Bronn (kumun)

Bronn (Broons e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Bro Sant-Maloù ha pennlec'h kanton Bronn, e departamant Aodoù-an-Arvor, e Norzh Breizh.
Douaroniezh
War ar Rosette, Damiette, he Frémeur en em gav Bronn.

Anv
 Stummoù skrivet 
 Erwan Vallerie (1995) : "Brohun, 1182; Broon, 1184; Broun, 1199; Broon, 1205; Broon, 1210; Bron, Broum, 1224; Broon, 1252; Brom, 1375; Broon, 1411; Broon, 1420; Bron, 1654; Bron, 1636"

Gerdarzh
Teir martezeadenn zo, hini ebet o vezañ kadarnaet betek-henn :
Hervez Arthur Le Moyne de La Borderie (1827-1901) ec'h eo keltiek anv ar gumun, hag e talveze kement ha « tertre, mamelon » evel bronn ha brenn eta,Émile Le Giemble, Petite histoire de Broons et des Broonais, Paris, Éditions Le Livre d'histoire,‎ 2004 (ISBN 978-2-84373-451-9) pajenn 12.
Tud all, Dauzat & Rostaing, o deus meneget e c'halle dont eus Broc'han, anv ur roue brezhon eus Kembre,
Tud all c'hoazh, Bernard Tanguy ha Hervé Abalain, a laka ar ger galianek braconnos, « geuniek », da orin an anv.

M'emañ bourk Bronn war un uhel e oa ar voudenn Gwesklin en un draonienn c'hleb. Mes ar voudenn a oa krouet pell goude ar bourk.

Ardamezioù
110pxEn argant e erez daoubennek en sabel, pigoset ha krabanet en gul ; ur c'housourin valirant.(Siell Beltram Gwesklin, 1361)Michel Froger & Michel Pressensé : Armorial des communes des Côtes d'Armor & Ille-et-Vilaine, Froger & Pressenssé, 2008 

Istor
Bronn e oa ur barrez eus eskopti Sant-MaloùJ.-B. Ogée, ha staget ouzh hini Sant-Brieg goude an Dispac'h Gall.

Krenn-amzer
 War dro 1260, dimeziñ a ra Janed, hêrez Roperzh, aotrou Bronn, da Roperzh I Gwesklin, 
 Mervel a reas, er bloaz 1353, Roperzh II Gwesklin, mab-bihan Roperzh I, ha tad Beltram Gwesklin
 war dro 1355, Beltram Gwesklin, aotrou Bronn, a lak da sevel ur c'hreñvlec'h ur c'hilometr diouzh ar bourg
 feur-emglev 27 Mezheven 1387 : lezel a ra konestabl Klison, evit adkavout dieub, aotrouniezh Bronn d'an dug Yann IV. 
adkemeret eo an aotrouniezh Bronn gant konestabl Klison, war lec'h barn ar Roue Charlez V, an 20t Gouere 1388.
dre lizheroù roet e Gwened an 8 Mae 1420, kontez Montfort, dugez Breizh, a ro urzh da ziskar mogerioù Bronn.
seziz a zo lakaet war ar c'hastell, an 27 Mae 1420, itron Klison mestrez warnañ, ha tapet evit kont an Dug Yann V, gant Charlez Montforzh, aotrou Frinaudour.
20 Gwengolo 1420, aotreet eo bet Charlez Monforzh ha Jakez Dinan war c'hastell ha aotrouniezh Bronn.
war dro 1423, aotrouniezh Bronn a zo adprenet gant Aotrou de Brézé, hag he werzhas da Yann de la Villeblanche.
13 a viz Du 1455, aotrou Henry la Villeblanche, aotrou Broon, e oa galvet ouzh Breuzoù Meur, renet e Gwened gant an dug Pêr IIRégis de Saint-Jouan

 kantved
Goude trec'h ar roue gall Herri IV war ar C'hevre Katolik e voe diskaret kastell Bronn da vat.

