Yann-Fañch Kemener

Yann-Fañch Kemener, ganet 7 a viz Ebrel 1957 ha marvet d'ar 16 a viz Meurzh 2019https://www.francebleu.fr/infos/culture-loisirs/le-chanteur-breton-yann-fanch-kemener-est-decede-1552730129, a oa unan eus gwellañ kanerien hengounel Breizh.
Kemeret en doa perzh e nevezadur ar c'han ha diskan er bloavezhioù 1970 ha 1980, gant e gomper Erik Marchand dreist-holl. Harpet en deus ar c'han hengounel hag ar brezhoneg da chom bev dre e obererezh kaner hag o tastum hag o vrudañ hengoun dre gomz ar vro ma oa bet ganet. 

 Buhez
Ganet e oa bet Yann-Fañch Kemener e Gwezh an div roz, e Sant-Trifin, e kalon ar Vro Plin d'ar 7 a viz Ebrel 1957 en un tiegezh kanerien ha dañserien vatKanaouennoù kalon Vreizh, Carnets de route de Yann-Fañch Kemener, p. 9 . Jean-François Quéméner e oa e anv e galleg. Brezhoneger a-vihan e oa.

Pa oa bugel e plije dezhañ kenañ ar festoù-noz aozet gant an amicale laïque, evel an abadennoù sinema hag a veze ral eno. En em gavout a rae eno gant e gamaladed skol ha gant izili eus e familh, deuet eus pell. Alberzh Bolloré e oa anv an den a gase an traoù en-dro d'ar c'houlz-se. Reiñ a reas da Yann-Fañch Kemener an dro da ganañ war al leurenn evit ar wezh kentañ.

Da drizek vloaz, atizet gant levezon Mae 1968 hag brud nevez ar festoù-noz e klaskas Yann-Fañch Kemener kanañ dirak an dud. Kelennet e voe gant Alberzh Bolloré ha gant e vamm. Kregiñ a reas da ganañ kan-ha-diskan gant Rémi Olivier, mab Aogust Olivier, unan eus krouerien ar strollad Tro Blavez. Hemañ a roas ar c'hentelioù kentañ hag a zeskas dezhe kanaouennoù ha tonioùKanaouennoù kalon Vreizh, Carnets de route de Yann-Fañch Kemener, p. 15 .

Buan e klaskas Yann-Fañch Kemener anavezout muioc'h a ganaouennoù. Alberzh Bolloré e alias da vont da welet kanerien gozh evel Yann Poder ha Yann-Vari Youdec eus Plounevez-Kintin. An hini kentañ a blijas dezhañ kalz ar c'han a-boz hag an tonioù a implije, bev-kenañ c'hoazh en tolead. Lakaat a reas kalon Yann-Fañch yaouank da dommañ ouzh ar sonerezh-se, setu e krogas da zastum ar pezh a gleve. Levezonet e voe gant kanerien brudet eus Bro-Fañch evel Marie-Josèphe Bertrand ha Marsel Gwilhouz.

Anaoudegezh a reas gant Eric Marchand, a zeuas da vezañ e gomper e-pad meur a vloaz. E galabousenn gantañ war e benn e oa deuet da Vreizh evit dastum kanaouennoù ha tonioù. Eujen Grenel, ur c'henderv da Yann-Fañch Kemener, a lavaras dezhañ e oa gouest Yann-Fañch d'e skoazellañ war an dachenn-se. Disklêriañ a reas Yann-Fañch Kemener : « lakat a reas ac'hanon da zizoleiñ ar c'han e oan o klask »Kanaouennoù kalon Vreizh, Carnets de route de Yann-Fañch Kemener, p. 16 . En e gerz emañ enrolladennoù kozh eus an Itron Bertrand, eus Kanuhel, hag a zeue eus dastumadenn Claudine Mazéas. Pourchaset e oant bet dezhañ gant Pêr Guilleux, a zaremprede ar c'helc'hioù keltiek ha keveredigezhioù breizhek Pariz d'ar c'houlz-se. Dre hanterouriezh Eric Marchand e reas anaoudegezh gant ar gevredigezh Dastum a oa paouez bezañ krouet. 

