Oran

Oran (وهران, Wahrān en arabeg ; ⵡⴻⵀⵔⴰⵏ e berbereg) eo eil brasañ kêr Aljeria, hag unan eus ar re bouezusañ eus ar Maghreb. E gwalarn Aljeria emañ, 432 km eus Aljer, ar gêr-benn. E 2008 e oa er gumun-se 937 544 annezad, hag e 2019 e oa 1 570 000 annezad en tolpad kêrioù.

 Geografiezh 

Oran a zo savet war vord ribl su ar Mor Kreizdouar.

 Hin 

En Oran ez eus un hin kreizdouarel boutin merket gant ur mare sec'hor hañvek, hag ur goañv dous.

 Hidrografiezh 

En Oran e vank an dour mat da evañ, hag alies-tre e vez holen e-barzh. Ar mank a gelaouadurioù hag a studioù war an dour isdouarel el lenn o deus bountet «Ministrerezh an Danvez Dour» da c’hourc’hemenn e 2002 ur studi hollek war se.

 Transportoù 

 Lec'hel 
Oran n'eus ket kalz a drañsportoù, setu perak an embregerezh ETO (Entreprise du Transport Oranais) o deus gounidet kirri-boutin nevez met nemet 70% eus ar pezh o doa goulennet eo. Neuze n'eo ket trawalc'h evit ar studierien a zo eno. Abaoe 2013 ez eus un tramway e Oran.

 Broadel hag etrevroadel 
An daou zoare treuzdougen a-bouez evit mont da Oran eo ar c'harr-nij hag ar vag. Aerborzh Etrebroadel Ahmed Ben Bella a zo 12 km eus kreiz-kêr Oran, ha bagoù a zo evit mont eus Oran betek Marselha, Seta, Alacant pe Almeria.

 Aozadur 

 Ranngêrioù ha karterioù 
Rannet eo Oran e daouzek ranngêr anvet ivez « secteurs urbains» pe lodennoù kêr.

 Ranngêr istorel 
Ranngêr Sidi El Houari a zo kreiz istorel ar gêr. Lec'hiet eo e Norzh-Kornog Oran, e Ras El Aïn, e Murdjadjo hag e-kichen ar Mor Kreizdouar. Bez eus merkoù eus kalz a sevenadurioù disheñvel : spagnolek, turkek ha gall.

 Tolpad-kêrioù Oran 
Meurgêr Oran a vod kalz a gomunioù, div anezhe torbezennet d'ar gêr.

Bir el-Djir a zo diouzhtu e reter da Oran. «Arcole» e oa anvet, da goulz an drevadenniñ, 8 km eus kreiz-kêr Oran. Ar gêr-mañ a zo chomet troet war al labour-douar betek fin ar bloavezhioù 1980. Hiziv an deiz ez eus 118 000 a annezidi eno. Meneget e vez saverezh ur stad olimpek gant 50 000 plas.

 Istor 
Un nebeud amzer goude ma voe diazezet kêr e oa kroget Omeyyaded Kordoba hag ar Fatimided da glask tapout Oran ha bec’h etrezo.  Adalek ar bloavezhioù 1000 e oa ur gumuniezh yuzev eno. E 1077 e voe renet kêr gant riez an Almoravided, Youssef ibn Tachfin, e-pad 68 bloaz. E 1145 e voe aloubet Oran gant ar strolladoù Almohoded eus Abdl al Mumin. 
ibn Ali dija trec'h e Tlemcen, c'hoant o doa mont davet porzh Mers el-Kebir e-lec'h oa ret dezho kemer ar vag evit mont da Andalouzia, pa 'n em lazhas an emir almoravidat Ibrahim Ben Tachfin hag e garedig Aziza pa gouezhjont diwar o c’hezeg eus nec'h menez Murdjajo.

Rummad:Kêrioù Aljeria