Roazhon

Roazhon (distaget ['rwa:zõn] peurliesañpe ['rwa:zən],  pe ['rã:wõn] pe ['rã:wən], pe ['rawzun]) eo eil brasañ kêr Breizh goude Naoned, e kember ar Gwilen hag an Il e reter ar vro, e Breizh-Uhel. Ur rol melestradurel hag armerzhel pouezus he deus. Kêr-benn ha sez prefeti rannvro velestradurel Breizh eo, pennlec'h ha sez prefeti departamant Il-ha-Gwilen, sez ar Rannvro vilourel Kôrnog, Akademiezh Roazhon ha lez-varn galv Roazhon lec'hiet e savadur Breujoù Breizh. Lakaet eo da vezañ unan eus div gêr-benn Breizh gant Naoned. 216 815 annezad en deus ar gêr e 2017, 335 092 en tolpad kêrel, 447 429 en tolpad-kêr ha 727 357 en tolead kêr (e 2016).

Ur rol a-bouez en deus c'hoariet Roazhon e Istor Breizh. En he iliz-veur e veze kurunet Duged Breizh. Sez Breujoù Breizh e teuas da vezañ goude ma voe staget Breizh ouzh Bro-C'hall. Aze e tarzhas Emsavadeg ar paper timbr e 1675 ha an Dispac'h gall e 1789. Un tan-gwall bras a zistrujas ul lodenn eus ar gêr kozh e 1720, adsavet er giz klasel.

E Roazhon emañ sez mediaoù rannvroel evel Ouest-France ha France 3 Ouest, embregerezhioù er greanterezh (labouradeg PSA La Janais, an TNKK) hag er genad tredeel. Ur pol imbourc'h eo ivez.

 Douaroniezh 
Diazez Kêr Roazhon en em gav ouzh kember ar stêrioù Ill ha Gwilen.
 Kumunioù amezek 

 Anv 
Stummoù skrivet
Anne-Marie Rouanet-Liesenfelt ː Condate (It. Ant.) ; Redonas (Not. Dig.) ; Civitas Redonum (Not. Gall.) ; Condate (Tab. Peut.) ; Rhedonicam, Redonicam (Gregor Teurgn) ; Civitas Riedonum (CIL), C R (war mein-bonn ː Civitas Riedonum).
Erwan Vallerie ː Civitas Redonum, IVvet ; Redonas, IXvet ; Reygnes, 1291 ; Reynes, 1295, 1313 ; Rengnes, 1337 ; Resne, 1340 ; Raynes, 1352.
Gerdarzh
 condate = kember
 Redonum, Roazhon = eus anv ar meuriad galian Redones a oa staliet el lodenn-se eus Arvorig en eil kantved kent J.-K.
A-raok amzer an doare-skrivañ peurunvan e veze kavet meur a stumm skrivet : RoazonGeriadur Vallée, p. 645 ; geriadur Gregor, p. 295 e Leon, Kerne ha Treger, dre vras, ha RoahonLe breton usuel, p. 298Exercices sur la grammaire bretonne du dialecte de Tréguier, p. 129, RoéhonGlossaire moyen-breton, É. Ernault, RoaonGeriadur Vallée e Gwened.

Roazhoniz a vez lavaret eus tud Roazhon.

E galleg e skriver Rennes, distaget , hag e gallaoueg e skriver Resnn pe Renn.

 Ardamezioù 
100pxPeuliet etre argant ha sabel a c'hwec'h pezh ; e gab en argant karget gant pemp brizhenn erminig.Ardamezeg Hozier, 19 a viz Gouere 1697.Kadarnaet gant Charlez X d'an 18 a viz Mae 1825.Kroaz ar Brezel 1939-1945.
 Istor 

 Nac'het e voe an distaoliadeg roueel eus miz C'hwevrer 1676 ouzh 59 den eus Roazhon goude Emsavadeg ar Bonedoù ruzArthur Le Moyne de La Borderie, La Révolte du Papier Timbré advenue en Bretagne en 1675, adembannet e Les Bonnets Rouges, Union Générale d'Éditions (dastumadeg 10/18), Pariz, 1975 (e galleg).

 Kerzu 1720 : Tan-gwall bras Roazhon.
 Dispac'h Gall 
 Gant al lezenn eus an 26 a viz C'hwevrer 1790 e voe lakaet Roazon da benn distrig RoazhonJ. B. Duverger, Collection complète des lois, décrets, ordonnances, règlemens avis du Conseil d'Etat, Levrenn gentañ, Eil embannadur, Pariz, 1834, p.106.

 1857 : tizhet eo Roazhon gant an hent-houarn.

 Brezel-bed kentañ  
 Fuzuilhet e voe pevar soudard bet ganet er gumun gant al lu gall"Mémoire des hommes".
 Ur soudard bet ganet e Kesoue a voe fuzuilhet gant al lu gall e Roazhon d'an 21 a viz Eost 1916.
 1 841 den a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 2,32% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911Livre d'Or du Ministère des Pensions - Memorial Genweb.
 Eil brezel-bed 
 Etre 2 000 ha 4 000 a dud a varvas pa voe bombezet trenioù war La Plaine de Baud gant al Luftwaffe (aerlu alaman) d'ar 17 a viz Even 1940, unan ag an trenioù a oa leun gant danvez-tarzh ha tennoù. Siviled ha soudarded breizhveuriat ha gall e trenioù all a voe lazhet ivez. Diaes e voe anavezout ar c'horfoù.
 D'an 18 a viz Even 1940 e tegouezhas al lu alaman e RoazhonOuest-France, 8 a viz Even 2010.
 Bombezadegoù ar Re Gevredet e 1943:
 bombezet e voe Roazhon gant ar Royal Air Force d'an 18 ha d'ar 26 a viz C'hwevrer (skiberioù ar morlu alaman) ha d'an 29 a viz Mae ha d'an 8 a viz Meurzh gant an USAAFINA;
 d'an 8 a viz Eost e kouezhas ur c'harr-nij Boston IIIA marilhet BZ 335 ha kodet OM-U eus ar 107th Squadron eus ar Royal Air Force (aerlu ar Rouantelezh-Unanet) er straed Amiral-Courbet e Roazhon goude bout stoket ouzh gwezennoù pupli; lazhet e voe e holl nijourion, beziet e voe pemp korf hag ur vrec'h e Bered ar Reter e RoazhonPertes RAF8 août 1943; ar 107th Squadron a oa o tagañ skiberioù ar morlu alaman war hent an OriantImperial War Museum, luc'hskeudenn o tiskouez ar c'hirri-nij, o bombezennoù ha tennoù ar Flak.
 D'ar 6 a viz Here 1943 e kouezhas un nijerez Junkers Ju 88 D-1 eus an aerlu alaman (Luftwaffe) gant pevar nijour en en he bourzh e "La Plaine de Baud" e Roazhon; lazhet e voe daou nijour, douaret e voent e Bered ar Reter e Roazhon a-raok bout beziet e Mont-de-HuisnesPertes LuftwaffeLuc'hskeudennoù eus an nijerez hag eus obidoù an daou nijour alaman e Bered ar Reter.
 32 ezel eus ar Rezistañs (nav Spagnol en o mesk) a voe fuzuilhet e kazarn ar C'houldri gant an Alamaned d'an 8 a viz Even 1944Les fusillés du Colombier.
 Dieubet e voe Roazhon da 9 eur beure d'ar 4 a viz Eost 1944 gant tirlu SUA, ar "Combat Command A" o tont eus Baen dre hentoù Kastell-Briant ha Naoned hag an 8 Rannlu Hobregonet o tont eus an norzh hag ar reterMémoire de guerreMemorial Genweb.
 Mojenn Maximus ha Konan Meriadeg 
Istorourien Breizh hag allAlain Bouchart, Laurence Mathey-Maille, Lewis Thorpe o deus kemeret Roazhon evit Redonum, anv ur gêr eus Galia roet gant Jafrez Menoe, kêr bet tapet gant Maximus (Magnus Clemens Maximus) ha Konan Meriadeg, goude o dilestradeg hag o trec'h war Himbaldus war an aodoù, d'an nevez-amzer 383. Ar Redonum se e vije bet tapet war un taol, d'an abardez.

Un dra diaez da grediñ ma vez laret hag o devoa dilestret e Plougerne, pe dost da Sant-Maloù, pe c'hoazh e Naoned, hag abalamour da se kaset da vojenn.

Ur gammgemeradenn e oa, dre ma vez mesket ha luziet Aremorica an amzer se ha Breizh a-vremañ.

