Henbont

Henbont a zo ur gumun hag ur gêr e Breizh e departamant ar Mor-Bihan. Pennlec'h kanton Henbont eo.
 Douaroniezh 

 War lez ar stêr Blavezh emañ Henbont.
 Anv 
 Erwan Vallerie (1995) : Henpont, XIIè; Henbunt, 1114; Henbont, 1200, 1235; Hennebond, 1260; Heinbont, Hennbont, 1264; Hembont, Haenbunt, 1264; Henbont, 1265, 1270; Hembont, 1270, 1274; Sancto Caradoco de Henbont,1278; Hembont, 1280; Henbont, 1280, 1281; Hembont, 1288; Henebont, 1301; Hennebont, Henbont, 1304; Hambont, Hannebon, 1311; S.           Caradouc pres Hembont, 1332; Henebont, Saint Karadec, 1334;           Henebont, 1343, 1345; Hembont, 1349, 1354; Henbont,  1363; Hannebont, 1371; Henbon, Hembon, Hennebon,  Hennebont, 1371; Henebont, 1380; Hembont, 1411; Henbont, 1412, 1420; Henbond, 1420; Hennebond, 1423; Hennebon, 1450; Henbont, 1486; Henebon, 1488; Henbons, Henbond, Henbourd, 1516; Hennebond, 1576, 1591; Henbont, Hennebont, 1591; Henebont, Henebond, 1596; Henbont, 1630; Ennebont, 1636; Hennebon, 1779; 

 Ardamezioù 
En glazur e lestr en sabel war ur mor en argant, e ouelioù en argant karget en erminoù, ha spararoueziet en gul.
 Brezhoneg 
 Ar Brezoneg er Skol 
 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skolMarsel Guieysse, La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle, pajenn 266, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936 .
 Ya d'ar brezhoneg 

 D'an 22 a viz Here 2009 e oa bet votet live 2 ar garta Ya d'ar brezhoneg gant Kuzul-kêr ar gumun.
 D'ar 27 a viz Mezheven 2013 e oa bet votet live 3 ar garta Ya d'ar brezhoneg gant Kuzul-kêr ar gumun.
 D'ar 4 viz Here 2013 e oa bet roet label 2 ar garta Ya d'ar brezhoneg da gumun Henbont.
 Deskadurezh 
 Ur skol divyezhek a zo eno abaoe 1997.
 E distro-skol 2024 e oa enskrivet 210 skoliad er c'hlasoù divyezhek (10,7% eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)Distro-skol ar c’helenn divyezhek.
 Istor 

 Henamzer 
 An hentoù roman eus Darioritum (Gwened bremañ) da Lokmaria-Kemper hag eus Vorgium (Karaez bremañ) da v-Blabia (Porzh-Loeiz bremañ) a dreuze ar Blavezh en Henbont. Ur c'hastrum a voe savet gant ar Romaned war lez dehou ar Blavezh da ziwall an hentoùHenri Guiriec, La Région de l'Ellé - bas et haut Ellé, e ti an aozer, 1939, (e galleg), pajenn 16.

 Guntiern, manac'h ha sant brezhon, a zeuas a Gemperle betek LokouiarnHenri Guiriec, La Région de l'Ellé - bas et haut Ellé (pajenn 24), e ti an aozer, 1939.


 Brezel hêrezh dugelezh Breizh: lakaet oa bet seziz war Henbont gant arme Charlez Bleaz e 1342, e-lec'h ma oa bet kavet repu gant Janed Flandrez. Un nozvezh, d'ar 6 a viz Even 1342, e penn ur strollad soudarded, ez eas e-maez ar gêr da c'hwezhañ tan e teltennoù an enebourien. O tennañ splet eus an darvoud e teuas-hi a-benn da dizhout An Alre a c'hellas-hi degas 500-600 marc’heg d'he heul betek an Henbont pemp devezh diwezhatoc'h. Da-heul an taol-ouesk-se e voe graet Janed ar Flamm anezhi. Dont a reas bigi ha soudarded saoz gant Wauthier de Masny ha Robert d'Artois da zieubiñ an Henbont e miz Even 1342.

 1588: trubuilhoù, drailhet dorioù kouent Karmez ha gloazet ur manac'h da varv d'ar 14 a viz C'hwevrer; ar vosenn oc'h ober he reuz e kêrLa vie des Carmes d'Hennebont en 1588.

 Emsavadeg ar Bonedoù ruz, miz Eost 1675: daou zen a voe barnet d'ar marv gant Prezidial an Henbont, Marc Lemoigne d'ar 17 hag ur skoedour, Christophle du Quellenec d'ar 21 evit bout bet kemeret perzh en emsavadegYvon Garlan ha Claude Nières, Les Révoltes bretonnes de 1675 - papier timbré et bonnets rouges, Éditions Sociales, Pariz, 1975 (e galleg), pajennoù 156 ha 157.

