Penmarc'h

Penmarc'h a zo ur gumun eus ar Vro Vigoudenn, e Kerne-Izel, e mervent Breizh. Gwechall e oa anvet Treoultre he bourc'h.

 An anv 
 Dont a rafe an anv "penn marc'h" eus stumm an aodoù. N'eo ken nemet ur vartezeadenn avat. Klotañ a ra an anv brezhonek-se gant an anv "Kab Kaval" a zo e gevatal-rik hag a zo a-orin latin. Kab Kaval a ra dave d'ar rannvro istorel a-bezh a zo un tamm bihan brasoc'h eget ar Vro Vigoudenn a-vremañ.
 Brezhoneg 
 Ar Brezoneg er Skol 
 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skolMarsel Guieysse, La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle, pajenn 265, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936.
 Ya d'ar Brezhoneg 
D'an 8 a viz Here 2010 e oa bet votet evit tizhout live 2 ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
D'ar 27 a viz Gwengolo 2013 e oa bet roet d'ar gumun al label Ya d'ar brezhoneg a live 2.

 Douaroniezh 
Lec'hiet eo ar gumun e penn su bae Gwaien. Unan eus kumunioù pobletañ ar Vro Vigoudenn eo. Plaen hag izel a-walc'h eo tachennad ar gumun-se. Geunioù aod zo, anvet loc'hoù; darn zo bet disec'het da sevel tiez, e Sant-Wennole dreist-holl.

Peder rann a zo er gumun: 
 Bourc'h Pennmarc'h, anvet Treoultre gwechall ;
 Sant-Wennole, ar porzh-pesketa bras ;
 Keriti, porzh pesketa bihanoc'h;
 Sant-Pêr, porzh bihan.

 Reier 
Ar C'heloù a vez graet eus ar c'herreg a gaver dirak porzh Keriti-Penmarc'h.

 Istor 
 Dispac'h Gall 
 Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe graet al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant Pochit, person, ha Berrou, kure, hemañ o vout deuet war e c'her, n'oa ket pellKristof Jezegoù, Hor Bro e-pad ar Revolusion, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 50. 

 Brezel-bed kentañ  
 Mervel a reas 200 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 3,31% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911Memorial Genweb.
 Reter-Nesañ   
 Lazhet e voe ur c’haporal eus ar gumun  d'an 11 a viz Ebrel 1920 en Ourfa e TurkiaFichenn hiniennel - Memorial Genweb.
 Eil brezel-bed 
 Mervel a reas 78 den ag ar gumun abalamour d'ar brezelMemorial Genweb.
 220px François Péron, ur pesketaer eus Sant-Wennole, a voe fuzuilhet gant an Alamaned e Kerioled e Konk-Kerne d'ar 21 a viz C'hwevrer 1941 ; barnet e oa bet d'ar marv e Kemper goude bout bet o 'n em gannañ ouzh soudarded alaman e Sant-WennoleOrdre de la Libération.
 Un nijerez alaman Junkers Ju 52 A-1 (marilhet WNr 5589 ha kodet 1Z+M) a gouezhas e Penmarc'h d'ar 16 a viz Du 1940 ; pemzek milour a voe lazhet, beziet int e PlouzenielPertes Luftwaffe Finistère.
 D'ar 6 a viz Meurzh 1943 e kouezhas ur c'harr-nij B-17F-45-BO (marilhet 42-5262 ha kodet PU-F) eus aerlu ar Stadoù-Unanet, er mor nepell eus Sant-Yann, gant dek milour en e vourzh ; eizh anezhe a voe tapet gant an Alamaned, ne voe ket adkavet an daou all Pertes USAAF Finistère.
 Brezelioù didrevadennañ 
 Brezel Indez-Sina 
 Mervel a reas pevar milour eus ar gumunMemorial Genweb.

 Monumantoù ha traoù heverk 
 Tour-tan Sant-Pêr.
 Chapel ar Vadalen.

 An iliz katolik.
 Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, aozet gant René Quillivic, luc’hskeudennMemorial Genweb ha kartennoù-postMemorial Genweb. Dioueliet e voe d’ar 17 a viz Eost  1922Université de Lille.
 Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudennMemorial Genweb.
 Plakenn ar re varv en iliz katolik, luc’hskeudennMemorial Genweb.

 Emdroadur ar boblañs abaoe 1793 
Emdroadur ar boblañs adalek 1793 betek 2013
 Melestradurezh 
 Tud 
 Tud ganet eno 
1843 : Alan-Vari Drezen, skrivagner brezhonek.
 Tud bet ganet ha douaret eno 
 François Péron, ur pesketour eus Sant-Wennole, bet fuzuilhet gant an Alamaned e 1941.
 Tud bet marvet eno 
 1887 : Yann-Vari Gwilhoù, beleg, bet savet meur a gantik e brezhoneg (Patronez dous ar Folgoad en o zouez) gantañ.

Gevelliñ
 Bro Kêr Abaoe border|25px Iwerzhon An Sciobairín 1984 border|25px Alamagn Eggmühl-Schierling 1997

Arz
 Livourien Penmarc'h 
Meur a livour zo bet deuet da livañ da Benmarc'h.

 Liammoù diavaez 

  Lec'hienn brevez diwar-benn Penmarc'h

 Notennoù ha daveoù 

Rummad:Penmarc'h
Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed
Rummad:Kumunioù Kerne
Rummad:Bro Vigoudenn
Rummad:Ar Brezoneg er Skol
Rummad:Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed
Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed