རྣམ་པར་རྟོག་པ་

རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་པ་ནི་སྤྱོད་འཇུག་གི་འགྲེལ་པ་ཁག་ཏུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་། སེམས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་རང་བཞིན་དུ་གྲུབ་པར་འཛིན་པའི་སེམས་བྱུང་ཞིག་ཡིན། ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྐྱེད་པའི་སྐབས་སུ་འདི་ལྟ་བུའི་རྣམ་རྟོག་ལ་གནས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་རྐྱེན་ངན་ཞིག་ཡིན་པས་དེ་དག་སྤང་བྱའི་ངོས་ནས་གསུངས་སོ། །
 མཚན་ཉིད། 
རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་སེམས་ཀྱིས་ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་དཔྱོད་ཅིང་དེ་ལ་བདེན་པར་གྲུབ་པའི་ཚུལ་དུ་འཛིན་པ་ལ་ཟེར། "རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་ཉེ་བར་གྱུར་པ་རབ་ཏུ་སྣང་ལ། རྟོག་པ་དེ་ཡང་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པས་ཚད་མ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཡུལ་ཡང་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །"ཤེས་རབ་འབྱུང་གནས་བློ་གྲོས། སྤྱོད་འཇུག་གི་དཀའ་འགྲེལ། ཤིང་དཔར།ཞེས་གསུངས། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཁས་ལེན་གྱི་རུང་ཞིང་ཐ་སྙད་དུ་བཞག་གི་ཡོད་མོད། དོན་དམ་པར་ནི་དེའི་ཡུལ་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་པས། རྣམ་རྟོག་དེ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་པ། དྲང་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཚད་མ། གང་ཟག་གི་བདེན་འཛིན་གྱི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་སེམས་བྱུང་ཞིག་ཡིན། སྤྱོད་འཇུག་གི་བསམ་གཏན་གྱི་ལེའུ་འདིར་རྣམ་རྟོག་སྤང་དགོས་པ་ནི། དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྐྱེན་ངན་དང་བར་ཆད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣམ་རྟོག་གིས་སེམས་འཁྲུགས་ནས་ཞི་གནས་ལ་གནས་ཐབས་མེད་ལ། གཞན་ཡང་རྣམ་རྟོག་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན།
 དབྱེ་བ། 
ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ། "འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་ཆགས་ཤིང་ཞེན་པ་དང་མི་འདོད་པ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཞེ་སྡང་སོགས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མཐའ་དག་"ཐུབ་བསྟན་ཆོས་གྲགས། སྤྱོད་འཇུག་གི་འགྲེལ་བཤད་རྒྱལ་སྲས་ཡོན་ཏན་བུམ་བཟང་། ཤིང་དཔར།ཞེས་གསུངས། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་རྟོག་གི་བསྟུན་ཚུལ་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་སྟེ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་སྟེ་གཟུགས་སྐད་དྲི་རོ་རེག་བྱ་ལ་སེམས་ཆགས་ཤིང་མངོན་པར་འདུན་པར་བྱེད། དེའི་སྐབས་སུ་སེམས་ནི་ཡུལ་དེ་དག་ལ་བདེན་པར་གྲུབ་ཅིང་ངེས་པར་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཚུལ་དུ་འཛིན། གཞན་ཡང་མི་འདོད་པའི་ཡུལ་སྡུག་བསྔལ་དང་རྐྱེན་ངན་སོགས་ལ་སེམས་སྡང་ཞིང་སྤོང་བར་འདོད་པར་བྱེད། འདི་ལྟ་བུའི་རྣམ་རྟོག་ཐམས་ཅད་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དྲག་པོའི་དགྲ་བོ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཕྱི་རོལ་དུ་འཁྱེར་ཞིང་ནང་དུ་མི་གནས་པར་བྱེད། འདི་འདྲའི་རྣམ་རྟོག་ལ་གཞིགས་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། དེ་དག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཚུལ་དུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར།
