Tiranoktoned

An DiranoktonedEus an henc'hresianeg τύραννος, túrannos, « tirant » ha κτείνω, kteínô, « lazhañ » eo an anv a reer eus daou zen, Harmodios (war-dro 530-514 kent JK) hag Aristogeion (war-dro 550-514 kent JK),, a lazhas Hipparc'hos, tirant Aten, er bloavezh 514 kent JK, hag a voe lazhet tost kerkent. An "dieuberien" a vez graet anezhe ivez.

Dont a rejont da vezañ harozed eus Aten abalamour do ferzh e diskar an diranted.
Bet int ar c'hentañ Gresianed a voe kavet dellezek gant o c'henvroidi da gaout un delwenn savet dezheW.E.H. Lecky History of European Morals, (embannadur 1898), II, 274-95.

An div vammenn bennañ diwar-benn drouklazh an tirant eo hini Toukidides (VI, 56-59) ha Bonreizh Aten (XVIII) gant Aristoteles.

 Marevezh istorel 
Kemer ar galloud a reas Peisistratus e 561. Un tirant a vez graet anezhañ, met ar ger henc'hresianek tyrannos ne dalvez ket e oa un den kriz, nemet eo dre nerzh eo e kemeras ar galloud. Peisistratus a blije d'ar bobl peogwir e reas pinvidigezh ha galloud Aten, goude ma veze kasoni outañ e tiegezhioù an noblaénsed kozh o doa kollet ar galloud.

Pa varvas Peisistratus e 527/528 e renas e zaou vab Hippias hag Hipparc'hos war e lerc'h. Kenderc'hel a rejont hervez an hent diskouezet dezho gant o zad, met displijet e voe an dud pa grogas Hipparc'hos da c'hoari gant e c'halloud.

 Ar muntr 
Kement-se a c'hoarveze er bloavezh 514 a-raok JK eta. 
Un Atenad eus ar renkad etre e oa Aristogiton, hervez Thucydides, war-dro 35 bloaz dezhañ. Hervez Lukian Samosata avat, en e ziviz flemmus Ar C'horbiner  (48), e oa Aristogiton « un den eus ar werin hag ur paour».</ref>.

Harmodios, ur paotr yaouank eus noblañs kêr, e "bleuñv kened e yaouankiz" hervez an istorour, a oa e vuiañ-karet, e eromenosToukidides Brezel Peloponnesos (VI, 54, 2)..

Hervez ToukididesBrezel Peloponnesos (VI, 56, 1)., en doa bet Hipparc'hos, hag eñ unan eus ar Bisistratided (gourvibien an tirant kozh Pisistratos), ur gabestrenn digant Harmodios. Evit reiñ un distro lous e klaskas un doare a-feson.

Pediñ a eure c'hoar ar paotr yaouank da vezañ kaneforos (dougerez ar baner) e lidambroug ar Panathénées. Kement-se a oa un enor ha ne veze kinniget nemet da verc'hed uhelañ tiegezhioù Aten. Goude-se, dirak an holl, e kasas anezhi kuit war-zigarez ne verite ket an enor-se.

Hervez Aristoteles (XVIII, 2)., e oa Thessalos, mab da serc'h Peisistratus, ur vaouez a oa genidik a Argos anezhi, un den a oa hanter-vreur da Hipparc'hos neuze, hag en doa bet ar gabestrenn digant Harmodios hag a viras ouzh e c'hoar a vezañ kaneforos. 
Ne vern penaos eo war-lerc'h an darvoud-se e c'hoantaas Harmodios hag Aristogiton klask kaout an dizober eus Hipparc'hos, a reas ar vezhekadenn, hag ivez eus e vreur Hippias, a oa ar galloud etre e zaouarn e gwirionez. 

 Liammoù diavaez 

 Istor Harmodius hag Aristogiton Projet Androphile - Ar garantez etre paotred en istor ar bed

 Notennoù 

Rummad:Ateniz an Henamzer
Rummad:Henc'hresianed ar VIvet kantved a-raok J.-K.