Plouilio

Plouilio zo ur gumun eus Breizh e Treger, e kanton Plistin, e departamant Aodoù-an-Arvor.
 Douaroniezh 
Plouilio, ouzh hanternoz, a zo stok ouzh genoù al Leger, etre Ploulec'h ha Tredraezh-Lokemo
Kumunioù amezek : Ploulec'h; Ploubêr; Plouared; Plouzelambr; Lomikael; Tredraezh-Lokemo
 Anv 
B. Tanguy : Eccl. de Ploemyliau, fin XIVvet; Ploumilliau, 1426; Ploemiliau, 1481

E. Vallerie : Plouemiliau, 1516; Plomelio, 1630

Diwar plou (ploe) hag anv sant MilioFiche d'inventaire préliminaire, a oa, hervez mammennoù 'zo (Dictionnaire des prénoms celtiques Albert Deshayes, Le Chasse-Marée/ArMen 2000, pp88–89), ur manac'h deuet eus Iwerzhon er , hag a zo deuet da vezañ paeron ar barrez-mañ. E anv a zo bet lakaet da Enez Viliao e Trebeurden e-lec'h ma c'haller gwelet e beniti hag ivez e-kostez LokemoFiche d'inventaire préliminaire.
Hervez Buhez ar Sent ("Bue ar Zent", savet gant an Aotrou Perrot, renket a-nevez gant Erwan ar Moal, rener "Kroaz ar Vretoned", Moullet gant ar Gwaziou e Montroulez e 1912, p742) e oa Milio pe "Meliav" roue Kerne er . Mab e oa da Vudig, kont a Gerne, pried Santez Aourell, merc'h Winnog, roue Domnonea ha tad Sant Melar. Goude bezañ bet roue e-pad seizh bloavezh a eurvad evit e rouantelezh e voe drouklazhet gant e vreur Rivod. Diskouezet e vez alies o tougen e benn troc'het, ur gurunenn warnañ, pe gant ur c'hleze en e zorn.
Gellout a reer lenn ivez e oa mab da Vudig met eñ roue Domnonea...
E "Buez Sant Milliau ha Sant Moelar sent ha roueet a Vreiz-Izel" skrivet gant an aotrou J.Guillou, beleg eus eskopti Kemper ha Leon, hag embannet e 1883, e kaver bepred Milio mab da Vudig roue Kerne (pe Breizh-Izel) met o vevañ er … Deuet e vije Milio da vezañ roue e 785. Oc'h eurediñ da Aourell merc'h priñs Domnonea (anvet Judocus el levr) e vije deuet da vezañ mestr war Leon ha Treger... E Kemper e oa e gêr-benn. E levr-se e tesker en dije Milio adtapet e benn gant e zorn evit gellout komz da Rivod ha pardoniñ dezhañ. Melar a vije bet lazhet eñ e 799.
Ar sant-mañ a zo skeudennet en iliz Sant-Vilio Plouilio.
Estreget e Plouilio, e vez enoret e Gwimilio, Pluniav ha Plonevez-Porzhe. Un delwenn anezhañ a gaver e Traoñienn ar Sent e Karnoed. 

 Ardamezioù 
Familh Kemper a Lanaskol he deus n'ac'het d'ar gumunn ober gant ardamezioù ar familh. Abalamour da se, e vije dav lemmel an dresadenn diouzh an daolenn.
Ar Gumunn a ra gant ul logo.
 Istor 

