XIvet kantved

../.. |  |  |  kantved |  |  | ../..

Bloavezhioù 1000 | Bloavezhioù 1010 | Bloavezhioù 1020 | Bloavezhioù 1030 | Bloavezhioù 1040

Bloavezhioù 1050 | Bloavezhioù 1060 | Bloavezhioù 1070 | Bloavezhioù 1080 | Bloavezhioù 1090

 1001  1002  1003  1004  1005 1006  1007  1008  1009  1010 1011  1012  1013  1014  1015 1016  1017  1018  1019  1020 1021  1022  1023  1024  1025 1026  1027  1028  1029  1030 1031  1032  1033  1034  1035 1036  1037  1038  1039  1040 1041  1042  1043  1044  1045 1046  1047  1048  1049  1050 1051  1052  1053  1054  1055 1056  1057  1058  1059  1060 1061  1062  1063  1064  1065 1066  1067  1068  1069  1070 1071  1072  1073  1074  1075 1076  1077  1078  1079  1080 1081  1082  1083  1084  1085 1086  1087  1088  1089  1090 1091  1092  1093  1094  1095 1096  1097  1098  1099  1100Gwelet ivez : Roll ar C'hantvedoù, Sifroù roman

D'ar  1001 e krog an  kantved hag echuiñ a ra d'an 31 Kerzu 1100.

Krennamzer Uhelañ a vez graet eus ar maread-mañ eus Istor Europa.

 Darvoudoù 

Amerika
 Krouidigezh vojennel an Impalaeriezh Inka gant Manco Cápac.

Oseania & Meurvor Habask
 Henvarevezh maori e Zeland-Nevez (betek 1350).
 Heñvel-mat eo strolladoù traezoù al lankad kentañ-mañ ouzh re Polinezia greiz, keladurioù maen levnet, higennoù askorn, maen ha kregin, ispilhennoù ha troioù-gouzoug askorn, treantoù ha nadozioù tatouiñ.
 Deroù savidigezh delwennoù kizellet Enez Pask (betek e-tro 1600). Hañvalout a ra niver annezidi an enez (degouezhet e-tro 400) bezañ aet en tu all da 7000 a dud. War goazhañ ez aio o sevenadur gant digresk produerezh ar boued hag ar c'hoad adal 1600. Stlapet e vo an holl delwennoù d'an douar e dibenn an  hag e deroù an . Niverus eo an delwennoù chomet diechu ha damsanket e mengleuzioù bazalt Rano Raraku, ar pezh a seblant lakaat war wel reuzioù trumm.

Reter Afrika
 Evit doare, deroù savidigezh monumentoù kentañ kêr Zimbabwe. O renkoù o dije graet ur boblad saverien deuet eus ar gwalarn e-touez ar vengleuzerien staliet en trowardroioù abaoe ar  pe war-dro.
 Liammañ a ra lec'hiad Zimbabwe peurvanoù an douaroù izel gant re an uhelgompezennoù ma kav repu an tropelloù da vare koulzad ar glaveier pa gouezh gwalenn ar c'helien tse-tse war an douaroù izel.
 Kerkent hag an  kantved e vije bet treizhet al Limpopo gant meuriadoù bantou zo. Goude-se o dije hedet an aod trema ar su.
 Eus an  betek an  e talc'h penn an Aotrounez Dongola, e Nubia, ouzh donedigezh an Islam. Berzh a ra o stourm a-enep da araokadennoù o amezeien vuzulman. Un truaj a baeont da Egipt zo buket he holl nerzhioù a-enep d'ar groazourien e Siria hag e Palestina. Profitañ a ra Nubia gristen evit mirout he dizalc'hiezh.

Kornôg Afrika
 Bog rouantelezh Ghana.
 1076 : kregiñ a ra Impalaeriezh Ghana da vont a-dammoù war-lerc'h preizhadenn ar gêr-benn (Kumbi)
 Sevel a ra ar Vosied Stadoù brientinien a traoñiennoù kreiz hag uhel ar stêr Volta ( ha ). Tost d'ar rouantelezhioù muzulman, ez eo Yatenga ar rouantelezh nemeti n'eo ket ken fall anavezet a-douez ar rouantelezhioù enevuhezour-mañ.
 Derc'hel penn groñs a ra ar Vosied ouzh araokadennoù an Islam hag ouzh o amezeien galloudusoc'h, armet hag aozet gwelloc'h egeto. Alies emañ ganto an intrudu war an argadiñ
 En em staliañ a ra an Douareged e bro an Air.
 En em ledañ a ra Kanem-Bornu suoc'h war-du Nigeria hiziv an deiz
 Krouet eo ar c'hentañ eus ar seizh Stad-keoded gant an Haousaed e Nigeria.
 Dont a ra biojoù an Hodh e Maouritania da vezañ un dezerzh.

