Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel

Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (ruseg : Союз Советских Социалистических Республик Soyouz Sovetskic'h Sotsialistitcheskic'h Respublik), ent-berr an Unaniezh Soviedel, anavezet ivez gant an teskanv URSS (СССР SSSR e ruseg), krouet e 1922, a oa ur riez hag a zo aet da get e 1991. En em astenn a rae eus ar Mor Baltel d'ar Mor Du ha betek ar Meurvor Habask. Lodenn Norzh Eurazia e oa he ziriad, hini Impalaeriezh Rusia, war-bouez Polonia ha Finland, da lavaret eo tost da 15 % eus douaroù ar bed. Riez vrasañ ar bed e oa dre he gorread, hag a-bell.

En amzer ma oa staliet an URSS e oa bet enteuziet pe zispartiet diouti un nebeud riezoù ha tiriadoù. Koulskoude, ma oa 15 republik enni en diwezh, e oa Republik Sokialour Kevreadour Soviedel Rusia an hini vrasañ, divent he gorread hag he foblañs. E-keñver an darempredoù diplomatel ez eo Stad Rusia warlerc'hiadez an URSS.

 Istor 

Disoc'h pennañ an Dispac'h rusian, c'hoarvezet e 1917 pa voe skarzhet an Tsar Nikolaz II diwar e dron, e voe krouidigezh an URSS.

Goude trec'h an Dispac'h ec'h embannas Lenin, penn ar strollad bolchevik, e vefe renet ar vro gant pennaennoù ar gomunouriezh ha bev e chomas ar bennaenn-se betek an diwezh.

Un aozadur politikel hepken a voe aotreet adalek 1923, Strollad Komunour an Unaniezh Soviedel (SKUS) ha daou urzhaz a rene ar riez : hini ar SKUS ha hini ar pennoù politikel dilennet, met lec'hiet dindan kazel-gê ar Strollad.
 Eil Brezel-bed 

 Goude an Eil Brezel-bed 

 Diskar an Unaniezh Soviedel 
Er bloavezhioù 1980 e oa krog an Unaniezh Soviedel da vont war e gement all. Klask a reas sekretour meur diwezhañ an URSS, Mic'hail Gorbatchev, terriñ an diskar-mañ dre bolitikerezh ar Perestroika (Перестройка, « Adsavadur », « Adframmadur ») hag ar Glasnost (Гласность, « Foranded » ar breudoù) adalek 1985. A-benn ar fin e voe diflosket an unvaniezh soviedel e 1991, ha roet he flas da Kenglad ar Stadoù Dizalc'h.

War div dachenn e c'haller kavout abegoù freuzadur an URSS :
 tachenn an armerzh, a yae gwashoc'h-gwashañ pa greske an dispignoù milourel dindan kevezerezh Stadoù-Unanet Amerika ;
 tachenn ar politikerezh, pa boueze an nerzhioù demokratel ha pa c'houlenne ar republikoù trobarzhel muioc'h-muiañ a emrenerezh.

Dre ma oa kreizennour ha burevourel, ne oa ket gouest ar renad da herzel ouzh kement a rendaeloù e pep lec'h.

 Ar Republikoù soviedel 
600px RSS Armenia, krouet e 1936
RSS Azerbaidjan, krouet e 1936
RSS Bielorusia (bremañ Belarus), krouet e 1919
RSS Estonia, ebarzhet e 1940
RSS Jorjia, krouet e 1921
RSS Kazac'hia (bremañ Kazakstan), krouet e 1920, ebarzhet e 1936
RSS Kirgizia (bremañ Kirgizstan), ebarzhet e 1936
RSS Latvia, ebarzhet e 1940
RSS Lituania, ebarzhet e 1940
RSS Moldavia (bremañ Moldova), krouet e 1944
RSKS Rusia, krouet e 1917
RSS Tadjikistan, ebarzhet e 1929
RSS Turkmenia (bremañ Turkmenistan), ebarzhet e 1924
RSS Ukrania (bremañ Ukraina), ebarzhet e 1922
RSS Ouzbekistan, krouet e 1924
Republikoù aet da get
RSKS Treuzkaokazek, diazezet e 1922, divodet e 1936 ha rannet neuze e teir republik, RSS Armenia, RSS Azerbaidjan ha RSS Jorjia
RSS Finnek-Kareliek, krouet e 1940, a zeuas ur Republik eus RSKS Rusia e 1956.
 Pennadoù kar 
Arme Ruz
Brezel yen
Dispac'h miz Here
Karl Marx
NKVD
Sokialouriezh
Stalin

Rummad:Istor Rusia
Rummad:Stadoù kozh Azia
Rummad:Stadoù kozh Europa
Rummad:Unaniezh Soviedel
Rummad:Stadoù Komunour
Rummad:Republikoù sokialour kozh