Montroulez

Montroulez zo ur gumun etre Leon ha Treger, e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh.
 Douaroniezh 
 Ar stêr Dosenn  Plouezoc'h  Garlann Sant-Martin-war-ar-Maez  80px  Plouigno Plourin-Montroulez  Plougonven

 Anv 
Ogée : Cette ville, qui se nommait Julia du temps de César, est une des plus anciennes et des plus célèbres de la province.
Cambry, Finistère, p. 5 : Ainsi Morlaix, si nous en croyons Conrad, archevêque de Salisbury, écrivain du douzième siècle, fut d'abord nommée Julia [...]. – Ainsi Drennalus, disciple de Joseph d'Arimathie, à son retour de l'île de Bretagne, passa par Morlaix, l'an 73 de J.C, en convertit les habitants ; ce lieu se nommait alors Saliocan ou Hanterallen.
 Albert. Le Grand : Julia'''.
 Ch. Frochen, Finistère, Léon, p. 97 : Son nom vient probablement du celte Motreleg ("rue resserrée").
 Bernard Tanguy, Communes du Finistère, p. 134 : Castrum Mons Relax, 1128 ; ecclesia S. Martini de Monte Relaxo, 1128 ; ecclesia Beati Melanii de Monte Relaxo, 1170 ; Mont Relays,  ; (in) Montereleis, 1217 ; Montrelès, 1296 ; Montrelez, 1352 ; Morloys, 1371 ; Morlais, 1376 ; Morelaiz, 1385 ; Mourlaix, 1455 ; Montrelaes, Montrelaix, Mourlaix, 1464 ; Montrolaes, Morlaix, 1499 ; breton : Montroulez ; Ce mot ... (Relaix) ... n'est autre que le vieux-français "releis", "relais", « délaissé, abandonné ». Éditions Flohic : noté Mons-Relaxus en 1128, du français "mont" et de l'ancien français "relais", « délaissé, abandonné ». Daniel Delattre : Castrum Mons Relaxus au XIIè ; Montereleis au XIIè..
Gerdarzh
Relax = lec'h ehan war un hent roman (heñvelster insula = enez ; stabula = staol).
 Ardamezouriezh 
{|
|-
|60px
|
En gul e lestr en aour greet en aour, e ouelioù dispaket en erminoù, war ur mor en glazur.Lec'hienn an ti-kêr/Ardamezioù
Ger-stur: S'ils te mordent, mords-les (a-enep Bro-Saoz).
|}
 Istor 
Dispac'h Gall
 Dre lezenn ar 26 a viz C'hwevrer 1790 e voe lakaet Montroulez da benn distrig Montroulez J. B. Duverger, Collection complète des lois, décrets, ordonnances, règlemens avis du Conseil d'Etat, Levrenn gentañ, Eil embannadur, Pariz, 1834, p.105.
 Dekred ar 26 a viz Du 1790 war al le ret : e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant Le Noannès, person parrez Sant-Melani, ha Pitot, person, ha Le Moine, kure, eus parrez Sant-Vazhev ; daou gure eus Sant-Melani, Le Ffevre ha Lucas, a reas al le Kristof Jezegoù, Hor Bro e-pad ar Revolusion, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajennoù 47 ha 48.

Dezougen
1865: tizhet eo Montroulez gant an hent-houarn.
Brezel 1870-1871
 Mervel a reas 144 gwaz ag ar gumun, eleze 1,02% ag he foblañs e 1866 Memorial Genweb.

