VIvet kantved

../.. |
 | 
 |
 kantved | 
 |
 | 
../..

Bloavezhioù 500 | Bloavezhioù 510 | Bloavezhioù 520 | Bloavezhioù 530 | Bloavezhioù 540
Bloavezhioù 550 | Bloavezhioù 560 | Bloavezhioù 570 | Bloavezhioù 580 | Bloavezhioù 590

 501  502  503  504  505 506  507  508  509  510 511  512  513  514  515 516  517  518  519  520 521  522  523  524  525 526  527  528  529  530 531  532  533  534  535 536  537  538  539  540 541  542  543  544  545 546  547  548  549  550 551  552  553  554  555 556  557  558  559  560 561  562  563  564  565 566  567  568  569  570 571  572  573  574  575 576  577  578  579  580 581  582  583  584  585 586  587  588  589  590 591  592  593  594  595 596  597  598  599  600Gwelet ivez : Roll ar C'hantvedoù, Sifroù roman

D'ar  501 e krog ar  kantved hag echuiñ a ra d'an 31 Kerzu 600.


 Darvoudoù 

 Amerika 

 Sevenadur Thule kozh en Alaska (500-1100), diorroet gantañ un armerzh azas ma c'hoari ar balumeta ur rol diazez (treantoù, goafioù). Chaseet e vez ivez ar reuniged, ar c'holeoù-mor, ar c'hariboued hag ar jiboez pluñv. Implijet e vez stlejelloù kaset war-bouez chas ha kayakoù. Kinklet eo ar priajoù implijet e kêriadennoù pad enno tiez goañv difuet mat. Ostilhoù war blakennoù mein.
 Trede marevezh ar gantennered (Basketmaker III, 500-700) e mervent ar Stadoù-Unanet. Kavet e vez kêriadennoù enno betek un 50 ti damzouaret bennak staliet war savennoù nepell eus plaenennoù beuzadus ma kresk maiz, koulourdrennoù ha fav.
 A-us da diez ar Basketmaker III e kaver grignolioù stokañ. Degaset ez eus biroù ha gwaregoù da gemer lec'h ar spegoù hag ar bizhier-bannañ.
 Poderezh-pri a zo degaset e kêriadennoù ar Basketmaker III dre ar sevenadur Mogollon amezek (priaj gris, kinklet a-wechoù gant tresoù du hag echuet dre lintrañ).
 Bog Teotihuacán. E Mec'hiko eo Teotihuacán c'hwec'hvet kêr ar bed gant e-tro 200 000 a dud.

 Afrika zu 

 Degouezhet eo ar Vantoued e Suafrika gant an houarn hag ar chatal doñvaet.
 Kêr gentañ Zimbabwe, a orin bantou evit doare, etre ar  hag an .
 Sevenadurioù araokaet e traoñienn ar Senegal.
 War zisteraat ez a rouantelezh Aksoum (-). Testeniekaet eo al levezon Yuzev enni. Kollet eo ganti he ferc'henniezhioù en Arabia ha, gant emled an Islam, e vo rediet d'en em dreiñ trema ar su.
 Goude diskar Meroe, ez eus savet teir rouantelezh kristen e Nubia hag e Soudan an Nil, harpet gant Bizantiz : rouantelezh Nobatia en norzh (Ballana e gêr-benn ), Makourra e Nubia (Dongola e gêr-benn) hag Alodia (Aloa, kêr-benn Soba, e su ar 6 dourlamm e Soudan. Padout a raint betek ar -. Aduidi ar feiz kristen koptek eo Nubiz evit ar pep brasañ.
 Dongola, kêr-benn Makourra, eo poent loc'h pistenn an Tchad dre an Darfour.

 Azia-greiz 

 Bodet eo priñselezhioù Tibet dindan aotrouniezh ar roue Gnya-khri anezhañ ur Penn eus traoñienn strujus ar Yarlung, adstêr an Tsangpo (Brahmapoutra). Skoulmet e vo gant e vab darempredoù gant India ha Sina ; d'ar mare-se eo bet krouet kêr Lhassa. E dibenn ar c'hantved e kas Namri Songtsen, roue Tibet, ur politikerezh emledañ dre heg. Taget e vez ar pobloù war an harzoù gant India ha Sina ha karavanennoù hent ar seiz.
 Savidigezh Boudaoù ramzel manati roc'hellek Bâmiyân en Afghanistan, eus 35 ha 53 metr sav (-]]). Alaouret e oa an delwennnoù kinklet gant dilhadoù prizius.
 Krouet Akademiezh Gundeshapur, kentañ akademiezh bed ar reter en Iran gant Khosrau  Persia.
 Troet eo istorioù boudaat Jataka e Perseg dre urzh ar roue zoroastrat Khosrau.

 Indez 

 Ren a ra an tierniezhioù Châlukya war rann gornôkañ Indez hag an Dekkan betek 1297. Dilechiet eo ar gêr-benn eus Aiholi da Bâdâmi gant an diazezer Pulakeshim  (550-760). Mont a raio e warlerc'hidi betek ar Gudjarat ha bro Andhra hag int ober o renkoù enno.
 Krouiñ a ra Pushyabhuti tierniezh ar Vardhamanaed a ren e Thaneshwar, e-kichen Lahore (Pundjab). Dont a raio a-benn Prabhakara-Vardhana, unan eus e ziskennidi, mab d'ur briñsez Gupta, da astenn e levezon goude bezañ kaset da benn argadegoù a-enep d'an Huned.

 Reter-Pellañ 

 E Korea e teu ar voudaegezh da vezañ un nerzh galloudus; awenet don eo ganti buhez speredel hag arzel Silla.
 552 : Eus Baekje (Korea) e tremen ar voudaegezh da Japan; mont a raio da greñvaat al luskad darvoudoù emdreiñ ar marevezh Asuka.
 Mont a ra da get rouantelezh Funan (e su Viêt-Nam).
 Freuz ha reuz en Azia abalamour d'ar Vosenn zu.
 Tre ez a ar voudaegezh Zen e Viêt-Nam, adalSina.

 Europa ar C'hornôg 

 Treuzvevañs ar reizhiad armerzhel roman e Europa ar c'hornôg.
 Sinagogoù e Pariz hag Orleañs. Yuzevien zo e Marselha.
 Bourc'hioù dilezet e Norzh Europa abalamour d'an dourioù-beuz. Kollet o douaroù ganto e tivro ar pobloù german trema ar c'hornôg. En em staliañ a reont e reter Enez Vreizh (Bro-Saoz hiziv) hag, evit darn, e Galia.
 Emsavadeg ar Vrezhoned a-enep an Angled (-) e rouantelezh Strathclyde (su Skos, hanternoz Bro-Saoz), orin mojenn ar roue Arzhur.
 Barzhoniezh en Iwerzhon; treuzskrivet eo danevelloù-meur an hengoun keltiek. E Kembre en em stumm mojenn Arzhur maget m'eo gant dibun an emgannoù dizehan a-enep an Angled. Kaoter ar strujuster, an traezoù marzhus, an harozed hag o zroioù-kaer zo temoù keltiek anezho.
 Kregiñ a ra alouberien ha trevadennerien iwerzhonat, ar Skosed da zivroañ da Galedonia (diwezhatoc'h e teuio da vezañ Bo-Skos)
 Krouet eo manati Glendalough, Wicklow, Iwerzhon gant sant Kevin
 Troet bibl Wulfila evit ar C'hoted. Koshañ diell ar bed germanek e vije.
 Takad Aargau a-vremañ a gouezh etre daouarn ar Franked.
 Kentañ tierniezh danat war enez Sjaelland. Skjördr, kentañ roue tierniezh ar Skjöldungar e Danmark.
 Paotr Grauballe, aberzhet e-tro 500 ha laosket en un daouarc'heg eus Danmark hag adkavet miret en ur stad peurvat pelloc'h.
 Oberiantiz porzh Helgö e Sveden e-pad marevezh Vendel.
 Dizoloet ez eus bet e Helgö (enez el lenn Mälar, e Sveden), traezoù deuet eus Meurvor Indez, deiziataet eus ar  kantved (Bouda arem bihan, kregin).
 Donoc'h ez a hent ar seiz en Europa, ha krog eo ar sidanerezh eno.

 Europa ar reter 

 Bulgared Kutriguri en em stailh e Roumania a-vremañ.
 Diazezet eo Karantania, kentañ Stad Slovenat ha slav stabil ha dizalc'h.
 Rouesoc'h eo an dornioù labour e maezioù an Impalaeriezh Vizantat (e-tro 500) ha, da c'houde, chagadur. Nebeutoc'h-nebeutañ a sklaved nevez a vez. En arvar emañ an domanioù bras, re an Iliz peurgetket. En em gavout a ra Yann Gouer en ur stad dereat a-walc'h, skoazellet m'eo gant ar Stad a zistegn he c'hrog. N'eo ket ken stag an drevadennerien ouzh o zamm douar ken. E-kreiz ar c'hantved e kroger da skañvaat bec'h an tailhoù. Berzh a ra renkad an "emphyteoted", anezho tud bet laosket un dachenn dezho war meur a rummad pe da viken en eskemm d'ur feurm izel, diwar-goust an Iliz.
 Savet ez eus lec'hioù kreñv difennet gant kaelioù koad ha pri e Polonia (castra).
 Barroù bosenn zu e Kergustentin hag er peurrest eus an Impalaeriezh roman.

 Tud dibar 

 E Spagn ez eus ganet ur rouantelezh kreñv hag unvan diwar kemmesk etre ar Wizigoted ha tud ar vro. Marevezh strujus. Izidor Sevilha eo gouziekañ den ar mare; lennet ha studiet e vo e oberennoù a-hed ar Grennamzer.
 Pab Gregor Veur (590-604)
 Trec'het an Angled hag ar Saksoned gant ar roue Arzhur
 Justinian, Impalaer bizantat (527-565)
 Belisarius, diwezhañ jeneral roman meur
 Gregor Teurgn (e-tro 538-594?)
 Beowulf, roue (mojennel ?) ar C'hGeated 
 Jordanes, aozer ar Getica.
 Procopius, istorour.
 Abraham Kidunaia
 Austell

 Ijinadennoù, kavadennoù, degasadennoù 
 Y Gododdin, skridoù e kembraeg e vije ar c'hosañ meneg eus ar Roue Arzhur
 Krouet gant Dionysius Exiguus reizhiad an Anno Domini awenet gant ganedigezh Jezuz, e 525. War ar reizhiad-mañ emañ diazezet an deiziadur juluan, an gregorian hag ar marevezh kristen.
 Ijinet eo c'hoari ar backgammon (nard) e Persia gant Burzoe
 Degaset eo an echedoù da Bersia eus India ma vint kemmet
 Implijet eo an harnez bruched evit ar c'hezeg er rouantelezh frank
 Deuet eus Sina, mestroniet eo teknologiezh ar seiz gant an impalaeriezh vizantat

Rummad:VIvet kantved
06