Bibl

Ar Bibl zo un hollad skridoù a zo sakr d'ar relijionoù yuzev ha kristen.
Kemmañ avat a ra kanon ar Bibl hervez ar relijionoù : darn ne zegemeront ket lod levrioù en o c'hanon, pe a laka al levrioù en un urzh all, a rann lod levrioù pe a ouzhpenn levrioù. Er Bibloù kristen ez eus etre 66 levr — evit ar c'hanon protestant — ha 81 levr — evit ar c'hanon ortodoks etiopian. Met an holl anezho a vod an Testamant Kozh, da lavaret eo ar Bibl hebraek, hag an Testamant Nevez.

Kalz a studiadennoù a gaver diwar-benn ar Bibl peogwir eo diazez ar Yuzevegezh da gentañ, hag ar Gristeniezh da c'houde. Er Bibl ivez emañ gwrizioù an Islam.

An Aeled da skouer a c'heller studiañ ennañ.

Gerdarzh
Ar ger Bibl a zeu eus ar ger henc'hresianek βιϐλία (ta biblia), un anv-kadarn lies hag a dalv kement hag « al levrioù », ar pezh a ziskouez eo liesseurt e orin. Tremenet eo d'ar brezhoneg dre ar ger latin bíblia, "levr", ha deuet evel-se da vout ur ger unan. Ul levr tev ez eo : ul levraoueg evit gwir, peogwir e konter 72 lodenn en Testamant Kozh.

 An Testamant Kozh 
Er Bibl hebraekTroet gant Per ar Gall ha Job Lec'hvien, An Tour-Tan, 1981, p.1 ; gant an droienn Bibl hebreek eo e ra Maodez Glanndour e p. 5 levr Izaia, embannet e 1981 gant Al Liamm. e kaver 24 levr (39 diwar ar 46 eus ar Bibl degemeret gant an Iliz Katolik) renket e teir lodenn hag en un doare disheñvel diouzh hini Bibl ar Gatoliked.
I – AL LEZENN (Ar pemp levr)
 Ar C'heneliezh
 An Ermaeziadeg
 Al Leviegezh
 An Niveroù
 An Adlezenn
II – AR BROFEDED
A.
 Levr Yehoshoua pe Jozue (Iosue e latin)
 Levr ar Varnerien
 Levr Ruth
 Levrioù Samuel, Levr kentañ Shmouel (Samuel e latin) hag Eil Levr Shmouel en ul levr hepken
 Kentañ Levr ar Rouaned hag Eil Levr ar Rouaned en ul levr hepken
B.
 Yeshaia (Isaia e latin)
 Yirmia (Jeremia e latin)
 Yehezkel (Ezechiel e latin)
 An Daouzek profed "bihan" : Hoshea (Hosea e latin), Yoel (Joel e latin), Amos (Amos e latin), Ovadia (Obadia e latin), Yona (Jona e latin); Mic'ha (Micha e latin), Nahoum (Nahum e latin), Havakouk(Habakuk e latin), Sefania (Zephania e latin), Hagai (Haggai e latin), Zec'haria (Zecharia e latin), Malac'hi (Malachia e latin)
♦ Notenn : re embannadur ar Bibl gant an Tour-tan eo stummoù an anvioù.

III – AR SKRIDOÙ
 Levr ar Salmoù
 Levr Job
 Levr ar C'hrennlavarioù
 Rout
 Kanenn ar C'hanennoù
 Ar Prezeger (Kohelet)
 Levr ar C'heinvanoù
 Levr Ester
 Daniel
 Levr Ezra ha Levr Nehemia
 Levrioù an Danevelloù

♦ Notenn : ne vez dalc'het er Bibl hebraek nemet al levrioù bet skrivet ha miret en hebraeg.

Evit ar gatoliked e vez renket an Testamant Kentañ (an Testamant Kozh) en un doare all, ha kavout a reer ennañ skridoù all bet skrivet pe miret e gresianeg, 46 levr en holl. 
I – Pemp levr al Lezenn
II – Al Levrioù istorel
Levr Jozue • Levr ar Varnerien • Levr Rout • Daou levr Samuel • Daou levr ar Rouaned • Daou levr an Danevelloù • Levr Ezra • Levr Nehemia • Levr Tobit • Levr Youdit • Levr Ester (gant al lodenn c'hresianek) • Daou levr ar Vakabeed. 
III – Al Levrioù a varzhoniezh hag a furnez
Levr Job • Ar Salmoù • Ar C'hrennlavarioù • Ar Prezeger (Kohelet) • Kanenn ar C'hanennoù • Levr Ar Furnez • Furnez Sirac'h. 
IV – Al Levrioù profedel
Yeshaia • Yirmia • Levr ar C'heinvanoù • Levr Barouc'h • Yehezkel • Daniel (gant al lodenn c'hresianek) • Hoshea • Yoel • Amos • Ovadia • Yona • Mic'ha • Nahoum • Havakouk • Sefania • Hagai • Zec'haria • Malac'hi.

 An Testamant Nevez 
Ne gaver an Testamant Nevez nemet er Bibl kristen ; 27 levr zo ennañ.
 Ar pevar aviel, a zezrevell buhez Jezuz
 Aviel Mazhev (Mz)
 Aviel Mark (Mk)
 Aviel Lukaz (Lk)
 Aviel Yann (Yn)
 Oberoù an Ebestel (Ob), ma weler Pêr ha Paol o tont da vezañ harozed ar relijion gristen 
 Lizheroù an Ebestel
 Lizheroù Paol da gentañ-penn, ar re niverusañ :
Al lizher d'ar Romaned (Rom)Troidigezh dindan renerezh Maodez Glanndour, Al Liamm, 1971, pp. 357-385
Al lizher kentañ d'ar Gorintidi (1 Kor)Op. cit., pp. 387-413
An Eil lizher d'ar Gorintidi (2 Kor)Op. cit., pp. 415-432
Al lizher d'ar C'halated (Gal)Op. cit., pp. 433-443
Al lizher d'an Efezidi (Ef)Op. cit., pp. 445-454
Al lizher d'ar Filipidi (Fil)Op. cit., pp 455-462
Al Lizher d'ar Goloseidi (Kol)Op. cit., pp 463-469
Al lizher kentañ d'an Desalonikidi (1 Tes)Op. cit., pp 471-477
An eil lizher d'an Desalonikidi (2 Tes)Op. cit., pp 479-482
Al lizher kentañ da Dimoteoz (1 Tim)Op. cit., pp 483-490
An eil lizher da Dimoteoz (2 Tim)Op. cit., pp 491-496
Al lizher da Ditoz (Tit)Op. cit., pp 497-500
Al lizher da Filemon (File)Op. cit., pp 501-502
Al lizher d'an Hebreed (He)Op. cit., pp 503-528
 Lizheroù an ebestel all, anvet ivez al Lizheroù katolik : 
Lizher Sant Jakez (Jak)Op. cit., pp 534-544
Lizher kentañ Sant Pêr (1 Pêr)Op. cit., pp 545-552
Eil lizher Sant Pêr (2 Pêr)Op. cit., pp 553-557 	
Lizher kentañ Sant Yann (1 Yn)Op. cit., pp 559-567
Eil lizher Sant Yann (2 Yn)Op. cit. pp 569-570
Trede lizher Sant Yann (3 Yn)Op. cit. pp 571-572
Lizher Sant Jud (Jud)Op. cit. pp 573-575
 An Diskuliadur, skrivet gant Yann, a gemenn fin ar bed.

