Gwitalmeze

Gwitalmeze () zo ur gumun e Bro-Leon, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh. Betek 2015 e oa penn Kanton Gwitalmeze.

 Anv 
 Bernard Tanguy ː Plebs Telmedovia, 884 ; Ploedalmezeu, c. 1330, 1467 ; Ploedalmezeau, Guytalmezeau, 1544.Bernard Tanguy : Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère. Chasse-Marée. ArMen. 1990
 Erwan Vallerie ː Plebs Telmedovia, 884 ; Ploedalmezeu, c. 1330 ; Ploedalmezen, 1516 ; Guytalmezeau, 1544 ; Ploutalmezauff, 1629 ; Ploudanmezeau, 1630 ; Guytalmeseau, 1636.Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995

Gerdarzh diasur .

 Ardamezioù 
80pxRannet : ouzh 1 en erminoù ; ouzh 2 troc'het en glazur e bemp grizilhon lammellet en argant ha treustellet etre aour ha gul.
Diwar ur mennozh gant an Ao. & It. Caraes
Diviz kuzul-kêr: Miz Du 1978
Sturienn
 « Mar kar Doue, da vat ez ay »
 Savet eo diwar euredenn div familh eus ar c'horn-bro, ar familh Du Chatel hag ar familh Kerlec'h ; ger-stur ar familh Du Chatel e oa Mar car doue, tra ma oa Da vat ez ay hini ar re Gerlec'h.

 Istor 
 Orin 
 Gwitalmeze zo ur barrez kozh a oa savet diwar Gwitalmeze, Sant-Pabu ha Lambaol-Gwitalmeze a-vremañ.
 Ar bourk kozh a oa lec'hiet e kêriadenn Gwitalmeze-Gozh hag a oa dindan Eskopti Leon.
Dispac'h Gall
 Dekred ar 26 a viz Du 1790 war al le ret : e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Jean Goret e anv, hag an tri c'hure, Joseph Pondaven, François Pelleteur ha Laurent CrennKristof Jezegoù, Hor Bro e-pad ar Revolusion, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 42.
 E-kerzh ar Dispac'h Gall eo bet dibennet maer Gwitalmeze (an Ao. Barbier) e Brest d'ar 17 a viz Ebrel 1793.

 Brezel-bed kentañ  
 Mervel a reas 145 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 3,89% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911Memorial Genweb.
 Eil brezel-bed  
 Mervel a reas 46 den ag ar gumun abalamour d'ar brezelMemorial Genweb.
 D'an 30 a viz Kerzu 1942 e kouezhas ur c'harr-nij B-17F-10-BO (anvet "Short Snorter", marilhet 41-24449 ha kodet LL-B) eus aerlu ar Stadoù-Unanet (United States Army Air Forces) e Porsal e Gwitalmeze gant dek den en e vourzh ; daou anezhe a voe lazhet, ne voe ket adkavet ar c'horfoù allPertes USAAF Finistère.
 Brezelioù didrevadennañ 
 Brezel Indez-Sina 
 Mervel a reas tri milour eus ar gumunMemorial Genweb.
 Brezel Aljeria 
 Mervel a reas ur milour eus ar gumun d’an 20 a viz Gwengolo 1956 e Guelma (departamant Annaba)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb.
 Amoco Cadiz 
 D'ar 16 a viz Meurzh 1978 ez eo aet al lestr Amoco Cadiz d'ar strad e-tal Porsal, gantañ 232 182 donenn a betrol.
 Brezhoneg 
 Ar Brezoneg er Skol 
 1934-1936 : ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skolMarsel Guieysse, La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle, pajenn 265, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936 .
 Deskadurezh 
 Ur skol Diwan a zo eno abaoe 1977. An hini gentañ e oa eus ar rouedad.
 E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 94 skoliad (14,6 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)Distro-skol ar c’helenn divyezhek

 Monumantoù ha traoù heverk 
 Dolmen Guilliguy, e Portsall
 Krugell-vein Enez Karn
 Peulven bolzek Sandrione
 Peulven plasenn ar Gezeg
 Iliz sant Pêr (-)
 Iliz Itron-Varia ar Skapular (1895-1921-1956)
 Chapel sant Elar, e Kerdanou ()
 Maner Kereunou ()
 Maer Lestremeur (-)
 War ar porzh e kaver eor ar vag gwallvrudet Amoco Cadiz, a oa aet d'ar strad d'ar 16 a viz Meurzh 1978 e-tal Porsal.
 E kumun Gwitalmeze emañ Enez Karn.

 Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e bered ar gumun 
+ Bro Niver a soudarded1 (Tirlu), dianav3 (Aerlu) 4 (Aerlu)  Hollad 8
Ar 7 karrnijour a varvas e-pad an Eil Brezel Bed, hini an tirlu a voe kavet er mor e miz Gwengolo 1918, e-pad ar Brezel-bed kentañCommonwealth War Graves Commission.

 Poblañs 
 Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 

 Melestradurezh 



 Tud 
Alphonse Arzel (1927-2014), politikour bet maer eus Gwitalmeze etre 1961 ha 2001, ha senedour.
 Ardamezeg ar familhoù 
60pxBarbier / Bar Ver
Aotrounez Kernatoux
En argant e ziv dreustell en sabel60pxMathezou
Aotrounez Keruznou
En argant e sourin en sabel karget gant teir steredenn en argant

 Gevelliñ 

 Liammoù diavaez 

   lec’hienn ar gumun
 Gwitalmeze war lec'hienn Geobreizh

 Levrlennadur 
 Embannadurioù Flohic : Le Patrimoine des communes du Finistère. 1998
 Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne

 Notennoù ha daveoù 


Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed
Rummad:Kumunioù Bro-Leon
Rummad:Ar Brezoneg er Skol
Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e Penn-ar-Bed
Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed