Republik Iwerzhon

Da Stad Iwerzhon e tenn ar pennad-mañ. Evit an enez en he fezh, sellet ouzh Iwerzhon.

48pxUnaniezh Europa 125px|Banniel Republik Iwerzhon 70px|Skoed Republik Iwerzhon Banniel ArdamezioùKan broadel Amhrán na bhFiannGouel broadel17 a viz Meurzh 280px Yezhoù ofisiel iwerzhoneg, saozneg Kêr-benn Dulenn (Baile Átha Cliath) PrezidantCatherine Connolly (Kentañ ministr)Micheál Martin (23/01/2025) Gorread• En holl• % dour 70 273 km²2%Poblañs • Hollad• Stankter5 380 300 (2024)76,6 ann./km²   Kod pellgomz353 Kod Internet.ie MoneizEuro (€) PDG (US$)  333 730 764 773,18  The World BankInternet  www.gov.ie
Iwerzhon (iwerzhoneg: Éire; saozneg: Ireland), pe Republik Iwerzhon (iwerzhoneg: Poblacht na hÉireann; saozneg: Republic of Ireland), eo anv ar Stad dindan ar braz eus Enez Iwerzhon. Ar peurrest, anvet «Norzhiwerzhon», a zo manet betek-henn e dalc'h ar Rouantelezh-Unanet. Krouet e oa bet Stad Dieub Iwerzhon e 1922 goude ur brezel etre emsaverien evit frankiz an enez diouzh rouantelezh Breizh-Veur. Mont a reas da vezañ ur republik e 1948. Dulenn eo ar gêr-benn. Ezel eus Unaniezh Europa eo abaoe 1974.

 Anv ar stad 
Hervez Bonreizh 1937 ez eo Éire (iwerzhoneg) pe Ireland (saozneg) anv ofisiel ar stad.

Abaoe ma oa bet staliet ur republik, hervez lezenn, d'an 18 a viz Ebrel 1949, ez eus ivez un anv boas : « Republik Iwerzhon » (Republic of Ireland e saozneg, Poblacht na hÉireann en iwerzhoneg), koulskoude n'eo ket anavezet an anv-se ez-vonreizhel.

An anv saoznek Irish Republic ne vez ket implijet – anv ar republik embannet d'an 21 a viz Genver 1919. Etre 1922 (mont kuit eus ar Rouantelezh Unanet) ha 1937, e veze graet "Stad dieub Iwerzhon" eus ar stad (Saorstát Éireann en iwerzhoneg, Irish Free State e saozneg). 

Politikerezh
Dáil Éireann eo anv Dael Iwerzhon, kambr izel ar vro. Seanad Éireann eo Sened Iwerzhon.

Catherine Connolly eo prezidant ar Republik abaoe 2025.

Taoiseach (/ˈt̪ˠiːʃəx/) eo anv ar C'hentañ Ministr. Holl gentañ ministr ar Republik a zeu eus daou strollad politikel : Fianna Fáil ha Fine Gael. Abaoe 2025 eo Micheál Martin ar C'hentañ Ministr eus Fianna Fáil, etre 2024 ha 2025 e oa Simon Harris eus Fine Gael.

 Sevenadur 
Sant Padrig, sant ar vro, a vez lidet d'ar 17 a viz Meurzh en Iwerzhon hag e kalz broioù all.

E-touez ar skrivagnerien iwerzhonat brudetañ e kaver Jonathan Swift, Oscar Wilde, James Joyce, George Bernard Shaw, Samuel Beckett, William Butler Yeats, Eoin Colfer ha John Millington Synge.

Brudet eo sonerezh ha dañs hengounel Iwerzhon. Un nebeut strolladoù sonerezh brudet : Rory Gallagher, U2, The Cranberries, The Pogues, Van Morrison, The Corrs, Sinéad O'Connor, Enya, The Chieftains, The Dubliners, Boyzone, Chris de Burgh.

Un nebeut filmoù : 
 Barry Lyndon gant Stanley Kubrick deuet er-maez e  1975
 Michael Collins gant Neil Jordan deuet er-maez e 1996
 The Van gant Stephen Frears deuet er-maez e 1996
 The Wind That Shakes the Barley gant Ken Loach deuet er-maez e 2006

Aktourien hag aktourezed brudet : Daniel Day-Lewis, Pierce Brosnan, Colin Farrell, Olwen Fouéré.

Ar vell-droad ouezelek hag an hurling a zo sportoù hengounel en Iwerzhon, hag ar re a zenn ar muiañ sportourien hag arvesterienGAA attendances hold firm war lec'hienn ofisiel GA, d'an 21  viz Gouere 2011. Ar vell-droad hag ar rugbi a vez c'hoariet ivez.Croke Park zo unan eus brasañ stadoù Europa.

Notennoù

Rummad:Iwerzhon