 Ar Bibl e brezhoneg 
 E 1827 e oa bet embannet an droidigezh kentañ eus an Testamant Nevez, troet gant Yann-Frañsez ar Gonideg, war c'houlenn pastored eus Kembre, Thomas Price ha David Jones. Un droidigezh eus ar Bibl en e bezh gant ar Gonideg a voe embannet e 1866, goude e varv.
 E 1847 e voe embannet e Brest un droidigezh eus an Testamant Nevez gant ar pastor kembreat John Jenkins (1807-1872), a voe adembannet meur a wech. Sikouret e oa bet gant Gwilherm Rikou, ha harpet gant Kevredigezh ar Bibl war an douar bras.
 E 1853 e voe embannet un Testamant Nevez katolik, Testamant neve eus hon Otro hac hon Salver Jesus-Christ, lakaet e brezhoneg gant ur beleg eus Treger, da enebiñ ouzh hini Jenkins. Ne ouzer ket ervat gant piv e oa bet graet an droidigezh, marteze gant an aotrou Jozef Joubin, person Lanrodeg, pe gant LeméhausséLeoriou ar baradoz, Yann Celton, 2002, p. 19.
 E 1866 e voe embannet troidigezh ar Gonideg, Bibl santel pe levr ar skritur sakr, troet diwar al latin etre 1829 ha 1835, embannet e teir lodenn (levr kenta levrenn genta, levr kenta eil levrenn, eil levr), e ti Prud’homme, e Sant-Brieg.
 E 1883 e voe embannet troidigezh an Testamant Nevez adarre, graet gant ar pastor protestant Gwilh ar C'hoad (1845-1914). Ar Bibl en e bezh a voe troet gantañ goude, hag embannet e 1897 gant an Trinitarian Biblical Society, eus Londrez, en anv "Unvaniez Drinderian ar Bibl evit ar Vretouned". Liv brezhoneg Treger, ar yezh kaozeet gant Gwilh ar C'hoad, a gaver war an droidigezh-se. E 2004 e oa bet embannet ur stumm adwelet eus an Testamant Nevez, gant Unvaniezh ar Bibl en Anjev hag e Breizh, a zo un aozadur kristen protestant avielour.
 Etre 1953 ha 1981 e voe embannet gant Maodez Glanndour e levrigoù liestennet hag e ti Al Liamm ul lodenn eus an Testamant Kozh hag an Testamant Nevez en e bezh gant ur skipailh troerien, beleion gatolik, renet gant Maodez Glanndour. Troet eo diwar an destenn c'hresianek eus ar Bibl (Septuaginta).
 Etre 1960 ha 1975 e voe embannet 25 levrig liestennet eus un droidigezh ger-ha-ger eus ar Bibl en hebraeg gant Pêr ar Gall.
 Etre 1981 ha 1986 e voe embannet e ti An Tour-Tan un droidigezh nevez eus an Testamant Kozh gant Job Lec'hvien ha Pêr ar Gall, pemp levrenn dezhi. Un droidigezh ger-ha-ger eo tost da vat, diwar an destenn hebraek, p'o deus klasket an droerien mirout urzh ar frazennoù hebraek an aliesañ m'o deus gallet ober.
 Etre 1982 ha 1988 e voe embannet un droidigezh nevez eus an Testamant nevez evit al liderezh hag ar bastorelezh, gant "Kenvreuriez ar Brezoneg" Eskopti Kemper ha Leon (dindan ren Aotrou 'n Eskob Visant Fave) : Aviel Jezuz-Krist e 1982, gant ti-embann Ar Skol dre Lizer ; Testamant Nevez - eil lodenn e 1988, gant Kenvreuriez ar Brezoneg. 
 E 2002 e voe embannet gant Ti embann Minihi Levenez An Testamant Nevez. Kelou Mad Jezuz or Zalver troet gant Pêr Guichou. Un droidigezh diwar ar gresianeg ez eo, kempennet en ur brezhoneg na vefe ket re uhel, pegwir e felle da Bêr Guichou bezañ tost da destenn c'hresianek an Testamant Nevez.
 Adalek 2012 e labour Emglev An Tiegezhioù da sevel ur Bibl a heuilh testenn an Iliz katolik, an Nova Vulgata, diwar troidigezhioù diembann Maodez Glanndour, troidigezhioù Klerg evit an Testamant Kozh, ha labour an Tour-Tan, adwelet ha difaziet, evit an anvioù divoutin pergen. Diembann eo evit poent met he c'havout a c'heller war lec'hienn Emglev An Tiegezhioù.
E 2018 eo bet embannet ar Bibl en e bezh gant an ti-embann Penkermin, diwar labour Maodez Glanndour, Marsel Klerg, an Tad Medard, Gwilherm Dubourg, Marsel ar C'hollo, Pêr ar Gall ha Job Lec'hvien. Ur raklavar a-berzh an aotrou 'n eskob Denis Moutel, eskob Sant-Brieg ha Treger, a gaver el levr. An embannadur-mañ zo disoc'h ul labour kenaozañ graet gant Job Lec'hvien hag ul labour azgweladur gant Tiegezh Santez Anna. Ar Bibl klok kentañ, e stumm ul levr hepken, bet moullet a-berzh katoliked an hini eoAr bibl troet e brezhoneg, Penkermin, 2018.. .
E 2025, da vare gouel ar Pantekost, eo bet embannet al lec'hienn internet Bibl.bzh gouestlet d'ar Bibl en e bezh gant Eskopti Gwened asambles gant kristenien eus eskoptioù all. Ar Bibl niverel klok kentañ eo, o vezañ embannet a-berzh katoliked. Kinnig a ra ivez lennadennoù ar Sulioù hag ar Gouelioù, hag enrolladennoù da selaou deus ar Bibl Découvrez la Bible en breton… en ligne, Ar Gedour, 08/06/2025Bibl.bzh : Lenn ha selaou ar Bibl ha lennadennoù ar Sul e brezhoneg, Agence Bretagne Presse, 21/06/2025.

 Liammoù diavaez 
 Ar Bibl e brezhoneg (Bibl.bzh) (katolik), e peurunvan
 Troidigezhioù ar Bibl e brezhoneg
 Bibl ar Gonideg e Wikimammenn
 Bibl Yann Frañsez ar Gonideg (Testamant Kozh) lakaet e skolveurieg. 
 Ar Bibl e brezhoneg (katolik), lakaet e skolveurieg
 Unvaniezh ar Bibl en Anjev hag e Breizh 
 Ar Bibl protestant e brezhoneg

Notennoù


Rummad:Testennoù ar Yuzevegezh
Rummad:Testennoù ar Gristeniezh