gand
 Liorzh ar plijadurezhioù, Mirdi ar Prado, Madrid
 L'Escamoteur, mirdi kêr Saint-Germain-en-Laye
 Het narrenschip (Nev ar folled), Louvre
 Sant Yann e Patmos, Berlin
 Ar Varnadenn ziwezhañ (teirzaolenn), Akademie der bildenden Künste, Vienna, Aostria 

 Oberennoù yaouankiz 

 Levrioù 
  Stefan Fischer, Hieronymus Bosch – L'œuvre complet, Taschen, 2016 
 Liammoù diavaez 
 Jheronimus Bosch Art Center
 Brasañ aon Hieronymus Bosch, gant Philippe Conrad, istorour.
 El lec'hienn-mañ e c'haller arvestiñ ouzh 57 taolenn diwar zorn Hieronymus Bosch
  Hieronymus Bosch en  Artcyclopedia
  Arvestiñ ouzh 168 taolenn gant Hieronymus Bosch

Rummad:Livourien izelvroat ar XVvet kantved
Rummad:Ganedigezhioù 1453
Rummad:Marvioù 1516
Rummad:Hieronymus Bosch
Rummad:Livourien izelvroat