Plouha

Plouha a zo ur gumun hag ur penn-kanton eus Breizh, e Bro-Oueloù hag e departamant Aodoù-an-Arvor.
Douaroniezh
Emañ ar gumun etre Binig ha Pempoull. Bourk Plouha zo e-kichen ar mor (3 km) hag e kornôg Bae Sant-Brieg.
"Beg ar C'hastell" eo an tornaod uhelañ e Breizh (104 m uhel) hag evel-just, a-hed an aod ez eus "gwenodennoù maltouterien" evit ober pourmenadennoù plijus (he zornaodoù zo un tammig heñvel ouzh reoù Iwerzhon). 
 Meur a aod-traezh zo e Plouha evit neuial, c'hoari pe ober sport : aod ar Palud, aod Brec'heg, traezhenn Bonaparte (a-raok e oa anvet "ouf Cochat"), Ouf Gwin Zegal hag Ouf Porzh Moger.
Anv
 Stummoù skrivet 
 Erwan Vallerie (1995) ː Ploeaza, 1198; Plohaza, 1198; Ploaha, 1202; Plohaac, 1202; Ploaza, 1259; Ploaha, 1266; Ploaza, 1267; Plooza, 1362; Ploehaha, pe Plochaha, 1364; Ploaha, 1420; Ploaha, Ploeha, 1428; Ploha, 1437; Ploeaza, 1453; Ploeaha, 1494; Plouha, 1516; Plourha, 1630.
 Gerdarzh 
Etimologiezh (an hini gwirheñvelañ): an anv Plouha a zeufe deus ar gerioù "Plou-" (pleb) hag eus an anv "Aza" pe "Adda" (stum predenek an anv biblek "Adam"). An anv "Plouha" a zo bet implijet abaoe 1575.
An dud a zo anvet : Plouahad / Plouahiz - Plouhaez / Plouhaezed. .
 Ardamezioù 
Rannet :

- ouzh 1 : en gul e seizh vailhenn en aour, 3, 3, 1;

- ouzh 2 : en glazur, e seizh vezantenn en aour, 3, 3, 1; e gab en aour
 Istor 
 Ragistor 
 Abaoe oadvezh an arem ha goude ivez e-pad oadvezh an houarn (roudoù a oa bet kavet : bouc'haloù ha mein benet) e oa tud o chom eno.
 Krennamzer 
 Ar wech kentañ a oa bet meneget Plouha a oa e 1198 met ar gumun a oa poblet abaoe pell.
 E-pad ar grennamzer (abaoe an ) e oa renet al lec'h gant Konted Goueloù (gante e oa bet lakaet sevel iliz ar bourk da skouer).
 Prantad modern  
 Etre ar  hag ar  e oa bet renet gant aotrouien Rohan, Guemene, Montbazon...
 Dispac'h Gall 
 Da vare an Dispac'h bras a oa bet kreñv ar chouanerezh e Plouha. E miz meurzh 1794 e oa 1 000 chouan bennak o c'hortoz listri o tont eus Bro-Saoz evit kavout tud ouzhpenn hag armoù evit en em gannañ, met ne oa ket deuet a-benn al listri da dostaat da aodañ. A-benn ar fin e oa bet paket ar chouanted gant ar republikaned ha goude an emgann a oa bet strewet.
 Diwezhatoc'h, e 1800, e oa bet preizhet tiez ar geodedourien gant ur strollad chouaned hag an dud a oa bet drouklazhet (unan a oa bet douaret ent-bev zoken).

 Brezel-bed kentañ  
 Mervel a reas 168 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,94% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911Monumant ar re varv - Memorial Genweb.
 Eil Brezel-bed 
 Mervel a reas 68 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
 E-pad an Eil Brezel-bed o doa aozet ha renet ar «rouedad "Shelburn"» gant daou baotr eus Kebek, Lucien Dumais ha Raymond Labrosse, eus an "MI9" (Servijoù Sekred Breizh-Veur). Ar pal e oa adpakout hag adkas da Vreizh-Veur al levierien diskaret gant an Alamaned a-us Bro C'hall pe Breizh. 
 E Plouha e oa an ti (anv kod: «Ti Alfoñs») el lec'h ma veze kaset ha bodet al levierien, goude-se e vezent heñchet dre al lanneier gant tud deus Plouha betek oufig Cochat (anv kod: «traezhenn Bonaparte»). Ac'hane e vezent kaset kuit da Vreizh-veur gant ur gorvetenn (ar gorvetenn-se a oa sturiet gant sturiet gant David Leslie Birkin, tad-kozh Jane Birkin). A-benn ar fin eo 138 levier a oa bet treuzkazet e-giz-se betek Breizh-Veur. Hirie an deiz e c'haller bepred mont war roudoù an dud-se dre gwenojennoù istorel, plijus ha brav.
 D’ar 25 a viz Mae 1944 e voe taget e voe an ti-post, gant seizh pe eizh ezel eus ar Rezistañs moarvat, met an archerion c'hall a erruas kerkent, tennoù a voe hag un archer a varvas an deiz war-lerc'h en ospital Sant-Brieg, hervez danevelloù sizhuniek Titouroù Hollek Sant-BriegÉric Rondel, En attendant le Débarquement en Bretagne du 15 août 1943 au 6 juin 1944, pajennoù 259 ha 262, Dastumadenn Guerres et Conflits, Embannadurioù Astoure, Pleherel, 2011.
 Brezelioù didrevadennañ 
 Brezel Indez-Sina 
 Mervel a reas tri milour er Viêtnam.
 Brezel Aljeria 
 Mervel a reas  daou soudard.
 Monumantoù ha traoù heverk 

 Kastell Lizandre hag e chapel.

 Iliz katolik Sant Pêr.

 Chapel Kervaria an Iskuit eus an  hag he c'halvar.
 Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn ha kartenn-bost Memorial Genweb.
 Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudennMemorial Genweb.
 Gwerenn-livet (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudennMemorial Genweb.
 Plakennoù koun ar rouedad Shelburn, luc’hskeudennMemorial Genweb.

Brezhoneg
Ya d'ar brezhoneg
 D'an 20 a viz Du 2008 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant ar C'huzul-kêr.
 D'ar 6 a viz Genver 2011 e oa bet roet d'ar gumun al label Ya d'ar brezhoneg live 2.
Deskadurezh
 E distro-skol 2024 e oa 61 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (15,1 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez). https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm
Prizioù dazont ar brezhoneg
 E 2010 e oa bet roet da di-kêr Plouha (rampo gant ti-kêr Pleskob) eil Priz dazont ar brezhoneg, rummad "Strollegezhioù", gant Ofis ar Brezhoneg.
 Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 

Tud
Tud ganet eno
 1774 ː Armand de Courson de Villeneuve, komandant Enez Bourbon (Réunion), eus 1814 da 1819; marvet e Pariz an 23 C'hwevrer 1849.
 1777 ː Placide de Courson de Villeneuve, penn chouan dindan lesañv Querelle, letanant-koronal e 1799, mevel-kamp Jorj Kadoudal.
 1798 : Placide Guézou, beleg ha troour brezhonek.
 1821 ː Jean-Louis Hamon, livour, bet  ganet e keriadenn Sant-Loup, e Breheg. Marvet e Saint-Raphaël (Var), an 29 Mae 1874. Un delwenn a zo bet savet evitañ war blasenn Breizh e Plouha.
 Ardamezeg ar familhoù 
80pxBerthou
Aotrounez KerversioEn aour e sparfell en sabel, e benn ouzh kleiz, ur skourrig geotet en e bav dehoù, heuliet gant teir rodig-kentr en sabel.80pxCalloët,
Aotrounez Kermaria ha LizandréEn aour e dreustell en glazur, leinet gant ur voualc'henn ivez en glazur80pxdu Quélenec
Aotrounez Kerjolly ha KersalicEn erminoù, e gab en gul karget gant teir flourdilizenn en aour
Gevelliñ
 Bro Kêr Abaoe border|25px Iwerzhon Cill Orglan 1999 border|25px Galiza Palas de Rei 2003

Liammoù diavaez

 Lec’hienn ofisiel kumun Plouha
  Lec’hienn Kalon Plouha
 Glad Plouha
 Plouha war lec'hienn Geobreizh
 Tous à Plouha : Plouha e galleg hag e brezhoneg
Pajenn Plouha war lec'hienn an etrekumuniezh
Levrlennadur
 Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
Notennoù ha daveoù

Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor
Rummad:Kumunioù Bro Sant-Brieg
Rummad:Kumunioù Bro-Oueloù
Rummad:Argant tapet e tiez-post Aodoù-an-Hanternoz gant tud eus ar Rezistañs