Besançon

Besançon ( e galleg,  gant tud ar vro) zo ur gêr e Reter Bro-C'hall war ribl ar stêr Doubs ha penn-lec'h departamant an Doubs ha kêr-benn ar rannvro Bourgogne-Franche-Comté. Kêr-benn ar rannvro istorel Franche-Comté e oa. Emañ war vord ar menezioù Jura hag en un 60 kilometr bennak eus Bro-Suis.

 Douaroniezh 
E traoñienn an Doubs emañ Besançon, e-barzh ur gildroenn anezhañ.

War-dro 90 kilometr zo etre Besançon ha Dijon e Bourgogn, Lausanne e Suis, ha Belfort, an nor da Elzas ha da Alamagn.

 Anv 
 Stummoù skrivet 
Hen impalaeriezh
 Vesontio (Bell. Gall. I, 38, 39) ; Vesont(io) (CIL XIII, 9070) ; Vesant(io) (CIL, XIII, 9081) ; Ouisontion (Ptolemaios, II, 9, 10) ; Ouisontion (Dion Cassius, 38, 34; 63, 24) ; Visontio, Vesontio (It. Ant.) ; Vesontine (Taolenn Peuntinger).
Impalaeriezh izelañ
 (Episcopus) Visoncesium (sened-iliz Colonia Agrippinensis, 346) ; Bisention (Julianus, Ep. 26, 414 c) ; Visontio (Ausonius) ; Bisontii (Amm. Marcel. XV, 11, 11) ; Besantio (Amm. Marcel. XX, 10, 3) ; Civitas Vesontiensium (Not. Gall.)
 Krennamzer uhel
 Civitas Visensionensis (sened-iliz Epaone, 517) ; Civitas Vesuntiensis (sened-iliz Orlañs, 549) ; Civitas Visoncensis (sened-iliz Lyon II, 567-570; Mâcon, I & II, 581-583 & 585) ; Visonticorum Civitas (Gregor Teurgn, Glor. Mart., 70) ; Civitas Bessuntio (sened-iliz Paris, 614) ; Besuntio (Ibid.) ; Civitas Visontio (sened-iliz Clichy, 626-627) ; Eccledia Vesoncensis (sened-iliz Chalon, 647-653) ; Vesoncio Oppidum (Fredegarius, Chron. IV, 36) ; Vesontionense Oppidum (Jonas, Vita Columbiani abbatis, I, 14-19) ; Urbs Vesontionis (Ibid, I, 14) ; Vesonci, Vesvncio, Visvncio, Besoncio (pezhioù moneiz) ; Chrysopolis (Inventio ss. Ferreoli et Ferrucionis, Vvet pe VIIIvet kantved ; Vesionensis Civitas (Vita s. Ermenfredi abbatis) ; Civitas Vesontionis (Vita s. Ermenfredi abbatis).
 Gerdarzh 
Hervez Dauzat & Rostaing e teu an anv eus ur wrizienn rakkeltiek ves-, menez, gant ul lostger rakkeltiek -unt- hag un adlostger -ionemAlbert Dauzat & Charles Rostaing ː Dictionnaire étymologique des noms de lieux en France. Larousse 1963; Guénégaud, 1978.

 Ardamezioù 
60pxEn aour e erer dispak en sabel, o terc'hel en e grabanoù div golonenn en gul balirant war an eskell.

 Istor 
Kêr-benn civitas Sequanorum e oa, e proviñs Belgica; goude-se e tremenas d'ar broviñs Germania Superior adalek an impalaer Domitianus.

Besançon a oa bet distrujet er bloaz 456 gant ar Vurgonded, hag er bloaz 937 gant Hungared.

Eus 1184 da 1664, Besançon a oa ur gêr an impalaeriezh, ha kêr-benn ar Franche-Comté.

Aloubet eo bet, gant e rannvro, er bloaz 1668, gant Loeiz XIV, roue bro C'hallM.N. Bouillet, Dictionnaire Universel d'Histoire et de Géographie. Hachette & Cie. Paris 1863.

 Monumantoù ha traoù heverk 
Iliz-veur Besançon eo ar savadur relijiel brasañ, giz c'hotek ganti. Savadurioù all a zo eus ar mare araok aloubidigezh Bro-C'hall, da skouer Tour de la Pelote savet gant gouarnamant ar gumun war urzh Karl V an Impalaeriezh Santel e 1546.

Roet eo bet d'ar gêr al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor hag hini ar Glad bedel gant an UNESCO (e 2008) abalamour da Gwikadell Besançon, mogerioù-kreñv savet gant Vauban etre 1678 ha 1771.

 Darempredoù etrebroadel 
Sinet ez eus bet emglevioù gevelliñ pe genober gant meur a strollegezh tiriadel estrañjourAr c'hêrioù keveler (d'an 19 a viz Ebrel 2011).
  ledanaet da zistrig Kirklees e 1995










  (karta mignoniezh sinet e 2004) 
  (kenober war an dour)


 Tud 
 François-Ignace Dunod de Charnage
 Jean-Baptiste Bullet
 ar barzh Jean Mairet
 ar jezuist Claude-Adrien Nonnotte
 Jean Baptiste Antoine Suard
 Charles Nodier
 Victor Hugo

 Levrlennadur 
  Yves Jeannin, Jean-François Reynaud, Bernard de Vregeville ː Topographie chrétienne des cités de la Gaule, des origines au milieu du VIII è siècle. XV. Province ecclésiastique de Besançon (Maxima Sequanorum). De Boccard. 2007
  Eveline TOILLON, Besançon insolite et secret, Alan Sutton, 2003
  Dominique BONNET et Denis MARAUX, Découvrir Besançon, La Taillanderie, 2002
  Jean COURTIER, Besançon en cartes postales anciennes, Bibliothèque Européenne
  Collectif, Guide Gallimard Franche-Comté, Nouveaux-Loisirs, 1999

 Daveoù ha notennoù 

Rummad:Besançon