Aozadur ar Feur-emglev Norzh-Atlantel

Dre ma kreske armoù nukleel an URSS e talc'has ar Stadoù-Unanet da vodañ ar riezoù demokratel, ha betek riezoù aotrouniek evel Portugal, Gres ha Turkia en o mesk, a oa prest da stourm ouzh he levezon ideologel hag he galloud milourel. Savet e voe Aozadur Feur-emglev Meurvor Atlantel an Norzh, pe Aozadur ar Feur-emglev Norzh-Atlantel (AFNA e verradur brezhonek), d'ar 4 a viz Ebrel 1949, anezhañ un aozadur etrebroadel milourel savet e-touez sinerien Feur-emglev Mor Atlantel an Norzh (1947).

An daou anvadur ofisiel a zo : North Atlantic Treaty Organisation (NATO), e saozneg, hag Organisation du traité de l'Atlantique nord (OTAN), e galleg.

E Brusel emañ ar sez.

NATO (North Atlantic Treaty Organization e saozneg) a oa un aozadur politikel dreist-holl a-raok ma voe kroget Brezel Korea. Adal ar brezel drastus-se e voe roet nerzh d'ur frammadur resisoc'h eus ar Stadoù ezel, savet e voe un aozadur milourel didan sujidigezh daou komandant penn stadunanat. Red ar Brezel Yen a zegasas kevezerezh gant stadoù ezel Pakt Varsovia a voe savet e 1955.

Douetañs a oa savet da geñver nerzh an aozadur hag al liammoù etre an izili en Europa eus un tu ha gant Stadoù-Unanet Amerika eus an tu all. Douetañs a oa savet ivez da geñver penaos talañ ouzh un aloubadeg gant ar soviediz. Bro-C'hall a voe an ezel oc'h ober ar muiañ a drouz, betek sevel un nerzh tagañ nukleel ha kuitaat an aozadur milourel adal 1966 hag e-pad 30 vloaz.

Goude kouezhadenn Moger Berlin e 1989, an aozadur a voe desachet etrezek disparti Yougoslavia. Eno e voe kaset ar c'hentañ kampagn milourel e Bosnia etre 1992 betek 1995 ha goude-se e Yougoslavia e 1999. Da geñver politikerezh an aozadur a zo gwelet gwelloc'h gant ez izili Pakt Varsovia, ul lod bras anezho o vezañ emezelet en Aozadur Feur-emglev Norzh-Atlantel etre 1999 ha 2004.

E miz Even 2022, an Afna en deus 40 000 soudard e reter Europa kenkas ma vefe eus un dagadenn rusian. An hanter eus ar soudarded a zo e Bulgaria, Roumania, Hungaria, Slovakia, ha Polonia. Ar pemp bro-se o deus 259 000 soudard ouzhpenn bet soudarded AFNA. Ouzhpenn nijlu Bulgaria, Spagn n'eus kaset kirri-nij Eurofighter Typhoon, an Izel-vroioù eizh F-35, ha Bro-C'hall hag SUA o deus kaset kirri-nij ouzhpenn.

Etre eo ar sell war an AFNA e-touez poblañsoù ar Stadoù ezel.
 Sinerien 
Sinerien gentañ


  Kuitaet ganti e 1967 Gourc'hemennerezh enframmet an aozadur ; distroet e 2009.







Kentañ astenn
E 1952 e voe astennet an aozadur, evit difenn talbenn gevred ar pezh a veze anvet ar bed frank:

Eil  ha trede astenn
Riezoù all a yeas e-barzh da c'houde.
 1955  (astennet da ez-Alamagn ar reter e 1990)
 1982 
Broioù ar reter
 1999 
 1999 
 1999  2004 
 2004 
 2004  2004 
 2004 
 2004  2004 
 2009 
 2009  2017 
 2020 
War ar renk evit bezañ e-barzh

 2022 :  ha , a-c'houde Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022 Ouest-France, 16/05/2022

 Aozadurioù dammheñvel 
 AUKUS (Aostralia, Rouantelezh-Unanet, SUA)
 ANZUS (Aostralia, Zeland-Nevez, SUA)
 Collective Security Treaty Organization (CSTO)
 Inter-American Treaty of Reciprocal Assistance
 Islamic Military Counter Terrorism Coalition (IMCTC) Middle East Treaty Organization (METO)
 Northeast Asia Treaty Organization (NEATO)
 Shanghai Cooperation Organisation (SCO)
 South Atlantic Peace and Cooperation Zone
 Southeast Asia Treaty Organization (SEATO)
Notennoù

Gwelit ivez
 Lizherenneg etrebroadel AFNA

Rummad:Aozadurioù etrebroadel