Naoned

Naoned (distaget: [ˈnɑ̃wnət]), pe An Naoned, eo kêr vrasañ ha kêr-benn istorel Breizh, e gevred ar vro e Breizh-Uhel, war ribl al Liger. Ur rol melestradurel hag armerzhel pennañ he deus. Pennlec'h ha sez predelezh rannvro Broioù al Liger eo, pennlec'h ha sez prefedelezh departamant al Liger-Atlantel ha sez Akademiezh Naoned. Ur porzh kenwerzh a-bouez war aber al Liger e-pad kantvedoù, chomet eo Naoned ur pol armerzhel hag industriel pennañ. 309 346 annezad he deus e 2017, 619 240 annezad e Naoned Meurgêr, 622 693 annezad en unvez kêrel ha 934 165 annezad er tolead kêr.

C'hoariet en deus Naoned ur rol hep e bar e Istor Breizh. Deuet da vezañ kêr-benn Breizh gant Alan Barvek en , sez gouarnamant Dugelezh Breizh e oa betek ma voe staget ar vro ouzh Bro-C'hall er . Kastell Duged Breizh, hec'h Iliz-veur hag he Skol-veur savet e 1460 a ziskouez c'hoazh hiziv galloud ha souvereniezh an Duged d'ar mare-se. Pa zeuas Roazhon da gaout ur rol melestradurel pouezus e framm Proviñs Breizh er c'hantvedoù da heul, e tiorroas Naoned war an dachenn armerzhel, dre he forzh (gant ar c'henwerzh tric'horniek dreist-holl), hag he greanterezh adalek an Dispac'h Greantel en , aroueziet gant an Tour Lu, aspadenn labouradeg kozh an embregerezh vrudet, deuet da vezañ ul lec'h sevenadurel. Pinvidik eo buhez sevenadurel ar gêr, heñvel ouzh arvestoù ar gompagnunezh hollvrudet Royal de Luxe.

Douaroniezh
War lezioù aber al Liger emañ Kêr Naoned, 50 kilometr hepken eus ar Meurvor Atlantel. War lez hanternoz al Liger emañ Erv Breizh (lost Kein Breizh). Plaenoc’h eo an douar war ribl ar c'hreisteiz.

E-pad pell e voe graet "Venezia ar c’hornôg" eus Naoned peogwir e oa treuzet gant adstêrioù al Liger ha gant kanolioù ivez. Kalz inizi a oa etre daou ribl al Liger: Enez Beaulieu, Enez Santez-Anna, Enez Feydeau, Enez Gloriette... 

En , goude 1930, e oa bet peurgarget pe goloet meur a ganol hag adstêr eus al Liger (re ribl an hanternoz dreist-holl). Bremañ eo treuzet meurgêr Naoned gant al Liger, an Erzh, ar Sevr, ar C'hezin hag ar C'hent.
 Kumunioù amezek 

Anv
Naunnt (), Nâunnt (, ) pe Nantt () eo hec'h anv e gallaouegChubEndret — Dictionnaire de noms de lieux en gallo, Chubri - du galo pourr astourr, Nantes () e galleg, Nantas en okitaneg.
 Dauzat & Rostaing (1963-1978) : Condevincum,  ; urbem Namneticam, Namnetas, .  
 Jean-Yves Le Moing : Condiouicnon, II kantved, Ptolemaios.
 Erwan Vallerie : Namnetas, 1453.
Gerdarzh
Diwar anv ar bobl Namnetes / Namneted, staliet war lez hanternoz ar stêr Liger.

Ardamezioù
60pxEn gul e lestr greet en aour, goueliet en erminoù, mordoant war ur mor geotet ; e gab en erminoù.
Sturienn : Favet Neptunus eunti ("Ra zougo Neptunus dorn d'ar veajourien")

 Istor 
Pennad pennañ : Istor Naoned
 Amzer ar Gelted kozh 
Goude ma vije bet ar Gelted e Naoned, poblad arvorigat (daveoù mar plij) an Namneted en doa graet e annez tal al Liger. Met ne ouezer ket mat e pelec'h e oant staliet, nemet e oa ur gêrig dezho e-barzh karter ar Bouffay, met e 56 a-raok J.-K e oant bet aloubet gant Julius Caesar, hag anvet e vije bet ar gêr nevez Portus Namnetus. Aesoc'h e oa neuze da Gaesar tagañ ar Veneted p'en deus lakaet listri-brezel da vezañ savet eno. Marteze eo bet Portus Namnetus porzh an Namneted a oa gevell da hini ar Biktoned a zo bet e anv Portus Ratiatus, deuet da vezañ Reudied rak tal riblenn Su al Liger: kavet ez eus bet roudoù savadurioù galian-ha-roman e kreiz ar gêr-se.

En  ha  kantved, evel meur a gêrbenn galian-ha-roman, e cheñchas Condevicnum hec'h anv ur wech ouzhpenn. Meur a cheñchamant lec'hanvadur a oa bet e-kerzh ma oa an impalaeriezh roman o vont da get. Gwelet e vez neuze un distro eus kredennoù koshoc'h, a oa dija galianeg. Tamm-ha-tamm e oa bet adkemeret un anv galianek evit ober sin d'ar c'hredennoù.

Naoned a zeuas da vezañ kristen e-kerzh an  kantved. Hag an iliz-veur a zeuas da vezañ "kador-berc'h" an eskopti.
Siwazh da-se tagadennoù a voe eus perzh ar Saksoned pe Frizoned, galvet e oant gant poblañs dianav kenañ ar Vagaudiz ha savet e voe neuze mogerioù-difenn evit diwall ar gêr diwarno.

Naoned e Breizh
Gwelout ar pennad Naoned e Breizh. 