Diskoulmet eo bet ar gudenn se pa'z eo bet kavet, dre ur skeudenn arkeologiezh dre nij, hag ar villa Himbaldus e oa e le-Vieux-Rouen-sur-Bresle, ha Château-Hubault e Saint-Germain-sur-Bresle, e-kichen, en tu all d'ar stêr Bresle, an div gumun-se o vezhañ en Aremorica kenkoulz ha Roazhon. Ar ger Vieux-Rouan e dalv kement hag hen-roudour, pe vicus ar roudour. Ur wrizienn *rit- a zo e-gevred etre Roazhon ha le Vieux-Rouan-sur-Bresle.

War un hent roman, aet da hent ar pesked war-lerc'h, etre Saint-Valery-sur-Somme (Leuconos), le Tréport, ha Pariz, emañ le Vieux-Rouen-sur-Bresle. An emgann etre Maximus ha Grasian e zegouezhas e-kichen Pariz. Grasian a voe lakaet war dec'h.

 Monumantoù ha traoù heverk 
 Breujoù Breizh
 Chapel sant Erwan
 Iliz-Veur sant Pêr
 Iliz Santez-Anna
 Iliz Sant-Jermen
 Koc'hu al Lisoù
 Lise Émile Zola
 Liorzhoù-kêr an Thabor
 Opera
 Palez ar C'henwerzh
 Palez sant Jord
 Poull-neuial sant Jord
Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor da Roazhon.
 Monumantoù-brezel 
 Brezel 1870-1871[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=135415 Monumant ar re varv - Memorial Genweb, 1896.
 Bezioù ar C’hommonwealth e bered ar gumun: Rennes Eastern Communal Cemetery 
E-pad an Eil Brezel-bed e varvas an darn vrasañ eus ar soudarded eus ar C'hommonwealth a voe beziet e bered ar Reter e Roazhon. Kalz milourion douaret enni a varvas p’edont e Roazhon en un tren hag a voe bombezet gant al Luftwaffe, an aerlu alaman d'ar 17 a viz Even 1940.

Trevourion ha soudarded c’hall e trenioù all a voe lazhet ivez. Diaes e voe anavezout ar c’horfoù.

26 milour all eus ar C’hommonwealth a varvas pa gouezhas o c’harr-nij nepell diouzh Roazhon p’edo o vont eus Kaero d’ar Rouantelezh-Unanet e miz Here 1945: e Rennes Eastern Communal Cemetery ivez e voent bezietCommonwealth War Graves CommissionUr bajenn a-zivout bombezadeg ar 17 a viz Even e Roazhon12 FÉVRIER 1940 Luc'hskeudennoù+ Bro Niver a soudarded24px Indez5 (Tirlu)24px Kanada2 (Aerlu)24px Rouantelezh-Unanet124 (Tirlu: 85, Aerlu: 38, Morlu: 1)24px Zeland-Nevez5 (Tirlu: 1, Aerlu: 2)Ditour diresis35Dianav penn-da-benn81Hollad252
<div style="clear:both;">
 Armerzh 
 Greanterezh
 Saverezh kirri e Karnod e mervent Roazhon, e-lec'h m'eo staliet PSA eus ar strollad Peugeot-Citroën. Eno e vez savet otoioù ar gamm uhel (C5, C6, 407...) abaoe 1960.
pellgehenterezh hag urzhiataerezh : Roazhon a zo e penn pol kevezuster "Skeudenn ha Rouedad" Breizh ha Broioù-al-Liger, dre ziorroadur an teknopol Roazhon Atalant. 
Kenstagouriezh: sez an embregerezh Legris.
 Mediaoù
Sez ar gazetenn bemdeziek Ouest-France
Sez aozadur skinwel Frañs 3 Kornôg (sellet ouzh Skinwel brezhonek ivez)
Melestradurezh
Sez ar velestradurezh-Stad, -departamant ha -rannvro
Sez ar C'huzul-Rannvro
Sez Kuzul-departamant Il-ha-Gwilen
Sez ar Rannvro vilourel Kornôg

 Treuzdougen 
Roazhon a zo ur skoulm hentoù-houarn a-bouezh. Emañ he forzh-houarn war al Linenn Tizh Bras etre Brest ha Pariz-Montparnasse, ha war al linenn THR Sant-Maloù-Redon. N'eus linenn ebet etre Roazhon ha Naoned.

Div linenn metro a zo. Ur rouedad busoù a zo e Roazhon Meurgêr, meret gant ar STAR.

 Poblañs 
 Da 220 488 a dud e save poblañs ar gumun e 2019INSEE.
 Emdroadur ar boblañs 

 Adalek dibenn ar  betek dibenn an  
 dibenn ar  : 12 000
 dibenn ar  : 24 000-27 000
 dibenn ar  : 27 000-30 000
 dibenn an  : 35 000-36 000
Oberenn a-stroll dindan renerezh Jean Meyer, Histoire de Rennes, Embannadurioù Privat, Toloza, 1972, pajenn 259.

 Abaoe 1793 
 1793 1800 1806 1821 1831 1836 1841 1846 1851 30 160 25 904 29 225 29 589 27 340 35 552 37 895 39 218 39 505
 1856 1861 1866 1872 1876 1881 1886 1891 1896 45 664 45 483 48 283 52 044 57 177 60 974 66 139 69 232 69 937
 1901 1906 1911 1921 1926 1931 1936 1946 1954 74 676 75 640 79 372 82 241 83 418 88 659 98 538 113 781  124 122
 1962 1968 1975 1982 1990 1999 2006 2007 2011 2013 2023           

 Melestradurezh

 Kêraozerezh 
Abaoe meur a vloaz e vez distrujet tier ha tachennoù glas evit sevel savadurioù uhel da lojañ muioc'h a dud, evel e straed an Alma pe e straed Sant-Brieg. Implijet e vez an tachennoù labouradegoù ha kazarnioù kozh, evit dastum annezidi nevez ha kreskiñ ar boblañs. Gant-se e kresk ar c'hudennoù stag ouzh an dezougen.
Karterioù
Keryann.
Kreiz-kêr.
Italie.
Landrel.
Maurepas.
Bourg-L'évêque
Le Blosne
Brétigny
Thabor
Su-gar
 Deskadurezh 
 Skolioù-meur 
Div skol-veur zo e kêr : Skol-Veur Roazhon I ha Skol-Veur Roazhon II.
 Brezhoneg 
 D'ar 24 a viz Genver 2008 e oa bet sinet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun. Roet e oa bet d'an deiz-se ivez al label Ya d'ar brezhoneg live 1. Al live 2 oa bet roet d'ar gumun.
 Sinet e oa bet d'ar 4 a viz C'hwevrer 2014 gant Nathalie Appéré, maerez Roazhon, live 2 ar garta, gant ar pal tizhout al label live 2 e 2017.
 Abaoe deroù an  ha savidigezh ar gador geltiek e skol-veur Roazhon ez eus diorroet ur vuhez vrezhonek virvidik e Roazhon. Meur a zen brudet eus an Emsav zo bet o vevañ er gêr-se, evel Taldir Jafrennoù en deus tremenet eno an dezenn gentañ e brezhoneg, Per Jakez Elias, Per Denez, bet e penn ar gevrenn geltiek e-pad-pell, Roparz Hemon, pe Lena Louarn, e-touez ur bern re all. Talvezet he deus ar skol-veur da vodañ en-dro dezhi studierien yaouank kar-o-yezh ha kar-o-bro.
 Meur a intrudu talvoudus-kaer evit hor yezh zo bet loc'het eus Roazhon evel ar gevredigezh Skol an Emsav e 1969, ar gelaouenn Yod-Kerc'h e 1972, pe ar gazetenn vrezhonek Bremañ e 1980. Bet eo Roazhon sez meur a gevredigezh ha kalzik a gevredigezhioù breizhek o deus burevioù eno, evel Skol-Uhel ar Vro gwechall, Kuzul Sevenadurel Breizh, Dastum pe Ofis Publik ar Brezhoneg.
Krouidigezh Skol an Emsav e 1969.
Krouidigezh Yod-Kerc'h e 1972.
Krouidigezh ar gazetenn vrezhonek Bremañ e 1980. 
Krouidigezh UGB e 1982.
 Deskadurezh 
 Ur skol Diwan a zo eno abaoe 1978Skol Diwan Roazhon. 
 E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 846 skoliad (4 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)Ofis ar Brezhoneg.
 Tud 
Tud bet ganet eno
980 : Jafrez I, Dug Breizh.
1665 : Toussaint Rallier du Baty, maer.
1698 : Germain-François Poullain de Saint-Foix, soudard ha skrivagner.
1701 : Loeiz ar Chalotez, den a lezenn ha prokulor, an emsaver kentañ.
1737 : Michel Gérard, kouer breizhat ha kannad an Trede-Stad e 1789.
1748 : Pierre-Louis Ginguené, barzh.
1754 ː François-Charles-Joseph Frey, mestr diwezhañ ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 1786. Marvet e 1800. 
1763 ː Charles Malenfant, koronal en karg an urzh e Santo-Domingo.
1816 : Paol Feval, skrivagner.
1817 : Paul de Geslin, beleg ha skrivagner gallek.
1846 : Loeiz Kerzilin, barzh.
1887 : Ernest Guérin, livour.
1889 : Maurice Noguès, nijour.
1903 : Frañsez Debauvais, emsaver.
1903 : René Guillou, sonaozour.
1921 : Pêr Denez, emsaver, yezhour ha skrivagner.
1927 : Françoise Le Roux, skrivagnerez ha gouiziegez.
1952 : Patrick Jeffroy, keginer.
1992 : Clarisse Agbegnenou, judoka

