C'hoarioù Olimpek an Henamzer

C'hoarioù Olimpek an Henamzer (henc'hresianeg τὰ Ὀλύμπια, ta Olympia; Ὀλυμπιακοὶ Ἀγῶνες (Katharevousa), Ολυμπιακοί Αγώνες (Dimotiki) Olympiakoi Agones) a oa un heuliad kentstrivadegoù atletek dalc'het en enor da Zeus gant kannaded eus keodedoù Henc'hres. Orin resis ar c'hoarioù olimpek zo displeget gant mojennoù hepken met ar rolloù a ziskouez e krogjont e 776 kent J-K. en Olimpia en Henc'hres. Lidet e voent betek 393 eus hon oadvezh ma voent diframmet gant an impalaer Teodosius I e-doug ar c'houlzad renet da ober ur relijion-Stad eus ar Gristeniezh. Dalc'het e veze ar c'hoarioù bep pevar bloaz, pe olimpiadenn, evel ma teuas an unanenn amzer-mañ da vezañ anavet. Pa veze lidet ar c'hoarioù e veze un dreverzh olimpek evit ma c'hallfe an atleted beajiñ eus o c'heoded betek Olimpia e surentez. Ar prizioù roet d'an drec'herien a oa kurunoù delioù lore. 

Dont a reas ar c'hoarioù olimpel da vezañ ur benveg politikel implijet gant ar c'heodedoù da ziskouez e oant galloudekoc'h evit o enebourien. Embannet e veze ar c'hevredadoù politikel eno gant ar bolitikourien, ha pa veze brezel e veze profet aberzhioù d'an doueed evit an trec'h. Ar c'hoarioù olimpek a oa a-bouez ivez abalamour ma veze dalc'het lidoù relijiel en o c'herzh. Kenstrivadegoù arz a veze ivez. Un delwenn vras eus Zeus, unan eus Seizh Marzh ar Bed a oa bet savet en Olimpia en enor d'an doue a oa lidet ar c'hoarioù en e enor. En em vodañ a rae ar gizellerien hag ar varzhed bep olimpiadenn da ziskouez o oberennoù arz.

Disheñvel e oa ar c'hoarioù olimpek en Henamzer diouzh re bremañ. Nebeutoc'h a genstrivadegoù a oa, ha ne oa nemet an dud dieub hag a oa gresianegerien a c'halle kemer perzh (daoust ma oa meneget ur vaouez Bilistic'he da vezañ trec'het en ur genstrivadeg). Keit ha ma toujent d'an dezverkoù-se e c'halle atleted eus forzh peseurt bro pe keoded kemer perzh. Dalc'het e veze atav ar c'hoarioù en Olimpia kentoc'h evit cheñch lec'h evel ma'z eo hengoun ar c'hoarioù olimpek hiziv an deiz. Koulskoude e veze enoret ha priziet holl an atleted a oa aet ar maout gante evel er C'hoarioù olimpek a-vremañ. Brudet e veze ar c'hurioù o doa kaset da benn dre holl hag enrollet e vezent er bloazdanevelloù d'ar rummadoù da zont da vezañ gouest da dañva o ferzhioù mat.

 Istor 

Ar roue Oenamos a oa bet skoet e-barzh ur redadeg gant Pelops. Pelops a lidas e drec'h en ur ober ar c'hoarioù Olimpek.

E 776 a-raok Jezuz-Krist an hini e krogas ar C'hoarioù Olimpek. Arsav brezel a oa etre ar c'heodedoù evit ma c'hellfent dizaon mont da Olimpia da genstrivañ.

 Ar sportoù 

Meur a sport a veze pleustret:

 bannañ ar bladenn ;
 bannañ ar pouez ;
 lammat ;
 gouren...

Bremañ avat eo lies-mat ar sportoù a vez c'hoariet e-kerz ar c'hoarioù-se ur spered a beoc'h, ar mennad da chom a-sav gant ar brezel.

 Gwelet ivez 
 C'hoarioù Olimpek modern

 Notennoù 

 Liammoù diavaez 
 The Ancient Olympics
 The Real Story of the Ancient Olympic Games
 Les jeux olympiques en Grèce
 Die Olympischen Spiele der Antike

Rummad:Istor Henc'hres
Rummad:C'hoarioù olimpek en Henamzer