Dinarzh

Dinarzh a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen e Bro-Sant-Maloù, war aber ar Renk e-tal Sant-Maloù. Ur c'houronklec'h brudet eo, roet ar brall dezhañ gant ar Saozon e fin an .
 Douaroniezh 
560x560px|thumb|Aod ar Prioldi, war an aber, Gouhere 2011.|kleiz
War aod Mor Breizh emañ Dinarzh, e lez kleiz aber ar stêr Renk; e lez-dehoù an aber emañ Sant-Servan, stag ouzh Sant-Maloù hiriv.

Stêrioù
Ur stêr, ar Renk.
Ur wazh, ar Barbine, e en em daol er Renk, e Traezheg ar Prioldi.

 Kumunioù amezek 

 Istor 
 Savet eo bet Dinarzh etre bourk kozh Sant-Enogad hag an aber, dirak an draezhenn vras, ha "Sant-Enogad" e oa anv ar gumun betek 1879, "Dinarzh-Sant-Enogad" etre 1879 ha 1921 ha Dinarzh hepken abaoe.

Yann IV, bet ganet da vare brezel an Hêrez, a voe desavet e Bro-Saoz betek e driwec'h vloaz. Anavezet e voe da Zug Breizh nemetañ e 1365 hervez Kentañ Feur-emglev Gwenrann da heul e drec'h war Charlez Bleaz en Alre hag a verkas diwezh ar brezel. Met ezhomm en doa eus harp ar Saozon, ha pa darzhas ar brezel etre Bro-C'hall ha Bro-Saoz e 1369 e sinas dre guzh un emglev gant ar Saozon. Charlez V, roue Frañs, a gasas da Vreizh un arme renet gant Beltram Gwesklin hag a lakaas embann an emglev war ar groaz. Dilezet gant holl aotrouien ar vro e rankas Yann IV mont en-dro d’an harlu da Vro-Saoz d'an 28 a viz Ebrel 1373.

E 1378 e kredas da Charlez V e oa deuet poent lakaat e grabanoù war Breizh. Siwazh dezhañ, n'en doa ket priziet nerzh ar santad broadel breton. Sevel a reas ar boblañs a-enep dezhañ, forzh pe du e vefe bet hini pe hini e-doug brezel an Hêrezh. Aspedet e voe Yann IV da zont en-dro. Dilestriñ a reas hemañ e porzh Dinarzh d'an 3 a viz Eost 1379. Degemeret e voe gant un engroez entanet, gant Janed Pentevr (intañvez Charlez Bleaz), ha gant holl noblañsed ar vro.

Taolennet eo an degouezh-se er sonenn hengounel milanavezet An Alarc'h he zitl, bet embannet gant Kervarker er Barzhaz Breizh. D'an 3 a viz Eost 1929, da-geñver 650 deiz-ha-bloaz dilestradeg Yann IV, e voe staliet un izelvos en arem (s.o. al luc'hskeudenn a-us) e porzh Dinarzh; e welet a c'haller war pourmenadenn ar loargann, eus tu hanternoz ar Yacht Club.

 Dispac'h Gall 
Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: graet e voe al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person en ur sevel diferadennoù na c'hellent ket bout degemeret gant ar Vodadenn vonreizhañ vroadelAdhésion de Messieurs les Recteurs, Curés et autres ecclésiastiques du diocèse de Saint-Malo, en Bretagne, A l'exposition des principes sur la Constitution du Clergé, adressée à MM. les Evêques députés à l'Assemblée nationale, Imprimerie de Crapart, place Saint-Michel, Pariz, Bro-C'hall, p.20.


 Brezel-bed kentañ  
 Mervel a reas 344 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,91% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911 Monumant ar re varv - Memorial Genweb.
 Repuidi Brezel Spagn e Breizh 
 E miz Meurzh 1940 e teuas ur repuad gant e diegezh eus Aodoù-an-Hanternoz da gelenn el Lycée Pierre-Corneille deut a BarizIsabelle Le Boulanger, L'Exil espagnol en Bretagne  1937-1940, Coop Breizh, 2016, pajennoù 289. 
 Eil Brezel-bed 
 Mervel a reas 60 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
 D'an 11 a viz Eost 1940 e kouezhas un nijerez Blenheim IV, marilhet T1850 ha kodet OM-?, eus ar 107 th Squadron eus aerlu ar [[Rouantelezh-Unanet (Royal Air Force) bet kaset e gefridi war-zu Dinarzh; he zri nijour a varvas, o c'horfoù ne voent ket adkavetPertes RAF.
 D'an 11 a viz Meurzh 1943 e kouezhas daou garr-nij Mosquito NF.Mk.II marilhet DD661 ha DD721 eus ar 264st Squadron eus ar Royal Air Force Volunteer Reserve (aerlu ar [[Rouantelezh-Unanet) e donvor Dinarzh; lazhet e voe ar pevar nijour, unan anezhe a voe beziet en Dinard English Cemetery, ul lodenn eus bered nevez kumun Dinarzh, ne voe ket adkavet ar c'horfoù all.
 D'ar 7 a viz Even 1944 e voe taolet ur c'harr-nij Typhoon Ib marilhet MN515 eus ar 263rd Squadron eus ar Royal Canadian Air Force (aerlu Kanada) d'an diaz gant ar Flak nepell diouzh enez Sezambr; implijet e voe e harz-lamm gant ar sturier ha gwelet e voe o neuial tro 500 m diouzh kêr-gozh Sant-Maloù a-raok ma'z eas diwar wel; ne voe ket adkavet e gorf.
 D'an 29 a viz Gouere 1944 e kouezhas ur c'harr-nij P-38J (marilhet 42-67304) eus aerlu ar Stadoù-Unanet (United States Army Air Forces) er Rue des Vergers e kêr Dinarzh; e sturier a voe tapet d'an Alamaned, gallout a reas achap d'an 3 a viz Eost 1944Pertes USAAF.
 E-doug un nebeud deizioù (9 a viz Eost 1944 - 12 a viz Eost 1944) e voe kollet pemp karr-nij anavezedenniñ Piper L4 gant tirlu SUA e Dinarzh:
 daou d'an 9 (pevar milour lazhet, daou anezhe a zo douaret er Brittany American Cemetery e Montjoie-Saint-Martin e departamant Manche e Bro-C'hall);
 unan d'an 10 (daou vilour lazhet, douaret int er Brittany American Cemetery e Montjoie-Saint-Martin);
 daou all d'an 12.
 Dieubet e voe Dinarzh d'ar 15 a viz Eost 1944 gant ar 83rd Infantry Division hag ar 121st Infantry Regiment eus ar 8th Infantry Division eus tirlu ar Stadoù-Unanet39-45 Jours de guerre.

 Brezelioù didrevadennañ 
 Brezel Indez-Sina 
 Mervel a reas c’hwec’h milour eus ar gumunMemorial Genweb.
 Brezel Aljeria 
 Mervel a reas seizh milour eus ar gumunMemorial Genweb.

 Brezhoneg 
 3,8 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonekJean-Yves Le Moing, Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne, Coop Breizh, 1990, p. 347.

 E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 53 skoliad (8 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)Distro-skol ar c’helenn divyezhek e 2019.

 Monumantoù ha traoù heverk 
Dinarzh en deus kenkizoù e-leizh, manerioù ha 6 monumant istorel.
 Prioldi Dinarzh savet e 1324
 Ti ar Priñs Du savet er 
 kreñv enez Harbour
 ar savlec'h bevoniezh-vor
 Monumant ar re varv, bet dioueliet d’an 11 a viz Du 1927, luc’hskeudennoùUniversité de Lille Memorial Genweb.
 Bered ar C'hommonwealth:  Dinard English Cemetery e bered nevez kumun Dinarzh 
+ Bro Niver a soudarded24px Kanada1 (Aerlu)24px Rouantelezh-Unanet59 (Aerlu: 10; Morlu: 49)Dianv49  Hollad 109
Ul lodenn eus bered Dinarzh a oa bet gouestlet d'ar Vreizhveuriz gant ar gumun a-raok an Eil brezel-bed. Implijet e voe e-pad ar brezel da zouarañ milourion eus ar C'hommonwealth. Re ar Morlu a varvas pa'z eas an H.M.S. Charybdis d'ar strad d'an 23 a viz Here 1943Commonwealth War Graves Commission.
 Traezhennoù 
Peder zraezhenn bennañ zo er gumun gant ur post evezhiañ hag aveadurioù evit an hañv :
 traezhenn Port-Gwenn (Port-Blanc), e kumun Sant-Luner war un dro, an dachenn-gampiñ kêr en he hed ;
 traezhenn Sant-Enogad, e-kichen karter kozh Sant-Enogad ;
 traezhenn ar Skluz, traezhenn bennañ ar gêr e-kichen ar c'hreiz-kêr. A-hed anezhi emañ ar c'hazino, ar poull-neuial ha palez ar C'hendalc'hioù ;
 traezhenn ar Prioldi, e penn reter pormenadenn ar Sklaer Loar.

 Sevenadur 
 Obererezhioù, abadennoù ha darvoudoù 
 marc'had teir gwech bep sizhun war reper ar C'hoc'hu
 marc'had ar plant
 foar ar c'hozighelloù
 Festival ar Film breizhveuriat Dinarzh bep miz Here
 Dinard Comedy Festival, festival fent etre fin miz Ebrel ha penn-ketañ miz Mae,
 sizhun ar sinema alaman etre fin miz Mae ha penn-kentañ miz Even
 ar regata Cowes-Dinarzh aozet gant sikour Yacht Club Dinarzh

 Sport 

 Marc'hegerezh 
Jumping etrebroadel 5 sterenn, bep miz Gouere.

 Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 
 1 a viz Gouere 1948 : 2 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Trouville-sur-Mer (Calvados) ha Dinarzh ; trec'h eo Vincenzo Rossello (Italia).
 2 a viz Gouere 1948 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinarzh ha Naoned ; trec'h eo Guy Lapébie.
 17 a viz Gouere 1950 : 5 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Rouan (Seine-Indérieure) ha Dinarzh ; trec'h eo Giovanni Corrieri (Italia).
 19 a viz Gouere 1950 : 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinarzh ha Sant-Brieg (a-benn d'an eur) ; trec'h eo Ferdi Kübler (Suis).
 29 a viz Mezheven 1962 : 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinarzh ha Brest ; trec'h eo Robert Cazala.
 2 a viz Gouere 1968 : 5 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Bagnoles-de-l'Orne (Orne) ha Dinarzh ; trec'h eo Jean Dumont.
 3 a viz Gouere 1968 : 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinarzh hag an Oriant ; trec'h eo Aurelio González Puente (Spagn).
 6 a viz Gouere 1989 : 5 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinarzh ha Roazhon (a-benn d'an eur) ; trec'h eo Greg LeMond (Stadoù Unanet).
 6 a viz Gouere 1993 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Gwened ha Dinarzh ; trec'h eo Djamolidine Abdoujaparov (Ouzbekistan).
 7 a viz Gouere 1993 : loc'hañ a ra 4e tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Dinarzh war-du Avranches (Manche) (a-benn d'an eur dre skipailh).

 Poblañs 

 Emdroadur ar boblañs abaoe 1793 

EBSSA

 Tud liammet gant kêr 
 an Dug Yann IV a zouar eus Bro-Saoz e dibenn ar . Kontet eo bet an douarañ-se gant unan eus kanaouennoù brudetañ ar Barzaz Breiz anvet An Alarc'h. Diskouez a ra deroù gounid Yann IV e Breizh. Ur blakenn e hent-bale an heol-loar a zalc'h soñj eus an darvoud-se.
 al livour Jean Carzou (1907-2000). E Dinarzh emañ ar mirdi Jean Carzou.
al livour Ernest Guérin (1887-1952) en deus bevet e Dinarzh hag ur palier arz en doa eno.

 Tud ganet e Dinarzh: 
 Malo Colas de La Baronnais (1770-1795), ofiser chouan
 Pierre Guillaume Gicquel des Touches (1770-1824), ofiser a vor er morlu gall ha goude holandat

 Tud bet e Dinarzh: 
 Judith Gautier, merc'h Théophile ha mignonez Victor Hugo
 Victor Hugo, hag a oa o chom e ti Judith Gautier
 Laorañs Arabia. E Dinarzh e voe o chom e-pad e vugaleaj kentañ etre 1891 ha 1894
 Auguste ha Louis Lumière, e 1877.
 Albert Lacroix, embanner
 Kamil Ar Merser Erm (Camille Le Mercier d'Erm), barzh, istorour ha broadelour breton ha krouet en doe Strollad Broadelour Breiz e 1911. Mervel a reas e Dinarzh e 1978.
 Roger Vercel, Priz Goncourt 1934
 Agatha Christie, skrivagnerez eus Breizh-Veur
 Edouarzh VII, priñs Bro-Gembre ha war-lec'h Roue bro-Saoz
 Alberzh Iañ a Velgia 
 Pablo Picasso, livour spagnol
 Winston Churchill, kentañ ministr ar Rouantelezh-Unanet
 Pierre Blayau, prezidant pennrener, bet prezidant ar PSG
 Sir Robert Mond, kimiour ha greantour hag e wreg Lady Mond
 Denys de La Patellière (1921-2013), filmaozer ha senarioour breizhat, marvet eno
 ar familh Hennessy, perc'henn ar Cognac brudet
 François Pinault, den a afer breton
 Dominique de Villepin, kentañ ministr gall (2005-2007)
 Hugh Grant, aktour eus Breizh-Veur

 Aveadurioù 
 An Arzhez (« L'Ourse »), mediaoueg ar gêr.
 Touristerezh 
Ur c'houronklec'h brudet eo Dinarzh. Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor dezhi.
 Gevelliñ 
 Bro Kêr Abaoe border|25px Alamagn Starnberg 1977border|25px Kernev-Veur Tewynblustri 1986

 Melestradurezh 
Pennlec'h kanton e oa Dinarzh betek 2015. Perzh kanton Sant-Maloù-2 a zo bremañ.

Maered



Pennadoù kar
Sant-Enogad

 Liammoù diavaez 

   Lec'hienn Kêr Dinarzh
 Al Lec'hienn hag a lâr istor Dinarzh
  Geobreizh, Dinarzh
 Lec'hienn an Ensavadur Douaroniel Broadel
 Lec'hienn Ensavadur Broadel ar Stadegoù hag ar Studioù Armerzhel (EBSSA)
  Kartenn Dinarzh war Mapquest
  Dinard…ce je ne sais quoi qui nous charme (blog)

 Notennoù ha daveoù 

Rummad:Kumunioù Il-ha-Gwilen
Rummad:Kumunioù Bro-Sant-Maloù
Rummad:Repuidi Brezel Spagn e Breizh
Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth en Il-ha-Gwilen
Rummad:Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed
Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed
*