ནང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ། "དུས་གསུམ་གྱི་རྟོག་པ་ལས་དབེན་པ་གནས་པ་ཡིས་"མཁན་པོ་ཀུན་དཔལ། སྤྱོད་འཇུག་གི་ཚིག་འགྲེལ་འཇམ་དབྱངས་བླ་མའི་ཞལ་ལུང་། ཤིང་དཔར།ཞེས་གསུངས། དུས་གསུམ་གྱི་རྣམ་རྟོག་ནི་འདས་པའི་དུས་ན་གང་བྱུང་བ་དྲན་ཅིང་དེ་ལ་འདུན་པ་སྐྱེ་བ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་གང་སྲིད་བསམ་ནས་དེ་ལ་རེ་བ་དང་འདོད་པ་སྐྱེ་བ། ད་ལྟའི་དུས་སུ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་སེམས་འཁྱེར་ཞིང་གཡེང་བར་བྱེད་པའི་རྣམ་རྟོག་ཡིན། འདི་འདྲའི་རྣམ་རྟོག་ལ་ཞེན་ན་སེམས་རྒྱུན་དུ་མི་ཞི་ཞིང་། བསམ་གཏན་གྱི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྐྱེ་ཐབས་མེད། གང་ཡིན་ཞེ་ན། དུས་གསུམ་གྱི་རྣམ་རྟོག་ནི་ད་ལྟའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་སེམས་མ་གནས་པར་སྔ་ཕྱིར་རྒྱུ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ད་ལྟའི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་མཉམ་པར་གནས་པ་ལ་ཟེར་བས། དུས་གསུམ་དུ་འཕྲོ་བའི་རྣམ་རྟོག་དང་མཚུངས་ལྡན་མི་ཐུབ།
 རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤང་བའི་ཐབས། 
ལུས་དབེན་པའི་ཐབས། "དེ་བས་ན་ལུས་དབེན་པའི་ཐབས་འཇིག་རྟེན་པའི་གཉེན་བཤེས་སོགས་དང་འགྲོགས་པའི་འདུ་འཛི་སོགས་སྤང་བར་བྱ་ཞིང་།"རྒྱལ་ཚབ་དར་མ་རིན་ཆེན། སྤྱོད་འཇུག་གི་རྣམ་བཤད་རྒྱལ་སྲས་འཇུག་ངོགས། ཤིང་དཔར།ཞེས་གསུངས། ལུས་དབེན་པ་ནི་རྣམ་རྟོག་སྤང་བའི་ཐབས་གནད་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཡིན། འཇིག་རྟེན་པའི་འདུ་འཛི་དེ་ཡང་ཕྱི་ནང་གང་ཡིན་རུང་། གཉེན་བཤེས་མི་ཚང་མ་དང་འགྲོགས་ན་སེམས་ཤུགས་རྐྱང་དུ་ཕྱི་ལ་འཕྲོ་ནས། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཞུགས་ཐབས་མེད། དཔེར་ན། གྲོགས་པོ་དང་འདུ་འཛི་བྱེད་སྐབས་གླེང་སློང་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་བྱེད། དེར་བརྟེན་སེམས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་འཁྱེར་ཞིང་རྣམ་རྟོག་མང་དུ་སྐྱེ། གཞན་ཡང་སྐྱེ་བོ་དང་འདྲེས་ན་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་ཞིང་། སེམས་ལ་རྟུན་མེད་ཟབ་མེད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འབྱུང་ངམ། རྒྱུན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་ཆེད་དུ་འགྱུར། དེ་བས་ན་བསམ་གཏན་པས་ངེས་པར་དུ་སྐྱེ་བོ་མང་དུ་འགྲོགས་པ་སྤང་ཞིང་། གཅིག་པུར་དབེན་པར་གནས་པར་བྱ་དགོས།
སེམས་དབེན་པའི་ཐབས། "འདོད་པ་ལ་སོགས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་ཡོངས་སུ་དོར་ནས་སེམས་དབེན་པར་བྱའོ། །"རྒྱལ་སྲས་ཐོགས་མེད་བཟང་པོ། སྤྱོད་འཇུག་གི་འགྲེལ་པ་ལེགས་བཤད་རྒྱ་མཚོ། ཤིང་དཔར།ཞེས་གསུངས། སེམས་དབེན་པ་ནི་ལུས་དབེན་པ་བས་ཀྱང་དཀའ་ཞིང་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན། ཕྱི་རོལ་གཅིག་པུར་གནས་ཀྱང་ནང་གི་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་གིས་ཁེངས་ན་བསམ་གཏན་སྐྱེ་ཐབས་མེད། འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་རྟོག་ཞེས་པ་ནི། འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་དམ་ཞིག་སྦྱིན་སྐྱོང་ལ་སོགས་པའི་སེམས། ཞེ་སྡང་གི་རྣམ་རྟོག་དམ་ཞིག་མི་སྡུག་པ་ལ་ཁྲོ་གཉེར་གྱི་སེམས། གཏི་མུག་གི་རྣམ་རྟོག་དམ་ཞིག་ཆོས་ལ་མ་གུས་ཤིང་རྨོངས་པའི་སེམས། ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་རྟོག་དམ་ཞིག་ཕུངས་པོ་ལ་བདག་དུ་འཛིན་པའི་སེམས། ལྟ་བ་ང་རྒྱལ་སོགས་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་རྟོག་ཐམས་ཅད་ཡིན། དེ་དག་ཡོངས་སུ་དོར་ནས་ཞེས་པ་ནི། སྐྱེ་དུས་དགག་པ། སྐྱེས་རྗེས་རྒྱུན་ཆད་པ། གཞན་ནས་མི་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་ཐབས་ལ་ཟེར།
