Jakez Konan

Ur skrivagner brezhonek eo Jakez Konan, ganet e Perroz-Gireg (Bro-Dreger - Aodoù-an-Arvor) d'ar 6 a viz Kerzu 1910 ha marvet d'an 11 a viz Eost 2003 e Perroz ivez. Mab e oa da Ewan Gonan, a zeuas da vezañ maer e Perroz e 1935 Listenn maered Perroz ha kar-e-yezh, ha da Varguerite Goubault, eus Pariz. Skrivet en deus kalz war meur a dachenn, er c'helaouennoù peurvuiañ, met un nebeud romantoù pe danevelloù diwar e bluenn a zo bet embannet e stumm levrioù.

Buhez
Ganet eo e Perroz-Gireg (Bro-Dreger - Aodoù-an-Arvor) e 1910 ha marvet d'an 11 a viz Eost 2003. Mab e oa da Ewan Gonan , bet maer e Perroz (1935-1944) ha da Varguerite Goubault. Savet e voe e penn-kentañ e vuhez e Perroz, met da bevar bloaz ez eas gant e dud da Sannois e-kichen Pariz, hag e vevas eno betek 1918. E dud a oa marc'hadourien had a bep seurt, hag e dad a oa mestr-skol dre ma vanke kement a skolaerien en abeg d'ar brezel oc'h ober e reuz.

D'an oad a eizh vloaz e c'houlennas digant e dud kas anezhañ da Berroz da di e vamm-gozh, Eno eo e peurzeskas ar yezh. Kaset e voe neuze e pañsion da Skolaj Sant-Jozef e Lannuon. Un eñvor fall e viras eus ar c'houlzad-mañ. Evelkent e reas anaoudegezh gant kalzik a dud kar-o-bro er skolaj-mañ, tud evel Maodez Glanndour, Pêr Bourdellez ha kalz a reoù all a oa krog da vezañ dedennet-mat gant ar yezh hag ar vro.

Tapet live ar vachelouriezh gantañ, ez eas da dremen un hanter bloavezh da Vro-Alamagn e 1928 da zeskiñ alamaneg dre un eskemm etre familhoù. An darvoud-mañ a sikouras anezhañ diwezhatoc'h da dreiñ testennoù diwar ar yezh-se.

Goude-se, deuet en-dro d’ar vro, ez eas da labourat en un ti-bank, ar Bank Peron. Eno eo e reas anaoudegezh gant e wreg, ha dimeziñ a reas gant Anna-Vari Glou eus Perroz-Gireg ivez e 1932. Bet o deus pemp a vugale : Ivona, Erwan, Herve, Annaig (1946-1949) ha Gireg.

Diwezhatoc'h e voe gwerzher tiez hag asurañsoù, kelaouenner, sekretour ti-kêr pe c'hoazh sekretour-kontour en un embregerezh eus ar vro.

Deskiñ a reas seniñ gant ar binioù hag e voe unan eus krouerien kelc’h keltiek Perroz en 1935 asambles gant James Bouillé an tisavour, d'ar c'houlz ma oa gwir gelc'hioù a sevenadur vrezhon anezho. Reiñ a rae kentelioù brezhoneg, aozañ pezhioù-c'hoari brezhonek ha kas en-dro ar strollad dañserien. Kemer a rejont perzh e Diskouezadeg Hollvedel Pariz 1937.

Evel an holl, e treuzvevas ar familh e-pad ar brezel. Labourat a reas en Dépêche hag er gelaouenn Bretagne, kelaouenn renet gant Yann Fouéré e Montroulez evel kelaouenner, ar pezh a voe drastus evitañ goude ar brezel da gavout labour. Goude ar brezel e klaskas labour, met siwazh ne veze kinniget dezhañ ken nemet postoù war verr-dermen. Neuze, e-skeud-se, un toullad bloavezhioù goude ar brezel, dre ma oa un enkadenn ekonomikel ha kalz a zilabour, ouzhpenn ma veze lemet e labour digantañ abalamour d'e vennozhioù breizhat, e kuitaas Breizh gant e familh e 1952.