Dispac'h Gall
 1790: gant al lezenn eus an 26 a viz C'hwevrer e voe lakaet Bronn da benn un distrigJ. B. Duverger, Collection complète des lois, décrets, ordonnances, règlemens avis du Conseil d'Etat, Levrenn gentañ, Eil embannadur, Pariz, 1834, p.105.
 Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Rathier e anv, Chartier, kure, ha daou veleg, Picouest (beleg-servij) ha Bougault; Rathier, kannad e Breujoù Meur Bro-C'hall hag er Vodadenn vonreizhañ vroadel, en-doa graet al le, met, pa welas ne veze ket degemeret an diferadennoù, ez embannas e oa didalvoud e leAdhésion de Messieurs les Recteurs, Curés et autres ecclésiastiques du diocèse de Saint-Malo, en Bretagne, A l'exposition des principes sur la Constitution du Clergé, adressée à MM. les Evêques députés à l'Assemblée nationale, Imprimerie de Crapart, place Saint-Michel, Pariz, Bro-C'hall, pajennoù 13 hag 20.

  kantved 
 Dre gemenn an 30t Eost 1839, aotreet eo an diazez Filles de Marie de la Présentation de Broons.
 2 Mezheven 1895 : sakret eo ar vein diazez iliz Sant-Pêr.
 20 a viz Du 1898 : sakret eo an Iliz sant-Pêr

 kantved 
 17 Eost 1902 : digoret eo delwenn du Guesclin roet gant Kêr-Dinan, gant Teodor Botrel.
 11 Eost 1935 : beniget eo tour an iliz Sant-Per

 Brezel-bed kentañ 
113 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,99 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911Monumant ar re varv - Memorial Genweb.
 Eil Brezel-bed 
Mervel a reas naontek den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
 Trevadennoù 
 Brezel Indez-Sina: ur soudard a varvas e 1948.
 Brezel Aljeria: tri soudard a varvas.
 Brezhoneg 
 16,0 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonekJean-Yves Le Moing, Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne, Coop Breizh, 1990, p. 334.

Monumantoù ha traoù heverk
Dindan douar Brangolo (Mare ar C'houarn)
Chapel Itron-Varia en Noes a Leslien (1454)
Chapel ar Vadalen (1697)
Maner Milons de la Ville-Morel (porched XVt kantved)
Maner Noe-Dervel (XVt kantved)
Kroaz la Normandais (krenn-amzer uhel)
Kroaz la Ville-Bougault (1587)
Tossen krenn-amzer Linée, anvet Tossen Pré-Robert (krenn-amzer)
An delwenn Beltram Gwesklin a zo diskaret gant un darzhadenn.
Monumant ar re varv.
Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun
 Bro Niver a dud24px Rouantelezh-Unanet1 (Tirlu) Hollad 1
Marvet eo e miz Mezheven 1940, e-pad an Eil brezel-bedCommonwealth War Graves Commission .

Roll maered ar gumun
 1790-1791, Jérôme Béchu
 1791-1792, Guillaume Bouvier
 1792-1793, Michel Cartel
 1793-1799, Yves Touzé
 1799-1795, François Maurice
 1795-1803, Jean Gabriel Huet
 juillet-novembre 1803, François Duval
 1803-1808, François-Jean Mahé 1808-1816, François Maurice
 1816-1845, Yves Miriel
 1845-1848, Ambroise Bouvier
 1848-1851, Mathurin-Louis Rochefort
 1851-1861, Pierre Lebreton
 1861-1870, Emile Ferron
 1870-1871, Mathurin-Louis Rochefort
 1871-1872, Emile Fesson 1872-1873, Mathurin-Louis Rochefort
 1873-1874, Eugène Legault
 1874-1878, Victor Miriel
 1878-1892, Eugène Legault
 1892-1895, Emile Ferron
 1895-1925, Charles Saliou
 1925-1935, Eugène Cochet
 1935-1941, Charles Sangan père 1941-1944, Alphonse Tiengou
 1944-1947, Charles Sangan père
 1947-1959, Charles Sangan fils
 1959-1965, Albert Girard
 1965-1989, Jean Labbé
 1989-2001, Louis Deniel
 2001-2008, Michel Lamarche
 2008-2016, Serge Rouxel
 2016- Denis Laguitton

Emdroadur ar boblañs 1778-2006
Mammenn : EBSSA.
Demografiezh 1778  1836  1850  1870  1880  1890  1906  1916  1922  1936  1946  1954  1962  1968  1975  1982  1990  19992077  2527  2559  2738  2844  2733  2867  2835  2439  2447  2442 2430  2172  2256  2432  2389  2327 2382 <small>Abaoe 1962 : Poblañs hep kontoù doubl

Tud
Beltram Gwesklin, goprsoudard ganet eno e-tro ar bloaz 1320
Olier V Klison (1336-1407), marc'heg, baron ha brezelour
Beltram ar Park, kabiten Bronn e 1406
 Bertrand Milon, diplomat ganet e Bronn e kêriadenn La Ville-Morel e 1439, marvet e 1476. Div wech e voe kannad Breizh e Lez Roma, diazezet e voe gantañ Skol-veur Naoned, prokulor meur Breujoù Breizh e voe, prezidant ha barner hollvedel, ha senesal beli Ploermael ha Roazhon.
Gabriel-Henri-René de Neuville, bet ganet e Bronn an 9 a viz Gouere 1744, alvokad ouzh Breujoù, senechal Yugon, kannad Sant-Brieg ouzh Stadoù ar iañ a viz Ebrel 1789; kuzulier jeneral, 1790, aet da Anaon e Sant-Brieg ar 16 a viz Du 1791.
Charles Rathier, bet ganet e Bronn an 11 a viz Du 1747; person parrez an Intron-Varia, kannad e Breujoù Meur Bro-C'hall hag er Vodadenn vonreizhañ vroadel. Beleg touer. En em ziskargas nepell goude. Aet da Anaon e Bronn ar 16 a viz Du 1791.
René-Mathurin Gillet, bet ganet e Bronn an 28 Mezheven 1762; kannad Mor-Bihan ouzh ar Convention (Gwengolo 1792), hag ouzh ar Pemp-Kant (13 Here 1795). 
Tad Teodor Botrel (1858-1925), ginnidig eus Bronn.
 Louis-Eugène Bagot, mezeg ganet e Bronn e 1862, marvet e 1941, diazezer Ensavadur ar mor e Rosko, kreizenn vorvezegiezh kentañ ar bed.

 Ardamezeg 
+Beltram GwesklinOlier KlisonBeltram ar Park

Liammoù diavaez

 Lec'hienn ar gumun

Levrlennadur
 Hervé Abalain : Les noms de lieux bretons. Universels Gisserot. 2000.
 Albert Dauzat & Charles Rostaing : Dictionnaire étymologique des noms de lieux en France. Larousse, 1963; Guénégaud; 1978.
 Daniel Delattre : Les Côtes d'Armor. Les 372 communes. Éditions Delattre. 2004.
 Embannadurioù Flohic : Le patrimoine des communes des Côtes d'Armor. 1998.
 Jean-Yves Le Moing : Les noms de lieux bretons de Haute Bretagne. Coop-Breizh. 1990.
 Michel Froger & Michel Pressensé : Armorial des communes des Côtes d'Armor et Ille et Vilaine. 2008.
 A. Marteville & P. Varin, warlec'hienn Ogée, 1843. 
 J.-B. Ogée : Dictionnaire historique et géographique de la province de Bretagne; 1780;
 Bernard Tanguy : Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes d'Armor. Chasse-Marée. Ar Men. 1992.

Notennoù ha daveoù

Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor
Rummad:Pennlec'hioù distrigoù Breizh
Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth en Aodoù-an-Arvor
Rummad:Kumunioù Bro-Sant-Maloù