Sant-Nazer

Sant-Nazer a zo ur gêr hag ur porzh industriel a Vreizh, e lez hanternoz aber al Liger, e gevred ar vro hag e departamant al Liger-Atlantel. 69 993 annezad zo e 2015, trede brasañ unvez kêrel Breizh eo ivez gant 151 286 annezad e 2014.

Abalamour d'he bon splujerezioù e voe Sant-Nazer bombezet taer gant ar Gevredidi e-pad an Eil Brezel Bed, o tistrujañ al lodenn vrasañ eus ar gêr. Ar gêr diwezhañ en Europa dieubet diouzh an Nazied eo. Hiziv eo ur pol lestrsaverezh hag aernijerezh a-bouez. Savet en deus Chanterioù an Atlanteg, unan eus brasañ ar bed, listri veur evel an Normandie, ar France, ar Queen Mary 2 hag an Harmony of the Seas.

Douaroniezh
 Ar stêr Brived a gember gant al Liger etre Sant-Nazer ha Mouster-al-Loc'h.
 Kumunioù amezek 

Anv
Dont a ra an anv eus Sant Nazer pe Nazarius, merzher e Milano, hag a vije bet degaset ur releg bennak anezhañ betek ar vro. 

 Erwan Vallerie (1995) ː Sanctus Nazarius de Sinnuario, 1050; Sancto Nazario, 1096

 Ardamezioù 
100px« En glazur e lestr greet en argant, war ur mor en argant ouzh beg, ar ouel karget gant un alc'hwez en sabel treustellet ; e gab en argant, karget gant pemp brizhenn en erminig en sabel, adkarget gant un alc'hwez ouzh kleiz en aour, treustellet, balirant war an erminigoù1910 ; evit Froger & Pressensé : en gul ... war ur mor en glazur. »
Sturienn : Aperit et nemo claudit ("Digeriñ a ra ha den ne serr")Tennet eus an Testamant Nevez, Apokalips, 3:7

 Istor 
Henamzer
 Seblantout a ra Sant-Nazer bezañ ar gêr geltiek kozh Corbilo. Meneget eo anv ar porzh galian mojennel-mañ gant Piteas er  kantved a-raok JK, ha war lerc'h gant Plinius an Henañ.
 War tachenn pobl an Namneted e oa lec'hiet.
Krennamzer
Hervez an istorour Alain Bouchart ( kantved) eo di e oa aet ar roue mojennel Brutus Breizh da ziazezañ e vroad nevez.
 Dispac'h Gall 
 Krouet e voe kumun Sant-Nazer e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe da benn Kanton Sant-Nazer hag e Bann Gwenrann. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant SavennegCassini - EHESS - Fichenn kumun Sant-Nazer.
Greanteladur bras e-pad an  hag an 
 Ur porzh bras eo deuet da vezañ. Kalz stourmoù sokial zo bet ivez.
 1857: tizhet eo Sant-Nazer gant an hent-houarn.
 Brezel-bed kentañ  
 Mervel a reas 1 280 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 3,34 % eus he foblañs e 1911Les soldats de Loire Inférieure – Dielloù an departamant.
 Daou vilour bet ganet e Sant-Nazer, Émile Le Pahun, korporal, ha Joseph Porcher, soudard, a voe fuzuilhet gant al lu gall e 1916.
Eil Brezel-bed
1940: 
 Miz Even: 
 d'ar 17 e kouezhas ur c'harr-nij Heinkel 111 ha d'an 18 e kouezhas ur c'harr-nij Junkers Ju 88 eus an aerlu alaman (Luftwaffe) e Sant-NazerPertes Luftwaffe;
 an Alamaned a aloubas kêr d'ar 21Le Lancastria.
1941: 
 Miz Genver: un diazezlec'h evit al listri-spluj a voe savet gant an Alamaned.
 Miz Meurzh: bombezet e voe ar porzh gant ar Royal Air Force d'an 10-11Eddy Florentin, Quand les Alliés bombardaient la France 1940-1945, Embannadurioù Perrin, Dastumadenn Tempus, 2008, pajenn 35;
 d'an 13 a viz Mae e kouezhas ur c'harr-nij (Bristol Blenheim IV marilhet U5997 ha kodet UX-?) eus aerlu ar Rouantelezh-Unanet (Royal Air Force); serret e voe e dri nijour d'an AlamanedPertes RAF;
 d'ar 17 a viz Gouere e kouezhas un nijerez (Beaufort I marilhet AW189 ha kodet MW-X) eus aerlu ar Rouantelezh-Unanet (Royal Air Force) e Sant-Nazer; mervel a reas he fevar nijour, tri anezhe a voe douaret er Baol-Skoubleg, an hini all e Pornizh.
1942:
 dibenn miz Meurzh (27-28 a viz Meurzh) Oberiadenn Chariot;
 d'ar 20 a viz Mae e kouezhas un nijerez (Wellington II marilhet Z1141 ha kodet PM-?) eus aerlu ar Rouantelezh-Unanet (Royal Air Force) e Sant-Nazer; pemp nijour a varvas, douaret e voent e bered Ar Baol-Skoubleg; an daou nijour all a voe serret gant an Alamaned;
 miz Du: d'an 3 e kouezhas ur c'harr-nij (Wellington IV marilhet Z1421 ha kodet BH-V) eus aerlu ar Rouantelezh-Unanet (Royal Air Force) e donvor Sant-Nazer; mervel a reas e bemp nijour, Poloniz e oant holl, ne voe ket adkavet o c'horfoù; d'an 9 e kouezhas daou garr-nij B-17 eus aerlu SUA (United States Army Air Forces) er mor nepell eus Sant-Nazer; lazhet e voe 16 nijour, tapet e voe unan gant an Alamaned, an tri all a zeuas a-benn da achap; d'an 20 e kouezhas un nijerez (Wellington IV marilhet Z1496 ha kodet SM-S) eus aerlu ar Rouantelezh-Unanet (Royal Air Force) er mor nepell eus Sant-Nazer; mervel a reas he femp nijour, Poloniz e oant holl, ne voe ket adkavet o c'horfoù; d'an 23 e kouezhas tri B-17 all eus aerlu SUA (United States Army Air Forces) er mor, daou nepell eus Sant-Nazer, an trede hini en donvor, mervel a reas an 30 nijourPertes USAAF.
 bombezadegoù miz Du: bombezet e voe Sant-Nazer gant nijerezioù B-17 eus an  USAAF (United States Army Air Forces) d'an 9, d'ar 17, d'an 18 ha d'an 23, o fal a oa tagañ ar porzh d'ar 14 ha diazezlec'h al listri-spluj en taolioù all; teir nijerez a voe kollet d'an 9 ha peder d'an 23, hini ebet en tagadennoù allEddy Florentin, Quand les Alliés bombardaient la France 1940-1945, Embannadurioù Perrin, Dastumadenn Tempus, 2008, pajenn 106. D'an 9 e voe lazhet 186 den nann-soudardMemorial GenwebMemorial Genweb. 
1943:
 miz C'hwevrer d'an 28 e kouezhas div nijerez (ul Lancaster III marilhet ED467 ha kodet EA-E hag ul Lancaster I marilhet R5913 ha kodet OL-G) eus aerlu ar Rouantelezh-Unanet (Royal Air Force) e Sant-Nazer; mervel a reas o fevarzek nijour, douaret e voent e bered Ar Baol-Skoubleg;
 miz Meurzh:d'an 13 e kouezhas un nijerez (Wellington III marilhet BK516 ha kodet BH-K) eus aerlu ar Rouantelezh-Unanet (Royal Air Force) e Sant-Nazer; mervel a reas he femp nijour, Poloniz e oant holl.
 d'ar 1 a viz Mae 1943 e voe bombezet Sant-Nazer gant nijerezioù B-17Société Archéologie Maritime du Morbihan.
1944-1945
 Sankenn Sant-Nazer a oa an dachenn bet dalc'het gant armeoù Alamagn betek diwezh an Eil Brezel-bed, en-dro da gêr Sant-Nazer. Dalc'het e oa bet gant an Alamaned evit gallout mirout an diazezlec'h listri-spluj.


 Diskaret e voe kantonioù Sant-Nazer-Kornôg, Sant-Nazer-Kreiz ha Sant-Nazer-Reter e 2014 ha lodennet e voe Sant-Nazer etre daou ganton nevez, Sant-Nazer-1 ha Sant-Nazer-2 Décret n° 2014-243 du 25 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département de la Loire-Atlantique.
Darvoudoù-sport a bep seurt
 4 a viz Gouere 1958 : 9 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Kemper ha Sant-Nazer ; trec'h eo André Darrigade.
 5 a viz Gouere 1958 : loc'hañ a ra 10 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Sant-Nazer war-du Royan (Charente-Maritime).
 30 a viz Mezheven 1962 : 7 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Kemper ha Sant-Nazer ; trec'h eo Huub Zilverberg (Izelvroioù).
 1añ a viz Gouere 1962 : loc'hañ a ra 8 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Sant-Nazer war-du Luçon (Vañde).
 5 a viz Gouere 1999 : eil tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Challans (Vañde) ha Sant-Nazer ; trec'h eo Tom Steels (Belgia).
 4 a viz Gouere 2000 : 4re tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha Sant-Nazer (a-benn d'an eur dre skipailh) ; trec'h eo Once (Spagn).

 Brezhoneg 
 30,0 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonekJean-Yves Le Moing, Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne, Coop Breizh, 1990, p. 398.

Skeudennoù an diazlec'h listri-spluj 

 Ekonomiezh 
Diazezet eo ekonomiezh ar gêr war e borzh : ezporzhiañ produioù oberiet met ivez ar servijoù. Ekonomiezh ar pesketa zo aet da get koulz lâret, ne chom nemet ul lestraz bihan.

Sed amañ ar greanterezhioù pennañ :

 lestrsaverezh : Chanterioù an Atlanteg (bremañ Aker Yards), bet savet ar morreder Queen Mary 2
 aerlestrsaverezh : unan eus kreizennoù european Airbus zo enno. Labouradeg istorel ar SNCASO, ha war e lec'h ar SNIAS, an Aérospatiale ha goude Airbus, zo lec'hiet e Penhoet, e-kichen tout Chanterioù an Atlanteg. Ul labouradeg nevez oa savet e Gron er bloavezhioù 1980.
 mekanikerezh gant ar SEMT Pielstick, saver keflusker Diesel 4 amzer evit al listri, an trenioù hag ar produiñ tredan. Implijout a rae 670 den ar SEMT Pielstick e Sant-Nazer e 2006.
 ar porzh : porzh kentañ Breizh an hini eo e framm Porzh Emren Naoned-Sant-Nazer, ennañ ur termenva produioù boued, ur termenva metanlistri, termenva Elf e Donez ha kalz greanterezhioù all.

Unan eus div sez Kambr Kenwerzh ha Greanterezh Naoned ha Sant-Nazer an hini eo.

 Poblañs 
Emdroadur ar boblañs abaoe 1800

EBSSA

 Monumantoù ha traoù heverk 
 Monumant ar re varv e-tal iliz katolik ar Werc'hez Dinamm, luc’hskeudennMemorial Genweb. 
 Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolikMemorial GenwebMemorial Genweb. 
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun Toutes Aides

+ Bro Niver a dud24px Rouantelezh-Unanet82 (Merdeadurezh kenwerzh: 2, Morlu Royal Marine Artillery:1, Tirlu:79)Hollad82
Marvet int e pad ar Brezel-bed kentañ, re an Tirlu e 1914, ar re all e 1918Commonwealth War Graves Commission .

 Sevenadur 
 Filmoù zo zo bet graet e Sant-Nazer : Le Poulpe pe Les Vacances de Monsieur Hulot.
 Tintin, Milou hag ar c'habiten Haddock a zay da Sant-Nazer en albom Ar 7 boulenn strink. Kerzhout a reont war kaeoù ar porzh da glask ar c'helenner Klaskato. 
 Festival Voisinages, arvestoù a bep seurt, e sal Le fanal, leurenn "vroadel".
 festival Les Escales sonerezhioù ar bed, bep hañv.

 Brezhoneg 
 Ur skol Diwan a zo eno abaoe 1991.
 E distro-skol 2024 e oa 65 skoliad enskrivet er skol Diwan ha skol divyezh (0,9 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)Ofis Publik Ar Brezhoneg.
 Panelloù divyezhek zo er gumun abaoe fin miz Ebrel 2015.
 D'an 29 a viz Mae 2015 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumunpresseocean.fr Presse-Océan, 31 MAE 2015. 
 Roet eo bet al label Ya d'ar brezhoneg a live 1 da Sant-Nazer d'ar 6 a viz Kerzu 2019.
Abaoe 2019 e vez dalc'het ur stummadur 6 miz war ar brezhoneg aozet gant ar greizenn stummañ Skol an Emsav
 Tud vrudet 
Tud bet ganet eno
 Alfred Caravanniez (1855), kizeller
 Florentin Goinard (1894-1974), mouller, levrier, embanner hag emsaver
 Odette du Puigaudeau (1894-1991), tudoniourez
 Reun Kreston, tudoniour ha livour breizhat, diazezer al luskad Unvaniez ar Seiz Breur, 25 a viz Here 1898.
 François Blancho, maer ha kannad
 Fernand Guériff (1914-1994), sonaozer, istorour, kazetenner diwar-benn Gourenez Gwenrann dreist-hollwww.musica-stnazaire.com
 Yann Goulet (1914-1999), stourmer breizhat, kizeller ofisiel Republik Iwerzhon
 Gildas Bernard, (1925-2001), diueller, loread ar Casa de Velãquez
 Georges hag André Bellec, izili ar strollad sonerezh ha fent Les Frères Jacques
 Gustave Tiffoche, prier, livour ha kizeller, ganet e 1930
 Olivier Josso, treser bannoù-treset
 Colonel Moutarde, skeudennerez
 Rémi Boulon, ganet e 1973, skrivagner ha videour
 Patrice Halgand, marc'hhouarner breizhat, bet ganet d’an 2 a viz Meurzh 1974.
 Soudarded vreizhat bet fuzuilhet gant al lu gall e-pad ar Brezel-bed kentañ 
Daou vilour bet ganet e Sant-Nazer a voe fuzuilhet gant al lu gall e-pad ar Brezel-bed kentañ :
 Émile Le Pahun, korporal, 30 vloaz, fuzuilhet d'ar 1añ a viz Mezheven 1916 ; 
 Joseph Porcher, soudard, 36 vloaz, fuzuilhet d'ar 24 a viz Here 1916.

Tud all liammet gant ar gêr
 Fernand Pelloutier, (1867-1901), kazetenner, stourmer anarkour ha sindikadeler, teorisian an harz-labour hollek
 Aristide Briand, breutaer ha politikour, Priz Nobel ar Peoc'h e 1926. Bet e oa er c'huzul-kêr etre Mae 1888 ha C'hwevrer 1889. E Sant-Nazer e oa bet savet ha skoliet, e dud a zalc'he "Le Grand Café", deuet da vout ur greizenn diskouezadegoù arz a-vremañ hiziv an deiz.

 Ardamezeg ar familhoù 
80pxde Carné
Beskonted Marcein

En aour e ziv dreustell en gul80pxde Volvire
Aotrounez la Motte-Aleman

Goudreustellet a zek pezh etre aour ha gul

Sport
Rugbi
An eil klub gwellañ e Breizh eo Sant-Nazer Rugbi Liger-Atlantel.

 Gevellerezh 
 20px Avilés (Spagn, Asturias)
 20px Saarlouis (Alamagn, Saarland)
 20px Saint-Hubert (Longueuil) (Kebek)
 20px Sunderland (Bro-Saoz, Tyne ha Wear)

Gevellet eo ivez gant ur gumun vihan nes a-walc'h :
 20px Paolieg (Breizh, Bro-Wened)

Kenlabour gant :
 20px Kribi (Kameroun, Su)
 20px Cienfuegos (Kuba)

 Pennad kar 
 Pornizhan.

 Levrlennadur 
 Daveoù ha notennoù 

 Liammoù diavaez 
 Lec'hienn ofisiel kêr Sant-Nazer

*
Rummad:Kumunioù Liger-Atlantel
Rummad:Kumunioù Bro-Naoned
Rummad:Kumunioù bet krouet e Liger-Izelañ e-pad an Dispac'h Gall
Rummad:Aber al Liger
Rummad:Porzhioù Breizh
Rummad:Soudarded vreizhat bet fuzuilhet gant al lu gall e-pad ar Brezel-bed kentañ
Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e Liger-Atlantel
Rummad:Diazezlec'hioù listri-spluj alaman e Breizh e-pad an Eil Brezel-bed
Rummad:Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed
Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed
Rummad:Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed
Rummad:Bombezadegoù ar Re Gevredet e Breizh e-pad an Eil brezel-bed