 Soudarded vreizhat bet ganet er gumun fuzuilhet gant al lu gall e-pad ar Brezel-bed kentañ 
 Pierre Le Mével, d'ar 26 a viz Genver 1888, zouav en 2 Rujumant Kerzhet Afrika, dic'haloñset ha fuzuilhet e Zeitenlik Salonik (Gres) d'an 11 a viz Gouhere 1916, abalamour ma «nac'has mont d'an ti-gar da gemer an tren da vont d'an talbenn»Mémoire des hommes.
 Alexis Oho, ganet d'ar 14 a viz Ebrel 1893, marc'heger er 14vet Rejimant Husarded, fuzuilhet d'an 30 a viz Genver 1915 e Courtisols (Bro-C'hall), abalamour m'en dije «klasket laerezh gant armoù, ha klasket lazhañ tud».
 Louis Pérenin, d'ar 17 a viz Gouhere 1886, hemolc'her en 3 Batailhon Kerzhet Skañv Afrika, fuzuilhet d'an 19 a viz Here 1917 e Cramant (Bro-C'hall), evit «dezerterezh».
 Pierre Rocher, d'an 28 a viz Eost 1892, soudard en 70vet Rejimant Troadegiezh, fuzuilhet d'an 11 a viz Gouhere 1915 e Duisans (Bro-C'hall) evit «nac'h sentiñ» ha «dilez e bost dirak an enebour».

 Tud marvet eno 
1034 : Hawiz, gwreg Jafrez Iañ, dug Breizh.
1578 : Gilles de Kerampuil, beleg ha troour.
1591 : Noël du Fail, gwiraour, reizhaouer ha skrivagner.
1916: Pierre Marie François Mathurin Lagrée, ganet e Kesoue d'an 20 a viz Du 1896 hag o chom er Stadoù-Unanet, soudard e 1añ rujumant war-droad an trevadennoù, fuzuilhet d'an 21 a viz Eost 1916 e Roazhon gant al lu gallMémoire des hommes.
1925 : Ivonig Picard, skrivagner brezhonek.
1926 ː Jeanne Malivel, arzourez, liammet gant ar Seizh Breur
1951 : Kerverzhioù, skrivagner brezhonek.
1984 : Per Roy, emsaver ha skrivagner brezhonek.
2009 : Joseph Martray, kelaouenner hag emsaver.
2015 : Henri Lécuyer, emsaver breton, ezel eus Urzh an Erminig.

 Tud liammet gant kêr 
 Bertrand d'Argentré (1519-1590), istorour, beziet e Roazhon.
 Adolphe Billault (1805 e Gwened - 1863 e Goueled-Goulen), alvokad, ministr ha kannad Liger-Izelañ, tremenet e vachelouriezh ha graet e studioù war ar gwir e Roazhon.
 Laurent Pokou (1947-2016), melldroader Stade Rennais Football Club etre 1973 ha 1979.

 Ardamezeg ar familhoù 
60pxAlbert
Charles, gouarnour Breizh ; degemeret eo bet e galon gant Kêr Roazhon e 1698.
En aour e leon en gul krabanet, teodet ha kurunet ivez en gul.60pxAllixant
Nicolas, kuzulier ouzh Breujoù Breizh e 1559, ha kadoriad an Imbourc'hioù e 1569. Aet da Anaon e Roazhon e 1596.
En glazur e sourin en aour heuliet gant teir steredenn ivez en aour, 2, 1.60pxAnneix
Alexis-François-Jacques, pennalvokad Roazhon ; aet da Anaon e 1758.
En glazur e steredenn heuliet gant teir c'hroaz pavek, an holl en argant.60pxd'Aubert
Aotrounez Bourgnouveau
En gul e deir zorzhell en aour.60pxBagatz
Raoul, konestabl Roazhon e 1451.
En argant e lammell en gul.60px(?) Baillon,Aotrounez Blancpignon, Cervon, Longpré, la Coudre, e Sant-Meleg. François, sekretour ar Roue e 703. Ur senesal, maer, ha letanant-jeneral polis Roazhon e 1744.
En glazur e zaou gleze en argant, dornellet en aour, lammellet, heuliet ouzh kab gant ur greskenn en argant.60pxBain
Guillaume, prokulor ouzh prezidial Roazhon e 1641.
En glazur e sourin en aour karget gant pemp kreskenn en gul, ha hebiaet gant daou gadgi savant en argant.60pxBallan
Chuin Roazhon e 1696.
En sabel e dreustell en argant karget gant teir zorc'hell en gul.60pxLe Bariller
Aotrounez Riaval, e Saint-Hélier (e Roazhon hiziv) ; Alain, noter ouzh lez Roazhon e 1513.
En argant e gebrenn en glazur, heuliet gant teir melionenn c'heotet.60pxle Baron, prokulor jeneral ouzh lez Roazhon (aet da Anaon e 1805)
En argant e dreustell heuliet gant teir melionenn, an holl en geot.60pxBarrin
Baroned Montbarrot e 1671, e Sant-Albin-Roazhon.
En glazur e deir balafenn en aour.60pxLe Bart 
Jean le Bart, abad Sant-Melen, aet da Anaon e 1393 ; ur c'honestabl Roazhon e 1489.
En glazur e leonparzh en argant.60pxBaudran
Kuzulier ouzh prezidial Roazhon e 1580.
En glazur e sourin en aour, heuliet ouzh kab gant teir rodig-kentr hag ouzh beg gant ur greskenn, an holl en aour.60pxde Beaulieu
Daou gonestabl Roazhon, e 1496 ha 1498.
En glazur e leon en argant, heuliet gant nav bezantenn en aour, 4, 2, 3.60pxde Beaumont
Aotrounez Monteval, e Sant-Stefan Roazhon, ha Sainte-Foy, e Toussaints Roazhon ; Jean, alouez Roazhon e 1384.
« dougen a ra tri fod leinet gant un drailhenn » ; livioù dianav.60pxde Bourgneuf 
Jean, aotrou Cucé (hiziv e Roazhon) ; kadoriad kentañ ouzh Breujoù Breizh eus 1595 da 1636 ; aet da Anaon e Pariz ar 27 Eost 1669.
En argant e lammell en sabel, e grennbalefarzh en gul karget gant daou besk en argant.60pxdu Cellier
Jean, kadoriad ouzh ar C'hontoù ha kañseller ha senesal Roazhon e 1458.
En gul e dreustell en brizh, heuliet gant teir fempdiliaouenn en argant.60pxChéreil
Mathurin, sindik ha kuzulier ouzh prezidial Roazhon e 1689.
En glazur e lammell en argant.60pxFablet de la Motte Aotrounez la Motte (?), eskopti Roazhon. Ur c'huzulier ouzh prezidial, maer, letanant-jeneral ar polis, ha kannad Roazhon ouzh ar Stadoù e 1780
En gul e groaz en argant karget gant pemp brizhenn erminig en sabel, e gab en glazur karget gant teir steredenn en argant.
 Sturienn : Ex voto publico60pxFrey
François-Charles-Joseph, mestr diwezhañ ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 1786.
En argant e c'housourin en gul heuliet gant div zivaskell ivez en gul.60pxde la Lande des Fossés
Jean, kabiten ar strollad-koronal Roazhon ha kuzulier ouzh Breujoù Breizh e 1592.
En glazur e leon en aour60pxMarc'hec / Marchec / Chevalier 
Aotrounez Montbarot ha la Martinière, e Sant-Albin-Roazhon ; Alain, senesal Roazhon ha kuzulier ouzh ar Grands-Jours e 1498, en deus sinet feur-emglev dimeziñ Anna Breizh ha Loeiz XII ; René, gouarnour Roazhon e 1583Pol Potier de Courcy. T. II. p. 280..
En argant e leon en gul, krabanet, teodet ha kurunet en aour, e dreustell valirant en sabel, karget gant teir rodig-kentr en argant.60pxde Marnières
Aotrounez la Martinière ha baroned Montbarrot, e Sant-Albin-Roazhon.
En glazur e gebrenn en aour, heuliet ouzh kab gant div rozenn hag ouzh beg gant ul leon, an holl en aour.60pxNantrieul
Aotrounez Chesnayes ; Pierre, tailhanter war mogajoù Roazhon e 1696.
En glazur e bemp bezantenn en aour.60pxPalasne
Jean, serjant-jeneral Roazhon e 1764.
En glazur e dreustell en argant karget gant tri houarn mulez en gul, ha heuliet gant teir delienn askol en aour.60pxde la Villéon
Jacques, senesal Roazhon e 1479.
En argant e gelenenn c'heotet ; e grenngonk plezhet etre sabel hag aour.