Bevañ a reas gant e familh e Bro-Gebek, Kanada, eus 1952 betek 1976. Eno e laboure evel implijad kontouriezh. Kenderc'hel a rae da studiañ ar yezh,da lenn kalz ha da skrivañ. Krouiñ a reas Kelc'h Keltiek Montréal, a badas un dek vloaz bennak.

Lazhet e voe e wreg Anna-Vari hag e verc'h Ivona gant ur c'harr-tan, hag int o-div o vale war ar riblenn hent, d'an 3 a viz C'hwevrer 1973. Goude tapout e leve-kozhni da 65 bloaz e tistroas da Vreizh e miz Eost 1976..

Da glozañ, e c'heller lavarout ez eo bet feal d'e soñjoù a-hed d'e vuhez. N'eo ket hepken skrivañ brezhoneg en deus bet graet met bevañ e brezhoneg en deus graet ivez.

Oberenn lennegel
Skrivet en deus kalz war meur a dachenn, er c'helaouennoù peurvuiañ, met un nebeud romantoù pe danevelloù a zo bet embannet gant Al Liamm e stumm ul levr (Lannevern e kañv ha danevelloù all) e 1980.
Brudet eo Jakez Konan e bed ar brezhoneg dre m’en deus skrivet kalzik a draoù, romantoù, danevelloù, pezhioù-c’hoari... e Gwalarn, Feiz ha Breiz hag Arvor da gentañ ha goude ar brezel en Al Liamm, en Ar Bed Keltiek hag e Barr-Heol. Klasket en deus bepred liammañ yezh ar bobl, – e vrezhoneg zo liv an tregerieg warnañ -, gant ar brezhoneg skrivet ha peurunvan, o prouiñ dre-se nend eus moger ebet etre ar yezh skrivet hag ar peurrest eus ar brezhoneg pa c’hell an eil pinvidikaat egile. Stummet eo e zoare skrivañ gant rikted ha pervezhted ar yezh lennek unvanet ha gant nerzh ha buhez ar yezh pobl, hini Treger, ur rannyezh a anaveze mat-kenañ.

Modern eo ivez spered e skridoù, pa 'z int graet evit an amzer o ren, lod anezhe zo savet evit ar radio, evel e bezhioù-c'hoari da skouer.

