Luskad Gwalarn

"Luskad Gwalarn" a vez graet eus an emsav lennegel bet krouet ha lusket gant Roparz Hemon etre an daou vrezel. Dont a ra anv al luskad eus hini ar gelaouenn lennegel Gwalarn savet gant Roparz Hemon e 1925. Alies e komzer eus ur Skol Walarn hervez skridoù Youenn Olier, met ne seblant ket bezañ mennozh ar skrivagnerien liesseurt a voe ennañ. Bodet e voe meur a skrivagner brezhonek ha gallek, en o zouez Youenn Drezen, Jakez Riou, Abeozen, Xavier Langleiz ha Roparz Hemon e-unan.

Evit anaout anvioù ar skrivagnerien, sellit ouzh Roll skrivagnerien Skol Walarn.

 Skol pe luskad ? 
E 1942 e voe aet war wel an droienn Skol Walarn : <blockquote>E gwirionez, ar menoz-se a vezer boas-tre outañ, — hag abaoe hir amzer, — e kelc'hiad an dornadig tud-se a c'hellimp envel « skol Walarn ».<div style="margin-left:350px;">— Maopreden, e "Kelennadurezh skolioù kentañ Breizh", '’Gwalarn,  niv. 152-153, 1942, p. 544.</div></blockquote>
Pouezet en doe kalz war implij an termen Youenn Olier, pa skrivas ul leor, lakaet an termen skol da ditl hag roet abegoù d’ober evel-se ennañ.
Koulskoude e oa bet nac’het an dro-lavar gant un den a c’hell bezañ bet Roparz Hemon e-unan pa embanne ar sizhunieg Arvor, un nebeud mizioù a-raok, ne oant ket bet bodet ar skrivagnerien en ur skol pa rene digorded spered ha dibaberezh en o zouez.Arvor, niv. 44, 2 Du 1941.
Pal ar "walarnerien", evel m'eo bet graet anezho, a oa modernaat ar brezhoneg dre glask sevel oberennoù a c'hellfe bezañ war ar memes live ha reoù savet e yezhoù all. Evit reiñ patromoù d'ar skrivagnerien all, troet o deus forzhik oberennoù diwar ar saozneg, ar spagnoleg, ar rusianeg, ar gresianeg kozh hag all, dres evel ma veze graet da vare Feiz ha Breiz kentañ.

Levrlennadurezh
Olier, Youenn. Skol Walarn, I : Roparz Hemon’', Embannadurioù Imbourc'h
Olier, Youenn. Skol Walarn, II : ar skrivagnerien all’', Embannadurioù Imbourc'h
Olier, Youenn. O sellout war va c'hiz’', Embannadurioù Imbourc'h, 1968
Olier, Youenn. Un tonkad hag un oberenn’', Embannadurioù. Imbourc'h, 1990
Favereau, Francis, Lennegezh ar brezhoneg en XXvet kantved : Breiz Atao hag ar re all el lennegezh, 1919-1944. Skol Vreizh, 2003 
Daniellou, Soazig, Roparz Hemon. Teulfilm evit ar skinwel, 2000
 Tristan Loarer, "Gwalarn, Le premier soufle d’une littérature nationale ». E-barzh La littérature en langue bretonne des origines à nos jours'', Gourin, Embann ar Menezioù Du, 2024.

 Notennoù ha daveennoù 

Rummad:Lennegezh vrezhonek