Sport
Mell-droad
Stad Roazhon
Breizh Fobal Klub

Darvoudoù-sport a bep seurt
 26 a viz Gouere 1905 : 9 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre ar Roc'hell (Charente-Maritime) ha Roazhon ; trec'h eo Louis Trousselier.
 28 a viz Gouere 1905 : loc'hañ a ra 10 hag 2 diwezhañ tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Roazhon war-du Caen (Calvados).
 21 a viz Gouere 1933 : 21 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre ar Roc'hell (Charente-Maritime) ha Roazhon ; trec'h eo Jean Aerts (Belgia).
 22 a viz Gouere 1933 : loc'hañ a ra 22 hag 2 diwezhañ tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Roazhon war-du Caen (Calvados).
 23 a viz Gouere 1937 : 18 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre La Roche-sur-Yon (Vande) ha Roazhon ; trec'h eo Paul Chocque.
 24 a viz Gouere 1937 : loc'hañ a ra 19 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Roazhon war-du Vire (Calvados).
 11 a viz Gouere 1939 : 2 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Vire (Calvados) ha Roazhon ; trec'h eo Eloi Tassin.
 12 a viz Gouere 1939 : 3 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Roazhon ha Brest ; trec'h eo ar Breizhad Pêr Gloareg.
 9 a viz Gouere 1951 : 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Caen (Calvados) ha Roazhon ; trec'h eo Édouard Muller.
 25 a viz Mezheven 1952 : 1 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Brest ha Roazhon ; trec'h eo Rik Van Steenbergen (Belgia).
 26 a viz Mezheven 1952 : loc'hañ a ra 2 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Roazhon war-du ar Mañs (Sarthe).
 29 a viz Mezheven 1959 : 5 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Rouan (Seine-Maritime) ha Roazhon ; trec'h eo Jean Graczyk.
 27 a viz Mezheven 1963 : 5 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Rouan (Seine-Maritime) ha Roazhon ; trec'h eo Antonio Bailetti (Italia).
 28 a viz Mezheven 1963 : loc'hañ a ra 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Roazhon war-du Añje (Maine-et-Loire).
 22 a viz Mezheven 1964 : loc'hañ a ra 1 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Roazhon war-du Lisieux (Calvados).
 29 a viz Mezheven 1970 : 3 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Añje (Maine-et-Loire) ha Roazhon ; trec'h eo Marino Basso (Italia).
 29 a viz Mezheven 1970 : loc'hañ a ra 4e tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Roazhon war-du Lisieux (Calvados).
 10 a viz Gouere 1977 : 9 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre an Oriant ha Roazhon ; trec'h eo Klaus-Peter Thaler (Republik Kevreadel Alamagn).
 6 a viz Gouere 1989 : 5 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinarzh ha Roazhon (a-benn d'an eur) ; trec'h eo Greg LeMond (Stadoù Unanet).
 7 a viz Gouere 1989 : loc'hañ a ra 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Roazhon war-du park tematek Futuroscope (Vienne).
 14 a viz Gouere 1991 : 9 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Alençon (Orne) ha Roazhon ; trec'h eo Mauro Ribeiro (Brazil).
 15 a viz Gouere 1991 : 10 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Roazhon ha Kemper ; trec'h eo Phil Anderson (Aostralia).
 8 a viz Gouere 1994 : 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Cherbourg (Manche) ha Roazhon ; trec'h eo Gianluca Bortolami (Italia).
