Douar (planedenn)

Ur pennad Douar (disheñvelout) zo ivez.

{| class="infobox" cellspacing="2" style="font-size:90%;"

|-
| bgcolor=black colspan="2" colspan="2" align="center" | frameless|center
|- bgcolor="#fff"
|An Douar e kreiz miz Even 2016
|- bgcolor="#6295da"
| colspan="2" align="center" style="color:#fff;"| Doareennoù kelc'htro
|-
| Skin keitat || 149 597 887 km (1 ua)
|-
| Treuzkiz || 9,4 ×108 km (6,283 ua) 
|-
| Ezkreizennegezh || 0,016 710 22
|- valign="top"
| Prantad reveulziañsiderel || 365,25696 devezh
|-
| Tizh keitat || 29,783 km/s(107 218,8 km/h)
|-valign="top"
| Stouadur || 0°(dre dermenadur)
|-
| Adplanedennoù || 1, al Loar
|- bgcolor="#6295da"
| colspan="2" align="center" style="color:#fff;"| Doareennoù fizikel
|-
| Treuzkiz keheder || 12 756,28 km
|-
| Treuzkiz polel || 12 713,55 km
|- valign="top"
| Platadurer poloù || 0,003 352 91÷298,242
|-
| Gorread || 510 067 420 km²
|-
| Ec'honenn || 1,08321 x 1012 km³
|-
| Mas || 5,9736 x 1024 kg
|-
| Mas ec'honel keitat || 5,515 x 103 kg/m³
|- valign="top"
| Gravitadur(led. 45°, uhl. 0)|| –9,78 m/s²
|- valign="top"
| Prantad(devezh siderel)|| 0,997 258 devezh(23,934 19 h)
|- valign="top"
| Tizher c'heheder || 1 674,38 km/h 
|-
| Stouadur an ahel || 23,45°
|-
| Albedo keitat || 0,367
|-
| Tizh frankizadur || 11,186 km/s
|- valign="top"
| Temperadurwar ar gorre ||
 izelañ keitat uhelañ 182°K 282°K 333°K
|- bgcolor="#6295da"
| colspan="2" align="center" style="color:#fff;"| Doareennoù an atmosfer|-
| Gwask atmosfer || 101 325 Pa
|- valign="top"
| Kediadur(% ec'honenn) || N2 78,11O2 20,953Ar 0,934H2O 0 — 7CO2 0,01 — 0,1
|-
|}
An Douar (anvet Terra e latin) eo an trede planedenn dostañ d’an Heol e sistem an Heol. Furmet e vije bet ar blanedenn 4.57 miliard a vloavezhioù ’zo.

Stumm ur sferenn a zo dezhi paneve m'eo ar pennahelioù (polioù Norzh ha Su) un tammig plaenoc'h eget ma'z int war ur sferenn wir pe ur voul. Graet e vez alies a-walc'h ar voul-douar eus ar blanedenn koulz evit he deskrivañ hag evit chom hep meskañ an Douar, anezhañ ul lodenn eus pluskenn ar blanedenn hag ar blanedenn hec'h-unan.

Ar blanedenn douarek nemeti eo zo warni kementadoù bras a zour. Tro-war-dro dezhi ez eus un aergelc'h tev-tre graet gant oksigen ha nitrogen, ar re-se an aezhennoù pennañ.

 Skeudennadur an Douar 
P'eo ar blanedenn Douar ur voul vras e komzer eus ar voul-douar'. Anavezet e oa he stumm gant ar skiantour, matematikour ha steredoniour Eratostenes, un Egiptad gresianeger, en deus jedet tro ur c'helc'h Douar gant ur resisted digredus pa weler teknikoù a c'helle implijout.

Kollet eo bet an anaoudegezhioù-se ken e krede Europiz ar Grennamzer e oa plat an Douar, e troe an Heol en-dro dezhañ eus ar Reter d'ar C'hornôg, hag e tremene dindani diouzh an noz. Koulskoude e voe adkavet testennoù Erastotenes, met hemañ en doa bet rediet kinnig martezeadennoù kemplezh evit displegañ kelc'htro al Loar pa ne gave diaes lavaret e oa an Heol oc'h ober tro ar blanedenn hervez e gerzhed seblantus.

E penn ar 17vet kantved e savas un nebeud skiantourien evit prouiñ ne c'helle ket an Heol hag ar stered treiñ en dro d'an Douar avat hag ouzhpenn-se e kerzhe ar stered hag ar planedennoù en egor. Dizoloet e voe mont en-dro koskoriad an Heol gant Kopernik. Disklêriañ a reas e oa an Douar an trede planedenn tostañ d'he steredenn hag e teskrivas ar reizhiad  heolel ma tro ar planedennoù en-dro d'an Heol.

Kadarnaat a reas labourioù Kopernik Galileo Galilei hag e tegasas implij ar matematik er steredoniezh evit jediñ kerzhed ar planedennoù.

 Aozadur diabarzh an Douar 
 Gwiskadoù douarouriezhel an Douar250px|center Gwiskad  Donder(km)  Douester(g/cm3) 6. — Krestenenn (etre 5 ha 200 km diouzh al lec'h)  0 - 35  2,2-2,9 5. — Gorread Mohorovičić    4. — Mantell-uhelañ  35 - 60  3,4 - 4,4 3. — Mantell-izelañ  35 - 2 890  3,4 - 5,6 2. — Kalon-diavaez  2 890 - 5 100  9,9 - 12,2 1. — Kalon  5 100 – 6378  12,8 - 13,1

 Yezh 
 Dre fent e lavarer an (tamm) douar patatez-mañ, pa gomzer eus ar bed.

 Levrlennadur 
 Koskoriad an Heol'', Bruno Mauguin ha Bénédicte Saulier-Le Dréan (Egorenn ar skiantoù), treiñ gant an Ofis ar Brezhoneg, 2006, Éditions Apogée, ISBN 2-84398-249-9, pp. 20-25.

 Liammoù diavaez 
  Blueturn — An Douar filmet eus an egor gant al loarell NASA/DSCOVR.

Rummad:Steredoniezh
Rummad:Koskoriad an Heol
Rummad:Korfoù-oabl
Rummad:Planedennoù
Rummad:Douaroniezh
Rummad:Skiantoù an Douar
Rummad:Douar