 Brezel-bed kentañ  
 Mervel a reas 142 waz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 4,99% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911Monumant ar re varv - Memorial Genweb; lazhet e voe daou anezhe e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914, unan e  Châtelet, soudard e oa en 36vet Rujumant TroadegiezhFichenn hiniennel - Memorial Genweb hag unan e Falisolle, soudard e oa er 47vet Rujumant TroadegiezhFichenn hiniennel - Memorial Genweb.
 Eil Brezel-bed 
 Mervel a reas 30 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
 Klasket e voe tapout argant en ti-post, gant izili eus ar Rezistañs moarvat, met c'hwitet e voe o zaol gante,d’an 23 a viz Mae 1944, hervez danevell sizhuniek Titouroù Hollek Sant-BriegÉric Rondel, En attendant le Débarquement en Bretagne du 15 août 1943 au 6 juin 1944, pajenn 256, Dastumadenn Guerres et Conflits, Embannadurioù Astoure, Pleherel, 2011.
 D'ar 6 a viz Gouhere 1944 e voe  lazhet ar maer gant ar Rezistanted. Anvet e oa bet gant Renad Vichy e 1943. Kas a rae lizhiri evit flatrañ ar Rezistanted d'an archerienChristian Bougeard, Le Choc de la guerre dans les Côtes-du-Nord 1939-1945, Embannadurioù Jean-Paul Gisserot, Ebrel 1995, pajennoù 24 ha 25.
Boued
Brudet eo joskenn Plouilio, hag ar c'hilhevardon all.
 Brezhoneg 
 D’an 12 a viz Kerzu 2006 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
 D'ar 15 a viz Meurzh 2007 e oa bet roet d'ar gumun al label Ya d'ar brezhoneg live 1.
 Monumantoù ha traoù heverk 
 Kador-brezeg.
 Kroazioù: kalz a groazioù hag a galvarioù koachet a-hed d'an hentoù a zo ivez lod eus glad relijiel Plouilio.
 Kastell Lannaskol (prevez), a zo bet krouet e penn-kentañ ar  ha kresket er  ha  gant an tiegezh Kemper Lannaskol.

 Iliz katolik Sant Vilio e Plouilio.
Penn-kentañ ar , , .

 Iliz Keraodi.
 Kevredigezh Hentoù Koz he deus savet ul levrig dedennus tre war manerioù ar gumun (titourioù ha tresadennoù pluenn an ardamezeg). Amañ e vo kavet tresadennoù livet (darn a vez kavet dija en ardamezeg familhoù Breizh, war ar stern).
An Enez ; Gollot; Gwaz-Wenn Piriou; Gwerginiou; Kenkiz Iestin; Kenkiz Vras; Keranglaz; Kerblat; Kerboriou; Kerdual; Kergonan; Kerizien; Kernevez; Kerverder; Kervot; Kerdu; Kerdu-Rezon; Kerviganvac'h; Kerizout; Kervaengi; Kersenan; Kerwern; Koulmoù; Lanaskol; Lann-Plouilio; Leurvaen; Plas-Kerwenn; Rest Vras; Roslogod; Rumedon; Sant-Jozef; Sant-Yann; Trezao
 Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennMemorial Genweb.
 Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 

 Melestradurezh 
 Tud 
Tud ganet eno
Guy Stéphan, melldroader ha gourdoner, d'ar 17 a viz Here 1956.
Tud marvet eno
 Ardamezeg ar familhoù 
Titouroù kavet e labourioù Guy Le Borgne, Pol Potier de Courcy, Gourdon de Genouillac, hag all.
Anvioù al livioù : gwelout ar pennad Ardamezouriezh
 80px Arel,

aotrounez al LeurvenPalefarzhet etre argant ha glazurGer-ardamez : L'Honneur y gist. 80px Bigod,

aotrounez Runbêr ha Kerzalt (Kerizout)En argant e ziv dreustell en gul, eilet gant c'hwec'h pempdeliaouenn ivez en gul, 3, 2, 1. 80px Bourhis,

aotrounez KerbladEn gul e seizh kregilhenn en argant, 3, 3, 1.80pxCariou,
aotrounez Kerginiou, Gwazhwenn, Kernevez, Sant-VisantEn glazur e deir rodig kentre en aourSturienn ː  Urgent stimuli 80px Chapalian,

aotrounez KerizoutEn argant e deir sourin en gul; e grenngonk ivez en gul, karget gant ur steredenn en argant. 80px Courmeau,

aotrounez Leurvaen (hervez Hentoù Koz Plouilio)En gul e deir c'hregilhenn en argant (hervez Guy Le Borgne) 80pxKemper,

aotrounez LanaskolEn argant e leonparzh en sabel, leinet gant teir c'hregilhenn ivez en sabel80pxKeranglasEn argant e deir zreustell en glazur80pxKerbuzigEn sabel, plezhek en aour ; ur ruilhenn ivez en aour ouzh kab80pxKerret,

aotrounez KervenPalefarzhed; ouzh 1 & 4, en aour e leon kudennek en sabel, e c'housourin en gul balirant; ouzh 2 & 3, en argant, e zaou c'hudon penn ouzh penn, o vekañ ur c'halon en gul80pxKermenguyTreustellet etre erminoù ha gul; ar re erminek karget gant c'hwec'h mailhenn en gul, 3, 2, 180pxKermerc'hoù,

aotrouien LeurvaenEn argant, e groaz melionek en sabel, karget gant pemp steredenn en aour80pxKerverder,

aotrounez al lec'h se (c'hwec'h rummad)En gul, e gebrenn en argant, eilet ouzh beg gant un arbenn ejon ivez en argant 80px de Boisgelin,

aotrounez KerduKoad-Kelen (de Boisgelin), aotrouien KerduPalefarzhet : ouzh 1 ha 4 en gul e rodig-kentr en argant ; ouzh 2 ha 3  en glazurGer-ardamez : In virtute vis. 80px de Coëtleven,

aotrouez KermenguyEn argant e leon en gul.80pxLe Lann, aotrounez al lec'h.

Yann Al Lann a zo bet kabiten Montroulez e 1443.En argant, e deir c'housourin en gul, e c'hrenngonk ivez en gul80pxLantillac,

aotrounez Kergaradeg, e parrez Ploulec'h. Kavet ivez er maner Kerven, da heul familh KerredEn argant, e dreustell en sabel plezek en aour, eilet gant teir rozenn en gul80pxLeizour, aotrounez Lanaskol.

Lakaet war roll an noblañs eo bet Erwan hag e vab Gwilherm al Leizour, eus parrez Plouzelambr, dre lizher an dug e 1439En gul, e greskenn en argant, eilet gant teir kregilhenn ivez en argant80pxLe Noan.

Aotrounez Hentmeur.En gul, e dri kleze en argant, begioù ouzh kab80pxL'Olivier.

Aotrounez KervrenEn argant e dreustell en gul treilhet en aour, eilet gant teir pempdiliaouenn en gul80pxPlouezoc'h.

Aotrounez Roslogot, eus 1427 da 1543.En sabel, plezek en aour, e vevenn koñchek en sabel80pxRaisonKent 1568 : En argant, e greskenn en gul, eilet gant teir rozenn Kalais ivez en gul80pxRaisonAdalek 1568 : En erminoù, e eir ruilhenn en sabel. Ger ardamez : Toujours Raison (= Gwir atav)80pxLe Run.

Aotrounez Keralgan. Meneget e 1669.xEn aour, e vran en sabel, ur skoultrig gwezenn-olivez en geot etre he krabanoù, eilet gant teir steredenn en sabel

 Levrlennadur 
 Yellen hag abEnnez : Dafar evit ur c'heriaoueg a'n Ardamezouriezh. Akademiezh Vreizh. 1965
 Régis de Saint-Jouan : Dictionnaire des communes du département des Côtes d'Armor. Éléments d'histoire et d'archéologie. Conseil Général des Côtes d'Armor. 1990
 Bernard Tanguy : Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes d'Armor. Origine et signification. ArMen - Le Chasse-Marée. 1992
 Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995
 Kevredigezh Hentoù Koz : Les vieilles pierres m'ont raconté Ploumilliau. Les manoirs. 1995

 Liammoù diavaez 

  Ti-kêr Plouilio
 Plouilio war lec'hienn Geobreizh

 Notennoù ha daveoù 

Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor
Rummad:Kumunioù Treger
Rummad:Argant tapet e tiez-post Aodoù-an-Hanternoz gant tud eus ar Rezistañs