 Maered Naoned (dre red an amzer) 
 Eus 1564 da 1791 
(1732)
156460pxGeoffroi DROUET de LangleUl lec'h e Koeron eo Langle.156660pxYves ROCAZ de La ChalonnièreUl lec'h e Reudied eo La Chalonnière.156860pxMathieu ANDRÉ de Champeaux.156960pxPierre CORNULIER de la Touche.Ul lec'h e Nozieg eo La Touche.157060pxJean MORIN de la Marchandrye157160pxGuillaume HAROUIS de la SeillerayeNac'het en deus sentiñ ouzh an dug de Montpensier da-geñver Lazhadeg Sant Berteleme, ha dre-se en deus gwarezet meur a galvinour e Naoned.157260pxMichel le LOU du Breil157360pxJacques GRIGNON de la Grignonnaye157560pxJean BOUTIN de la Cour157660pxRobert POULLAIN de Gesvres157760pxMichel LORIOT du Fief (-Rosti)157860pxFrançois MIRON de Villeneuve
Jeneral war ar C'hontoù Breizh e 1575 ez eo bet ivez.158060pxAntoine BRÉNEZAY de CarcouétAlvokad jeneral ouzh Breujoù ar re Kevredet Naoned e 1593 ez eo bet ivez.158160pxBonaventure COMPLUDO de Livernière158360pxClaude BROSSARD de la TrocardièreBarner war an dorfedoù ez eo bet ivez.158460pxAntoine GRAVOIL de Saint-Michel158560pxJacques MARQUES de la BranchouèreChuin Naoned e oa bet e 1578.158660pxJean FRUNEAU de la Noë158860pxCharles HAROUIS de l’EpinayMab Guillaume HAROUIS, a-us ; toullbac'het e voe gant dug Mercoeur abalamour ma oa diouzh tu ar Roue.159060pxPierre ANDRÉ du Tertre159260pxJean l'AUBIER de la ChausséeMestr meur dourioù ha koadeier Breizh.159560pxGuillaume du BOT de LaunayUl lec'h e Gwerzhav eo Le Launay.159660pxJean FOURCHÉ de la CourosserieSelaouer ouzh ar C'hontoù e 1572, mestr ar C'hontoù e 1590, ha mestr ar c'hanolieriezh ez eo bet ivez.159860pxCharles HAROUIS de l’EpinayMarteze ar memes hini hag e 1588.159960pxGabriel HUS de la BouchetièreTeñzorerr ouzh Breujoù Breizh e 1590.160160pxJulien LAURENS de Léraudière160360pxYves le LOU(P) du BreilBet mestr ouzh ar C'hontoù e 1586.160560pxClaude CORNULIER de la Touche160760pxMichel LORIOT de la Noue160960pxRené CHARETTE de la Bretonniere161160pxJean BLANCHARD de Lessongère161360pxLouis CHARETTE de la Colinière161560pxPierre BERNARD  de la TurmelièreIvez kadoriad ouzh ar C'hontoù161760pxAndré MORIN du Bois (d'Estréan)161960pxAlexandre CHARETTE du Pellan162160pxJacques RAOUL de la GuibourgèreBet dimezet da Yvonne Charette. Deuet da vezañ intañv ec'h eas gant ar relijion hag e teuas war-lerc'h e eontr Michel evel eskob Saintes e 1631, ha treuzkaset da La Rochelle e 1646, e-lec'h ma varvas e 1661.162360pxLouis HAROUIS de la SeillerayeEr bloaz 1626 e voe kadoriad kentañ ouzh ar C'hontoù.162560pxJean HAROUIS de l’Epinay162760pxRené MENARDEAU du Perray162960pxRené de la TULLAYE de Belle-lsleE Sant-Donasian emañ La Tullaye.163160pxGuillaume BLANCHARD de la ChapelleSekretour ar Roue e 1613 ez eo bet ivez.163360pxRené BERNARD de la Turmelière163460pxAndré du BOT de la Grandehaye163660pxRené CHARETTE de la Bretonnière163760pxFrançois BOURGOGNE de Vieillecour163960pxPierre POULLAIN de la Vincendière164260pxChristophe JUCHAULT du Blotereau164360pxFrançois LORIDO du MesnilUl lec'h e Legneg eo Le Mesnil ; chuin Naoned e 1666 e voe François Lorido c'hoazh.1644Yves de MORIN de la Chalonnière164760pxJacques BOURGUES de la JaunaysEilmaer e 1621 ez eo bet ivez.164860pxMathurin BOUX du Tei165060pxJean CHARETTE de la GascherieUl lec'h e Chapel-Erzh eo La Gascherie.165260pxClaude BIDE de RanzayUn anv e Sant-Donasian eo Ranzay.165460pxJean FOURNIER de la PinsonniéreUl lec'h e Mezansker eo La Pinsonnière.165760pxRené de PONTUAL de TréméreucUr barrez en eskopti Sant-Maloù e oa Tremereg.165960pxJacques HUTEAU des Burons166160pxJean POULLAIN de la Vincendiére166260pxLouis MACE de la RocheUl lec'h e Koufeg eo La Roche.166460pxMathurin GIRAUD de la BigeotièreUl lec'h en Orvez eo La Bigeotière.166660pxFrançois LORIDO du MesnilChuin Naoned e 1643 e oa bet François Lorido c'hoazh.166860pxJacques CHARETTE de MontbertUr barrez e oa Monteverzh.167160pxGratien LIBAULT de la TemplerieUl lec'h e Pont-Marzin e oa La Templerie ; ur Gratien, marteze ar memes hini, a oa bet chuin Naoned e 1655.167360pxJean REGNIER de la SouchaisMeneget eo an anv "La Souchais" e Donez, Felgerieg-Veur, Sant-Filberzh-Deaz, Sant-Mikael-Keveger. Al lec'h resis n'eo ket bet roet gant PPC.167560pxLouis CHARETTE de la Gascherie167660pxCharles-César CHEVALIER du Bois-ChevalierUl lec'h e Levieg eo Bois-Chevalier.167960pxJacques FREMONT du BouffayUl lec'h e Chapel-Erzh eo Bouffay.168260pxLouis MESNARD du PavillonUl lec'h e Maezon-a-Stêr eo Le Pavillon.168360pxClaude BIDE de la BothinièreUl lec'h e Gwaled eo La Bothinière.168560pxGuillaume de l'ISLE de la NicollièreUl lec'h e Gwerzhav eo La Nicollière.168860pxPaul CASSARD du BrossayUl lec'h e Fegerieg eo Le Brossay.169060pxPierre NOBLET du Villo169260px??? BOULONNOIS de Saint-Simon
Eil-maerEn argant e dreustell en gul, heuliet ouzh kab gant ur voul leinet gant teir c'hraoñenn hag ouzh beg gant ul leon, an holl en sabel.169360pxJulien PROUST du Port-la-VigneUl lec'h e Kervegon eo Port-la-Vigne / Portlavigne.170860pxJoseph le ROULX de la VilleUl lec'h e Kelenneg-ar-Mewan eo La Ville.171660pxAndré BOUSSINEAU de la PatissièreUl lec'h e Sant-Ervlan eo La Patissière.172060pxGérard MELLIERGenidik eus Lyon, Gérard Mellier a oa bet jeneral ar C'hontoù e 1702, ha marc'heg Sant-Lazar. Dimezet e oa gant Renée Tarail.173060pxRené le RAY du FumetBez' ez eus ul lec'h anvet "Le Fumet" e Villeneuve-en-Retz, hervez GoogleEarth.173260pxJean-François VEDIER de la Ville-OlivierBez' ez eus tri lec'h e Breizh a zo anvet la Ville-Olivier : Magoerioù-ar-C'houenon, Gwezhennoù, Krugell. 173560pxRené DARQUISTADE de la MaillardièreUl lec'h e Gwerzhav eo La Maillardière ; René Darquistade / d'Arquistade a oa bet ivez chuin Naoned e 1718, ha goude-se sekretour ar Roue ; noblet eo bet dre lizheroù 1743.173660pxClaude PETIT de la Bauche.Ul lec'h e Kervegon eo La Bauche.173860pxFrançois MORICAUD de la HayeE keñveroù Gwerzhav e oa La Haye war a seblant.174060pxRené DARQUISTADE de la MaillardièreEvit an eil gwech. Gwelout a-us, 1735.174760pxFrançois Pierre du ROCHERAr familh-se a oa aotrounez Vauguérin e Sant-Albin-ar-C'hestell ha Rouvré e Ruzieg.174860pxMathurin BELLABRE du TellementChuin Naoned e voe e 1714, sekretour ar Roue e 1730, kent mont da vaer Naoned.175160px? SARREBOURSEEil maer Naoned. Marteze Philippe-Sebastien Sarrebourse d'Audeville, jeneral war an Arc'hant e 1785175460pxJean-Baptiste GELLEE de PrémionUl lec'h e Kordevez eo Les Prémions.176260pxLéonard JOUBERT du ColletUl lec'h e Bourg-des-Moutiers eo Le Collet ; ar familh-se a oa genidik eus Nervouster, met staliet e oa ivez e Breizh, e Porzh-Pêr.176660pxFrançois LIBAULTSekretour ar Roue e 1753 ez eo bet ivez.177060pxPhilippe-Vincent ROGER de la MouchetièreUl lec'h e Sant-Koulman eo La Mouchetière ; Philippe-Vincent Roger de la Mouchetière a oa bet letanant-jeneral amiraliezh e 1762 ha koronal milis ar vourc'hizien kent mont da vaer Naoned.177260pxPierre de la VILLE de Chambardet177660pxJean-Baptiste GELLEE de PrémionGwelout a-us, 1754178260pxJean-Jacques BERROUETTE178660pxGeorges GUERIN de Beaumont178760pxPierre RICHARD de la PervenchèreUl lec'h e Kazon eo La Pervenchère ; Pierre Richard de la Pervenchère zo bet ivez sekretour ar Roue, ha tad ur c'huzulier ar Stad178960pxChristophe-Clair DANIEL de KervéganUl lec'h e Botoha eo Kervegan ; Christophe-Clair Daniel de Kervégan (†1817) a oa bet ivez pennbarner-koñsul Naoned e 1774, kent mont da vaer Naoned.179160pxPierre-Guillaume-Hervé GIRAUD du PlessisKannad senesaliezh Naoned ouzh ar Stadoù e 1789 ez eo bet ivez, kent mont da vaer Naoned.