Kemer a reas perzh Yann-Fañch Kemener e Kan ar Bobl e 1975, ar pezh a roas tu dezhañ gant ar son Ar miliner da vrudañ ar seurt kanaouennoù a-boz-se. Berzh a reas diouzhtu, hag eñ yaouank-flamm (ne oa ket ugent vloaz c'hoazh). Bras eo ar c'hemm etre ar seurt kanaouennoù hag Ar vatezh vihan pe Kousk Breizh Izel, kanaouennoù nevesoc'h ha goularoc'h. Kregiñ a reas muioc'h a dud kozh da ganañ ar pezh a ouient a-drugarez d'ar berzh-se. Kalz aesoc'h e oa dastum sonioù a-drugarez d'an dra-se.

Evel kalz kanerien ha sonerien eus ar rummad-se e kemeras perzh e bleuñvadeg sevenadurel ar bloavezhioù 1970. Kemer a reas perzh a-hed ar bloavezhioù-se e galaioù niverus evit tiegezhioù ar brizonidi bolitikel, evit kevredigezhioù enep an energiezh nukleel, kengorioù harz-labour ha dreist-holl evit Diwan.

Kanet en deus e strolladoù niverus : gant ar strollad Barzaz, gant Dan Ar Braz, Didier Squiban, Alain Genty, Aldo Ripoche, Anne Auffret, ha reoù all c'hoazh. 

En e vloavezhioù diwezhañ en em ouestlas Yann-Fañch Kemener d'ar sonadegoù kan ha d'ar pladennoù, hag ur ral e oa e glevout o kanañ er festoù-noz.

D'ar 26 a viz Gwengolo 2009 e resevas Yann-Fañch Kemener Urzh an Erminig.Ouest France an 12-13 a viz Gwengolo 2009, lodenn Bretagne, pajenn 7. 

Skoet gant ar c'hleñved e varvas d'ar 16 a viz Meurzh 2019 gant ar c'hrign-bevhttps://france3-regions.francetvinfo.fr/bretagne/finistere/quimper/yann-fanch-kemener-voix-gwerz-du-kan-ha-diskan-est-decede-1636552.html, en e di, e Bro-Gemperle. 1500 den a oa bet evit e obidoù lidet evit an darn vrasañ e brezhoneg (oferenn, kanoù...)https://abp.bzh/1500-personnes-rendent-un-dernier-hommage-a-yann-fanch-kemener-47096.
 Buhez prevez 
Bèrtran Obrée, kamalad dezhañ e-pad 30 bloaz a oa bet e koublad gantañ. Embann a ra eo bet sikouret kalz an dud heñvelreizh gant Yann-Fañch Kemener dre ma oa brudet ha dre ma n'en doa ket aon rak diskouez e duadur reizhel. 
Hervez ar pezh a zisplege en un atersadenn gant ar gelaouenn Gai pied e oa stag evitañ e emgann evit sevenadur Breizh hag ar stourm evit ar gwirioù LGBTEn 1981, alors qu'il était un jeune espoir du chant breton, il avait accordé une interview à Gai Pied où il mêlait son combat pour la culture bretonne au combat homosexuel. https://web.archive.org/web/20240301175903/https://www.komitid.fr/2019/03/22/oui-lartiste-et-militant-breton-yann-fanch-kemener-etait-homosexuel-et-cest-important-de-le-rappeler/Tétu, Youen Tanguy, "Mort de Yann-Fañch Kemener, figure du chant breton : On ne doit pas avoir honte d’être soi-même", 13/03/2019.
E 1981, oadet a 24 vloaz, e oa bet difennet groñs ouzh Yann-Fañch tremen en Emvod ar Gelted en Oriant dre ma oa heñvelrevad. Padet e oa 7 vloaz an difenn-seOuest-France, "Hommage émouvant à Yann-Fañch Kemener à Rennes", embannet d'ar 25/052019.

 Pladennoù 
 Kanoù kalon-Vreizh, Chants Profonds de Bretagne I, Kan ha Diskan ha gwerzioù, Arion, 1977, ARN34386.
 Kanoù kalon-Vreizh, Chants Profonds de Bretagne II, gwerz ha Kan ha Diskan, Arion, 1978.
 Kanoù kalon-Vreizh, Chants Profonds de Bretagne III, gwerz ha Kan ha Diskan, Arion, 1982.
 Kan ha Diskan, gant Marcel Guilloux, Arion, 1982.
 Kanoù kalon-Vreizh, Chants Profonds de Bretagne IV, gwerzioù gant Anne Auffret, Arion, 1983.
 Gwerzioù ha Sonioù, kan a cappela, Iguane Productions, Coop Breizh, 1988, YFK01.
 Ec'honder, gant ar strollad Barzaz, Excalibur, Coop Breizh, 1989, CD828.
 Kanoù kalon-Vreizh, Chants Profonds de Bretagne I, Arion, 1977, ARN64167.
 An Den Kozh Dall, Gant ar strollad Barzaz, Keltia Musique, 1992, KMCD29.
 Roue Gralon Ni Ho Salud, gwerzioù gant Anne Auffret, Keltia Music, 1993, KMCD42
 Enez Eusa, gant Didier Squiban, L'Oz Productions, Coop Breizh, 1995, L'Oz02.
 Île-Exil, gant Didier Squiban, L'Oz Productions, Coop Breizh, 1995, L'Oz11.
 Karnag / Pierre Lumière, gant Didier Squiban, Kristen Noguès, Jean-Louis Le Vallégant, François Daniel, Jean Chevalier, Excalibur, Coop Breizh, 1996, CD867.
 Carnets de Route, Dastumadeg, YFK, Coop Breizh, 1996, CBCD002-003.
 Kan Ha Diskan, gant Valentine Colleter, Erik Marchand, Marcel Guilloux, Annie Ebrel, Claudine Floc'hig, Patrick Marie, Ifig Troadeg, Siam Productionss, Coop Breizh, 1997, CD445.
 Kimiad, gant Didier Squiban, L'Oz Productions, Coop Breizh, 1998, CD4013885.
 Dibedibedañchaou, Rimadelloù evit ar vugale, Dastum, D-137, 1999
 An Eur Glaz, gant Aldo Ripoche, Kemener-Ripoche, YFK/AR/1, 2000
 An Dorn, gant Aldo Ripoche, Buda Musique - Universal, 301697.1, 2004
 Dialogues gant Aldo Ripoche ha Florence Pavie, Universal, 2006
 Si je savais voler, chants de Bretagne et d'Occitanie, gant Laurent Audemard, François Fava ha Renat Sette, Buda Musique, 2010
 Vive la liberté, gant Eric Menneteau, Buda Musique, 2011
 Gouañv bepred/Toujours l'hiver, gant Damien Cotty, Aldo Ripoche ha Hervé Merlin, Buda Musique, 2012
 YFK~2016, gant ba.fnu, 2016
Dañs, gant Yann-Fañch Kemener Trio (Y.-F. K., Erwann Tobie ha Heikki Bourgault), 2017
Ar Baradoz : Chants Sacrés de Basse-Bretagne, gant Aldo Ripoche ha Florence Rousseau, 2017
Roudennoù / Traces, 2019

 C'hoariva 
 L'Ombelle du trépassé, Jean Lambert-wild ha Yann-Fañch Kemener, 2011 Maison de la Poésie

 Testeni dre gomz 
 Yann-Fañch Kemener : Chant de vision. Trêgad : Éditions Vivre tout simplement, 2012  – 120 pajennad e yezh flour ha saourus Yann-Fañch Kemener.

Levrlennadur
 Kanaouennoù kalon Vreizh, Carnets de route de Yann-Fañch Kemener, Skol Vreizh, Montroulez, 1996
 Chant de vision, Yann-Fanch Kemener, Vivre tout simplement, 2012, ISBN 978-2-9535226-8-6

Notennoù

 Liammoù diavaez 

 Lec'hienn Internet ofisiel Yann-Fañch Kemener
 Buhezskrid an duo Kemener - Ripoche

Rummad:Ganedigezhioù 1957
Rummad:Marvioù 2019
Rummad:Kanerien vrezhonek
Rummad:Kanerien Breizh
Rummad:Kanerien fest-noz
Rummad:Kanerien Kan ha diskan
Rummad:Skrivagnerien c'hallek
Rummad:Sant-Trifin
Rummad:Urzh an Erminig
Rummad:Tud LGBT