Louergad

thumb

Louergad a zo ur gumun eus Breizh, e Treger, hag e kanton Kallag e departamant Aodoù-an-Arvor.
 Douaroniezh 
Bras-mat eo takad kumun Louergad, eus Sant-Eler en norzh betek Koad an Noz ha Koad an Hae er su. Er reter e kaver Menez Bre, uhelenn vrudet Bro-Dreger hag eno, ivez, emañ mammenn ar Gindi, hag a ra an harz etre Pederneg ha Louergad.
Kumunioù amezek :
Plûned; Bear; Pederneg; Treglañviz; Gurunuhel; Benac'h; Tregrom.
 Ar Yeodi 

 Ar Gindi 

 Anv 
Stummoù kozh : 
Louergat, 1160; Loeargal (= Loeargat), 1170; Loargart, c. 1330; Louargat, fin XIVvet, 1461; e brezhoneg Louargad, LouergadBernard Tanguy : Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes d'Armor. Origine et signification. ArMen - Le Chasse-Marée. 1992.
Loergat, 1304; Loargat, 1330Régis de Saint-Jouan : Dictionnaire des communes du département des Côtes d'Armor. Éléments d'histoire et d'archéologie. Conseil Général des Côtes d'Armor 1990.
Lavaret ez eus e oa savet an anv diwar ur sant Ergad, met n'eus bet kavet roud ebet anezhañ er barrez.
 Istor 
 Hervez René Couffon, ar plou diazez Plouserf e oa enni : Louergat, Tregrom, Gurunuhel, Sant-Elar, Benac'h, Pont-Melvez.
 Dispac'h Gall 
 Emgann Louergad, d'an 30 a viz Eost 1799 etre ar Chouanted hag ar Republikaned.

 Brezel-bed kentañ  
 Mervel a reas 244 gwaz (71 e Sant-Eler) abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 6,46 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911Memorial GenwebMemorial Genweb; mervel a reas pemp anezhe e Belgia e miz Eost 1914, e penn- kentañ ar brezel: d’an 21 e Tamines, ur soudard eus an 2vet Rujumant TroadegiezhFichenn hiniennel - Memorial Genweb ha, d’an 22 e Maissin, tri soudard eus an 19vet Rujumant TroadegiezhFichenn hiniennel - Memorial GenwebFichenn hiniennel - Memorial GenwebFichenn hiniennel - Memorial Genweb hag, e Saint-Vincent, ur c’horporal eus an 2vet Rujumant TroadegiezhFichenn hiniennel - Memorial Genweb; d’an 22 a viz Ebrel 1915 e varvas tri milour eus an 73vet Rujumant Troadegiezh e Boezinge e Flandrez BelgiaFichenn hiniennel - Memorial GenwebFichenn hiniennel - Memorial GenwebFichenn hiniennel - Memorial Genweb.
 Eil brezel-bed  
 Mervel a reas 21 den (daou e Sant-Eler).
 Brezelioù didrevadennañ 
 Brezel Indez-Sina 
 Mervel a reas ur gward republikan eus ar gumun d’ar 15 a viz Mae 1947 en ospital e Cholon e Saigon e Kochinsina er ViêtnamFichenn hiniennel - Memorial Genweb.
 Brezel Aljeria 
 Mervel a reas pevar milourMemorial Genweb.
 Monumantoù ha traoù heverk 

302 m a uhelder, war zouar ar barrez evit an hanter.
Menez Bre
 Peulvan Pergad, 10,30 m a uhelder ha 12,40 m a dro (?) e rez an douar, unan eus ar re vrasañ en Europa, hirie an eil e bro C'hall hag e BreizhFernand Niel : Dolmens et Menhirs. Que sais-je ? n 764. PUF. 1966.
 Peulvan Krec'h Even (toullet).

 Boul Kervikael.
 Meurvaen galian eus Oadvezh an houarn.
 Iliz katolik Itron-Varia an Erc'hTour eus ar ; lennet e vez iliz Louergad a zo dindan anv : "Notre Dame des Neiges", deut diouzh "Itron Varia an Erc'h". 
Anilis fabulae ! Komzoù se a zeu diwar ur stumm fall da lenn An Nec'h (cnech) = ar run, an dosenn = da lavarout, ken eeun ha tra, m'emañ Louergad e traoñ ar Menez-Bre. 

 Chapel ha kalvar Sant Mikael.

 Chapel Sant Yann ha Sant Fieg, .

 Chapel Sant Paol, .
 Chapel Sant Jelvestr, .

 Mouden Penn ar stang, anvet « tumulus an Dosenn », 114 m (?) uhelder. Bet enrollet ar 27 Ebrel 1946.

 Maner ar C'hleuziou, , a c'haller gweladenniñ e-pad an hañv (war c'houlenn).
 Menez Hogene, 304 m uhelder : « Lann Suplis », lec'h justis uhel hag izel, eno e veze lakaet an dud d'ar marv (kaset d'ar groug).
 Koad an Hae.

 Maner Plouserf.

 Feunteun Sant Eler.

 Monumant ar re varv e bourk Louergad, luc’hskeudenn ha kartenn-bostMemorial Genweb.
 Monumant ar re varv e Sant-Eler, luc’hskeudennMemorial Genweb.
 E Boezinge (Flandrez Belgia) e voe staliet ur c'halvar () eus Louergad evit enoriñ ar Vretoned marvet eno e-kerzh ar Brezel-bed kentañLec'hienn "chemins de mémoire" diwar-benn Kalvar Louergad Boezinge.
 Monumant ar Rezistañs, luc’hskeudennoùMemorial Genweb.
 Monumant ar re varv e Brezel Aljeria, luc’hskeudennMemorial Genweb.
Emdroadur ar boblañs
Etre 1968-1990 e oa digresket ar boblañs eus 9%. Abaoe e kresk ar boblañs en-dro.
Emdroadur poblañs Louergad abaoe 1793

 Brezhoneg 

 Ar Brezoneg er Skol 
 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skolMarsel Guieysse, La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle, pajenn 266, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936 .
Ya d'ar brezhoneg
 D’ar 14 a viz Mezheven 2007 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
 D’ar 6 a viz C'hwevrer 2012 e oa bet roet d'ar gumun al label Ya d'ar brezhoneg live 1.
Deskadurezh
 Ur skol divyezhek a zo eno abaoe 1998. 
 E distro-skol 2024 e oa 51 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (27,8 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)Distro-skol ar c’helenn divyezhek .
A bep seurt
Gouel ar Brezhoneg zo bet graet ur wech e Louergad.
Loue (leue) Louergad: kunujenn.

 Melestradurezh 

 Tud 
 Familh al Largez (aet da get), aotrouien al Largez, Germorvan, ha Gerdenole e Louergad. E ardamez : "en argant e leon geoted krabanet e gul, e gab e gul" 
 Aotroù markiz Suffren a Sant-Tropez (1753-1821), aotroù Koad an Hay ha Germorvan e Louergad.
 Yann-Fañch Ar C'halvez, ganet e Louergad ar 15 C'hwevrer 1799, noter, kannad Aodoù an Hanternoz ouzh Stroll-lezennadur (13 Kerzu 1868 - 4 Gwengolo 1870); kuzulier jeneral, maer Gwengamp. Aet da Anaon e Gwengamp ar 5 Meurzh 1880
 Levroniezh 
 René Couffon : Recherche sur les églises primitives. Bulletins et Mémoires. Société d'Émulation des Côtes du Nord. 1945-1946
 Liammoù diavaez 

 Louergad war lec'hienn Geobreizh

 Notennoù ha daveoù 

Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor
Rummad:Kumunioù Treger
Rummad:Yeodi
Rummad:Ar Brezoneg er Skol