 9 a viz Gouere 1994 : loc'hañ a ra 7 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Roazhon war-du park tematek Futuroscope (Vienne).
 8 a viz Gouere 2006 : 7 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Sant-Gregor ha Roazhon (a-benn d'an eur) ; trec'h eo Serhiy Honchar (Ukraina).
 11 a viz Gouere 2015 : loc'hañ a ra 8 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Roazhon war-du Mur.
 Liammoù etrebroadel 
 Gevelliñ 
Gevellet eo gant 13 kêr :
 20px Rochester (Stad New York, Stadoù-Unanet) abaoe 1958.
 20px Erlangen (Bavaria, Alamagn) abaoe 1964.
 20px|border Brno (Su Moravia, Tchekia) abaoe 1965.
 20px Leuven (Brabant Flandrez, Belgia) abaoe 1980.
 20px Jinan (Shandong, Sina) abaoe 1985. Gevellet eo proviñs Shandong gant Rannvro Breizh. 20px Almaty (Kazac'hstan) abaoe 1991.
 20px Kelc'h Bandiagara (Rannbarzh Mopti, Mali) abaoe 1995.
 20px Nagyszeben (Treuzsilvania, Roumania) abaoe 1999.
Hag ivez kêriadennoù :
20px Sant-Jili-ar-Menez (Aodoù-an-Arvor, Breizh)
20px Los Banhs de Rènnas (Aude, Languedoc-Roussillon, Frañs)
20px Vouziers (Ardennes, Champagne-Ardenne, Frañs) (maeronez anezhi eo Roazhon)
 Koñsuldioù 
Div goñsuliezh hollek a zo e Roazhon : Maroko staliet boulouard Sevigneg hag ar Stadoù-Unanet kae Chateaubriand. Un Ensavadur gall-ha-stadunanat a zo ivez abaoe fin an Eil Brezel-bed.
 Liammoù diavaez 
 Pennad Les Echos Une balade qui en dit long sur la manière dont les rois de France imposèrent leur pouvoir
 INA 
L'Ouest en mémoire (Ina) - Roazhon goude bezañ bet bombezennet 1943
 L'Ouest en mémoire (Ina) - An aliañs e Roazhon 1944
 L'Ouest en mémoire (Ina) - Digoradur ti ar c'hultur 1965
 L'Ouest en mémoire (Ina) - Roazhon 2000 1967
 L'Ouest en mémoire (Ina) - Ar C'holombier : kreizkêr nevez 1972
 L'Ouest en mémoire (Ina) - Roazhon oc'h en em industrializañ 1974
 L'Ouest en mémoire (Ina) - Henry Fréville 1976
 L'Ouest en mémoire (Ina) - Edmond hervé: aotrou maer Roazhon 1977
 L'Ouest en mémoire (Ina) - Cleunay e Roazhon 1981
 L'Ouest en mémoire (Ina) - Emdradur ar stalioù e Roazhon : Alma
 L'Ouest en mémoire (Ina) - Ar Blosne e Roazhon 1994
 L'Ouest en mémoire (Ina) - Arkitekturiezh Georges Maillols e Roazhon 1998
 L'Ouest en mémoire (Ina) - Roazhon : An telecom valley 2000
 L'Ouest en mémoire (Ina) - Ar metro nevez e Roazhon 2002
ALBB : penaos e vez distaget Roazhon ? http://sbahuaud.free.fr/ALBB/Kartenn-544.jpg

 Levrlennadur 
  Michel Froger ha Michel Pressensé : Armorial des communes des Côtes d'Armor & Ille-et-Vilaine. 2008
  Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
  Laurence Mathey-Maille : Geoffroy de Monmouth. Histoire des rois de Bretagne. Les Belles Lettres. Paris 1992
  Anne-Marie Rouanet-Liesenfelt ː La Civilisation des Riedones. 2è supplément à Archéologie en Bretagne. Brest. 1980
  Lewis Thorpe : Geoffrey of Monmouth. The history of the kings of Britain. Penguin Books Ltf. Harmondsworth. 1966 -1973
  Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995

 Notennoù ha daveoù 

*
Rummad:Kumunioù Il-ha-Gwilen
Rummad:Kumunioù Bro-Roazhon
Rummad:Pennlec'hioù departamantoù Bro-C'hall
Rummad:Pennlec'hioù distrigoù Breizh
Rummad:Emsavadeg ar Bonedoù ruz
Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth en Il-ha-Gwilen
Rummad:Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed
Rummad:Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed
Rummad:Bombezadegoù ar Re Gevredet e Breizh e-pad an Eil brezel-bed