Lanyugon (kumun dileuriet)

LanyugonLanyugon kumun gozh Ofis publik ar brezhonegAnv nevez; Yugon, ken plaen ha tra, e Geriadur Hemon. a oa ur gumun eus kanton Plened-Yugon, e departamant Aodoù-an-Arvor, e norzh Breizh. Penn kanton e oa betek 2015.

Bodet e oa gant Doloù d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Lanyugon-Kumun-Nevez hag a zo bet adanvet Lanyugon hepken d'ar 1 a viz Genver 2024Lanyugon kumun nevez Ofis publik ar brezhoneg.

 Ardamezioù 
110pxEn erminig, e gastell en gul digoret ha goulaouet en sabel.
 Douaroniezh 
 Al lenn zo 200 hektar dindani. Div stêr a dremen e Lanyugon : ar Rosette hag an Argenon. Gwarezet eo ar gêr ouzh ar beuzioù gant daou stankell, hini ar « Chaoser vihan » hag hini ar « Chaoser vras ».
 Istor 
 Henamzer 
 Kouerien a oa o chom eno kerkent hag an . Ar Goriolosited e oant, ur bobl a vrezelourien ha marc'hadourien hag a savas an hent etre Fanum Martis (Kersaout hiziv) ha Darioritum (Gwened). Traoù eus ar c'houlz-se a voe kavet e-pad furchadennoù henoniezh e 1960.
 Krennamzer 
 Krog e voe savidigezh ar c'hastell er  gant Eudes kont Pentevr moarvat. Krouet e voe ar prioldi er . Roet e voe dourioù d'ar menec'h gant Olier Dinan. Disec'het e voe ar geunioù, savet e voe milinoù gant ar gouerien.
 E Roazhon, Begerel, Brest ha Lanyugon e veze skoet o moneiz aour hag arc'hant gant Duged Breizh er .
 Savet e voe ar « Chaoser vihan » hag hini ar « Chaoser vras » e 1230 war gourc'hemenn Dug Breizh Pêr  evit krouiñ lennoù artifisiel (Lenn Lanyugon hag ar « stank vihan ») tro-dro d'ar c'hastel evit gwareziñ anezhañ, hag evit ar peskvagerezh, ar milinoù hag ar givijerezh. Lenn Lanyugon ha stankell ar Chaoser vras a zo ouzhpenn 800 bloaz eta. Disec'het e voe ar « stank vihan » e 1848.
 Taget e voe ar c'hastell gant Beltram Gwesklin evit Charlez V (Bro-C'hall) e-pad Brezel hêrezh dugelezh Breizh.
 E 1420 e voe urzhiet gant ar dug Yann V ar Fur distrujañ ar c'hreñvlec'h.

 E 1616 e voe urzhiet gant Breujoù Breizh distrujañ da vat kastell Lanyugon. Gant mein eus ar c'hastel e voe savet Hôtel Sevoy gant Charles Lebecs evit ul lodenn da nebeutañ moarvat.

 Edo ar chouan Boishardy e Lanyugon d'ar 16 a viz Kerzu 1794.

 Brezel-bed kentañ  
 Mervel a reas naontek gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,85 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911Monumant ar re varv - Memorial Genweb.
 Eil Brezel-bed 
 D'an 18 a viz Du 1942 e kouezhas ur c'harr-nij Messerschmitt Bf 109 eus an aerlu alaman e Raleon e LanyugonPertes Luftwaffe.
 Mervel a reas seizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
 Kavet e voe repu gant ar vreudeur Moryoussef, yuzevien anezho, e ti Anne-Marie Orveillon. Homañ voe anvet reizh a-douez ar broadoù gant Israel e 2009.
 Brezelioù didrevadennañ 
 Brezel Aljeria 
 Mervel a reas daou vilour.
 Kumun nevez 
 1973: staget e voe kumunioù Sant-Yunieg (e Bro-Sant-Brieg) ha Leskoed-Lanyugon (e Bro-Sant-Maloù) ouzh Lanyugon evit ober ur gumun hepken, dre atiz ar maer Jean Orveillon. Nac'hañ a ra Doloù kemer perzh. Fernand Hamon a zeuas da vezañ ar maer nevez.

 Bodet eo bet Doloù gant Lanyugon evit ober Lanyugon-Kumun-Nevez d'ar  a viz Genver 2016 hag a zo bet adanvet Lanyugon hepken d'ar 1 a viz Genver 2024.

 Brezhoneg 
 25,0 % eus anvioù-lecʼh ar gumun gozh, a zo brezhonekJean-Yves Le Moing, Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne, Coop Breizh, 1990, p. 359.

 Monumantoù, danframmoù ha traoù heverk 
 Iliz katolik Itron-Varia.
 Monumant ar re varv.
 Ar garrbont 257 metr a hirder savet etre 1980 ha 1981.
 Labourioù war ar chaoser goude ar beuzioù.
 Dont a reas ar gumun da vezañ kêr vihan neuziet-kaer e 1976, ha goude kêr c'hlas ha kêrig bokedet.
 Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn Memorial Genweb. 
 Gwerenn-livet ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn  ha kartenn-bost Memorial Genweb.
 Monumant ar Rezistañs, luc’hskeudennoùMemorial Genweb.

 Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 

 Melestradurezh 
Sevenadur ha sport
 Krouet e voe « La Jugonnaise » ar c'hlub mell-droad e 1936, al levraoueg e 1959 ha kelc'h keltiek « La Rozargue » e 1971.
 Gevelliñ 
 (Baden-Württemberg)
Tud brudet 
Tud bet ganet eno
 1345 : Yann Iañ (Châtillon), Kont Pentevr ha Beskont Lemojez
 François Ollivier-Martin, istorour ar c'horn-bro
 Jean Robieux, klasker skiantel
 Joël Leboucher (1943-2011), livour ha kizeller, bet krouet gantañ ar genstrivadeg livañ « Livioù Breizh »
Tud bet marvet eno 
 Émile Poilvé, gourener breizhat ha kampion olimpek e Berlin e 1936 ; 11 a viz Here 1962 (e Leskoed-Lanyugon).
Tud ha loened bet gweladennet ar barrez 
 roue Bro-Saoz e-pad ar Grenn-amzer
 Pêr Iañ dug Breizh
 ar chouan Boishardy
 Maxime Du Camp ha Gustave Flaubert e-pas o beaj e Breizh
 Napoleone III hag an impalaerez Eugenia e miz Eost 1958
 gwelet eo ar bleiz diwezhañ e 1915 gant daou besketer yaouank. Ampoezonet eo gant an annezidi
 douarañ a ra ar nijer Alfred Fronval e prad ar stank vihan e 1922
 savet eo ur garrbont evit an trenoù gant Louis Harel de la Noë
 Maurice Halna du Fretay, eus Sant-Brieg, en doa kuzhet ur c'harr-nij e Lanyugon. Mont a reas da Vro-Saoz gantañ e miz Du 1940 evit mont e-barzh ar Royal Air Force. Mervel a reas e miz Eost 1942 e-pad ur gerc'hadenn war Dieppe.
 Charles De Gaulle e 1960

 Liammoù diavaez 

 Lec'hienn web ar gumun
 Lanyugon war al lec'hienn Geobreizh
 Notennoù ha daveoù 

Rummad:Kumunioù kozh Aodoù-an-Arvor
Rummad:Kumunioù Bro Sant-Brieg
Rummad:Kumunioù Bro-Sant-Maloù
Rummad:Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed