Sumer

Sumer (eus an Akkadeg Šumeru; Sumereg 𒆠𒂗𒂠 Ki-en-ĝir15, da lâret eo "Bro an aotronez sevenaet" pe "bro c'henidik"ĝir15 a dalvez "genidik, lec'hel", en kenarroudoù zo e talvez ivez "nobl". Ger-ha-ger, "Bro an aotronez c'henidik (lec'hel, nobl)". Stiebing (1994) a dro an anv-se gant "Bro an aotronez Brightness" (William Stiebing, Ancient Near Eastern History and Culture). Postgate (1994) a soñj e oa lakaet en e-lec'h eme "yezh", hag a dro neuze "Bro ar sumereg" (. Postgate a soñj ez eo gwirheñvel e vije aet eme, 'yezh', da en, 'aotrou', dre heñveladur kensonennoù).)Sumerian Questions and Answers a oa ur sevenadur hag ur vro istorel eus kreisteiz Mezopotamia, da lavaret eo Su Irak hiziv, da vare ar C'halkoliteg hag Henoadvezh an arem. Ar Sumeridi a reer eus hec'h annezidi. 

Bleuniet he deus ar sevenadur-se eus kentañ trevadenn Eridu e-doug Prantad Obeid (fin ar  milved a-raok J.K.) betek prantad Uruk (IV milved), prantad an tierniezhioù arkaek (III milved) ha kresk galloud Babilonia e deroù an eil milved. Ar c'hentañ sevenadur kêr gwirion a zo anezhi. Ijinet e oa un doare skrivañ dibar gant ar Sumeridi, ar skritur gennheñvel, hag ar sevenadur-se a verk eta diwezh ar ragistor er Reter-Nesañ ha deroù an Henamzer eno. Kavet ez eus bet kalz a destennoù miret mat war dablezennoù pri a ro dimp an tu da anavout gwell ar vro-se
Ne hañval ket bezañ ur sevenadur semitek e-keñver e yezh, ar sumereg. .

 Kudenn orin ar Sumeridi 

Seblantout a ra e teuas sevenadur Sumer war-wel a-daol hag ur framm kêrioù bihan staliet mat ganti dija. E-kerzh e diorroadur e weler hini ar skritur hag ar savouriezh. Ken prim e weler an diorroadurioù e soñj an arkeologourien e c'hellfe sevenadur Sumer bezañ bet degaset eus ul lec'h all, gant alouberien da skouer. Kinniget eo bet ar Reter (Iran pe pelloc'h) ha ivez e enez Bahrein evel o lec'h orin.
Pa oa kavet tablezennoù pri raksumerek e 1961 e Tartaria (Roumania), deiziataet eus war-dro 6000 kent Jezuz-krist, e oa bet kinniget al lec'h-se ivez.

 Keodedoù-Stad 
Er IV milved kent J.K. e oa rannet Sumer etre un dousennad Keodedoù-Stad dizalc'h, bevennet gant kanolioù ha mein-bonn. Kavout a raed e pep hini un templ bras gouestlet d'an doue pe d'an doueez a oa he fatrom(ez) ha renet e oant gant pep a veleg gouarner (ensi) pe a roue (lugal) liammet a dost gant lidoù relijius ar geoded.

Ar pemp keoded "kentañ" m'o dije renetrouanez ar prantad a-raok an tierniezhioù
 Eridu (Tell Abu Shahrain)
 Bad-tibira (Tell al-Madain moarvat)
 Larsa (Tell as-Senkereh)
 Sippar (Tell Abu Habbah)
 Shuruppak (Tell Fara)Keodedom bras all
 Uruk (Warka)
 Kish (Tell Uheimir & Ingharra)
 Ur (Tell al-Muqayyar)
 Nippur (Afak)
 Lagash (Tell al-Hiba)
 Girsu (Tello or Telloh)
 Umma (Tell Jokha)
 HamaziLec'h diasur.
 Adab (Tell Bismaya)
 Mari (Tell Hariri)Ur geoded a-gostez e norzh Mezopotamia
 Akshak
 Akkad
 Isin (Ishan al-Bahriyat)Keodedoù bihan (eus ar su d'an norzh)
 Kuara (Tell al-Lahm)
 Zabala (Tell Ibzeikh)
 Kisurra (Tell Abu Hatab)
 Marad (Tell Wannat es-Sadum)
 Dilbat (Tell ed-Duleim)
 Borsippa (Birs Nimrud)
 Kutha (Tell Ibrahim)
 Der (al-Badra)
 Eshnuna (Tell Asmar)
 Nagar (Tell Brak)Ur geoded a-gostez e norzh Mezopotamia.

 Notenneoù 

Rummad:Sumer