Sant-Brieg

Sant-Brieg a zo ur gêr eus Breizh, lec'hiet e departamant Aodoù-an-Arvor, pennlec'h an departamant-se hag ar prefedelezh. Kêr-benn Bro Sant-Brieg eo, e Breizh-Uhel, nepell eus Bro-Oueloù ha Bro-Dreger, e foñs Bae Sant-Brieg. Tennañ a ra he anv eus ar manac'h Brieg, deuet eus Bro-Gembre er . 45 000 annezad a oa enni e 2016, 171 721 en tolead kêr e 2013.
 Douaroniezh 
 Ar stêr Goued en em daol e Mor Breizh etre Plerin ha Sant-Brieg.
 Kumunioù amezek 

 Anv 
 Erwan Vallerie (1995) ː Saint Brieux, Saint Brieuc, 1235;  Seint Briout, 1284;  Saint Briouc, 1294;  Saint Brieuc, 1304;  Saent Bryoc, 1305;  Saint Brioux, 1306;  Saint Briouch, 1321;   Sanctum Briocum de Vallibus, 1330;  Saint Brieuc, 1356; Saint Brieu, Saint Brieuc, 1364;  Saint Brieuc, 1373;  Saint Brieu, 1375;  Saint Briouc, 1378;  Saint Briouc, 1379;  Saint Briou,  Saint Brieux, Saint Brieuc, 1406;  Saint Brieuc des Vaux, 1407;  Saint Brieu, 1409;  Sainct Brieu,  Seint Biriok (dihel1 saoznek), 1410;  de Sancto Brieuco, 1411;  Sainct Briou, 1417;  Saint Brieuc,  Saint Brieu, 1420;  Saint Briou, Saint Briouc, 1423;  Saint Brieul,  Saint Brieux, 1462;  Saint Brieu, 1513;  Saint Brieux,  Saint Brieu, 1535;  Saint Brieu, 1565;  Saint Brieu, 1636;  Saint Brieu, 1709
 Ardamezioù 
En glazur, e c'hripi en aour, krabanet ha teodet en gul (Ardamezeg d'Hozier, 1698)
 Istor 
Sant Brieg eo a roas e anv da Vro Sant-Brieg. Krouet e voe ar gêr er  gant ar manac'h anvet Brieg, deuet a Vro-Gembre. Ur manati a voe da gentañ, ha tamm-ha-tamm ur gêr a greskas tro-dro d'ar manati-se.
 Dispac'h Gall 
 Gant al lezenn eus an 26 a viz C'hwevrer 1790 e voe lakaet Sant-Brieg da benn distrig Sant-BriegJ. B. Duverger, Collection complète des lois, décrets, ordonnances, règlemens avis du Conseil d'Etat, Levrenn gentañ, Eil embannadur, Pariz, 1834, p.105.. 

 1862: tizhet eo Sant-Brieg gant an hent-houarn.

 Brezel-bed kentañ  
 685 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 2,86 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911Monumant ar re varv - Memorial Genweb.
 Ur soudard bet ganet er gumun a voe fuzuilhet gant al lu gall d'ar 1 a viz Here 1915, e Vienne-le-Château (Bro-C'hall).
 Repuidi Brezel Spagn 
 Louis Guilloux a reas war-dro degemer repuidi Brezel Spagn e Sant-Brieg hag en Aodoù-an-HanternozIsabelle Le Boulanger, L'Exil espagnol en Bretagne  1937-1940, Coop Breizh, 2016, pajenn 117.

Eil Brezel-bed
 D'an 18 a viz Even 1940 e tegouezhas al lu alaman e Sant-Brieg.
 Daou garr-nij Focke-Wulf Fw 190A eus an aerlu alaman a gouezhas e Sant-Brieg, an hini kentañ d'ar 15 a viz Meurzh 1943, an eil d'an 29 a viz Ebrel 1944; an daou nijour a varvas, douaret e voent e PlouzenielPertes Luftwaffe.
 Dieubet e voe Sant-Brieg d'ar 6 a viz Eost 1944 da 22 eur gant an Task Force A eus lu ar Stadoù-UnanetÉric Rondel, Les Américains en Bretagne, Éditions Astoure, 2008, pajenn 188.
 Mervel a reas 247 den eus ar gumun evit Bro-C'hall.

 Brezhoneg 
 7,8 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonekJean-Yves Le Moing, Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne, Coop Breizh, 1990, p. 394.
 Ur skol Diwan zo e Sant-Brieg abaoe 1979.
 E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 183 skoliad (4 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)Ofis Publik Ar Brezhoneg.

 Monumantoù ha traoù heverk 

Tregont monumant istorel zo er gêr. En o zouesk :
 Iliz-veur Sant Stefan, gant relegoù sant Brieg enni,
 Dismantroù tour Soazon, savet e 1395 ha distrujet e 1598,
 Feunteun Sant Brieg, savet er 15vet kantved,
 Tiez kozh e kreiz-kêr.
 Sevenadur 
 Mirdi arz hag istor Sant-Brieg
 Bezioù ar C'hommonwealth e beredoù ar gumun 
 Bez ar C'hommonwealth er vered Sant-Mikael
+ Bro Niver a dud24px Rouantelezh-Unanet1 (tirlu)Hollad1
Ur soudard iwerzhonat eus ar Royal Inniskilling Fusiliers e oa. Marvet eo e miz Gwengolo 1914, e-pad ar Brezel-bed kentañ.
 Bezioù ar C'hommonwealth er vered Kornôg 
+ Bro Niver a dud24px Kanada3 (aerlu)24px Rouantelezh-Unanet54 (aerlu:5, morlu: 48, tirlu:1)Dianvtremen 43Holladtremen 90
Marvet int e-pad an Eil brezel-bed. Re ar Morlu a varvas pa'z eas an H.M.S. Charybdis d'ar strad d'an 23 a viz Here 1943.
 Poblañs 
 Emdroadur ar boblañs abaoe 1793EBSSA 

 Melestradurezh 

 Tud 
Tud bet ganet eno
 1829 : Zénaïde Fleuriot, skrivagnerez c'hallek.
 1830 : Émile Durand, sonaozour.
 1838 : Auguste de Villiers de L'Isle-Adam, skrivagner gallek.
 1846 : Charles Baratoux, embreger ha politiker.
 1852 : Louis Harel de la Noë, ijinour, saver hentoù-houarn e Breizh.
 1852 : Emil Ernod, yezhoniour.
 1890 : Henri Pierre Cren, d'ar 7 a viz Here, soudard en 2vet Rejimant Troadegiezh, fuzuilhet d'ar 1 a viz Here 1915 gant al Lu gall, e Vienne-le-Château (Bro-C'hall)francegenweb.org.
 1899 : Louis Guilloux, skrivagner gallek.
1909 : Geneviève Prigent, priñsez ar Montenegro, lagadeeunourez, stourmerez evit an endro
 1926 : Raymond Hains, arzour.
 1937 : Marivon Dupureur (Samson hec'h anv-tiegezh), atletourez war ar redadeg damhir.
 1942 : Patrick Le Lay, bet e penn TF1.
 1947 : Patrick Dewaere, c'hoarier sinema.
 1948 : Yannick Pelletier, skrivagner.
 1954 : Soazig Daniellou, produourez
 1959 : Gilles Le Bigot, soner
 1965 : Fabienne Juhel, skrivagnerez c'hallek
 1969 : Jean-Christophe Boullion, rener kirri-tan
 1974 : Yann Elies, merdeer sport.
 1979 : David Le Lay, marc'hhouarner.
 1982 : Julien Féret, melldroader.
 1983 : Yelle, kanerez.
 1986 : Laëtitia Le Corguillé, marc'hhouarnerez.
 1989 : Kévin Théophile-Catherine, melldroader.

Tud bet marvet eno
 1877 : Alexandre Glais-Bizoin, alvokad ha politiker.
 1898 : Charles Baratoux, embreger ha politiker.
 1934 : Loeiz-Vari Biler, beleg ha skrivagner brezhonek.
 1938 : Emil Ernod, yezhoniour.
 1943 : Émile Hamonic, saver kartennoù-post hag emsaver.
 1944 : Loeiz ar C'hlerg, yezhadurour ha skrivagner brezhonek.
 1950 : Octave-Louis Aubert, kazetenner ha skrivagner.
 1965 : Dom Alexis (Mathurin Presse e anv gwir), manac'h kisterkiat, adsaver Abati Boken.
 1967 : Vefa Sant-Pêr, emsaverez.
 1980 : Louis Guilloux, skrivagner gallek.
 1991 : Alan an Diuzet, skrivagner gallek ha brezhonek.
 2008 : Marivon Dupureur (Samson hec'h anv-tiegezh), atletourez war ar redadeg damhir.
 2009 : Gwennole ar Menn, gouizieg brezhonek.
 2011 : Yann Fouere, emsaver breizhat.
 2013 : Heather Dohollau, barzhek c'hallek a-orin eus Kembre.
 2013 : Yann Poilvet, kazetenner.
 2015 : Job Lec'hvien, beleg ha skrivagner brezhonek.

Tud hag o deus bevet e Sant-Brieg
Vefa de Bellaing, emsaverez ha skrivagnerez.
Tom Simpson, reder marc'h-houarn.

Ardamezeg ar familhoù
80pxAubryAotrounez la Lande (?), eskopti Sant-Brieg.En glazur e zaou c'hoaf en argant lammellet, heuliet ouzh kab gant ur rodig-kentr en aour, hag ouzh beg gant ul leonparzh ivez en aour.Bernard, tailhanter war an tiegezhioù (fouages) Sant-Brieg e 169080pxAuffrayAotrounez Roc'hbihan, er barrez Sant-MikaelTreustellet etre argant ha sabel a c'hwec'h pezh, e leon en aour balirant80pxBagotFamilh c'henidik eus Tregaeg, he deus roet sindikoù ha maered da Sant-Brieg adalek 1579En glazur e ruilhenn en aour80pxLouis BarazerSenesal Sant-Brieg e 1690En gul e wifrell en erminoù heuliet gant div ruilhenn en argant80pxde Beaulieu
Aotrounez la Ville-Juhel, er barrez Sant-Mikael
En glazur e leon en argant, heuliet gant nav bezantenn en aour, 4, 2, 380pxBertramYann, chaloni Sant-Brieg; Gwilhern, en eus kemeret perzh ouzh feur-emglev Gwenrann e Gwengamp e 1381Pol Potier de Courcy.Teir gavan (livioù dianav)80pxEder
Aotrounez Villedoré ha Villeraoul, e Saozon (Sant-Brieg)

En gul e dreustell en argant, heuliet gant teir fempdiliaouenn ivez en argant, 2, 1

Sport
Marc'hhouarnerezh
Tro Bro-C'hall
 6 a viz Gouere 1938 : 2 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Lille (Norzh) ha Sant-Brieg ; trec'h eo Jean Majerus (Luksembourg).
 7 a viz Gouere 1938 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Sant-Brieg ha Naoned ; trec'h eo Gerrit Schulte (Izelvroioù).
 17 a viz Gouere 1947 : 19 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Gwened ha Sant-Brieg (a-benn d'an eur) ; trec'h eo Raymond Impanis (Belgia).
 18 a viz Gouere 1947 : loc'hañ a ra 20 hag eil diwezhañ tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Sant-Brieg war-du Caen (Calvados).
 19 a viz Gouere 1950 : 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinarzh ha Sant-Brieg (a-benn d'an eur) ; trec'h eo Ferdi Kübler (Suis).
 20 a viz Gouere 1950 : loc'hañ a ra 7 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Sant-Brieg war-du Añje (Maine-et-Loire).
 12 a viz Gouere 1954 : 5 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Caen (Calvados) ha Sant-Brieg ; trec'h eo Ferdi Kübler (Suis).
 13 a viz Gouere 1954 : 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Sant-Brieg ha Brest ; trec'h eo Dominique Forlini (Bro-C'hall).
 1 a viz Gouere 1958 : 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Caen (Calvados) ha Sant-Brieg ; trec'h eo Martin Van Geneugden (Belgia).
 2 a viz Gouere 1958 : 7 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Sant-Brieg ha Brest ; trec'h eo Brian Robinson (Bro-Saoz).
 25 a viz Mezheven 1965 : 4e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Caen (Calvados) ha Sant-Brieg ; trec'h eo Edgard Sorgeloos (Belgia).
 26 a viz Mezheven 1965 : 5 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Sant-Brieg ha Kastellin ; trec'h eo Cees van Espen (Izelvroioù).
 2 a viz Gouere 1972 : 1 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Añje (Maine-et-Loire) ha Sant-Brieg ; trec'h eo Cyrille Guimard (Breizh).
 3 a viz Gouere 1972 : 2 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Sant-Brieg hag ar Baol-Skoubleg ; trec'h eo Rik van Linden (Belgia).
 3 a viz Gouere 1979 : 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Añje (Maine-et-Loire) ha Sant-Brieg ; trec'h eo Jos Jacobs (Belgia).
 1 a viz Gouere 1995 : dalc'het eo rakredadeg Tro Bro-C'hall e Sant-Brieg (a-benn d'an eur) ; trec'h eo Jacky Durand (Bro-C'hall).
 10 a viz Gouere 2004 : 7 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Kastell-Briant ha Sant-Brieg ; trec'h eo Filippo Pozzato (Italia).
 6 a viz Gouere 2008 : 2 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre an Alre ha Sant-Brieg ; trec'h eo Thor Hushovd (Norvegia).

 Liammoù etrebroadel 
Liammoù he deus kêr Sant-Brieg gant kêrioù e meur a vro  :
Gevelliñ
 bro kêr abaoe border|25px Alamagn Alsdorf 1970 border|25px Kembre Aberystwyth 1973 border|25px Gres Aghia Paraskevi 1991
Kevelouri
 bro kêr abaoe border|22px Niger Agadez 2002 border|25px Tunizia Gabès 2006 border|25px Palestina Battir - Kufur Thilit 2009

Mignoniezh
 bro kêr abaoe border|25px Bosnia-ha-Herzegovina Goražde  border|25px Kiprenez Gerospikou 2002
 Liammoù diavaez 

 Lec'hienn ofisiel kêr
 Sant-Brieg war lec'hienn Geobreizh
 Levrlennadur

 Daveoù ha notennoù

Rummad:Sant-Brieg
Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor
Rummad:Kumunioù Bro Sant-Brieg
Rummad:Pennlec'hioù departamantoù Bro-C'hall
Rummad:Pennlec'hioù distrigoù Breizh
Rummad:Soudarded vreizhat bet fuzuilhet gant al lu gall e-pad ar Brezel-bed kentañ
Rummad:Repuidi Brezel Spagn e Breizh
Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth en Aodoù-an-Arvor
Rummad:Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed