Roll an impalaerien roman

Kinniget eo amañ roll an impalaerien roman betek fin Impalaeriezh roman ar C'hornôg, gant deiziadoù ren pep hini anezho.

Ret eo kaout soñj ne dalveze an termen latin imperator, a deuio ar ger "impalaer" anezhañ, nemet da ober anv eus ur garg vilourel a-douez an holl gargoù all dalc'het gant un den. Da envel an impalaer e rae ar Romaned gant an anv "Kaezar" (Caesar) kentoc'h, ha dreist-holl gant "Aogust" (Augustus). 

Soñjal a rae an dud e oa kar an holl impalaerien da Gaezar mod pe vod, ha ma ne oa ket dre ar gwad e oa e-giz pa vijent bet advabet gantañ, hag ul liamm familh speredel a oa etrezo ha Kaezar ; gwir eo e oa an impalaerien gentañ eus familh Kaezar.

 Aogust 
En desped d'ar pezh a c'halljed soñjal, n'emañ ket Caius Julius Caesar e-touez an impalaerien roman. August eo a seller outañ evel an impalaer kentañ, ha meur a abeg zo da se. 
 Eñ eo, ha neket Kaezar, a lakaas un termen d'ar prantad distabilded politikel en deus merket dibenn ar Republik roman ;
 Eñ eo, ha neket Kaezar, a zeuas a-benn da gavout ur c'hempouez etre ur galloud nevez kreñv a-walc'h evit chom en e sav hag an ensavadurioù republikan kozh a zo padet daoust da bep tra.
A-benn ar fin eo bet drouklazhet Kaezar dre ma kave da lod ne zouje ket d'an ensavadurioù-se : dre heg e oa bet anvet da "ziktatour" (dictator) da viken e 45 kt JK, ha pourmen a rae e galite e Roma end-eeun gant e serc'h Kleopatra (rouanez Egipt). 
Diwall mat a reas Aogust da zoujañ d'an ensavadurioù kozh, ar Sened peurgetket ha, kontrol da Gaezar, e ouias ren ur vuhez prevez eeun hep re a bompadoù ( me n'on nemet primus inter pares – kentañ keodeour Roma ,  emezañ). E-keit-se e kendalc'he da verniañ kargoù politikel, relijiel ha milourel war e anv.
 Gantañ e voe kaset da benn an adreizhadennoù a oa bet embannet gant Kaezar, hep o lakaat da dalvezout. Evel-se e roas d'an Impalaeriezh un tres armerzhel ha kevredigezhel disheñvel-mat diouzh ar pezh a oa bet re ar Republik.

 Impalaerien betek diskar an Impalaeriezh 
 Impalaeriezh uhelañ 

  Impalaeriezh uhelañ Tierniezh Julio-Klaoda Aogust  -27-+14 Tiber  14-37 Kaligula  37-41 Klaoda I  41-54 Nero  54-68  69, Bloavezh an tri Impalaer  Galba  68-69 Othon Genver-Ebrel 69 Vitellius  Ebrel-Kerzu 69 Flavianed Vespasianus  69-79 Titus  79-81 Domitianus  81-96 Antonined Nerva  96-98 Trajan  98-117 Hadrian  117-138 Antoninus Pius  138-161 Marcus Aurelius &  Lucius Verus 161-180 161-169 Commodus  180-192

 Enkadenn an  hag an Impalaeriezh diwezhañ 

 Enkadenn an IIIe kantved 193, eil bloavezh gant pevar Impalaer Pertinax  Genv.-Meurzh 193 Didius Julianus Meurzh-Mezh. 193 Clodius Albinus 193-197 Tierniezh Severus Septimus Severus  193-211 Caracalla& Geta 211-217 211-212 Macrinus  217-218 Elagabal pe Heliogabalus  219-222 Severus Alexander  222-235 Anarkiezh vilourel Maximinus Thrax  235-238 Gordianus I ha Gordianus II  C'hwev. 238 Pupienus ha Balbinus  C'hwev.-Mae 238 Gordianus III  238-244 Fulup an Arab  244-249 Decius  249-251 Trebonianus Gallus  251-253 Aemilianus  Ebr.-Eost 253 Marevezh an "30 Tiran" Valerianus (Reter) &  Gallienus (Kornôg) 253-260 253-268 Impalaeriezh diwezhañ Illiria Claudius II   268-270 Quintillus  Eost-Here 270 Aurelianus 270-275 Marcus Claudius Tacitus  275-276 Florian  Eost-Gwen. 276 Probus  276-282 Carus  282-283 Carinus (Kornôg)  Numerianus (Reter) 283-285 283-284 Tetrarkiezh Diocletianus (Reter) &  Maximianus (Kornôg)  284-305 285-305 ha 306-310 Galerius (Reter) &  Constantius Chlorus (Kornôg)  293-311 293-306 Maximinus II (Reter) &  Severus II (Kornôg)  305-313 305-307Maksent (skraper) 306-312 Tierniezh Kustentin Kustentin I (Kornôg) &  Licinius Ier (Reter)  306-337 308-324 Bassianus (Kaezar ar Reter)  314-314 Licinius II (Kaezar ar Reter)  317-324 Crispus (Kaezar ar C'hornôg)  317-326 Dalmatius hag Hannibalianus (Reter)  335-337 Constantius II (Reter) & Constans Iañ (Kornôg) &  Constantinus II (Kornôg) 337-361 337-350 337-340 Nepotianus (Kornôg)  C'hwev. - Meurzh 350 Gallus (Kaezar ar Reter)  351-354 Juluan II  355-363 Jovianus  363-364 Tierniezh ar Valentinianed  Valentinian I (Kornôg) & Valens (Reter) 364-375 364-378 Flavius Gratianus  367-383 Valentinian II (Korn(359-383)ôg)  375-392 Tierniezh Teodosius Teodosius I (Reter)  378-395
Bet eo Teodosius I an Impalaer diwezhañ o ren da vat war an Impalaeriezh Roman a-bezh. E zaou vab a renas war e lerc'h :
 Arcadius en impalaeriezh Reter, hag 
 Honorius en hini ar C'hornôg.