 Mervel a reas ur bern tud en Henbont hag er vro e 1699 gant ar vosenn. Gouestlet e voe gant Henbontiz lakaat d'ober un delwenn argant d'an Intron-Varia evit bout diwallet ouzh ar c'hleñvedinfobretagne.com.

 1783: en Henbont e voe krouet ar 6vet Rejimant Husarded. Kaset e voe da Lauterbourg en Elzas. E goronal-perc'henn a oa Armand Louis de Gontaut-Biron, dug LauzunCavaliers-Blindés.
 Dispac'h Gall 
 Melestradurezh: krouet e voe kumun Henbont e 1790Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 134 . Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Henbont da benn ur c'hanton, hini Henbont, ha da benn un distrig, distrig HenbontJean-Louis Debauve, La Justice révolutionnaire dans le Morbihan, e ti an aozer, Pariz, 1965, pajenn 36 , nav c'hanton ennañ: an Oriant, Bubri, Gwidel, Henbont, Kervignag, Langedig, Ploue, Pont-Skorf ha Porzh-Loeiz. Henbont hag an Oriant a faote dezhe o-daou kaout sez an distrig, an hini melestradurel hag an hini lezvarnel. Hervez an dekred bet kemeret gant ar Vodadeg Vroadel e miz Eost 1790 e voe krouet al lez-varn a zistrig en Oriant. Gant Bonreizh Bloaz III (22 a viz Eost 1795) e voe lamet an distrigoù ha bodet e veze kuzulioù-kanton (ne chome tamm emrenerezh ebet gant kumunioù ar c'hanton)Jean-Louis Debauve, La Justice révolutionnaire dans le Morbihan, e ti an aozer, Pariz, 1965, pajenn 187 . Brasaet e voe Kanton Henbont e 1801 gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801)Cassini - EHESS - Henbont - Fichenn ar gumun , dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix. Lakaet e oa bet Henbont en Arondisamant an Oriant krouet e 1800.


 1862: erruet an hent-houarn (linenn Landerne Savenneg) en Henbont.


 Brezel-bed kentañ  
 Ur c'hamp-bac'h a voe digoret er gumun e 1914 evit derc'hel enbroidi eus ar stadoù o stourm ouzh Bro-C'hall ennañdiwar ar raktres bet graet gant ar gouarnamant gall e 1913, Jean-Claude Farcy, Les camps de concentration français de la première guerre mondiale (1914-1920), Pariz, Anthropos Economica, 1995kalz anezhe a oa fichennaouet er c'harnedoù "A" (dilezet e oa bet hemañ e 1909), pe "B"1914 - 1918 - Des champs aux tranchées, Liv'Editions, Ar Faoued, 1998, pajenn 135 .
 Mervel a reas 342 vilour ag ar gumun, da lavaret eo 3,97 % eus he foblañs e 1911Monumant ar re varv.
 Brezel diabarzh Rusia  
 Mervel a reas ur Zouav eus ar gumun en Odessa d'an 29 a viz Kerzu 1918Fichenn hiniennel - Memorial Genweb.
 Eil brezel-bed  
 Daou frontstalag a oa bet gigoret en Henbont e 1940, an Nn 183 b hag an Nn 182, hemañ a voe treuzkaset da Savenneg d'an 18 a viz Kerzu 1940Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, p.139.
 1941: Camille-Horace Herwegh, maer ar gumun, a zilezas e garg, e eil-maer kentañ, Le Borgne, a voe digefridiet d'an 8 a viz MeurzhAnnik Le Guen, Le Morbihan sous le Gouvernement de Vichy, miz Kerzu 1993.
 Digoret e voe ur fouzhlec'h gant an Alamaned e-tal an ti-garRoger Leroux, Le Morbihan en guerre 1939-1945 , Imprimerie de la Manutention, Mayenne, 1991, pajenn 259 .
 D'ar 6 a viz Eost 1944 e krogas emgannoù an dieubidigezh en Henbont; d'ar 7 a viz Eost: tro ugent a dud a voe lazhet ha tro 180 den all a zo gloazet gant ar melloù-dir tennet gant an Alamaned; distrujoù bras a voe e kêr ivez; an emgannoù a badas betek an 11 a viz Eost; un hollad a 39 den nann-soudard, 4 soudard "FFI" ha 150 soudard alaman a oa marvet abaoe an 6 a viz EostLorient dans la guerre.
 D'an 11 a viz Eost 1944: dek den nann-soudard a voe jahinet ha fuzuilhet gant an AlamanedRené Le Guénic, Morbihan - Mémorial de la Résistance, 1998, pajenn 228.
 D'an 22 a viz Eost 1944: seizh soudard eus an 10 kaderv (Rangers) "FFI" a voe lazhet e "Toull-Douar" gant tennoù alamanRené Le Guénic, Morbihan - Mémorial de la Résistance, 1998, pajenn  231.
 D'an 23 a viz Mae 1945 e voe kavet korfoù marv daou zen eus ar gumun e-tal gwikadell Porzh-Loeiz. Er Rezistañs e oant; fuzuilhet e oant bet gant al lu alamanRené Le Guénic, Morbihan - Mémorial de la Résistance, 1998, pajennoù  315-316.
 Brezelioù didrevadenniñ  
 Mervel a reas eizh milour eus ar gumun e-pad Brezel Indez-Sina ha c'hwec'h arall en Afrika an HanternozMonumant ar re varv.
 Monumantoù ha traoù heverk 

 Mogerioù-kreñv ha tourioù.
 Puñs e kreiz-kêr.
 Penn-iliz Intron-Varia ar Baradoez, 1513-tro 1530; ur chapel e oa da gentañ e parrez SantJili, ar barrez orin; savet e voe da iliz-parrez e 1570; dre ma voe prometet gant Henbontiz lakaat d'ober un delwenn argant d'an Intron-Varia evit bout diwallet ouzh ar vosenn e 1699 e raer ivez Intron-Varia ar Ro (Levr Oferenn Priellec 1927 p. 832) anezhi; e 1913 e voet savet da bennilizinfobretagne.com.
 Iliz katolik Sant Jili.
 Iliz katolik Sant Karadeg, .
 Chapel Sant Guntiern, e Lokouiarn.

 Ar stal-roñseed stad, bet krouet e 1857.
 Monumant ar re varv dirak ar maerdi, luc'hskeudenn ha kartennoù-post Memorial Genweb. Dioueliet e voe d’ar 4 a viz Gwengolo 1921Université de Lille.
 Monumant ar re varv e karter "Sant Jili", e bered ar c'harter, luc’hskeudennMemorial Genweb.
 Plakennoù ar re varv (1914-1918 ha Brezel diabarzh Rusia) en iliz katolik Intron-Varia ar Baradoez, luc’hskeudennMemorial Genweb.
 Kumunioù amezek 

 Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 

 Melestradurezh 









 Post 

 An ti-post.
 Tud brudet 
 Loeiz Herrieu, bet o terc'hel tachenn e Sant-Karadeg.
 Yann Moñforzh, dug Breizh, bet ganet (war-dro 1294) ha marvet eno (26 a viz Gwengolo 1345).
 Benito Mussolini, dispac'hour italianLe Télégramme.
Tud bet ganet eno
Vincent Huby, jezuist misioner, ganet e Henbont e 1608, marvet e Gwened e 1693
Youenn Pezron, Sistersian, breutadegour; devarnour; en deus kenlabouret war Mémoires de Trévoux. 1640-1706
Jakez-Mari-Josef Boutiez a Gerorguen / Jacques-Marie-Joseph du Boutiez de Kerorguen; bet ganet en Henbont (31 a viz Eost 1756), kuzulier ouzh Breujoù Beizh. Divroad, kemeret perzh gantañ en dilestradeg c'hwitet ar roueelerien e Kiberen, e 1795. Lazhet eo bet d'an 20 nivôse AN IV / Sul 10vet a viz Genver 1796, tro-dro da Gregam.
Gweltaz ar Fur (1950).
Tud bet marvet eno
 Guntiern, manac'h e Lokouiarn.
 Herri Kaouisin, embanner, skrivagner, skeudennaouer ha filmaozer, 12 a viz C'hwevrer 2003.
 2009: Frañsez ar C'hemener, beleg, person katolik Bretoned Pariz.
 Ardamezeg ar familhoù 
80pxJérôme d'Arradon, kabiten ar Re-Unanet
En sabel e seizh mailhenn en argant, 3, 3, 180pxBaillet, 
Aotrounez Kerandreff (Kerandré) e Sant-Karadeg-Henbont.

En argant e deir askolenn geotet bleuniet en gul80px??? Beaujouan; senesal Henbont e 1597.

Geotet e femp c'hregilhenn en argant, 2, 2, 1
 Gevelliñ 
 Bro Kêr Abaoe border|25px Alamagn Kronach 1990 border|25px Mali Mourdiah 1990 border|25px Kembre Y Mwmbwls 2004 border|25px Palestina Halhul 2010
 Levrlennadur 
 Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
 Liammoù diavaez 
 Henbont war lec'hienn Geobreizh
 Notennoù ha daveoù 

Rummad:Kumunioù ar Mor-Bihan
Rummad:Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790
Rummad:Emsavadeg ar Bonedoù ruz
Rummad:Pennlec'hioù distrigoù Breizh
Rummad:Kampoù-bac'h gall ar Brezel-bed kentañ
Rummad:Ar Brezoneg er Skol
Rummad:Tud lakaet d'ar marv gant al lu alaman e Porzh-Loeiz e 1944
Rummad:Sankenn an Oriant