Brezel-bed kentañ
 Mervel a reas 604 gwaz ag ar gumun, da lavaret eo 3,96% ag he foblañs e 1911.
Eil brezel-bed
1943: d'an 29 a viz Genver e voe bombezet Montroulez gant ar Royal Air Force pa glaske distrujañ ar pont-meur hent-houarn ; lazhet e voe 39 bugel hag o skolaerez er skol Itron Varia Lourd, ha 27 den nann-soudard all. Kontet eo an darvoud e Gwerz Lazadeg Skolidigou Itron Varia Lourd.
 Nijerezioù ar Gevridi aet d'ar strad e Montroulez : d'ar 4 a viz C'hwevrer 1941 e kouezhas ur Blenheim IV marilhet T2283 ha kodet PZ-F eus 55th Squadron ar Royal Air Force ; lazhet e voe he zri nijour, ne voe ket kavet o c'horfoù ; d'an 28 a viz Eost 1941 e kouezhas un Hurricane II marilhet BD857 eus 247th Squadron ar Royal Air Force nepell eus Montroulez ; tapet e voe he levier gant an Alamaned ; d'ar 25 a viz Ebrel 1942 e kouezhas pemp Spitfire Vb eus ar 501st Squadron eus ar Royal Air Force er mor e tu Montroulez ; pevar levier a varvas, met ne voe kavet korf ebet ; unan all a voe gloazet hepken Pertes RAF Finistère ; d'ar 6 a viz Gwenholon 1944 e kouezhas un nijerez P-47 (486 Bombing Group, 362 FG, 378 FS) eus aerlu SUA (United States Army Air Forces); he leviour a c'hellas adkavout e genvroidiPertes USAAF Finistère.
 Dieubet e voe Montroulez d'an 8 a viz Eost 1944 gant lu ar Stadoù-Unanet Éric Rondel, Les Américains en Bretagne, 1944-1945, p. 8, Éditions Astoure, 2008 .
Brezel Indez-Sina
 Lazhet e voe ul letanant-koronal eus an Aerlu gall d'an 21 a viz Here 1952 e Chua-Chan e ViêtnamFichenn hiniennel - Memorial Genweb.
Brezel Aljeria
 Mervel a reas ur milour eus ar gumun d’an 2 a viz Meurzh 1957Fichenn hiniennel - Memorial Genweb.
Stagidigezh
 E 1959 e voe staget kumun Plouyann, en norzh da gêr, ouzh Montroulez.
 Brezhoneg 
 Ar Brezoneg er Skol 
 1934-1936 : ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skolioù.
 Ya d'ar brezhoneg 
 D’ar 27 a viz Mezheven 2008 e voe votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
 Al label live 1 a oa bet roet da gumun Montroulez d'ar 6 a viz C'hwevrer 2009.
 Deskadurezh 
 Ur skol divyezhek zo eno abaoe 1988.
 Ur skol Diwan zo e Montroulez ivez.
 E distro-skol 2024 e oa enskrivet 57 bugel er skol Diwan, 77 er skol bublik ha 0 er skol gatolik, eleze 130 en holl. Distro-skol ar c’helenn divyezhek @ Ofis Publik ar Brezhoneg></ref>.
 Buhez foran 
 E Montroulez emañ sez an embannadurioù Skol Vreizh a embann levrioù brezhonek ha gallek.
 Monumantoù ha traoù heverk 

 Kouent kozh ar Jakobined.
 Iliz katolik Sant Martin.
 Iliz katolik Sant Melani.
 Karterioù kozh gant tiez koad, pondalez.
 Straedoù-diri.
 Savadurioù ar "Manu" (butunerezh kozh Montroulez).
 Tud 
 Charles Cornic du Chesne (1731-1809), ofiser-a-vor ha kourser.
 Mathieu Beaumont, barner-koñsul e 1760 ; dimezet gant Charlotte Le Mérer.
Tud bet ganet eno
 1756 ː Jean Marie Charles Beaumont, maer Montroulez, 1810-1813 ha 1819-1826 ; anvet da isprefed e 1814
 1763 : Jean Victor Marie Moreau, jeneral e-pad Brezelioù Napoleone
 1777 : Aleksandr Ledan, mouller ha skrivagner
 1806 : Émile Souvestre, skrivagner gallek
 1834 : Feliks Brignou, skrivagner ha troour brezhonek
 1845 : Tristan Corbière, barzh gallek
 1878 ː Marie Le Gac-Salonne ː gwregelourez ha stourmerez 
 1889 : Francis Gourvil, skrivagner ha kelaouenner
 1904 : Per Roy, emsaver ha skrivagner brezhonek
 1908 : Henri Rol-Tanguy, rezistant komunour
 1914 : Michel Mohrt, skrivagner gallek
 1920 : Roparzh Broudig, skrivagner brezhonek
 1928 : Julien Guiomar, aktour
 1939 : Brigitte Fontaine, kanerez c'hallek
 1944 : Dominique Lavanant, aktourez
 1979 : Clarisse Lavanant, kanerez
Tud bet marvet eno
 1830 : Jean Marie Charles Beaumont, 31 a viz Eost
 1855 : Aleksandr Ledan
 1870 : Yann-Vari ar Skourr, barzh brezhonek
 1873 : Prosper Proux, saver kanaouennoù
 1875 : Tristan Corbière
 1887 : Adolphe Le Flô, jeneral, ministr gall ar Brezel e 1870
 1927 : Paul Sérusier, livour gall
 1939 : Hollsent ar Garreg, skrivagner brezhonek
 1969 : Yann Gerlann, emsaver
 1970 : François-Tanguy Prigent, kouer ha politiker
 2007 : Alexis Gourvenneg, sindikader al labour-douar
Tud liammet ouzh kêr
Jean-Loup Chrétien, sterdead, bet desavet e Montroulez

