Loar

Ammoniak
Dioksidenn garbon roudoù

Al Loar eo adplanedenn nemeti an DouarAnvet e vez loar, ivez, kement korf-oabl naturel a dro en-dro d’ur blanedenn. Met en degouezh-se e kaver gwelloc’h ober gant an deveradur loarenn. Skrivet gant ur bennlizherenn e vez kaoz atav eus adplanedenn an Douar.. Pempvet brasañ loarenn koskoriad an Heol eo, hag an eil douesañ goude Io, ul loarenn eus YaouE-touez ar re a anavezomp o douester.. Treiñ a ra tro-dro d'an Douar en un doare sinkronel, da lavaret eo e tiskouezh atav ar memes tu dezhañ. Kaoz eo da dre ha lañv ar morioù.Desach gravitadurel al Loar war dour an Douar a grou un dasparzh dizingal eus an dour-se. An dour eus tu an Douar tostan eus al Loar a vo desachet e stumm ur vosenn evel dour an tu enep. 

384 402 km eo ar pellder kelc'htroel keitat etre an Douar hag al Loar. He reveulzienn a bad 27.3 deiz. Furmet e vijet bet 4.51 miliard bloaz zo, nebeut goude an Douar. N'he deus ket nag aergelc'h, nag hidrosferenn, na maez gwarellek koulz lavaret. Ur c'hwec'hvedenn eus hini an Douar eo he founnerder (0.1654 g).

Evel eil korf-egor goude an Heol hag a c'hall bezañ gwelet en oabl gant an dud, hag abalamour da gelc'hiad reoliek he arvezioù, eo bet atav al Loar un dave hag un awen evit an holl gevredigezhioù, en o yezh, reizhiad kalenderel, arz ha mojennoù.

Kelc'htro

 Neuzioù al Loar 
 al loar nevez : pa ne vez ket gwelet. Ne vez ket gwelet e-pad an noz, treiñ kein a ra ouzh an Douar ha beuzet eo e sklêrijenn an Heol.
 kresk-loar : prantad etre al loar nevez hag ar c'hann ma kresk dremm al loar bemdez.
 al loargann, pe loargant, pe kann al loar : pa vez ront (troet eo he zu sklêrijennet gant an Heol war-du an Douar).
 digresk-loar : prantad etre ar c'hann hag al loar nevez ma tigresk dremm al loar bemdez.

Gwechall e veze kredet he doa al loar galloud da dreiñ spered an dud: hiziv e ouzer e c'hall kaout levezon war speredoù zo.

Studi hag ergerzh al Loar
Studiet eo al Loar gant ar program soviedel Luna hag an hini stadunanat Apollo. Nijal a ra a-us dezhi al loarell Luna 2 e 1959. Kerzhout a ra an astraerien Neil Armstrong ha Buzz Aldrin war he leur e 1969. Studiet hag anavezet gwelloc'h eo geologiezh an adplanedenn. Er bloavezhioù 1990 eo dizoloet gant an NASA ez eus dour war al Loar e stumm skorn. Kaset eo adalek fin ar bloavezhioù 1990 sonterezioù egor gant Sina, Japan hag India. 

E miz C'hwevrer 2024 ez eus bet kaset ur sonderez nevez gant an embregerezh amerikan Intuitive Machines. Kaset eo bet ar sonderez Odysseus gant ar pal kas astraerien all e 2026 gant an NASA Jackie Wattles hag Ashley Strickland,  Ur bazenn a-bouez zo gant kefridi istorel Odysseus evit tizhout gorre al Loar, CNN, 22 a viz C'hwevrer 2024.

