Bruz

Bruz a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
 Douaroniezh 
Ar Sec'h a gember gant ar Gwilen e Bruz.

 Anv 

 Stummoù skrivet 

 Ogée (1780) : "Brutz. Ar barrez se e oa anvet gwechal Saint-Armel".
 Marteville et Varin (1843) : Brutz.
 Erwan Vallerie (1995) : "Brud, 1066; Breuth, 1084; Bruxa, 1164; Breuz, 1247; Brutz, 1779".
 Hervé Abalain (2000) : "Brud e 1067, Bruxa e 1164"
 Daniel Delattre (2004) : "Breud meneget e-kerzh XIè".

 Gerdarzh 

 Hervé Abalain (2000) : « kinnig a ra da dostaat ouzh ar galianek brucos / brucus, brug ».
 Dauzat et Rostaing (1960-1978) : « pourrait être un *brucius, dérivé du gaulois brucus, bruyère. Voir Bruch ».
 Embannadurioù Flohic : « de bruyère ou du nom celtique brug, "buisson", ou, par déformation, de breiz, "Bretagne ».

 Ardamezioù 
"benet etre gwad ha sabel, ur c'houwifrell kommek en glazur, balirant war al lodennadur; ar c'hentañ karget gant ur vroennenn brug geotet, an eil gant ur groaz brezel 1939-1945 gant ur steredenn en arc'hant alaouret; e gab en erminoù"

 Brezhoneg 
 4,5 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonekJean-Yves Le Moing, Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne, Coop Breizh, 1990, p. 335.

 Ya d'ar brezhoneg 
 D'ar 4 a viz Gouere 2011 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
 Deskadurezh 
 Klasoù divyezhek a zo eno abaoe 2003Div Yezh Bruz.
 E distro-skol 2024 e oa 122 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (5,9 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)Distro-skol ar c’helenn divyezhek

 Prizioù dazont ar brezhoneg 
 E 2012 e oa bet roet da di-kêr Bruz priz kentañ "Prizioù dazont ar brezhoneg", rummad “Strollegezhioù” gant Ofis Publik ar Brezhoneg.

 Istor 

 Sonj e vez ha penn-lec'h kentañ en em gave e Sant-ArmelJ.B. Ogée. 1780 Cheñchet e vije plas dezhañ goude tan 1529.Marteville & Varin, 1843.

 XVIvet kantved 

 Er bloaz 1529, daou ofiser an arme saoz staliet Bruz e oant lazhet gant kouerien ar vro e-keit e oant o vale. Adalek an deiz war-lerc'h ar soudarded a lakas o krabanoù war ar vuntrerien, e grougas tri anezhi, hag a lakas tan e-barzh ar bourgOgée. op. cit..


 Brezel-bed kentañ  
 Mervel a reas trizek 110 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 3,91% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911 Monumant ar re varv - Memorial Genweb.
 Eil Brezel-bed 
 Mervel a reas trizek den eus ar gumun abalamour d'ar brezel, hep kontañ an dud nann-soudard marvet abalamour d'ar bombezadeg c'hoarvezet e 1944.
 D'ar 4 a viz Du 1943 e kouezhas un nijerez Junkers Ju 88D-1 eus an aerlu alaman (Luftwaffe) gant pevar nijour en e vourzh e "Pierrefitte" e Bruz; lazhet e voe he fevar nijour, douaret int e Mont-de-HuisnesPertes Luftwaffe.
 Bombezet e voe Bruz d'ar sul 7 a viz Mae 1944 gant ar Royal Air Force (aerlu ar Rouantelezh-Unanet): 183 den nann-soudard a voe lazhet er vourc'h. An deiz se e oa sul komunion bras (pask kentañ).thumb|Dismantroù ar gêr hag an iliz goude bombezadeg.
 D'ar 7 a viz Even 1944 e kouezhas ur c'harr-nij B-24H (anvet "Box Car", marilhet 42-52624 ha kodet R5-M) eus aerlu SUA (United States Army Air Forces) e "La Rabine" e Bruz; seizh nijour a voe lazhet (pemp anezhe a zo douaret e Brittany American Cemetery e Montjoie-Saint-Martin e departamant Manche e Bro-C'hall), an tri all –daou anezhe a oa bet gloazet– a voe tapet d'an AlamanedPertes USAAF.
 Trevadennoù 
 Brezel Indez-Sina: c'hwec'h soudard a varvas.
 Brezel Aljeria: ur milour a varvas.

 Monumantoù ha traoù heverk 

 Emdroadur ar boblañs abaoe 1793 

Cassini hag EBSSA

 Melestradurezh 

 Tud 
 Ardamezeg ar familhoù 
80pxBerthou
Baroned CicéEn aour e sparfell en sabel, e benn ouzh kleiz, ur skourrig c'heotet en e bav dehoù, heuliet gant teir rodig-kentr en sabel.80pxla Bizaie

Aotrounez la Rivière.En argant e c'hudon en sabel

(ardamezioù kanus. e galleg ː Bizet = pigeon)Champion de Cicédu HallayMaczon / Le MassonPan

 Liammoù diavaez 

 Lec'hienn ofisiel
  Bruz e Geobreizh

 Notennoù ha daveoù 


Rummad:Kumunioù Il-ha-Gwilen
Rummad:Kumunioù Bro-Roazhon
Rummad:Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed
Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed
Rummad:Bombezadegoù ar Re Gevredet e Breizh e-pad an Eil brezel-bed
Rummad:Ardamezioù