Kraozon

Kraozon (distaget  Kraon er vro) zo ur gumun e Breizh e Kerne ha pennlec'h kanton Kraozon. Ar gumun bennañ e Gourenez Kraozon eo.

 Douaroniezh 
Kelc'hiet eo gant ar mor : en hanternoz dezhi emañ lenn-vor Brest, er c'hreisteiz Bae Douarnenez hag er c'huzh-heol ar Meurvor Atlantel. Anavezet mat eo ivez ar c'hourenez abalamour d'he geologiezh dibar. Gallout a reer kavout eno roudoù eus darvoudoù a-bouez e buhez an douar a ro tu da gompren penaos ez a fiñvadennoù ar douar en-dro. Kavet e vez e Kraozon ur pleg antiklinal mil anavezet (pleg an douar e stumm un A).

 Anv 
Bernard Tanguy : Plueu Crauton, Crauthon,   ; Crauzon, 1173 ; Craozon, 1192-1202 ; Craothon, e-tro 1214 ; Crauzon, 1263, e-tro 1330, 1535.

 Ardamezioù 
En aour e leon kudennek en sabel ; e vevenn en gul, e deir mailhenn en aour.
Sturienn: Etre daou vor.
Diviz-kêr: 17 a viz Kerzu 1977.
Kroaz-vrezel 1939-1945 a vez lakaet da ginkladur diavaez.

 Istor 
Dispac'h Gall
Dekred ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Doixant e anv, Ha Meillard, kureKristof Jezegoù, Hor Bro e-pad ar Revolusion, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 44..

Krouet e voe kumun Lañveog e 1872 diwar ul lodenn eus kumun KraozonKuzul departamant Penn-ar-Bed - Gallica .

 Brezel-bed kentañ 
 Mervel a reas 340 gwaz eus ar gumun, eleze 4,09% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezelMemorial Genweb .
 Ur c'hamp-bac'h a voe digoret en Enez-Hir er gumun e 1914 evit derc'hel ennañ 400 sujed alaman ha 250 sujed aostrian bet tapet e miz Gwengolo p'edont o veajiñ e bourzh ar mordreizher Nieuw Amsterdam diwar ar raktres bet graet gant ar gouarnamant gall e 1913Jean-Claude Farcy, Les camps de concentration français de la première guerre mondiale (1914-1920), Pariz, Anthropos Economica, 1995 .
 Eil Brezel-bed  
 Mervel a reas 168 den ag ar gumun abalamour d'ar brezelMemorial Genweb hag ur soudard ag ar gumun e Baden-Baden d’an 10 a viz Ebrel 1946 el lu gall a oa o terc'hel  AlamagnFichenn hiniennel - Memorial Genweb.
 D'an 9 a viz Genver 1942 e kouezhas ur c'harr-nij Manchester I marilhet L7322 ha kodet EM-Q eus ar 207th Squadron eus aerlu ar Rouantelezh-Unanet) en Enez-Hir; tri nijour a voe lazhet, beziet int e bered ar gumun; d'ar 1 a viz C'hwevrer 1942 e kouezhas un nijerez Manchester I marilhet L7472 ha kodet QR-? eus ar 61st Squadron eus ar Royal Air Force e Morgad; daou nijour a varvas, n'int ket bet kavet; ar c'hwec'h nijour all a voe tapet d'an Alamaned; d'ar 16 a viz C'hwevrer 1943 e kouezhas ur c'harr-nij B-17F-25-BO  (anvet "Spook", marilhet 41-24541 ha kodet VK-B) eus aerlu ar Stadoù-Unanet er mor e-tal Gourenez Kraozon; diwar an dek milour eus e baread e voe tapet tri gant an Alamaned, ne voe ket adkavet ar re allPertes USAAF Finistère; d'an 18 a viz Even 1944 e kouezhas ur c'harr-nij Blenheim marilhet LJ878 eus ar Royal Air Force e Kraozon, lazhet e voe e dri nijour; d'ar 14 a viz Eost 1944 e kouezhas un nijerez Lancaster I marilhet PD222 ha kodet KM-U eus ar 44th Squadron eus ar Royal Air Force er mor e Kraozon; pemp nijour a varvas, tri anezhe a voe douaret e bered Kraozon ha daou all e Saint-Charles de Percy War Cemetery (Bro-C'hall), unan all a zeuas a-benn da achap hag ar seizhvet hini a voe adkavet gant ar Re GevredetPertes RAF Finistère.
 Monumantoù ha traoù heverk 
Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù ha kartenn-bostMemorial Genweb Memorial Genweb .
 Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun 
 Bro Niver a soudarded3 (aerlu)2 (aerlu)4 (aerlu)Dianav1Hollad10
Karrnijourion e oa an holl. Mervel a rejont e-pad an Eil Brezel BedCommonwealth War Graves Commission.

 Poblañs 

 Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 

 Brezhoneg 
Ar Brezoneg er Skol
1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skolMarsel Guieysse, La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle, pajenn 264, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936 .
Ya d'ar brezhoneg
 D'an 29 a viz Mae 2009 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant Kuzul-kêr ar gumun.
 D'ar 26 a viz Meurzh 2013 e oa bet roet d'ar gumun al label Ya d'ar brezhoneg live 1.
Deskadurezh
Ur skol divyezhek zo eno abaoe 1989
 E distro-skol 2024 e oa 57 skoliad enskrivet er skol Diwan (6,4 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)Distro-skol ar c’helenn divyezhek.

 Tud 
Tud bet ganet eno
 1887 : Louis Jouvet, aktour (c'hoariva ha sinema) ha leurenner.
Tud marvet eno
 1909 : Anna Mezmeur, leanez skrivagnerez vrezhonek.
Ardamezeg ar familhoù
60pxAutret
Aotrounez Landeadeg
En aour e bemp pempenn kommek en glazur.60pxde Bégasson
Aotrounez Hirgarz
En argant e gefeleg en gul60pxBohier
Aotrounez Treberon
En aour e leon en glazur.60pxJacob
Aotrounez la Basse-Ville, Kerigou, la Ville-Neuve
En gul e gebrenn en argant heuliet gant teir c'hregilhenn ivez en argant.

 Gevelliñ 
Sligeach,  (1980)
Pralognan-la-Vanoise, 

 Luc'hskeudennoù 

 Levrlennadur 
 Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
 Bernard Tanguy : Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère. Chasse-Marée. ArMen. 1990

 Liammoù diavaez 

 Lec'hienn an ti-kêr

Gwelet ivez
Morgad

 Daveoù ha notennoù 

Rummad:Kraozon
Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed
Rummad:Kumunioù Kerne
Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e Penn-ar-Bed
Rummad:Kampoù-bac'h gall ar Brezel-bed kentañ
Rummad:Ar Brezoneg er Skol
Rummad:Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed
Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed