Tiegezh Habsburg

An Habsbourged (alamaneg: Habsburger) pe Tiegezh Habsburg, a oa unan eus lignezoù galloudusañ Europa. Ren a raent war an Impalaeriezh santel roman german eus 1438 betek 1806, war Spagn eus 1504 betek 1700, war Portugal eus 1556 betek 1640, war Impalaeriezh Aostria eus 1804 betek 1867, war Brazil eus 1822 betek 1826, war Mec'hiko eus 1864 betek 1867, war Aostria-Hungaria eus 1867 betek 1918 ha war meur a vro italian en  hag en .

Eus Elzas e oa deuet ar familh. En un daolenn-gerentiezh skrivet e 1160 (an Acta Murensia) e vez graet "hendad an Habsbourged" eus Gountram ar Pinvidik († 973), kont Breisgau hag Elzas. War-dro 1020 e voe savet Kastell Habsbourg e Suis gant Radbot, mab-bihan da C'hountram. E 1100 e tegemeras Otto, kont Habsbourg († 1111), anv ar c'hastell evel hini al lignez. 

Goude bezañ bet trec'h war Ottokar II Přemysl Bohemia e c'hounezas Rudolf Habsbourg Aostria ha Stiria. Divroañ a reas da Vienna e 1278.
Eus 1438 betek 1806 e renas an Habsbourged war an Impalaeriezh, ha ne oa nemet un impalaer eus ul lignez all e-pad ar prantad-se (Karl VII Wittelsbac'h, a renas eus 1742 betek 1745).

E 1804 e tegemeras Franz II, rener diwezhañ an Impalaeriezh Roman ha German, an titl a Impalaer Aostria hag e 1806 e tilezas an tron alaman da vat. E 1918, kollet ar brezel bed kentañ gant Aostria-Hungaria, e voe diazezet Republik Aostria ha lakaet an Habsbourged da guitaat ar vro.

 Genealogiezh 

 Hendadoù 
 Gountram ar Pinvidik († 973) 
 Lanzelin Altenburg († 991)
 Radbot (* 985, † 1045), dimezet gant Ita Loren
 Werner I (* 1030, † 1096) 
 Otto, kont Habsbourg († 1111)

 Roueed alaman hag impalaerien roman ha german eus lignez Habsbourg 

 Rudolf I, roue 1273, † 1291 
 Albrecht I, roue 1298, † 1308 
 Friedrich ar Brav, roue 1314, † 1330 
 Albrecht II, roue 1438, † 1439 
 Friedrich III, roue 1440, impalaer 1452, † 1493 
 Masimilian Iañ, roue 1486, impalaer 1508, † 1519 
 Karl V, roue 1519, impalaer 1520, dilezet e dron gantañ e 1556, † 1558 
 Ferdinand Iañ, roue 1531, impalaer 1556, † 1564 
 Masimilian II, roue 1562, impalaer 1564, † 1576 
 Rudolf II, roue 1575, impalaer 1576, † 1612 
 Matthias, roue hag impalaer 1612, † 1619 
 Ferdinand II, roue hag impalaer 1619, † 1637 
 Ferdinand III, roue 1636, impalaer 1637, † 1657 
 Ferdinand IV, roue 1653, † 1654 
 Leopold I, roue hag impalaer 1658, † 1705 
 Joseph I, roue 1690, impalaer 1705, † 1711 
 Karl VI, roue hag impalaer 1711, † 1740

 Roueed alaman hag impalaerien roman ha german eus lignez Habsbourg-Loren 
 Franz I Stephan Loren, roue hag impalaer 1745, † 1765, dimezet gant Maria Theresia Habsbourg
 Joseph II, roue 1764, impalaer 1765, † 1790 
 Leopold II, roue hag impalaer 1790, † 1792 
 Franz II, roue hag impalaer 1792, dilezet e dron gantañ e 1806, † 1835

 Impalaerien Aostria eus lignez Habsbourg-Loren 
 Franz I, impalaer 1804, † 1835 (=Franz II, roue alaman hag impalaer roman ha german)
 Ferdinand I, impalaer 1835, dilezet e dron gantañ e 1848, † 1875 
 Franz Joseph Iañ, impalaer 1848, † 1916 
 Karl I, impalaer 1916, dilezet e dron gantañ e 1918, † 1922

 Roueed Spagn eus lignez Habsbourg ("Casa de Austria") 
 Felipe I ar Brav, 1504-1506 (roue Kastilha) 
 Carlos I, 1516-1556 (= Karl V, roue alaman hag impalaer Roman ha German)
 Felipe II, 1556-1598 
 Felipe III, 1598-1621 
 Felipe IV, 1621-1665 
 Carlos II, 1665-1700 

 Duged-veur Toskana eus lignez Habsbourg-Loren 
 Francesco Stefano, 1737-1765 
 Leopoldo I, 1765-1790 (=Leopold II, roue alaman hag impalaer roman ha german)
 Ferdinando III, 1790-1800, 1814-1824 
 Leopoldo II, 1824-1849, 1849-1859 
 Ferdinando IV, 1859

 Duged Modena eus lignez Habsbourg-Loren 
 Francesco IV, 1814-1831, 1831-1846 
 Francesco V, 1846-1848, 1849-1859 

 Dugez Parma eus lignez Habsbourg-Loren 
 Maria Luisa, 1814-1847 

 Impalaerez Brazil eus lignez Habsbourg-Loren 
 Leopoldina d'Austria, 1822-1826

 Impalaer Mec'hiko eus lignez Habsbourg-Loren 
 Masimilian I, 1863-1867

 Liammoù diavaez 
 Taolenn gerentiezh an Habsbourged betek Maria-Theresia

Rummad:Tiegezh Habsbourg
Rummad:Istor Aostria
Rummad:Istor Hungaria
Rummad:Istor Spagn
Rummad:Istor Alamagn
Rummad:Noblañs Aostria
Rummad:Aostria-Hungaria