Eeunaet eo an daolenn a-is :
 N'eo ket meneget enni an darn vrasañ eus ar skraperien, dreist-holl re marevezh an "30 tiran", lodenn zuañ an anarkiezh vilourel ha bet anvet evel-se abalamour d'an niver a skraperien c'halloud emanvet Impalaer (Tiran evit gwir);
 An Impalaerien merket Kaezar n'int ket bet Aogust gwech ebet;
 Pa'z eus bet meur a Impalaer o rannañ ar galloud etrezo eo merket Reter pe Kornôg hepken, hep mui a vunudoù; ouzhpenn n'eo ket padet an holl rannoù galloud atav hag Impalaerien zo, bet lakaet e penn ur ranndir bennak e penn-kentañ, zo en em gavet e penn an Impalaeriezh a-bezh da c'houde (da skouer : Kustentin I, bet an Impalaer nemetañ etre 324 ha 335 ).

 Tun memor 
Un tun memor zo evit derc'hel soñj eus roll an 12 Impalaer roman kentañ (Kaezar e-barzh). N'eus ken sevel ur frazenn aes da zerc'hel soñj anezhi ma ya pep silabenn d'ober deroù anv un Impalaer :

"Kaezaotika, Klaonegalo, Vivestido" (Kaez | ao | ti | ka | klao | ne | gal | o | vi | ves | ti | do)

Kaez => Kaezar ; 
ao => Aogust ;
ti => Tiber ;
ka => Kaligula ;
Klao => Klaoda ;
ne => Neron ;
gal => Galba ;
o => Othon ;
Vi => Vitellius ;
ves => Vespazian ;
ti => Titus ;
do => Domitian

Gallout a reer astenn ar frazenn-mañ da Impalaerien all. Dont a ra da vezañ : "Kaezaotika, Klaonegalo, Vivestido, Netrajhadan, Marcosepca" (Kaez|ao|ti|ka|klao|ne|gal|o|vi|ves|ti|do|ne|traj|had|an|mar|co|sep|ca)

 Impalaerien ar C'hornôg war-lerc'h 395 
 Tierniezh Teodosius ( kendalc'h ) Honorius  392-423 Maksim (skraper)  409-411  Attale (skraper)  409-410 ha 414-415 Konstañs III  C'hwev. - Gwen. 421 Jean (skraper)  423-425 Valentinian III  425-455 Impalaerien ziwezhañ'|-
| Petronius Maximus || align="center" | Meurzh-Mezh. 455
|-
| colspan="2" align="center" | etrerenad (2 viz)|-
| Avitus || align="center" | 455-456
|-
| colspan="2" align="center" | etrerenad (5 miz)|-
| Majorian || align="center" | 457-461
|-
| Libius Severus || align="center" | 461-465
|-
| colspan="2" align="center" | etrerenad (2 vloaz)'' Anthemius  467-472 Olybrius  Goue.-Here 472 Glycerius  473-474 Julius Nepos  474-475 Romulus Augustus  475-476

E 476 e oa aet da get Impalaeriezh roman ar C'hornôg pa voe torret Romulus Augustus, an Impalaer diwezhañ, eus e garg gant Odowakar. 

 Impalaerien ar Reter goude 395 
Gwelet Roll Impalaerien Bizantion

Aet eo da get e 1453 Impalaeriezh roman ar Reter, bet anvet ivez Impalaeriezh vizantion adal ar Grennamzer uhelañ, p'eo bet preizhet Kergustantin gant an Durked.

 Gwelet ivez 
 Impalaerezed Roma
 Roll Impalaerien Bizantion
 Monarkiezh roman
 Henroma

 Liammoù diavaez 
  Impalaerien roman.net, lec'hienn klok-tre met da embreger gant evezh.
  Ar rann gouestlet d'an Impalaerien roman war al Lec'hienn Web.Genealogie

Rummad:Impalaerien roman
Impalaerien roman
Rummad:Henroma