Azia
 1001 : Mahmoud Ghazni, rener muzulman Ghazni, a grog da gas argadegoù en hanternoz India; padout a raio betek 1027.
 En em gavout a ra e Tibet misionerien voudaat nevez deuet eus India; en o mesk, Âtîśa, genidik eus rouantelezh Pala e Bengal (1042). Heuliadoù a vo gant an "eil diazezadur"-mañ war stad politikel ha relijiel ar vro. En em staliañ a ra ar c'hladdalc'helezh ha teokratelezh Tibet e-pad ar mare-se. E-kichen an noblañs eo kreñvaet lec'h ar manatioù ken war an dachenn relijiel ha war dachenn traoù ar bed. E manatioù zo e chom bev ar gredenn hengounel a embann e vez adenkorfet al lama pe beleg meur ar gumuniezh en ur bugel pe en ur paotr yaouank war-lerc'h ar marv. Hennezh a zeu da vezañ penn nevez ar manati
 En India, treuztiriadoù bras gant ar Romed, moarvat da-heul an aloubadegoù muzulman. Skeiñ a reont war-du ar c'hornôg en ur dreuziñ Iran ha dre Azia Vihanañ hag Impalaeriezh Bizantion.
Mont a ra ar roue Anawrahta eus Birmania da birc'hirinañ da Sri Lanka, distreiñ a ra da dreiñ e vro a-du gant ar feiz boudaat Theravada.

Europa
 E-tro 1001 : e vez diazezet gant ar Vikinged, renet gant Leif Eirikson, diazezadurioù bihan e-barzh ha tro-dro da Vinland e Norzhamerika
 1054 : ar Skism Meur a vez rannet abalamour dezhañ an Iliz katolik roman er c'hornôg diouzh an Iliz reizhkredennek er reter. En amzerioù kent e oa bet c'hoarvezet skismoù evel-se a oa bet plaenaet da c'houde met hemañ a bad abaoe ouzhpenn 1000 vloaz. 
 1060 : Aloubadeg Norman Sikilia
 1065 : dizalc'h eo rouantelezh Galiza ha Portugal dindan ren Garcia
 1066 : marv Edouarzh ar C'hofesour; aloubet eo Bro-Saoz gant Normaned Gwilherm an Alouber, ha Bretoned en o mesk, da-heul Emgann Hastings
 1086 : savet eo an Domesday Book 
 1094 : preizhañ a ra El Cid, anezhañ an haroz spagnol meur, kêr Valencia digant ar Vaoured
 1099 : Kroaziadeg Kentañ; preizhet eo Jeruzalem
 Deuet ez eus keloù deomp eus meuriadoù Lituania dre gronikennoù alaman, polonat ha rusian. Meneget int en-dro da Niemen ha d'al lec'h ma vo savet kêr Kaunas diwezhatoc'h.

 Armerzh & Kevredigezh 
 En Italia, e krog Firenziz da ziorren an artizanerezh hag ar greanterezh diazezet war ar gloan. Savet eo danvezioù Firenze, tev-mat ha ruz o liv, gant an Arte della Lana (Gild ar gloan) hag enporzhiet gant Pisa dre-holl Europa ar c'hornôg.

 Arz & Sevenadur 
 En India e verk savidigezh temploù jaina ar menez Âbû barr ar stil solankî (-.

 Enlivadurioù boudaat war follennoù palmez savet etre an  hag an  e Bihâr, Bengal ha Nepal (skol ar reter).

Tud
 Alp Arslan
 Arc'heskob Anno II Köhln
 Sant Anselm, diazezer brudet ar skol gelennadurezh ha krouer an arguzennerezh ontologek
 Avisen (Abu Ali al-Husain Ibn Abdallah) (980-1037), mezeg ha prederour arab, aozer Reolenn ar vezegiezh.
 Sant Brunev, diazezer ar Chartouzed
 Canute 
 Hermann Contractus, steredoniour, jedoniour ha manac'h, bet savet gantañ ar Salve Regina
 Robert Guiscard, diazezer tierniezh norman Italia
 Gwilherm an Alouber, (1027 - 9 Gwengolo 1087), dug Normandi ha roue Bro-Saoz.
 Impalaer Herri III
 Impalaer Herri IV
 Impalaerez Agnes
 Konrad II
 Macbeth
 Pab Gregor VII (Hildebrand)
 Pab Urban II
 Saint Robert, diazezer urzh ar Gisterkiiz
 Steven I Hungaria

 Ijinadennoù, kavadennoù, degasadennoù 

Roll ijinadennoù an  kantved

 Ijinet ur wikefre vrezel nevez gant Sinaiz : ar fuc'hell
 Kontaden Genji gant Murasaki Shikibu zo unan eus an danevelloù kentañ e japaneg
 Krouet eo ar pik war al lizherenn i.
 E-tro 1098 : kentañ gwerzh gallek anavezet : Kanaouenn Roland

11
Rummad:XIvet kantved