Dinan

Dinan (pe Dinam a-wezhioù"Dinan / Dinam", Devri - Le dictionnaire diachronique du breton) zo ur gêr e Bro Sant-Maloù, ur gumun e departamant Aodoù-an-Arvor, e norzh Breizh; pennlec'h Arondisamant Dinan eo ha hini kanton Dinan.

Kresket eo bet ar gumun d'ar 1 a viz Genver 2018 goude bezañ bodet gant LehonArrêté du 30 septembre 2017 portant création de la commune nouvelle de Dinan..
 Douaroniezh 
 War lez ar stêr Renk emañ Dinan.
 Kumunioù amezek 

 Anv 
 Erwan Vallerie ː Dignanno, c 1120; Dinam, 1167, 1181; Dignan, 1198;  Dinam, 1249; Seint Mallou de Dinan, 1256; Dynam, 1297; Dynain, 1306; Dynam, 1326, 1366; Dinimium, 1452; Dinan, ; Dinant, 1566.
Gerdarzh
Galianeg dunon "kreñvlec'h" → henvrezhoneg din heñvelster + lostger bihanaer -anDeroy, Louis & Mulon, Marianne. Dictionnaire des noms de lieux. Paris : Le Robert, 1992, p. 138-b .
 Ardamezioù 
60px« En gul e gastell en aour leinet gant teir zourigan; e gab en erminoù »
Hervez siell Charlez Dinan (1370)
Hervez d'Hozier (1697): tri c'hastell
 Istor 
 Dispac'h Gall 
 1790: gant lezenn ar 26 a viz C'hwevrer e voe lakaet Dinan da benn un distrigJ. B. Duverger, Collection complète des lois, décrets, ordonnances, règlemens avis du Conseil d'Etat, Levrenn gentañ, Eil embannadur, Pariz, 1834, p. 105.
 Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret : embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant Le Tulle, person, ha Le Sénéchal, vikel parrez Sant Maloù ha gant Carron, person, ha Buret, vikel parrez ar Salver, mui un abad, du Chastel, ur c'helenner doueoniezh, De Rouillac, hag eizh beleg arall, Puelle, Urot, Plesse de Saint-Mirel, Burel, Bertier, Manet, Le Coq ha GirardAdhésion de Messieurs les Recteurs, Curés et autres ecclésiastiques du diocèse de Saint-Malo, en Bretagne, A l'exposition des principes sur la Constitution du Clergé, adressée à MM. les Evêques députés à l'Assemblée nationale, Imprimerie de Crapart, place Saint-Michel, Pariz, Bro-C'hall, p. 12.

 1879 : kas a reas an hent-houarn (linenn Lison-Lambal) betek Dinan.

 Brezel-bed kentañ  
 Mervel a reas 248 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 2,17 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911Monumant ar re varv - Memorial Genweb; mervel a reas seizh anezhe e Belgia e miz Eost 1914, e penn- kentañ  ar brezel: d’an 21, en Arsimont e voe lazhet ur c’horporal eus an 71vet Rujumant TroadegiezhFichenn hiniennel - Memorial Genweb, pemp milour all a varvas d’an 22, e Charleroi ez eas ur soudard eus ar 25vet Rujumant Troadegiezh diwar welFichenn hiniennel - Memorial Genweb, en Ethe e voe lazhet ur soudard eus ar 104vet Rujumant Troadegiezh diwar wel Fichenn hiniennel - Memorial Genweb, e Falisolle e voe lazhet ur soudard eus ar 47vet Rujumant TroadegiezhFichenn hiniennel - Memorial Genweb, en Arsimont e voe lazhet ul letanant eus an 13vet Rujumant HusardedFichenn hiniennel - Memorial Genweb, e Le Roux e voe lazhet ur soudard eus ar 25vet Rujumant TroadegiezhFichenn hiniennel - Memorial Genweb ha, d’an 23 en Onhaye ez eas  ur c’horporal eus an 310vet Rujumant Troadegiezh diwar welFichenn hiniennel - Memorial Genweb; d’an 22 a viz Ebrel 1915 e voe lazhet ur c’habiten eus an 73vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel e Langemark e Flandrez BelgiaFichenn hiniennel - Memorial Genweb.
 Eil brezel-bed 
 Miz Eost 1944: bombezet ha kanoliataet e voe Dinan d'an 2 gant lu SUAÉric Rondel, Les Américains en Bretagne, p.138, Éditions Astoure, 2008. Lazhet e voe ur pomperMémorial GenWeb. Dieubet e voe Dinan d'ar 6 gant ar 6th Armored Division eus lu SUA Ouest-France 08/12/2009, gant luc'hskeudennoù.
 Mervel a reas 33 den ag ar gumun abalamour d'ar brezelMonumant ar re varv - Memorial Genweb.
 Brezelioù didrevadennañ 
 Brezel Indez-Sina 
 Mervel a reas nav soudard ag ar gumun.
 Brezel Aljeria 
 Mervel a reas eizh soudard ag ar gumun.
 Film 
 E Dinan, e kêr hag er c'hastell, e voe troet ar film Du Guesclin gant ar filmaozour gall Bernard de Latour, e-pad ur pemzektez e 1948.
 Brezhoneg 
 14,2 % eus anvioù-lecʼh ar gumun gozh ha 5,0 % eus re Lehon a zo brezhonekJean-Yves Le Moing, Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne, Coop Breizh, 1990, p. 347 ha 367.
 E-kerzh ar bloavezhioù 1930 e votas kuzul-kêr Dinan ur gouestl evit kelenn ar brezhoneg er skolioù, diwar atiz al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES)Marsel Guieysse, La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle, pajenn 267, Kemper, Nouvelles Éditions bretonnes, 1936.
 Ur skol Diwan zo eno abaoe 2000. 
 E distro-skol 2024 e oa 84 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek ha DiwanKelenn / Sifroù pennañ distro-skol ar c'helenn divyezhek e 2020

 Sport 
Mell-droad
 E 1903 e voe krouet ar Stade Dinannais AC, an eil kleub mell-droad koshañ en departamant. E 2003 avat e voe unvanet gant hini kêr Lehon : e mod se e voe krouet Dinan-Léhon FC.
Marc'hhouarnerezh (Tro Bro-C'hall)
 23 a viz Mezheven 1927 : 5 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Cherbourg (Manche) ha Dinan (a-benn d'an eur) ; trec'h eo ar Breizhad Ferdinand Le Drogo.
 24 a viz Mezheven 1927 : 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinan ha Brest (a-benn d'an eur) ; trec'h eo André Leducq.
 19 a viz Mezheven 1928 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Cherbourg (Manche) ha Dinan (a-benn d'an eur) ; trec'h eo Gaston Rebry (Belgia).
 20 a viz Mezheven 1928 : 4e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinan ha Brest (a-benn d'an eur) ; trec'h eo Pé Verhaegen (Belgia).
 2 a viz Gouere 1929 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Cherbourg (Manche) ha Dinan ; trec'h eo Omer Taverne (Belgia).
 3 a viz Gouere 1929 : 4e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinan ha Brest ; trec'h eo Louis Delannoy (Belgia).
 3 a viz Gouere 1930 : 2 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Caen (Calvados) ha Dinan ; trec'h eo Learco Guerra (Italia).
 4 a viz Gouere 1930 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinan ha Brest ; trec'h eo Charles Pélissier.
 1 a viz Gouere 1931 : 2 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Caen (Calvados) ha Dinan ; trec'h eo Max Bulla (Aostria).
 2 a viz Gouere 1931 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinan ha Brest ; trec'h eo ar Breizhad Léon Le Calvez.
 2 a viz Gouere 1995 : 1 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinan ha Lannuon ; trec'h eo Fabio Baldato (Italia).
 7 a viz Gouere 2011 : loc'hañ a ra 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Dinan war-du Lisieux (Calvados).
 Monumantoù ha traoù heverk 
 Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor dezhi.

 Ar c'hastell.

 Iliz katolik Sant Maloù ha penniliz katolik ar Salver.
 Monumant ar re varv er Blasenn Jeneral Leclerc, luc’hskeudennoù ha kartennoù-postMemorial Genweb. E miz Eost 1922 e voe diouelietUniversité de Lille.
 Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudennoùMemorial Genweb.
 Poblañs 
Emdroadur ar boblañs abaoe 1793
 Demografiezh 1962  1968  1975  1982  1990  1999  2006  2012  2013 12847  13137  13429  12267  11591 10907 112351076810240 <small>Abaoe 1962 : Poblañs hep kontoù doubl

 Melestradurezh 
 Tud 
Tud bet ganet eno 
 1930 : Jean Rochefort, aktour
 1947 : Bernard Merdrignac, istorour
 1950 : Rémi Chauvet, Myrdhin e anv-leurenn, kaner ha telenner
 1979 : Christophe Revel, melldroader
Tud marvet eno
1993 : Yvonne Jean-Haffen, arzourez

 Ardamezeg ar familhoù 
80pxAvril pe Apuril
Jean, eskemmer-arc'hant e 1518; Macé, tailhanter war domani ar Roué, e Dinan

En argant e gebrenn en gul karget gant teir rozenn en aour, heuliet ouzh kab gant daou penn leon en sabel, hag ouzh beg gant ur steredenn ivez en sabel80pxAubry François,letanant milis Dinan e 1696En glazur e zaou leon penn-ouzh-penn, o skorañ ur skoedig en argant karget gant un abrikezenn c'heotet80pxLe Bart Geoffroi,senesal Dinan e 1258En glazur e leonparzh en argant

 Gevelliñ 
 Bro Kêr Abaoe   Dinant 1960  Lugo 1971  Exmouth 1972

 Liammoù diavaez 

 Lec'hienn ti-kêr Dinan
 Lec'hienn ar gouel les Barocks
 Levrlennadur 
  Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
  Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995
 Notennoù ha daveoù 

Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor
Rummad:Pennlec'hioù distrigoù Breizh
Rummad:Ar Brezoneg er Skol
Rummad:Dinan