 Chuined Naoned (dre red an amzer) 
156460pxEtienne Le BoucherEn argant e deir balmezenn c'heotet; an div ouzh kab kein ouzh kein157560px? SimonEn sabel e leon en argant, krabanet ha teodet en gul158760px? LuzeauEn glazur e vlourdilizenn en argant, heuliet ouzh kab gant div vrizhenn erminig ivez en argant160060px? SimonEn sabel e leon en argant, krabanet ha teodet en gul161260px? Bourgogne de VieillecourTroc'het etre aour hag arc'hant; e ezev en glazur heuliet gant peder rozenn ivez en glazur, 2, 2.161260pxMichel RagaudEn glazur e greskenn en aour1617???Antoine GuibourgHag a zo bet ivez pennc'hrefier ouzh ar C'hontoù e 1597.164760px? Léonard de la RablayeEn glazur e leon en argant, krabanet ha teodet en gul165260pxJean Le HasteEn argant e deir moualc'henn en gul165560pxGratien LibaultEn argant e c'hwec'h flourdilizenn en gul, 3, 2, 1; a gab ivez en gul karget gant tri houarn goaf en argant, begoù ouzh kab166460px? OlivierEn argant e wezenn-olivez c'heotet, war ur savenn ivez en geot166660px? ValletonEn aour e c'halon en gul, heuliet ouzh kab gant ur rozenn ivez en gul, hag ouzh beg gant ur c'hreskenn en glazur167560px? MerletEn aour e leonerez en glazur167660px? PerraultEn gul e dreustell en aour karget gant un erez dispak en sabel, hag heuliet gant teir lankell en aour168060px? DanguyEn argant e wezenn-bin diwriziet c'heotet, hebiaet gant div vrizhenn erminig en sabel168260px? Liger, pe LégerEn gul e sourin goñchek en aour, heuliet gant teir groazigan en arc'hant168660px? FresneauEn argant e onnenn diwriziek c'heotet, hebiaet gant div steredenn en glazur169260px? BazillaysEn sabel e bas mulez en argant169260px? BruneauEn glazur e zri erezan treustellet en aour, leinet gant ur steredenn ivez en aour176160px? Le BeauEn glazur e heol en aour
(war ar stern)

 Tud brudet 
Anna Breizh
Claude Bazin de Bezons, priol Pirmil e 1683
François Simon de la Carterie, selaiouer ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 1698
Charles Le Roux (1814-1895), livour ha politikour
 Charles Leduc (1831-1911), tresour ha livour
 Tud bet ganet eno 
Anna Breizh (1477-1514)
Jacques Cassard, moraer ha kourser, 30 a viz Gwengolo 1679.
Charles Monselet (1825-1888), kazetennner ha barnour war ar c'heginañ.
 Régis-Marie-Joseph de l'Estourbeillon de la Garnache, kannad mirelour ar Mor-Bihan, saver Kevredigezh Broadel Breizh, 10 a viz C'hwevrer 1858.
 Maxime Maufra, livour, 17 a viz Mae 1861
 Édouard Nignon, keginour, 9 a viz Du 1865
 Edgar Maxence, livour, e 1871
 Gustave Gallet, aktour (c'hoariva, sinema ha skinwel), 7 a viz Ebrel 1875.
 Jean Émile Laboureur, livour, engravour ha skeudennaouer 16 a viz Eost 1877
 Paul Ladmirault, sonaozer, 8 a viz Kerzu 1877.
 Marc Elder, skrivagner, 31 a viz Here 1884.
 Jean Brochard, aktour (c'hoariva, sinema ha skinwel), 12 a viz Meurzh 1893.
 Robert Ballanger, politikour, kannad komunour adalek 1945 betek 1981, 2 a viz Du 1912.
 Denys de La Patellière (1921-2013), filmaozer ha senarioour
 Jean Graton, treser bannoù-treset, e 1923.
 Éric Tabarly (1931-1998), moraer.
 Soudarded vreizhat bet fuzuilhet gant al lu gall e-pad ar Brezel-bed kentañ 
Pevar milour bet ganet e Naoned a voe fuzuilhet gant al lu gall e-pad ar Brezel-bed kentañ :
 Jules Allard, soudard en 62vet rujumant war-droad, fuzuilhet d'an 13 a viz C'hwevrer 1917 e Verdun, da 24 bloaz, tamallet dezhañ bezañ "dizertet en diabarzh"Mémoire des hommes  ;
 Louis Julien Le Madec (10 a viz Meurzh 1886), soudard er 65vet rujumant war-droad, fuzuilhet pe lazhet gant un ofiser d'ar 16 a viz Here 1914 en Englebelmer (meneget eo war ar mortuaj: «indigne» (dizellezeg)Mémoire des hommes );
 Louis Longuetaud (12 a viz Gwengolo 1889 -14 a viz Meurzh 1915 e Bourg-et-Comin), soudard en 249vet rujumant war-droad, fuzuilhet evit «feulster ha gourdrouz ouzh unan a-us»Mémoire des hommes;
 Jean Michel Suraud, soudard, fuzuilhet d'ar 7 a viz Gwengolo 1916, da 34 bloaz.

Tud liammet gant Naoned 
 Adolphe Billault (1805 e Gwened - 1863 e Goueled-Goulen), alvokad ha ministr, bet e penn urzh an alvokaded, dilennet meur a wech e Naoned (kuzulier-kêr, kuzulier-departamant ha kannad).

Arzourien bet awenet gant Naoned
Livourien: Louis Garneray, Charles Leduc, Robert Micheau-Vernez, Nicolas Ozanne, William Parrott, Jean-François Sablet, Joseph Mallord William Turner
 Tud bet marvet eno 
 Jafrez I, Dug Breizh, d'an 20 a viz Du 1008.
 Jean Meschinot, barzh gallek, e lez Duged Breizh Frañsez II hag e verc'h Anna Vreizh, d'an 12 a viz Gwengolo 1491.
 François-Athanase de Charette de La Contrie, tudenn ar chouanerezh, d'an 29 a viz Meurzh 1796.
 Jacques Vaché (An Oriant 1895 - Naoned 1919), livour.
 Jean Rigollet, micherour bet lazhet gant ur CRS d'an 19 a viz Eost 1955 e-pad an harzoù-labour.
 Jean Brochard, aktour (c'hoariva, sinema ha skinwel), d'an 17 a viz Mezheven 1972.
 Claude Auclair, aozer bannoù-treset, d'an 20 a viz Genver 1990.
 Jean Rouxel (Malastred 1935 - Naoned 1998), kimiour, kelenner e Skol-veur Naoned.

 Ardamezeg ar familhoù 
60pxJean l'Aubier, pe Laubier, maer Naoned e 1591
En argant e deir grilh en sabel o dornelloù bouklet ivez en sabel.60px?  d'Avaugour, aotrounez Port-Durand e Sant-Donasian
En argant e gab en gul.60px? d'Avignon, Davaignon
En gul e lammell heuliet ouzh kab gant ur bezantenn, ouzh lezioù hag ouzh beg gant teir c'hregilhenn, an holl en argant.
François, sekretour an dug e 1475 ; Pierre, tailhanter Naoned e 1533 ; Artur, galvet ouzh an eil-bann Naoned e 154360px? Bachelier du Pinier, chuin Naoned e 1654
En argant e binenn en geot war ur savenn ivez en geot.60pxJosselin Barbechat, arc'hdiagon Naoned e 1239
Ul leonparzh heuliet gant c'hwec'h groazigan , 3, 3.60pxLaurent Barbot, alvokad ar Roue ouzh prezidial Naoned e 1669
En glazur e groaz en argant heuliet gant pevar leonig en aour, unan ouzh pep konk.60px? Barillier, chuin Naoned e 1598
En glazur e gebrenn en aour, heuliet ouzh kab gant div galon ivez en aour hag ouzh beg gant ur greskenn en argant.60px? Barillon de Bonnefons, aotrounez Plessis-Tizon, e Sant-Donasian
En gul e deir barrikenn en aour kelc'hiet en sabel.60px? Baron; genidik eus Naoned ; un alvokad ouzh Breujoù Breizh, bet ganet e 1738, ha noblet e 1815
En glazur e zri levr digor en aour.60pxJacques Barrieu, kuzulier ouzh amiraliezh Noaned e 1696
En argant e gebrenn en gul heuliet ouzh kab gant div steredenn ivez en gul hag ouzh beg gant un erez en sabel.60px? Bascher, koronal, provost lez Naoned, bet noblet e 1818.
En argant e groaz vleuñvellek geotet karget gant ur c'hleze en aour peuliek, teir fempdelienn en glazur ouzh konkoù 1 & 4, un dervenn c'heotet diframmet ouzh konkoù 2 ha 3.60pxLouis Baudouin, chuin Naoned e (?)
En gul e groaz pavek en aour80pxClaude Bazin de Bezons, priol Pirmil e 1683

En glazur e deir gurunenn dug en aour60px Guillaume de Beaune, jeneral war an Argant, ha goude se mestr ouzh ar C'hontoù, e 1492; 
 Jacques de Beaune, jeneral war an Argant, laket d'ar marv e 1527;
 Guillaume de Beaune, jeneral war an Argant, forbannet e 1527
 Martin de Beaune, mestr ouzh ar C'hontoù e 1555, hag abbad Saint-Jean-des-Prés e 1565.

