Diktatour

Un diktatour zo un den e penn ur Stad, o ren anezhi en e unan pe hogozik, en ur mod aotrouniek. Torgammet e vez gwirioù mab-den gantañ. An diktatouriezh a vez graet eus seurt renad politikel. 

Ar ger dictator - « an hini hag a gomz » hervez ar gerdarzh - a veze implijet e Henroma pa veze ur reizhaouriezh dreist-ordinal, ma veze roet ar galloud a-bezh d'un den e-unan e-pad ur prantad. 

Evit ar renerien-bro eus ar maread a-vremañ (adalek marevezh ar gouloù betek bremañ) e vez implijet ar ger-se evit ober anv eus ar pezh vefe bet un tirant gwechall e-pad amzer ar roueed hag an impalaerien (Loeiz XIV a Vro-C'hall da skouer).

Dre vras e vez lavaret eo rener ur vro un diktatour pa vez gantañ ar galloud a-bezh, implijet en ur mod aotrouniek-tre. Kalz diktatourien a gemer penn o bro goude ur poutch (en Amerika Latin da skouer) pe goude ur brezel diabarzh (Francisco Franco e Bro-Spagn da skouer). Lod all memestra a zo bet dilennet en-demokratel, hag en em lakaet diktatourien goude (Adolf Hitler da skouer).

E-penn rejimoù hollveliour an  kantved (Alamagn nazi, URSS...) zo bet diktatourien a-leizh.

 Lesanvioù 
Plijout a ra d'an diktatourien reiñ ul lesanv sklokus dezho o-unan, evel impalaer, roue, komandour, tad, levier pe c'hoazh "ar rener meur". Lesanvet Fürher e oa Hitler, il duce Mussolini, "al levier meur" Mao Zedong, el caudillo Franco ha diktatourien spagnolek all. Tri lesanv a oa gant Jozef Djougachvili : "tad bihan ar pobloù", "ar sturier" hag "ar gwaz dir" (Stalin e rusianeg).

 Un nebeud diktatourien brudet 
 Dilennet 
 José Gaspar Rodriguez de Francia (1766-1840), lesanvet El Supremo, e Paraguay adalek 1811, hag e ziskennidi war e lerc'h
 Adolf Hitler e Bro-Alamagn hag Aostria
 Benito Mussolini en Italia
 Nicolae Ceaușescu (gwelout ar Renerion komunour)
 Franjo Tudjman e Kroatia
 François Duvalier, lesanvet « Papa doc », en Haiti, hag e vab Jean-Claude Duvalier, lesanvet « Bébé doc »
 Robert Mugabe e Zimbabwe, hag e warlec'hidi,
 Saddam Hussein en Irak
 Hafez al-Assad hag e vab Bashar al-Assad e Siria
 Antonio de Oliveira Salazar e Portugal
 Francisco Macías Nguema e Ginea ar C'heheder
 Ramzan Kadyrov e Tchetchnia

 Renerion komunour 
 Fidel Castro e Kuba, hag e warlec'hidi,
 Jozef Stalin hag e warlec'hidi e penn an URSS, en o zouez Nikita Khrouchtchev ha Leonid Brejnev,
 Pol Pot e Kambodja,
 Nicolae Ceaușescu e Roumania, lesanvet El conducator, Danav ar preder hag ijin ar C'harpatoù,
 Kim Il Sung, an tad-kozh, Kim Jong Il, an tad, ha Kim Jong-un, ar mab, e Norzhkorea,
 Mao Zedong hag e warlec'hidi, bremañ Xi Jinping, e penn Republik Pobl Sina,
 Aleksandr Loukachenko e Belarus
 Slobodan Milošević e Serbia
 Samora Machel e Mozambik

 Soudarded 
 Napoleone Buonaparte e Bro-C'hall hag e gerent war dronoù Europa
 Augusto Pinochet e Chili
 Alfredo Stroessner e Paraguay
 Francisco Franco e Bro-Spagn
 Mu'ammar al-Qaddafi e Libia
 Idi Amin Dada en Ouganda
 Omar al-Bashir e Soudan
 Jean-Bedel Bokassa e Kreizafrika
 Joseph-Désiré Mobutu e Zair
 Omar Bongo hag e vab Ali Bongo e Gabon

 Tud a relijion 
 Rouhollah Khomeini en Iran
 Salman bin Abdulaziz Al Saud, roue Arabia Saoudat

 Levlennadur ha filmadurezh 
 Skridoù-arnod 
 Orinoù an hollveliouriezh gant Hannah Arendt

 Diktatourien er sevenadur poblek 
 Hitler ha Mussolini ludresadennet gant Charlie Chaplin e An Diktatour meur, film savet gant an aktour hollvrudet, deuet er-maez e 1940,
 ar moc'h e Kêr al loened e 1945, ha Big Brother e-barzh 1984 e 1949, romantoù gant George Orwell,
 ar c'homandour Adam Susan e V for Vendetta, ur vandenn-dreset,
 an diktatourien arab ludresadennet gant Sacha Baron Cohen e The Dictator, ur film savet gantañ, deuet er-maez e 2012,
 ar prezidant Snow e The Hunger Games (film) e 2012, diwar ar romantoù gant Suzanne Collins.

 Pennadoù kar 
 diktatouriezh
 jakobiniezh
 impalaer
 roue
 unveliour
 unpenniezh hollveliek
 hollveliouriezh
 faskouriezh
 komunouriezh
 teokratelezh

Rummad:Diktatouriezh
Rummad:Politikerezh