Samourai

Ur samurai (kanji : 侍 pe 武士) a oa un ezel eus c'hasta brientinel ar vrezelerien e Japan ar grennamzer betek fin ar marevezh Edo e 1876. Gopret mat e veze ar samurai gant an daimyo (perc'hennourion ar glad). Brientoù o devoa, evel ar gwir da zougen daou gleze (daishō) hag ar gwir da lazhañ nep piv bennak ag ur c'hasta izeloc'h (kiri-sute gomen). Pleustret e veze ganto ar bushido, un doare bevañ gant vertuzioù brezelel, un digasted ag ar boan, hag ul lealded dinamm. Kavet e veze anezho er braz ag emgannoù ar marevezh-se.

 Orin ar ger 
En  ez eo kentañ testeni eus ar ger, diwar saburau "servijout". Ledanaet eo bet an implij abaoe ar marevezh Edo, e-tro 1600. A-raok e veze anvet ar vrezelourien gant an termenoù mono no fu "den armet" betek an , ha bushi (武士)  da c'houde, heñvelster.

An termen buke a gaver gwezhioù zo ivez : tennañ a ra da noblañs al lu bakufu, pa veze graet gant an termen kuge da envel noblañs al lez. Da vare marevezh Kamakura (1185–1333) e oa deuet ar vukeed war wel.

 Istor 
Ne oant ket ofiserien enoret betek re, ne oant ket shōgun  kennebeut. Ar samurai a zo bet kadourien enoret dre o c'halonegezh, o lealded hag a-wechoù dre o zonkadur skrijus. Tres an harozed hengounel japanat a vez warno gant perzhioù mat nemetken hag a vez roet evel skouer da dizhout gant an holl.

An diforc'h bras a vez etrezo hag harozed ar C'hornôg eo penaos ec'h echu o buhez. Ar gadourien samurai o deus echuet o buhez evit an darn vrasañ anezho en un emgann kollet pe un ampoent reuzus. Met a-dal kement-mañ o zoare kalonek da vont e-tal o zonkadur a vez bamus evit ar bobl japanat. Mojenn ar re samurai a vez dedennusoc'h dezho evit istor an ofisourien trec'h war holl o enebourien.

Arabat eo chom sac'het gant ur skeudenn a gadourien nemetken pa vez kaoz eus ar re samurai. Pa veze peoc'h e choment stag ouzh un doare bevañ a glaske tizhout ar peurvad, hep klask mont war hent ur vuhez hiniennel diwar goust an dud all. Labouret e veze ganto war ar skrivañ barzhonegoù hag al livouriezh, da skouer.
Setu penaos ez int deuet da vezañ skeudenn arouezius Japan o klask bezañ ar bobl wellañ e touez ar re all.
Bamet ez eo hiziv an deiz c'hoazh pobl Japan gant ar re samurai. O anavezout a sikour da gompren gwelloc'h (evit un nebeud) e tro-spered Japaniz. Mojenn ar 47 rōnin, istor Tomoe Gozen hag ar samurai all a gendalc'h da vagañ ha da aweniñ Japaniz.

Maouezed ivez a oa samurai, hag ouzhpenn difenn perc'henniezh o gwaz (p'o devoa unan) a raent ; stourm en emgannoù a raent ivez, evel Tomoe Gozen (Itron Tomoe) en , Itagaki (Itron Hangaju) en , Yamakawa Futaba (1844-1909) a-douez kalz anezho Stephen Turnbull, Samurai Women 1184-1877, Osprey Publishing, 2012  Szczepanski, Kallie, A Long History of Japanese Women Warriors, ThoughtCo, 25 Eost 2020.

Hêrezh
 Filmoù 
 Ar seizh Samourai gant Akira Kurosawa (1954)
 Ar Samourai gant Jean-Pierre Melville (1967)
 Ghost Dog, hent ar samourai gant Jim Jarmusch (1999)
 Ar Samourai diwezhañ gant Edward Zwick (2003)
 Shogun, romant gant James Clavell

 Bannoù treset 
 Kogaratsu, Bosse, Michetz
 Usagi Yojimbo, Stan Sakai
 Vagabond, Takehiko Inoue
 Tengu, Hideki Mori
 Bleach, Tite Kubo
 Gintama, Hideaki Sorachi
 One Piece, Eiichirō Oda.
 Kenshin, Nobuhiro Watsuki

 C'hoarioù video 
 Shogun : Total War
 Shogun : Total War 2
 Way of the Samurai
 Way of the Samurai 2
 Way of the Samurai 3
 Way of the Samurai 4

 Liammoù diavaez
  Nikolaz Graignic, Ar Samouraied - An Istor Livet, Brezhoweb, 10 a viz Here 2023 (pe war YouTube)

 Levrlennadur
  Sato, Hiroaki. Legends of the Samurai''. New York : Abrams Press, 2012 

 Notennoù ha daveennoù 

Rummad:Gerioù japanek
Rummad:Samouraied