Katalaneg

|skeudenn=250px
|livfamilh=Indezeuropek
|broiou=
Spagn, Frañs, Andorra, Italia
|rannved=Broioù Katalanek: Katalonia, Aragon, Rousilhon, Kumuniezh Valencia, Inizi Balear
|komzet=6,5 milion aktivel, 12 milion pasivel|renkadur=
|familh=Indez-Europek
 Yezhoù Italek
  Yezhoù Romanek
   Yezhoù Italez-kornôg
    Yezhoù Italez-kornôg ar C'hornôg
     Yezhoù Galianek-Iberek
      Yezhoù Iberez-Romanek
       Yezhoù Reter-Iberek
        Katalaneg
|YezhOfisiel=Andorra; Katalonia, Inizi Balear, Valensia e Spagn; l'Alguer e Sardigna
|akademiezh=Institut d'Estudis CatalansAcadèmia Valenciana de la Llengua
|iso1=ca|iso2=cat|lizherennoù=CAT}}
Ar c'hatalaneg (Català, Valencià) a zo anezhañ ur yezh romanek komprenet gant tost da 12 milion a dud e takadoù zo e Spagn, Frañs, Andorra hag Italia. An darn vrasañ eus an dud a ra gant ar c'hatalaneg a vez kavet e Spagn avat, dreist-holl e Kumuniezh Emren Katalonia.

 Pelec'h e vez komzet? 

An niver a dud a ra gant ar c'hatalaneg a zo etre 4 ha 12 milion. ,.

Komzet e vez katalaneg el lec'hioù-mañ da-heul (eus an Hanternoz d'ar C'hreistez:
 Departamant ar Rousilhon e Frañs.
 Stad Andorra.
 Kumuniezh Emren Katalonia e Spagn.
 Lodenn reter Kumuniezh Emren Aragon e Spagn, a reer la Franja anezhañ (hag ez klok : la Franja de Ponent pe la Franja d'Aragó (tro Baixa Ribagorça, Llitera, Baix Cinca ha Matarranya ez ispisial).
 Kumuniezh Emren an Inizi Balear e Spagn.
 Kumuniezh Emren Valensia e Spagn, lec'h ma vez graet alies Valensianeg eus ar yezh.
 Un takad bihan e Kumuniezh Emren Mursia a reer el Carxe anezhañ.
 Kêr An Alguer e Sardigna.

Graet e vez Broioù Katalanek (Katalanek: Països catalans) eus an holl lec'hioù-mañ, dreist-holl gant ar vroadelourion. 

 Statud ar yezh 
Yezh ofisiel Andorra eo ar c'hatalaneg. Kenofisiel eo ivez e Spagn e Ranndirioù resis zo, d.l.e. Katalonia, an Inizi Balear ha Valensia, hag ivez e kêr An Alguer e Sardigna en Italia. N'en deus statud ofisiel ebet el lec'hioù ma vez komzet en Aragon nag e lec'h ebet all ma ra an dud gantañ, da sk. e Frañs. 

 Rannyezhoù 

E 1861, Manuel Milà i Fontanals a savas un doare d'ober an diforc'h etre rannyezhoù ar c'hatalaneg a c'heller rannañ e daou du pennañ: katalaneg ar reter ha katalaneg ar c'hornôg.

N'eus bevenn resis ebet etre an eil rannyezh hag eben abalamour d'an takadoù tremen a gaver kazi atav kenetreze (nemet, evel-just, evit ar pezh a denn da rannyezhoù an Inizi).

Ouzhpenn-se, ez eus meur a isrannyezh disheñvel e-barzh pep rannyezh pennañ hag a c'heller isrannañ evel-mañ:

{| border=0 cellspacing=10 cellpadding=10 
| width="50%" valign=top bgcolor="#E7E7FF" | 
Katalaneg ar c'hornôg
 Katalaneg ar gwalarn Doare Ribagorça Doare Pallars Doare Tortosa Doare Lleida Valensianeg etre (a c'hell bezañ lakaet da valensianeg pe da gatalaneg ar gwalarn)
 Valensianeg an Hanternoz
 Valensianeg pouezet (valencià apitxat) pe kreiz-valensianeg
 Valensianeg ar c'hreisteiz
 Mailhorkeg Tàrbena hag ar Vall de Gallinera (Valensia)
| width="50%" valign=top bgcolor="#E7E7FF" | 
Katalaneg ar reter
 Katalaneg an hanternoz pe rousilhoneg (Rousilhon)
 Doare Capcir
 Norzh-katalaneg etre
 Katalaneg ar c'hreiz
 Català salat
 Doare Barselona
 Doare Tarragona
 Doare Xipella
 Doare an Inizi Balear
 Doare Mailhorka
 Doare Menorka
 Doare Eivisa
 Doare An Alguer (Italia)
|}

 Statud ar valensianeg 
Hogos pep skol-veur a zo ha tost an holl yezhourion a bled gant ar yezhoù romanek a zo a-du evit lavaret ez eo ar c'hatalaneg hag ar valensianeg an hevelep yezh, daoust d'an diforc'hioù rannyezhel a gaver etre an takadoù, ha ne glot ket ho harzoù gant re ar C'humuniezhioù Emren eveljust.

Ur gudenn bolitikel kentoc'h evit yezhoniel eo neuze an diforc'h a vez graet etre an daou doare yezh-se, dreist-holl pa vezont lakaet da yezhoù disheñvel an eil diouzh eben. Trubuilhus a-walc'h eo evit gwir ar gudenn-mañ, avat, ha savet ez eus bet un doare-skrivañ ispisial evit ar valensianeg gant Akademiezh ar yezh-se a-benn brasaat an diforc'hioù etrezi hag ar c'hatalaneg a vez komzet e Katalonia dreist-holl. 

Gwir eo e c'heller gouzout dre e gomz hag-eñ e teu unan bennaket eus Katalonia pe eus Valensia, met ken gwir all ez eo n'o devez kudenn ebet evit en em glevet an eil gant egile. E gwirionez eo tostoc'h an doare yezh-se evit an doareoù yezh katalaneg a gaver en Inizi Balearez hag a vez diaes a-walc'h da gompren a-wechoù, ha koulskoude eo ral a-wech e vez klevet ez eo doareoù yezh an Inizi-se yezhoù disheñvel diouzh ar c'hatalaneg.

 Istor ar yezh 

Ar c'hatalaneg a voe diorroet en  diwar al latin poblek e pep tu eus ar Pinineoù e Rousilhon, Empuries, Besalú, Cerdagne, Urgell, Pallars ha Ribagorça). 

Tost-tre e oa ar yezh-se ouzh an Okitaneg ha d'ar penn-kentañ e oa hogozik ur rannyezh okitanek hepmuiken.

Pa deuas mare ar Reconquista e voe ledanaet tachenn ar yezh, kaset pelloc'h-pell betek Barselona, Tarragona, Lleida ha Tortosa, Rouantelezh Valensia o tizhout an Inizi Balearez hag ar gêr anvet l'Alguer e Sardinia.

Etre an  hag ar  e teu ar c'hatalaneg da vezañ ur yezh pennañ tro-dro d'ar Mor Kreizdouar. Barselona a oa anezhi dija ur gêr a-bouez rak servijout a rae dreist-holl da borzh evit Impaelouriezh Aragon.

D'ar mare-se, an holl skrivagnerion a save skridoù (estreget barzhoniezh avat) a implije an anv 'katalaneg' evit ar yezh-se e pep korn ma veze graet gant doare komz katalanek, da sk. Ramon Muntaner e Katalonia ha Ramon Llull e Mailhorka.

Evit meur a abeg ez eas levezon Valensia war greskiñ ivez etre ar  hag ar  ha neuze e krogas an dud d'ober 'valensianeg' evit ar wech kentañ eus ar yezh a veze implijet gante kentoc'h eget 'katalaneg'. E-kerzh an  kantved e cheñchas yezh an darn vrasañ eus kargidi uhel Valensia en ur gomz ha dreist-holl en ur skrivañ kentoc'h e spagnoleg eget e katalaneg. Al labourerion hag ar peurrest eus ar bobl o chom pe war ar maez pe er c'hêrioù a gendalchas d'ober gant o yezh-i avat.

E penn-kentañ an  e tegouezhas an emsav sevenadurel a reer Renaixença anezhañ. Gant-se e teuas meur a hini e-touez renkadoù uhel ar vro d'ober en-dro gant ar c'hatalaneg hag ar valensianeg. Santet e vez efedoù pozitivel an emsav-se hirie an deiz c'hoazh.

E-pad diktatouriezh Franco (1939-1975) e oa difennet ober gant ar c'hatalaneg pe gant n'eus forzh peseurt 'yezh rannvro' all, da lavaret eo an euskareg hag ar galizeg. Goude marv Franco avat e voe roet ur statud kenofisiel d'ar c'hatalaneg ha bremañ e vez implijet er vuhez politikel, er skolioù hag all. Bez' ez eus ivez meur a bemdezieg e katalaneg, da skouer Avui, "El Punt" hag El Periódico de Catalunya (embannet e spagnoleg hag e katalaneg). Chadennoù skinwel ha skingomz publik ha prevez a zo ivez e katalaneg: Televisió de Catalunya (TVC), TV3 ha Canal 33 hag ivez ur chadenn geleier 24/24 anvet 3/24. Meur a chadenn lec'hel a zo ivez.

 Skouerioù 

Sed un nebeud frazennoù implijet alies e katalaneg:

 Katalaneg: Català
 salud: hola
 kenavo: adéu, adéu siau, a reveure
 mar plij: si us plau 
 trugarez: gràcies, mercès
 digarez: perdó
 hemañ/homañ: aquest; aquesta 
 pegement eo?: quant val?; quant és? 
 ya: sí
 nann: no
 Ne gomprenan ket: No ho entenc
 Pelec'h emañ ar privezioù?: on és el bany?
 Yec'hed mat!: salut!
 Ha komz a rit brezhoneg?: Que parla el bretó?
 Ha komz a rit katalaneg?: Que parla el català?

 Gwelet ivez: 
 Yezh minorelaet
 Politikerezh yezh
 Yezhoù Unaniezh Europa
 Associació d'Escriptors en Llengua Catalana

 Liammoù diavaez 

  Institut d'Estudis Catalans
  Acadèmia Valenciana de la Llengua
 Ethnologue report for Catalan
 Catalan resources in the Web
 Geriadur Katalaneg-Saozneg .
 Learn Catalan online
 Wikivoyage - Catalan phrasebook
 Televisió de Catalunya
 Diari Avui - Kazetenn gatalanek
 Diari El Punt - Kazetenn gatalanek
 Catalan Wikibooks
 Diccionari Català del IEC
 Diccionari Català-Valencià-Balear. e katalaneg, embannet gant an Institut d'Estudis Catalans ha Editorial Moll.
 DACCO. Open source Raktres geriadur Saozneg-Katalaneg / Katalaneg-Saozneg.
 La langue catalane

Rummad:Katalaneg
Rummad:Yezhoù romanek
Rummad:Katalaneg