Levrlennadur
Romantoù
 Ur marc'hadour a Vontroulez, Al Liamm. Romant evit ar yaouankizoù hag a dremen en . 
 Kenavo Amerika, Al Liamm (Priz Langleiz). Romant post-atomel na oa ket bet barnet eus ar c'hentañ bepred pa oa deuet er-maez, e gaou evelkent rak plijus eo an dibun anezhañ ha divoas an danvez-se e brezhoneg. 
 Muntr ar gourmarc'had, romant-polis, Al Liamm, 1994 ; An Alarc'h embannadurioù, 2015. 
Kontadennoù, danevelloù
 Lannevern e kañv ha danevelloù all, Al Liamm
Troidigezhioù
 Ali Baba, Al Liamm. Ar gontadenn vrudet tennet eus levr kontadennoù "ar 1001 nozvezh". 
 Ar Vilin Du, Mouladurioù Hor Yezh: romant skrivet gant Jurij Brězan. Setu ur romant lec'hiet en un aergelc'h krennamzerel met e gwirionez o kaout da dem pennañ an hollveli, an unveli pe diktatorelezh, pe e vefe komunour pe nazi.
 Pikoù mab e dad, levr Édouard Ollivro, a zo tapet c'hwek ennañ buhez ur skolajiad eus bro Lannuon etre an daou vrezel...
 5 mojenn eus bro ar Sorabed, troidigezh, embannadur diabarzh Skolioù Diwan. Adembannet eo bet dre ar rouedad internet gant Difetis e 2014.
 Ar marc'h glas, gant Jurij Brězan, troidigezh, diembann.
Danevelloù
 Lannevern e kañv, Gwalarn niverenn 133, C'hwevrer 1941.
 Ar bazhvalan, Arvor, 17 a viz Gouere 1941
 Sant Erwan e-touez e beorienArvor 20 a viz Gouere 1941.
 Tro-noz va Niz, Arvor, 21 a viz Gwengolo 1941.
 Bez' em boa ur c'hamarad, Arvor 19 a viz Here 1941.
 Bouchig, gavr Elived ar C'hwitorell, Arvor, 19 a viz Gouere 1942.
 Ar maen e lenn Rottne, Selma Lagerlöf & *Jakez Konan, 23/6, Al Liamm
 Ali Baba hag an Daou-ugent Laer, *Jakez Konan, 36/11, Al Liamm
 An den-meur, 43/14, Al Liamm
 An diwezh-sizhun, 64/6, Al Liamm
 Noz ar Pellgent, 65/9, Al Liamm
 An hini kozh, 70/329, Al Liamm
 Ar Bioloñsour, Selma Ottilia Loeiza Lagerlof & *Jakez Konan. 71/442, Al Liamm
 Ar c'hi, 74/175, Al Liamm
 Barr-Heol war Hentoù ar Bed-Nevez, 105/254, Al Liamm
 Noblañs, 107/410, Al Liamm
 Ur beurevezh kaer a viz Ebrel, 143/439, Al Liamm
 Kevrin Lord Pennejen, Stephen B. Leacock & *Jakez Konan, 157/124, Al Liamm
 Penaos gounit ur million a zollarded, Stephen Leacock & *Jakez Konan, 157/131, Al Liamm
 O foetañ hent dre Iwerzhon, Gweltaz ar Bozeg & *Jakez Konan, 203/450, Al Liamm
 Skrij ha nij en noz, 211/123, Al Liamm 
 Mendès-Breizh, 218/170, Al Liamm
 Diwallit ouzh al latar, Edwarz Ollivro & *Jakez Konan, 222/20, Al Liamm 
 A,B ha C, an elfenn denel er jedoniezh, Stephen Leacock&*Jakez Konan, 230/206, Al Liamm
 N'emañ ket ar C'hudenneg aze ?, 235/88, Al Liamm
 Ar c'hwiled-derv, 242/173, Al Liamm
 Al lorberez, Pelham Granville Wodehouse &*Jakez Konan, 273/288, Al Liamm
 Souvenir from Paris, 275/441, Al Liamm
 Muntr ar gourmarc'had (1/2), 282/11, Al Liamm 
 Muntr ar gourmarc'had (2/2), 283/108, Al Liamm
 Ur mennad a bouez, 296/205, Al Liamm
C'hoariva
 Nebeud a dra, pezh-c'hoari diwar marvailh Ivon Krog, Feiz ha Breiz, Gwengolo 1934.
 Marianna, diembann. C'hoariet eo bet ar pezh-c'hoari-mañ e Perroz.
 Marc'had kuzh, Gwalarn niverenn 161
 Un Taol-Strap, 74/202, Al Liamm
Barzhonegoù
 Barzh nen on..., 78/3, Al Liamm
 Buhez, 78/4, Al Liamm
 Nevez-amzer, 78/4, Al Liamm
 Evnig, allas !..., 126/5, Al Liamm
 Al Lorelei, Heinrich Heine & *Jakez Konan, 250/245, Al Liamm
 Diskar-amzer, 281/388, Al Liamm
 Breudeur, Heinrich Lersch & *Jakez Konan. 284/200, Al Liamm
 O terriñ kleuz, 335/5, Al Liamm
 Ar vagig, 336/3, Al Liamm
 Marv an eostig, 337/7, Al Liamm
 An hent,337/8, Al Liamm
 Kanenn d'al Levenez, Barzhoneg Freidrich Von Schiller & *Jakez Konan, 338/3, Al Liamm
Studiadennoù
 Notennoù diwar-benn an tregerieg, Gwalarn 136-137, miz Mezheven 1941.
 Rimadelloù bugale gornbro Berroz, Gwalarn 136-137, miz Mezheven 1941.
 Pedennoù iskis klevet er Sklaerder, Gwalarn 136-137, miz Mezheven 1941.
 Kontouriezh, 66/41, Al Liamm
 Hag anaout a rit-hu ar Gorriganed ?, T5/9, Al Liamm
 Selma Lagerlof, 71/437, Al Liamm
 Loeiz Eunius, 71/458, Al Liamm
 Al lavar reizh, 114/29, Al Liamm
 En em gelenn diwar lenn, 117/270, Al Liamm
 A-dreuz lenn : O foeta bro er C’hanada, 209/422, Al Liamm
 Notennoù Yezh, 246/53, Al Liamm
 Roparz Hemon, rener ar gelaouenn Arvor, Studi Yann Glevareg & *Jakez Konan 251, 365 Al Liamm
 Eus Grundtvig da Roparz Hemon, Studi Yann Glevareg & ¤Jakez Konan 252, 42, Al Liamm 
 Geriadur an henvrezhoneg, Studi 	 Jakez Konan 253 	140Al Liamm
 A-dreuz lenn : Notennoù Brezel Studi (Ar Yeoded), Jakez Konan 258 	60Al Liamm 
 Notennoù yezh, 259/143, Al Liamm
 Kistreberzh, Kistrebiarh, Questembert, 265/156, Al Liamm
 Notennoù Yezh, 283/166, Al Liamm
 Sant C'hireg, Hor Yezh niv. 222 (Mezheven 2000)
 Diwar-benn an anvioù-tiegezh, Hor Yezh niv. 223 (Gwengolo 2000)
 Ar bromese fervant, Hor Yezh niv. 225 (Meurzh 2001)
Pennadoù kelaouennerezh
 Ar Jentilez, gwarezlec'h an evned, Gwalarn, niverenn 138, Eost 1941.
 Traoù dibaot ar bed : Al Lenn-sall Veur, Ar Bed Keltiek, kaset d'an 8 a viz Genver 1965.
 Bremañ
Kanaouennoù
 Janig Kerlaou, troidigezh diwar ur ganaouenn iwerzhonat-amerikan
 O gwezenn sapr, troidigezh diwar ur ganaouenn alaman
 Lammit ma loutig, ur ganaouenn "western" amerikan evit ar vugale
 Un devezh a viz Mae, troidigezh ur ganaouenn a vro-Devon, Barr-Heol
 Ma zad a oa glas, gwenn ha ruz O Marilou, ur ganaouenn nevez giz "country"
 Al Laer, ur ganaouenn nevez evit ar grennarded war un ton an-dro.
 Kanenn d'al Levenez, diwar Freidrich Von Schiller, kan Unvaniezh Europa...
Kanaouennoù Pobl
 Tro ma C'hanton, dastumad kanaouennoù ha danvez pobl eus bro Berroz e Treger, Jakez Konan hag e vibien Erwan, Herve ha Gireg, Dastum Bro-Dreger, 2004. "Bez’ez eo al levr-mañ istor ur familh entanet ha hini mirourien eñvor ur vroig vihan. Brudet eo tud Konan en kanton Perroz abaoe meur a rummad. A-viskoazh int bet troet gant sevenadur ar bobl, yezh ar vro ha dre se gant ar baotred hag ar merc’hed a oa desket war se, setu m’o deus dastumet e skeud-se, treuzkrivet, adskrivet eñvor ar vro e-pad pemzek vloaz ha tri-ugent... . Ur c’hant kanaouenn bennak a zo bet dastumet el levr-mañ, gwerzioù, sonioù, disputoù, kantikoù, dañsoù hag en tu-hont da se kontadennoù, awidelloù, rimadelloù… gwir vemor Aod ar Vein-Ruz." Strollet ha kinniget gant Gireg Konan (Al Levrig)
Labourioù all
 Ul lizher'', 210/84, Al Liamm
En un DVD savet gant Blaz Produktion hag embannet gant TES e 2008 gant brezhonegerien eus Treger-Goueloù e klever Jakez Konan e-touez ur bern tud all.

Notennoù

Rummad:Ganedigezhioù 1910
Rummad:Marvioù 2003
Rummad:Meneger ar skrivagnerien
Rummad:Skrivagnerien vrezhonek an XXvet kantved
Rummad:Troourien vrezhonek
Rummad:Aozerien romantoù polis
Rummad:Priz Langleiz