Al Loar en arzoù
 Lennegezh 
Barzhoniezh
 L'Imitation de Notre-Dame de la Lune, barzhonegoù gant Jules Laforgue (1886) 
 Luna de Feria, barzhoneg gant Federico García Lorca. Un dornad mat a bezhioù zo bet skrivet gantañ diwar-benn al loar.
Romantoù ha danevelloù
 Histoire comique des États et Empires de la Lune, gant Cyrano de Bergerac. Romant (1650) ; bet troet e-giz Istor fentus Stadoù hag Impalaerezhioù al Loar gant Mich Beyer, An Alarc'h embannadurioù, 2017.
 Voyage dans la lune (1657), Cyrano de Bergerac.
 The Man in the Moone (1638), gant Francis Godwin. 
 A Voyage to the Moon (1793) gant Aratus (anv-pluenn ur skrivagner saoz, ha neket ar Gresian heñvelanvet)
 The Conquest of the Moon (1809) gant Washington Irving. 
 A Flight to the Moon (1813) gant George Fowler. 
 A Voyage to the Moon (1827) gant George Tucker. 
 Recollections of Six Days' Journey in the Moon. By An Aerio-Nautical Man (1844). Embannet er Southern Literary Messenger.
 De la Terre à la Lune, (1865) ha Autour de la Lune (1870) gant Jules Verne.
 The Moon and Six pence, gant Somerset Maugham.
 The Moon is a harsh Mistress, gant Robert Heinlein.
 Blood on the Moon, ur romant gant James Ellroy e 1984.
 Chien-de-la-lune, ur romant skiant-faltazi gant Erik L'Homme.
Bannoù-treset
 War-zu al Loar (1953) ha Kammedoù kentañ war al Loar (1954) gant Hergé

Filmoù 
 2001, A Space Odyssey gant Stanley Kubrick (1968)

Sonerezh
Sonerezh klasel
 Sonatenn ouzh Kann al Loar - Ludwig van Beethoven
 Le Voyage dans la Lune, c'hoarigan gant Jacques Offenbach (1875)
 Clair de lune - Claude Debussy
Sonerezh poblek
 Au Clair de la Lune, kanaouenn c'hallek brudet.
 Un clair de lune à Maubeuge - Bourvil
 Bad Moon Rising - Creedence Clearwater Revival
 Bark at the Moon - Ozzy Osbourne
 Blue Moon - Elvis Presley
 Dans la lune - Zazie
 Cendre de Lune - Mylène Farmer
 Child of the Moon - The Rolling Stones
 Dancing with the moonlit knight ha Mad man moon - Genesis
 The Dark Side of the Moon - Pink Floyd
 Fly Me to the Moon - kanet gant Frank Sinatra
 Hijo de la luna - Mecano
 Man on the Moon - R.E.M.
 Moon Over Bourbon Street ha Sister moon - Sting Moonchild - Iron Maiden
 Moondance - Van Morrison
 Moonglow - Rod Stewart - Art Tatum
 Moonlight - Bob Dylan
 Moonlight Bay - The Beatles
 Moonlight Mile - The Rolling Stones
 Moonlight Drive - The Doors
 Moonlight Serenade - Glenn Miller
 Moonlight Shadow - Mike Oldfield
 Sister Moonshine - Supertramp
 Salga la Luna - Mano Negra
 Scared Of The Moon - Michael Jackson
 Walking on the moon - The Police

 Levrlennadur 
 Koskoriad an Heol, Bruno Mauguin ha Bénédicte Saulier-Le Dréan (Egorenn ar skiantoù), treiñ gant an Ofis ar Brezhoneg, 2006, Éditions Apogée, ISBN 2-84398-249-9.
 Ar Mareoù, Odile Guérin  (Egorenn ar skiantoù), treiñ gant an Ofis ar Brezhoneg, 2006, Éditions Apogée, ISBN 2-84398-250-2, pp. 47-49.

 Pennadoù kar 
 loargann
 deiziadur loarel
 Kann al Loar, ur gouel e Landerne

 Notennoù 

Liammoù diavaez
  Skeudennoù ha videoioù eus al Loar gant an NASA
 Albumoù skeudennoù ha videoioù spister uhel a-us al Loar gant Seán Doran, diazezet war daveoù kamera ar sonterez LRO, war Flickr ha YouTube


Rummad:Koskoriad an Heol
Rummad:Loarennoù