 Ardamezeg ar familhoù 
60pxDes Anges
Aotrounez la Villeneuve (Kernevez ?), Kervella, Lesven, beli Montroulez. Ur maer Montroulez e 1670.
En glazur e gebrenn en argant heuliet gant teir ferenn en aour.60pxBarazer
Maered ha kannaded Montroulez adalek 1703.
En gul e wifrell en erminoù, heuliet gant div ruilhenn en argant.60pxBarrère
Maer Montroulez e 1765.
En glazur e gadgi en argant gwakoliek en aour, en e goazez war ur savenn geotet, savet e bav dehoù hag o sellout ouzh ur steredenn en argant ouzh kab dehoù ; e gab gwezboellet etre aour ha gul a deir rezenn.60pxJulien Bellin de la Furtais
Maer Montroulez e 1665
Sourinet etre argant ha gul a c'hwec'h pezh.60pxBidégan
Eus parrez Sant-Vazhe Montroulez
En argant e deir sourin en sabel.60px? de Carné
Bet gouarnour Montroulez
En aour e ziv dreustell en gul.60pxDorigny, d'Origny
Ofiserien milis bourc'hizien Montroulez adalek 1693 ; Michel, maer Montroulez e 1725 .
En glazur e gebrenn en aour, heuliet gant tri flamm ivez en aour.60pxJegu
Aotrounez Kerneguez, parrez Sant-Vazhe Montroulez
En sabel e leon en argant heuliet gant teir steredenn ivez en argant.

 Emdroadur ar boblañs abaoe 1793 

Mammenn : Cassini hag EBSSA

 Melestradurezh 
 Roll ar vaered Mare  Anv  Strollad  1615-1641  Yves Le Bervet (du Parc) (1579-1641)  1947-1971  Jean Le Duc   Jean-Jacques Cléach Strollad Sokialour Gall1989-1995  Arnaud Cazin d'Honincthun  UDF 1995-1997  Marylise Lebranchu Strollad Sokialour Gall  2001-2008  Michel Le Goff  Strollad Sokialour Gall 2008-2020  Agnès Le Brun  TDD (Tu-dehoù diseurt) 2020-2026  Jean-Paul Vermot  Strollad Sokialour Gall <small> Da vezañ kendalc'het

 Kêrioù gevellet 
 : Würselen (1976
 : Truru (1979) – Ur Morlaix Avenue zo e Truru.
 : Réo (1991)
 : Chełm

Sportoù
 30 a viz Mezheven 1974 : 3 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Montroulez ha Sant-Maloù ; Patrick Sercu (Belgia) a voe trec'h.

 Levrlennadur 
  Embannadurioù Flohic : Le Patrimoine des communes du Finistère. 1998
  J.B. Ogée : Dictionnaire historique et géographique de la province de Bretagne, dédié à la Nation bretonne. 1780
  Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
  Bernard Tanguy : Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère. Chasse-Marée. ArMen. 1990
  Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995
 Liammoù diavaez 

  Lec'hienn an ti-kêr
  Geobreizh
 Chambre de Commerce et d'Industrie
 Daveoù ha notennoù 

Rummad:Montroulez
Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed
Rummad:Kumunioù Treger
Rummad:Kumunioù Bro-Leon
Rummad:Pennlec'hioù distrigoù Breizh
Rummad:Ar Brezoneg er Skol
Rummad:Bombezadegoù ar Re Gevredet e Breizh e-pad an Eil brezel-bed
Rummad:Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed
Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed