Emgleo Breiz

Emgleo Breiz (Fondation culturelle bretonne) a oa ur c'hevarzhe krouet ez-ofisiel e 1955 ha frammet evel ur c'hevread aozadurioù breizhat a felle dezho diorreiñ ar brezhoneg hag ar sevenadur breizhat en ur bouezañ war an aotrounezhioù publik. Aozañ a rae obererezhioù liesseurt, en o zouez Devez ar brezoneg, bep Yaou-Bask. Darn eus e obererezhioù a oa embann levrioù ha kelaouennoù brezhonek savet en doare-skrivañ a vez graet skolveurieg eus outañ (falc'huneg gant lod ha ne vezent ket prest d'e zegemer). Un niver bras a levrioù hag a gelaouennoù a embannas dindan hec'h anv. Paouez a reas ar gevredigezh gant hec'h oberoù da heul diviz an 3 a viz Du 2015 roet gant Lez-varn ar C'henwerzh e Brest a zisklêrias he freuz-stal.

Istor
Divizet eo bet ma vo savet Emgleo Breiz (Fondation culturelle bretonne e anv gallek ofisiel) goude un emvod dalc'het e Ti-kêr Kemper, d'an a viz Gouere 1953, da-geñver Gouelioù bras Kerne. Da-heul al lezenn Deixonne a aotree kelenn ar brezhoneg er skolioù e teue ar meno, met ne voe ket disklêriet ar c'hevarzhe nevez a-raok 1955. Ar stourmer kozh evit kelenn ofisiel ar brezhoneg, Léon Toulemont, a voe lakaet da brezidant.

Palioù ar c'hevread a oa ledan e-keñver diorreiñ ar sevenadur breizhat, pa endalc'he aozadurioù bras oc'h ober war-dro ar sonerezh, an dañs hag ar c'hoariva. Gant ar Falz hag ar Bleun-Brug e teue ar broud evit ledanañ implij ar brezhoneg en deskadurezh, er c'helaouiñ hag er vuhez foran. Koulskoude pa oa aet ar c'hevarzheoù evel Kendalc'h ha War 'l Leur kuit e teue  Emgleo Breiz un aozadur evit mad ar brezhoneg nemetken. 

War daou dra e oa bet staliet Emgleo Breiz : chom pell eus ar vroadelourien breizhat a oa bet o obererezhioù war wel e-pad an Eil brezel-bed ha chom feal ivez da vrezhoneg ar bobl. Tabutoù a rene a-enep heulierien ar gelaouenn Gwalarn, a-enep tud Al Liamm, da gentañ, ha, da-c'houde, flemmadennoù ouzh ar c'hevredad a vounte evit implij ar peurunvan, Kuzul ar Brezhoneg, krouet e 1958.

Pevar den o deus bet ur pouez bras evit meradur ar c'henvredad : Armañs Keravel o labourat asamblez atav gant Andreo ar Merser, an daou bet skolaerien bublik e penn Ar Falz e 1945, ha Charlez ar Gall, hag eñ skolaer publik liammet ouzh Ar Falz ivez. Harpet e oant gant Per-Jakez Helias, kelenner skol normal ha Visant Seite, mestr-skol prevez a-raok mont da vezañ rener ar Bleun-Brug.

E tro ar  bloavezioù 1970 e voe strishaet an dachenn obererezhioù, pa guitaas Kendalc'h ar c'hevread ha pa gollas ar Bleun-Brug e nerzh. Ouzhpenn-se e kavas gwelloc'h Ar Falz diorren e embannadennoù pedagogel tro-dro d'e gelaouenn Skol Vreiz.
E dibenn bloaz 2015 e voe graet freuz-stal gant Emgleo Breiz’’ diwar ur diouer a werzhioù levrioù. Ne badas ket ket un hanter-bloaz ouzhpenn ar gelaouenn lennegel Brud Nevez.

 Emgleo Breiz evel ti-embann brezhonek 
 Aozadur-disglavier ar c'hevarzheoù kevredet ha merkoù "paeroniet" 
Sellit ouzh ar pennad resisoc'h : Embannadurioù Emgleo Breiz.
Er bloavezhioù 1950, e voe embannet levrioù dindan anv Emgleo Breiz, gant :
 Ar Falz-Skol Vreiz, ur c'hevredad hag a oa dezhañ ur gelaouenn anvet Ar Falz-Skol Vreiz, renet e-pad pell gant Per Honoré, eus Plourin-Montroulez; er bloavezhioù 1970 e savas a-du gant un trede doare-skrivañ, a vez graet "etrerannyezhel" anezhañ gant e implijerien; goude e troas a-du gant ar peurunvan hag e voe savet ti-embann Skol Vreizh;
 Ar gelaouenn lennegel Brud, krouet e 1957, adanvet Brud Nevez e 1977, renet da gentañ gant Per-Mari Mevel ha da-heul, Jakez Salaun, Andreo ar Merser, hag en diwezh gant Fañch Broudig.
 Ar gelaouenn bedagogel, Ar Helenner, renet gant Andreo ar Merser
 Moullerezh prevez ha implij kentrat an embann ameilet dre urzhiataer 
War niverennoù Brud Nevez e veze meneget "Moullet gand Ti-moullerez ar Martolod er Gelveneg (Imprimerie du Marin, le Guilvinec). Pelloc'h e lenner "Moullet ez-prevez gand Brud Nevez".