En gul e gebrenn en argant, heuliet gant tri bezantenn en aour60pxPierre Bellot, chuin Naoned e 1698
En argant e baun rodellant en geot heuliet gant ur vrizhenn erminig en sabel ouzh pep konk.60pxBerthelot, aotrounez Sant-Similian Naoned
En argant e gebrenn en glazur, heuliet ouzh kab gant div steredenn ivez en glazur, hag ouzh beg gant un erez dispak en sabel leinet gant ur greskenn en gul60pxPierre Billy, chuin Naoned e 1570
En aour e groaz divouedet en glazur60pxEtienne Boislève, chuin Naoned e 1577
En argant e deir rozenn en gul; e gab en glazur karget gant tri lammell en aour60pxAndré Boussineau, chuin Naoned e 1628
En glazur e deir bellen en aour kelc'hiek en sabel60pxOlivier du Breil, chuin Naoned e 1624
En glazur e leon en argant, krabanet, teodet, ha kurunet en gul; heuliet gant teir c'hregilhenn en argant60pxGuillaume Bretagne, chuin Naoned e 1568; en eus skoazellet maer Naoned a-enep ar Saint-Barthelemy hag en eus diwallet ar Galvinisted Naoned e 1572. 

Christophe Bretagne, selaouer ouzh Kambr ar C'hontoù Breuzh e 1641

En argant e deir c'hreskenn en glazur war o eneb, ur vrizhenn erminig en sabel ouzh kondon60pxBurot : daou chuin Naoned, e 1659 ha 1703
En argant e zri fenn bleiz en sabel60pxClaude Caillaud : chuin Naoned e 1630
En glazur e gebrenn dentek, heuliet ouzh kab gant teir steredenn hag ouzh beg gant ur greskenn, an holl en argant; ur koail en aour etre brec'hennoù ar greskenn60pxRené Cailleau, chuin Naoned e 1636
En glazur e dreustell en argant, heuliet ouzh kab gant ur manal en aour, hag ouzh beg gant div steredenn ivez en aour60pxPierre du Cassia : chuin Naoned e 1673
Tredeet ha peuliek : ouzh 1 ha 2, peuliek etre glazur hag argant a beder pezh, karget ouzh kab gant div steredenn hag ouzh dreustell gant div c'hregilhenn, an eil en egile; ouzh 3 en aour e sourin en glazur heuliet gant div rozenn en gul skoret ha deliaouet en geot60pxMichel Couperie, chuin Naoned e 1616
En glazur e dreustell en argant karget gant teir rozenn en gwad, hag heuliet ouzh kab gant div steredenn en aour hag ouzh beg gant ur greskenn en argant60pxChristophe-Clair Daniel : pennbarner-konsul Naoned e 1774 ; maer Naoned e 1789 ; aet da Anaon e 1817.
En gul e lammell en aour, heuliet ouzh kab hag ouzh beg gant ur bezantenn iverz en aour.60pxGuillaume Drouet de Langle, kentañ maer Naoned, eus 1564 da 1566
En gul e deir c'halon en aour, ur rozenn ivez en aour ouzh kondon60pxde la Fay de la Grignonnaye, 
 ur chuin (???) Naoned e 1661
 Jean, rener kevrenn medisinerezh skol-veur Naoned e 1696
En argant e dreustell en gul karget gant teir daerenn en argant, hag heuliet ouzh kab gant ur skeudenn-heol hag ouzh beg gant un tan, an holl en gul.60px??? Forget, daou chuin Naoned, unan e 1688, egile e 1716
 En aour e annev en sabel, leinet gant tri helm ivez en sabel60pxAubin de la Gendronière, chuin Naoned e 1690
En glazur e c'hrennbalefarzh en aour???Guillaume Gougeon, chuin Naoned ha selaouer ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 156960pxMathurin Guiho, prokulor jeneral sindik kumuniezh Naoned e 1607
En gul e gab en argant karget gant teir brizhenn erminig en sabel60px??? Guilloré, chuin Naoned e 1672
En aour e erez en sabel60pxJean Guiton, chuin Naoned e 1631
En aour e e ziv vezenn-pin c'heotet karget gant avaloù en aour60pxChristophe Jouault, tailhanter war an temzoù-boued ouzh amiraliezh Naoned e 1696
En argant e wezenn-derv c'heotet heuliet gant tri joskenn moc'h-gouez en sabel; e gab en gwad skoret en aour, karget gant teir steredenn ivez en aour.60pxFrançois de Kermenguy, alouer Naoned e 1538 (bet ivez kuzulier ouzh Grands-Jours ha prezidant ouzh ar C'hontoù)
En aour e gelenenn c'heotet diwriziet ha dizeliennet.60pxGuillaume de l'Isle, maer Naoned e 1685.
En gul e zek kanochenn en aour, 4, 3, 2, 1.60px? Mabille : eil-maer Naoned e 1687.
En glazur e zri skoed en argant, pep hini karget gant teir brizhenn en sabel.60pxCharles Maillard : chuin Naoned e 161460pxFrançois Le Marié, chuin Naoned e 1601, eil-maer e 1603
En glazur, e levranez savant en argant, gwakoliet en aour, hag heuliet gant teir bezantenn ivez en aour.60pxJean Martin de la Thomassière, chuin Naoned e 1565
En aour e deir talbennan en gul treustellet, heuliet ouzh kab gant ur rodig-kentr ivez en gul60px? Le Mercier, chuin Naoned e 1575
En glazur e gebrenn en argant, heuliet ouzh kab gant div steredenn hag ouzh beg gant ur c'halon, an holl en aour60px? Michel, kenwerzher Naoned, bet noblet e 1747.
En glazur e dreustell en aour karget gant ur galon en gul, ha heuliet gant teir melchonenn en aour.60pxBernard de Monti, mestr ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 1572, ha chuin Naoned e 1573.
En glazur e sourin en aour, heuliet gant daou venez a c'hwec'h tamm ivez en aour.60pxNicolas Paulus, senesal rigerioù Naoned e 1696 
En sabel e gebrenn en argant, heuliet gant teir manal en aour60pxJean Sorin, kuzulier mirour-siell ouzh prezidial Naoned e 1669
En argant, e beder vrizhenn erminig en sabel, 3, 1 (Ardamezeg 1696)60pxde Volvire
Aotrounez Ponts-de-Pirmil
Goudreustellet a zek pezh etre aour ha gul

