Gurmukhī

An doare-skrivañ gurmukhi (ਗੁਰਮੁਖੀ pe ਗੁਰਮੁੱਖੀ; RLVK: gurmukhī) a zo un abugida bet diorroet hag unvanet gant Gourou Angad Dev er XVIvet kantved diwar diazez ar skritur charadek (sharada) a-ratozh kaer evit skrivañ  ar panjabeg (ਪੰਜਾਬੀ). Skrivet e c'hell bezañ ar pandjabeg (punjabi) oc'h implijout doareoù-skrivañ all, evel hini an arabeg (skritur chahmukhie) e Pakistan, met deuet eo da vezañ ar gurmukhi skritur sakr ar sikhed a orin panjabat dreist-holl.  

 Taolenn al lizherenn  
Er gurmukhi a-vremañ ez eus ur gensonenn ha daou-ugent (vianjan) nav sin evit ar vogalennoù (laga matra) daou sin evit diswel ar friadur(bindi ha tippi) hag ur sin a dalvez da diskwel e vez distaget div wech ur gensonenn (addak).  

Ouzhpenn-se ez eus peder lizherenn gevrennek: tri stumm ispisial evit ar c'hensonennoù rara, haha ha vava hag un hanter-sin all evit yaiyya.

 Anv   Distag. Anv   Distag. Anv   Distag. Anv   Distag. Anv   Distag. ੳ  Ura       ਅ  Aira      ੲ  Iri       ਸ  Sussa     Sa ਹ  Haha      Ha ਕ  Kakka     Ka ਖ  Khukha    Kha ਗ  Gugga     Ga ਘ  Ghugga    Gha ਙ  Ungga     Nga ਚ  Chuchaa   Ca ਛ  Chhuchha  Cha ਜ  Jujja     Ja ਝ  Jhujja    Jha ਞ  Yanza     Nya ਟ  Tainka    Tta ਠ  Thutha    Ttha ਡ  Dainga     Dda ਢ  Dhudda    Ddha ਣ  Nahnha    Nna ਤ  Tutta     Ta ਥ  Thutha    Tha ਦ  Duda      Da ਧ  Dhuda     Dha ਨ  Nunna     Na ਪ  Puppa     Pa ਫ  Phupha    Pha ਬ  Bubba     Ba ਭ  Bhubba    Bha ਮ  Mumma     Ma ਯ  Yaiyya    Ya ਰ  Rara      Ra ਲ  Lulla     La ਵ  Vava      Va ੜ  Rahrha    Rra

Ouzhpenn-se ez eus c'hwec'h kensonenn krouet dre lakaat ur pik (bindi) ouzh troad (pair) ul lizherenn diazez:

 Anv  Distag. ਸ਼  Shusha paireen bindi  Sha ਖ਼  Khukha paireen bindi  Khha ਗ਼  Gugga paireen bindi   Ghha ਜ਼  Zuzza paireen bindi   Za ਫ਼  Fuffa paireen bindi   Fa ਲ਼  Lulla paireen bindi   Lla

Nevez-krouet eo al lizherenn lulla paireen.

 Vogalennoù 

Heñvel eo mont-en-dro abugida ar gurmukhi ouzh hini an devanagari dre ma teu kazi holl doareoù-skrivañ India diwar an hevelep mammenn, da lâret eo ar skritur bramek (brahmi).

Implijet e vez teir lizherenn diazez ispisial evit "dougen" sinoù ar vogalennoù evit ober dioute vogalennoù distag, da lâret eo pa c'hoarvezh ar vogalenn e penn ur silabennn hep kensonenn ebet: ura (ੳ), aira (ਅ) hag iri (ੲ). 

 Vogalenn  Anv  Distagadur (IPA) Distag Stag Gant /k/ Lizherenn Unicode ਅ (hini ebet) ਕ Mukta     A   [ə] ਆ ਾ ਕਾ Kanna     AA  [ɑ] ਇ ਿ ਕਿ Sihari    I   [ɪ] ਈ ੀ ਕੀ Bihari    II  [i] ਉ ੁ ਕੁ Onkar     U   [ʊ] ਊ ੂ ਕੂ Dulankar  UU  [u] ਏ ੇ ਕੇ Lavan     EE  [e] ਐ ੈ ਕੈ Dulavan   AI  [ɛ] ਓ ੋ ਕੋ Hora      O   [o] ਔ ੌ ਕੌ Kanuara   AU  [ɔ]

Skouerioù gant vogalennoù
 Ger  Treuzskrivadur  Ster ਆਲੂ  ālū  "aval-douar" ਦਿਲ  dil  "kalon"

 Halant 

Implijet e vez an halant (੍) evit treuzskrivañ gerioù o tont eus ar sañskriteg evit diskwel ez eo mut ar vogalenn el lizherenn silabennek diazez, da skouer :

ਕ – Ka

ਕ੍ – K

 Sifroù 

Daoust ha ma'z eus sifroù hengounel evit ar gurmukhi e vez implijet aliesoc'h-aliesañ ar sifrou arabek:

0 - ੦

1 - ੧

2 - ੨

3 - ੩

4 - ੪

5 - ੫

6 - ੬

7 - ੭

8 - ੮

9 - ੯

 Sinoù all 

Implijet e vez ar bindi (ਂ) hag antippi (ੰ) evit diskwel friadur ur vogalenn.

An arouez addak (ੱ) a dlavez da diskwel e vez distaget div wech ur gensonenn.

 Visarg 

Ral a-wech e vez implijet ar visarg(ਃ). Talvezout a c'hell da diskwel ez eo bet diverret ur ger pe c'hoazh evit diswel e vez distaget un h da heul ar vogalenn evel er sañskriteg.

 Ek Onkar 

Ek Onkar (ੴ) eo anv un arouez ispisial implijet gant ar sikhed hag a dalv kement hag ‘un doue’.

 Gwelet ivez: 
 Devanagari
 Abugida
 Pandjabeg

 Liammoù diavaez: 
 "Omniglot". Lec'hienn diwar-benn an doareoù-skrivañ (e saozneg)
Deskiñ gurmukhi hag ar panjabeg

Gurmukhi