Ouganda

Republik Ouganda (Republic of Uganda e saozneg; Jamhuri ya Uganda e swahilieg) a zo ur vro e Afrika ar reter ha na sko ket war ar mor. Harzoù he deus gant Rwanda er mervent, gant Kenya er reter, gant Tanzania er su, gant Soudan ar Su en norzh ha gant Republik Demokratel Kongo er c'hornôg. Tennañ a ra hec'h anv eus ar rouantelezh kozh Bouganda en em astenne war un darn eus su ar vro.

 Istor 
Hemolc'herien e oa annezidi gentañ Ouganda. War-dro 2000 pe 1500 vloaz 'zo e erruas pobloù bantou eus kreiz pe kornôg Afrika moarvat."East Africa Living Encyclopedia - Ethnic Groups", African Studies Center, University of PennsylvaniaPhyllis Martin and Patrick O'Meara. Africa. 3rd edition. Indiana University Press, 1995. Teknikoù goveliañ a zegasas ar meuriadoù-se ganto ha mennozhioù nevez a-zivout framm ar gevredigezh. Impalaeriezh Kitara er  a voe ar stad kentañ krouet war dachenn ar pezh a vo Ouganda goude. Heuliet e voe gant rouantelezhioù Bunyoro-Kitara ha Buganda hag AnkoleMwambutsya, Ndebesa, "Pre-capitalist Social Formation: The Case of the Banyankole of Southwestern Uganda." Eastern Africa Social Science Research Review 6, no. 2; 7, no. 1 (June 1990 and January 1991): 78-95.

Pobloù nilotek, al luiz hag an Atekered a antreas en Ouganda war-dro 120 en ur zont eus an norzh. Magerien-loened ha kouerien e oant hag en em staliañ a rejont e norzh hag e reter ar vro. Un nebeud luiz a aloubas rannvro Bunyoro ha gant ar vantoued e voent kenmesket da grouiñ an diernezh Babiito"Origins of Bunyoro-Kitara Kings", Bunyoro-Kitara website Kenderc'hel a reas an divroadeg luo betek ar .

 XXIvet kantved 
Addilennet eo Yoweri Museveni da brezidant ar vro d'ar 16 a viz Genver 2021, met truch zo tamallet dezhañ gant e enebourien.

Skeudennoù

 Demografiezh 


Annezet eo Ouganda gant meur a bobl. War-dro 40 yezzh a vez implijet er vro met ar saozneg a zo aet d'ar yezh ofisiel goude dizalc'hidigezh.

Ar yezh muiañ komzet eo ar gandaeg ("luganda"), implijet dreist-holl war-dachenn rouantelezh hengounel Bouganda. Ar yezh komzet er gêrbenn, Kampala eo. An eil yezhoù muiañ komzet eo al Lousogeg, komzet e gevred ar vro ha Rounyankoreg, komzet e mervent ar vro.

Ar swahilieg, ur yezh implijet en darn vrasañ eus reter Afrika a zo bet lakaet da yezh ofisiel e 2005 daoust ma'z eo an dra-mañ un abeg a dabut c'hoazh. Ne blij ket ar yezh-se d'ar pobloù bantouek eus su ar vro met ur yezh voutin eo deuet da vezañ en norzh. Implijet e vez gant an arme hag ar polis ivez.

 Melestradur 


Disrannet eo Ouganda e 80 bann ha pevar rannvro velestradurel. E kontelezhioù eo disrannet ar bannoù. Tennañ a ra o añvioù eus hini ar gêr bennañ dreist holl. Ar Pemp rouantelezh hengounel (Toro, Ankole, Busoga, Bunyoro ha Buganda) a oa bet adaozet e 1993. Un emrennerezh sevenadurel o-deus dreist-holl

+Rannvro ar c'hreiz(ruz)KartennBannpob.27Kalangala 36,66129Kampala 1,208,54436Kayunga 297,08138Kiboga 231,71848Luwero 336,616Lyantonde 66,17551Masaka 767,75956Mityana 269,76359Mpigi 414,75760Mubende 436,49361Mukono 807,92363Nakaseke 138,01164Nakasongola 125,29770Rakai 405,63172Sembabule 184,17876Wakiso 957,280+Rannvro ar reter(gwer)KartennBannpob.4Amuria 183,8177Budaka* 221,525 Bududa 124,3688Bugiri 426,522 Bukedea 122,5279Bukwa 49,82613Busia 228,18114Namutumba 169,15615Butaleja 160,92720Iganga 547,15521Jinja 413,93725Kaberamaido 122,92428Kaliro 153,51330Kamuli 558,56633Kapchorwa 143,68435Katakwi 123,21545Kumi 265,48849Manafwa 264,38353Mayuge 326,56754Mbale 332,17469Pallisa* 300,72973Sironko 291,90674Soroti 371,98675Tororo 398,601+Rannvro an norzh(melen)KartennBannpob.1Abim 58,5902Adjumani 201,4933Amolatar 96,37439Amuru 177,7835Apac 405,5246Arua 413,11316Dokolo 131,04717Gulu 290,62422Kaabong 379,77542Kitgum 286,12243Koboko 131,60444Kotido 157,76547Lira 530,34250Maracha-Terego 310,33857Moroto 170,50658Moyo 199,91262Nakapiripirit 153,86265Nebbi 433,46667Oyam 270,72068Pader 293,67977Yumbe 253,325+Ranvro ar c'hornôg(glaz)KartennBannpob.10Bulisa 64,82311Bundibugyo 212,88412Bushenyi 723,42718Hoima 349,20419Ibanda 198,04326Isingiro 318,91323Kabale 471,78324Kabarole 359,18031Kamwenge 295,31332Kanungu 205,09534Kasese 532,99337Kibale 413,35340Kiruhura 212,08741Kisoro 219,42746Kyenjojo 380,36252Masindi 405,04255Mbarara 360,00866Ntungamo 386,81671Rukungiri 308,696

Liammoù diavaez

Notennoù ha daveennoù

Rummad:Stadoù Afrika
Rummad:Ouganda