 Brezhoneg 
Klasoù divyezhek a zo eno abaoe 1981.

E 1985 e voe krouet ar gevredigezh Kentelioù an Noz e Naoned, evit ober war-dro ar c'helenn brezhoneg d'an dud deuet, gant Gweltaz Adeux, Roland Mogn ha Gwenola Rossinyol. En deiz a hiziv eo oberiant ar gevredigezh-se e seizh karter ag ar gêr, gant kentelioù hag obererezhioù liesseurt.

Ur skol Diwan a zo e Naoned, unan eus ar re vrasañ e Breizh, 180 bugel a zo er skol (niver distro-skol 2012-2013).
Un eil skol Diwan a zo bet krouet e su Naoned. Digoret eo bet en distro-skol 2012 gant 6 bugel.

E distro-skol Gwengolo 2024 e oa 489 skoliad enskrivet er skolioù Diwan hag er c'hlasoù divyezhek (1,6 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)Distro-skol ar c’helenn divyezhek 

Ur skolaj Diwan a zo bet krouet e 2008 e Sant-Ervlan, sko ouzh Naoned, evit bugale al Liger-Atlantel met ivez evit re all ho tont eus skol Diwan Pariz. 48 skolajiad a zo enskrivet e 2012-2013.

Ur sturlevr divyezhek diwar-benn Naoned a zo bet embannet e 2006 gant Yoran Embanner. Ar rakskrid a zo bet graet gant an istorour Armel de Wismes. An oberer - an Naonedad Pierre-Emmanuel Marais - en deus skrivet "Ronan ar c'horrigan" e 2007 (Keit Vimp Bev). Resevet en deus al levrig-mañ an eil priz evit ar genstrivadeg "Priz ar Vugale 2008".

Evit difenn ar brezhoneg ez eus bet graet ur fest-deiz gant Ai'ta!, tre e-kreiz Kastell an Duged, e Naoned.

D'an 21 Kerzu 2007 e oa bet staliet panelloù mont-tre divyezhek e Naoned.

D'ar 24 Kerzu 2007 e oa distro ar brezhoneg ouzh ar skramm e Naoned, 4 bloavezh goude bezañ lamet an abadennoù brezhoneg gant renerien Frañs 3. War ar chadenn lec'hel Telenantes e oa skignet ar sitkom kentañ bet graet e brezhoneg.

D’ar 27 a viz Genver 2012 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.

D'an 10 Meurzh 2021 e oa bet roet ar c'hentañ levrig familh brezhonek gant ti-kêr Naoned.

 Poblañs 
Emdroadur ar boblañs

 Ekonomiezh 
 KKG 
Kambr Kenwerzh ha Greanterezh Naoned / Sant-Nazer zo e Naoned. Eno emañ ivez KKR Broioù al Liger.
 Porzh Emren 
N'eo ket bev porzh Naoned ken. E 2005 e oa tremenet 35,5 milion a donennoù e Porzh Emren Naoned / Sant-Nazer met nemet 10% anezho a oa bet e Naoned da lavaret pe e Chevire (produioù koad) pe Ar Roc'h-Morvan (ed). Er porzh emren e tremen ivez lodennoù eus an A380 a ya da Vourdel.
 Cassegrain 
Ar stal boued-mir bet savet gant Charles Cassegrain a oa bet krouet e 1856 e Naoned. Unan eus politkourien veur Naoned eo bet Léopold Cassegrain.
 Trenioù 
Emañ porzh-houarn Naoned war al linenn hent-houarn a ya eus Paris d'ar Groazig. Ac'haleno e c'haller mont ivez da :
 Redon (hag alese pe da Gemper pe da Roazhon) ;
 da Lyon;
 d'ar Roc'hell (hag alese da Vourdel) ;
 da Bornizh.

N'eus linenn ebet etre Naoned ha Roazhon.

 Tramgirri 
Ur rouedad tramgirri a oa bet e Naoned etre 1876 ha 1958. Roet e oa lañs dezhañ e 1876 gant Louis Mékarski, ar mekanikoù a yae en-dro gant aer moustret. E 1914 e teue da vezañ melen ar girri, ha gant tredan e yeont en-dro. Dilezet e oa an tramgarr e 1958 betek miz Genver 1985 pa oa savet ul linenn etre Bellevue ha La Haluchère. D'an 2 a viz Gwengolo 2000 e oa astennet al linenn 1 ha digoret al linenn 3 etre Plaissance ha Hôtel Dieu.

Ne oa ket dibabet ar metro gant ti-kêr Naoned, pa oa bet gant Roazhon, kêr vihanoc'h anezhi.

 Monumantoù ha traoù heverk 
Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor dezhi.
 Iliz-Veur Sant Pêr ha Sant Paol 
Diavaez

Diabarzh

 Penniliz Sant Nikolaz 
Diavaez

Diabarzh

 Iliz ar Groaz Santel 

 Iliz Sant Kler 

 Kastell an Duged 
Diavaez

Diabarzh

 Mirdioù 
Evel pep meurgêr he deus Naoned kalz mirdioù disheñvel, testoù e c'hlad hag e istor pinvidik :
 Mirdi Istor Naoned, e Kastel Duked Breizh
 Mirdi an Arzoù-Kaer
 Mirdi Thomas Dobrée, mirdi henoniezh
 Muzeom Istor Naturel
 Mirdi Jules Verne
 Mekanikoù an Enez (an Olifant bras, ha kement zo...)
 Mirdi ar Voulerezh
 Liorzhoù ha parkoù 
100 liorzh a zo e Naoned, en o zouez 11 park, evel Park Procé, Park ar Blottereau, Park ar Gaudinière, al Liorzh botanek...
 Bezioù ar C'hommonwealth e beredoù ar gumun 
Bezioù ar C'hommonwealth e bered La Bouteillerie
 Bro Niver a dud 1 (Tirlu) 27 (Merdeadurezh kenwerzh: 3, Morlu:1, Tirlu:23) Hollad 28
Marvet int e-kerzh ar Brezel-bed kentañCommonwealth.
Bezioù ar C'hommonwealth e bered Pont-du-Cens
+ Bro Niver a soudarded  4 6 92 Aerlu:77 Tirlu: 15  4 Hollad 106
Marvet int e-kerzh an Eil Brezel-bedCommonwealth War Graves Commission .

Sport
 Marc'hhouarnerezh 
Tro Bro-C'hall
 13 a viz Gouere 1903 : 5 hag 2 diwezhañ tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Bourdel (Gironde) ha Naoned ; aet ar maout gant Maurice Garin.
 18 a viz Gouere 1903 : loc'hañ a ra 6 ha diwezhañ tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Pariz.
 20 a viz Gouere 1904 : 5 hag 2 diwezhañ tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Bourdel (Gironde) ha Naoned ; aet ar maout gant Hippolyte Aucouturier (divarrekaet d'an 30 a viz Du).
 23 a viz Gouere 1904 : loc'hañ a ra 6 ha diwezhañ tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Pariz.
 22 a viz Gouere 1906 : 10 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Bourdel (Gironde) ha Naoned ; aet ar maout gant Louis Trousselier.
 24 a viz Gouere 1906 : 11 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha Brest ; aet ar maout gant Louis Trousselier.
 28 a viz Gouere 1907 : 11 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Bourdel (Gironde) ha Naoned ; trec'h eo Lucien Petit-Breton (lesanv Lucien Mazan).
 30 a viz Gouere 1907 : 12 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha Brest ; trec'h eo Gustave Garrigou.
 2 a viz Eost 1908 : 11 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Bourdel (Gironde) ha Naoned ; aet ar maout gant Lucien Petit-Breton
 4 a viz Eost 1908 : 12 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha Brest ; aet ar maout gant François Faber (Luksembourg).
 25 a viz Gouere 1909 : 11 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Bourdel (Gironde) ha Naoned ; aet ar maout gant Louis Trousselier.
 27 a viz Gouere 1909 : 12 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha Brest ; aet ar maout gant Gustave Garrigou.
 25 a viz Gouere 1910 : 12 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Bourdel (Gironde) ha Naoned ; aet ar maout gant Louis Trousselier.
 27 a viz Gouere 1910 : 13 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha Brest ; aet ar maout gant Gustave Garrigou.
 7 a viz Gouere 1932 : 2 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Caen (Calvados) ha Naoned ; aet ar maout gant Kurt Stöpel (Alamagn).
 9 a viz Gouere 1932 : loc'hañ a ra 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Bourdel (Gironde).
 27 a viz Gouere 1934 : 21 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre La Roche-sur-Yon (Vañde) ha Naoned (a-benn d'an eur) ; aet ar maout gant Antonin Magne.
 28 a viz Gouere 1934 : loc'hañ a ra 22 hag 2 diwezhañ tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Caen (Calvados).
 26 a viz Gouere 1935 : 19 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre La Roche-sur-Yon (Vañde) ha Naoned (a-benn d'an eur) ; aet ar maout gant Jean Aerts (Belgia).
 27 a viz Gouere 1935 : loc'hañ a ra 20 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Vire (Calvados).
 7 a viz Gouere 1938 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Sant-Brieg ha Naoned ; aet ar maout gant Gerrit Schulte (Izelvroioù).
 8 a viz Gouere 1938 : 4e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha La Roche-sur-Yon (Vañde) (a-benn d'an eur) ; aet ar maout gant Eloi Meulenberg (Belgia).
 14 a viz Gouere 1939 : 5 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre an Oriant ha Naoned ; aet ar maout gant Amédée Fournier.
 15 a viz Gouere 1939 : loc'hañ a ra 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du ar Roc'hell (Charente-Maritime).
 2 a viz Gouere 1948 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinarzh ha Naoned ; aet ar maout gant Guy Lapébie.
 3 a viz Gouere 1948 : loc'hañ a ra 4e tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du ar Roc'hell (Charente-Maritime).
 9 a viz Gouere 1953 : 7 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre ar Mañs (Sarthe) ha Naoned ; aet ar maout gant Livio Isotti (Italia).
 10 a viz Gouere 1953 : loc'hañ a ra 8 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Bourdel (Gironde).
 27 a viz Mezheven 1957 : loc'hañ a ra 1 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Granville (Manche).
 30 a viz Mezheven 1959 : 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Blaen ha Naoned (a-benn d'an eur) ; aet ar maout gant Roger Rivière.
 1 a viz Gouere 1959 : loc'hañ a ra 7 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du ar Roc'hell (Charente-Maritime).
 4 a viz Gouere 1968 : 7 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre an Oriant ha Naoned ; aet ar maout gant Franco Bitossi (Italia).
 5 a viz Gouere 1968 : loc'hañ a ra 8 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Royan (Charente-Maritime).
 6 a viz Gouere 1980 : 9 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Sant-Maloù ha Naoned ; aet ar maout gant Jan Raas (Izelvroioù).
 3 a viz Gouere 1981 : 8 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Rochefort (Charente-Maritime) ha Naoned ; aet ar maout gant Ad Wijnands (Izelvroioù).
 5 a viz Gouere 1981 : loc'hañ a ra 9 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Ar Mañs (Sarthe).
 12 a viz Gouere 1982 : 9 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Pluveleg ha Naoned ; aet ar maout gant Stefan Mutter (Suis).
 7 a viz Gouere 1983 : 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Kastellbriant ha Naoned (a-benn d'an eur) ; aet ar maout gant Bert Oosterbosch (Izelvroioù).
 8 a viz Gouere 1983 : 7 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned hag Enez-Oléron (Charente-Maritime).
 6 a viz Gouere 1984 : 8 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Ar Mañs (Sarthe) ha Naoned ; aet ar maout gant Pascal Jules.
 7 a viz Gouere 1984 : loc'hañ a ra 9 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Bourdel (Gironde).
 11 a viz Gouere 1986 : 8 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Saint-Hilaire-du-Harcouët (Manche) ha Naoned ; aet ar maout gant Eddy Planckaert (Belgia).
 12 a viz Gouere 1986 : 9 tennad-hent Tro Bro-C'hall e Naoned (a-benn d'an eur) ; aet ar maout gant ar Breizhad Bernard Hinault.
 13 a viz Gouere 1986 : loc'hañ a ra 10 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du park tematek Futuroscope (Vienne).
 5 a viz Gouere 1988 : loc'hañ a ra 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Ar Mañs (Sarthe).
 2 a viz Gouere 1990 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Poitiers (Vienne) ha Naoned ; aet ar maout gant Moreno Argentin (Italia).
 3 a viz Gouere 1990 : 4e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha Menez Mikael ar Mor ; aet ar maout gant Johan Museeuw (Belgia).
 6 a viz Gouere 1999 : loc'hañ a ra 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Laval (Mayenne).
 3 a viz Gouere 2000 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Loudun (Vienne) ha Naoned ; aet ar maout gant Tom Steels (Belgia).
 4 a viz Gouere 2000 : 4e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha Sant-Nazer (a-benn d'an eur dre skipailh) ; aet ar maout gant Once (Spagn).
 26 a viz Gouere 2003 : 19 hag eil diwezhañ tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Pornizh ha Naoned (a-benn d'an eur) ; aet ar maout gant David Millar (Skos).
 7 a viz Gouere 2008 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Sant-Maloù ha Naoned ; aet ar maout gant Samuel Dumoulin.
Mell-droad
 30 a viz Mae 1965 : aet Kampionad mell-droad Frañs gant Football Kleub Naoned evit ar wech kentañ, José Arribas e c'hourdoner d'an ampoent.
 12 a viz Mezheven 1966 : aet Kampionad mell-droad Frañs gant Football Kleub Naoned evit an 2 gwech, José Arribas e c'hourdoner d'an ampoent.
 2 a viz Mezheven 1973 : aet Kampionad mell-droad Frañs gant Football Kleub Naoned evit an 3e gwech, José Arribas e c'hourdoner d'an ampoent.
 8 a viz Mezheven 1977 : aet Kampionad mell-droad Frañs gant Football Kleub Naoned evit ar 4e gwech, Jean Vincent e c'hourdoner d'an ampoent.
 27 a viz Mezheven 1980 : aet Kampionad mell-droad Frañs gant Football Kleub Naoned evit ar 5 gwech, Jean Vincent e c'hourdoner d'an ampoent.
 3 a viz Mezheven 1983 : aet Kampionad mell-droad Frañs gant Football Kleub Naoned evit ar 6 gwech, Jean-Claude Suaudeau e c'hourdoner d'an ampoent.
 24 a viz Mezheven 1995 : aet Kampionad mell-droad Frañs gant Football Kleub Naoned Atlantel evit ar 7 gwech, Jean-Claude Suaudeau e c'hourdoner d'an ampoent.
 19 a viz Mezheven 2001 : aet Kampionad mell-droad Frañs gant Football Kleub Naoned Atlantel evit an 8 gwech, Raynald Denoueix e c'hourdoner d'an ampoent.
 Basketball 
En eil rummad e c'hoari Hermine de Nantes.
 Handball 
E-touez gwellañ skipailhoù Bro-C'hall emañ HBC Nantes.
 Rugbi 
En trede rummad e c'hoari ar Stade Nantais.