 Bilañs ar produadur 
Hervez Fañch Broudig, 700 levr ha 312 niverenn eus Brud Nevez a voe embannet e anv Emgleo BreizSifroù meneget e pennad an Télégramme diwar-benn freuz-stal Emgleo Breiz, 12 Du 2015..

En diwezh e tispake Brud Nevez, Ar Skol Vrezoneg hag Emgleo Breiz ur c'hatalog 450 oberenn ennañ. Bep bloaz e teue 10 pe 15 levr nevez gante, met ne veze ket embannet levr ebet ken evit ar vugale, dre m'eo deuet ar peurunvan da vezañ yezh ar c'helenn brezhoneg.

 Aozer Devez ar Brezhoneg 
E-pad dek vloaz e aozas Emgleo Breiz ur gest war an hentoù publik bep Yaou-Bask.

 Burev diwezhañ (2015) 
Prezidant : Fañch Broudig
Besprezidanted : Mari Kermareg, Loeiz Grall
Sekretour : Fañch Colcanap
Teñzorour : Jakez Andre

Izili kevreet 
Er penn-kentañ
 ar gevredigezh Ar Falz (ne voe ket ezel ken adalek ar bloavezhioù 70, pa voe krouet ar skritur etrerannyezhel gant Fañch Morvannou)
 ar gevredigezh Bleun-Brug (aet da get) hag a embanne ar gelaouenn Bleun-Brug hag ar Cahiers du Bleun-Brug. Aozadur katolik kozh a boueze evit ma chomfe  ar brezhoneg yezh an Iliz e Breizh
 Kengevread Kendalc'h (kelc'hioù keltiek) (ne voe ket ezel ken)
 Kengevread War'l leur (kelc'hioù keltiek) (ne voe ket ezel ken)
 Al Leur Nevez (Kemper ha Kerne) : kentelioù brezhoneg, dastum, embann pladennoù gant kanaouennoù poblek ...
 Skolig al Louarn (Goueled Leon) : ur mirdi e Plouvien, kentelioù brezhoneg, obererezhioù evit ar vugale...
 Ar Skol Vrezoneg (Brest) : Kentelioù brezhoneg, embannadurioù...
 Ar Skol dre Lizer : kentelioù brezhoneg dre lizher

Tud
Prezidanted 
 Léon Toulemont (1896-1959), bet prezidant Kêr-Vreizh, bet sekretour Unvaniez Difennourien ar Brezoneg
 Pêr Mokaer, (1959-1961), kuzulier kanton Eusa, bet e Framm keltiek Breizh, bet prezidant Kendalc'h
 Per-Mari Mevel (1915-1983), kelenner ha skrivagner
 Jean Tricoire, medisin, saver un hentenn-deskiñ brezhoneg
 Armand Keravel, skolaer ha penn Ar Falz e 1945
 Andreo ar Merser, skolaer, saver ar Skol Vrezoneg, anvet da brezidant a enor
 Fañch Broudig (1946), prezidant diwezhañ

 Bet izili oberiant 
E Kengevread Emgleo Breiz eo bet oberiant :
 Andreo ar Merser, bet skolaer Ar Falz, saver hentennoù ha dafar evit kelenn ar brezhoneg
 Charlez ar Gall, bet skolaer Ar Falz, den ar skingomz hag ar skinwel brezhonek
 François Falc'hun (1909-1991), beleg ha chaloni, kelenner skol-veur, yezhoniour brezhoneg, krouer ar skritur seurtanvet skolveurieg, bet er Bleun-Brug
 Frer Visant Seite (1908-1993), a savas ar Skol dre Lizer, diwar skouer Skol Ober, bet sekretour meur ar Bleun-Brug
 Visant Fave, den a iliz, bet chaloni, ha goude eileskob Eskopti Kemper ha Leon, bet er Bleun-Brug
 Loeiz Dujardin, skrivagner brezhonek, bet prezidant ar Bleun-Brug
 Per-Jakez Helias, kelenner skol normal, liesskrivagner brezhonek, den ar skingomz brezhonek hag arbennigour war hengounioù sevenadurel Breizh 
 Per-Mari Mevel, kelenner lise ha liesskrivagner brezhonek
 Fañch Morvannou, kelenner skol-veur
 Pêr Trepos, kelenner skol-veur, yezhoniour brezhoneg, den ar skingomz brezhonek
 Loeiz Roparz, kelenner skol normal hag arbennigour war hengounioù sevenadurel Breizh, krouer Al Leur Nevez
 Anna-Vari Arzur, leanez
 Remi Derrien (1946-2009), kelenner saozneg, den a c'hoariva
 Yvonne Coz
 Fañch Broudig (prezidant diwezhañ), kelaouenner, enklasker war ar brezhoneg ha den ar skingomz hag ar skinwel brezhonek
 Mari Kermareg, den ar skinwel brezhonek
 Gilles Goyat
 Patrig Gouedig
 Jakez Andre
 Louis Grall
 Maguy Kerisit...

 Notennoù ha daveennoù 

 Levrlennadurezh 
 Actualité d’Emgleo Breiz ?, pennad gant Fañch Broudic e-barzh La Bretagne Linguistique
Iwan Wmffre, Breton Orthographies and Dialects: the Twentieth-century Orthography War in Brittany'', 2 levrenn, Oxford, Peter Lang, 2007, (xxviii + 782 pp). 

Rummad:Kevredigezhioù sevenadurel Breizh
Rummad:Tier-embann brezhonek
Rummad:Emgleo Breiz