 Melestradurezh 
 Liammoù etrebroadel 
 Gevelliñ 
Kêrioù gevellet
 Agadir , Souss-Massa-Draâ), abaoe 1993
 Kolozsvár 20px Treuzsilvania, abaoe 1991
 Cochabamba , abaoe 1999
 Dschang , Kornôg, abaoe 2002
 Durban , KwaZulu-Natal), abaoe 2004
 Jacksonville  (Stad Florida), abaoe 1985
 Kerdiz , abaoe 1964. War boulouard Naoned emañ ti-kêr Kerdiz
 Niigata , Chūbu), abaoe 1999
 Qingdao  (Shandong), abaoe 2005
 Recife , abaoe 2003
 Rufisque , Rannbarzh Dakar
 Saarbrücken  (Saarland), abaoe 1965. Ur blasenn e Saarbrücken zo anvet « Plasenn Naoned »
 Seattle  (Stad Washington), abaoe 1980
 Suncheon , abaoe 2007
 Tbilisi , abaoe 1979
Emglevioù
 Artibonite , abaoe 2005
 Desdunes , abaoe 2005
 Jeriko , Sisjordania, abaoe 2001
 Nantes , abaoe 2009
 Pétion-Ville , abaoe 2005
 St. Martinville , Louisiana, abaoe 1993
 Koñsuldioù 
Teir c'hoñsuliezh hollek a zo e Naoned : Tunizia staliet straed Boileau, Turkia kae François Mitterrand, hag Aljeria straed ar jeneral Buat.

 Gwelet ivez 
 Iliz-veur Naoned
 Enez Naoned
 Istor Naoned
 Listenn maered Naoned
 Kastell Duged Breizh
 Skrid-embann Naoned, embann gant ar roue gall Herri IV, sinet e Naoned en 1598.

Liammoù diavaez

 metropole.nantes.fr, lec'hienn ofisiel Naoned Meurgêr ha kêr Naoned

 Levrlennadur 
 Adolphe Joanne : Géographie du département de Loire-Inférieure. Librairie Hachette et Cie. 1884
 Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
 Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995

 Notennoù ha daveoù 

Rummad:Kumunioù Liger-Atlantel
Rummad:Kumunioù Bro-Naoned
Rummad:Pennlec'hioù departamantoù Bro-C'hall
*