 རྨི་ལམ་གྱི་དཔེས་བསྟན་པ། 
དངོས་དངོས་མེད་གཉིས་ཆར་བརྟགས་པ་ཡིན་པ། "ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་དུ་བུ་བྱུང་ནས་ཤི་བ་རྨིས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ། བུ་དེ་མེད་སྙམ་པའི་རྣམ་རྟོག་ནི། བུ་དེ་ཡོད་སྙམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡི་གེགས་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་བརྫུན་པ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །"མཁན་པོ་ཀུན་དཔལ། སྤྱོད་འཇུག་གི་ཚིག་འགྲེལ་འཇམ་དབྱངས་བླ་མའི་ཞལ་ལུང་། ཤིང་དཔར།ཞེས་གསུངས། འདི་ནི་དབུ་མ་པའི་ལྟ་བའི་གནད་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཡིན། རྨི་ལམ་དུ་བུ་སྐྱེས་ནས་ཤི་བ་རྨིས་པའི་སྐབས་བུ་ཡོད་པར་སྣང་ནས་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད། དེའི་ཚེ་བུ་དེ་མེད་སྙམ་པའི་བསམ་བློ་བཏང་ནས་སེམས་བདེ་བར་བྱེད། འོན་ཀྱང་རྨི་ལམ་ངམ་ཞིང་སད་པའི་སྐབས་སུ་བལྟ་ན། བུ་ཡོད་པར་རྟོག་པ་ཡང་རྨི་ལམ། བུ་མེད་པར་རྟོག་པ་ཡང་རྨི་ལམ་ཡིན་པས། གཉིས་ཀ་བརྫུན་པ། དེ་བཞིན་དུ་ས་ཅད་པར་འཁོར་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། དངོས་པོ་ཡོད་པར་འཛིན་པའི་རྣམ་རྟོག་ཀྱང་བརྟགས་པ། དངོས་པོ་མེད་པར་འཛིན་པའི་རྣམ་རྟོག་ཀྱང་བརྟགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་མེད་གཉིས་ཆར་སྤངས་ཏེ་ལྟ་བ་ཁོ་ན་དང་བྲལ་བའི་དབུ་མ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པར་བྱ་དགོས།
"དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་རྟོགས་པས་བརྟག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །"ཤེས་རབ་འབྱུང་གནས་བློ་གྲོས། སྤྱོད་འཇུག་གི་དཀའ་འགྲེལ། ཤིང་དཔར།ཞེས་གསུངས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གོ སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ཞེས་པ་ནི་གནས་པ་དང་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའང་འདུས། རྟོགས་པས་བརྟག་པར་བལྟ་བར་བྱ་ཞེས་པ་ནི། རིག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་ནས་བལྟ་དགོས་ཞེས་པའི་དོན། དཔེར་ན། སྐྱེ་བ་ཞེས་པ་ཡང་སྔོན་མེད་པ་ལས་ཐོན་པ་ཡིན་ནམ། འདུས་བྱས་ཀྱི་རྒྱུ་ཚང་བ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན། དེའི་སྐབས་སུ་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནམ་གཞན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ཡིན། འགག་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རང་ཉིད་འགག་གམ་གཞན་གྱིས་བཤིག་པ་ཡིན། གང་ལྟར་ཡང་ཁུངས་ལུབ་སྟེ་བལྟས་ན་སྐྱེ་འགག་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་རྟོག་གིས་འཇོག་པ་ཙམ་ཡིན་ཅིང་དོན་དམ་པར་གྲུབ་པ་མེད། དེ་ལ་དབུ་མ་པའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་དགོས།
 བསྡུས་དོན། 
རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན། དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་སོགས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་དང་ནང་གི་དུས་གསུམ་གྱི་རྣམ་རྟོག་གཉིས་སུ་དབྱེ། དེ་དག་སྤང་བའི་ཐབས་ནི་ལུས་དབེན་པ་དང་སེམས་དབེན་པ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་འདུ་འཛི་སྤངས་ནས་ལུས་དབེན་པ་དང་ནང་གི་རྣམ་རྟོག་སྤངས་ནས་སེམས་དབེན་པར་བྱ་དགོས། འདིའི་གཞི་རྩའི་ལྟ་བ་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་དཔེས་བསྟན་པ་ལྟར། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་ཆར་རྣམ་རྟོག་གིས་བརྟགས་པ་ཙམ་ཡིན་པས། དེ་གཉིས་ལ་མ་ཆགས་པར་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པར་བྱ་དགོས། འདི་ལ་རིམ་པས་སྦྱོར་ན་སྔོན་འགྲོ་ནི་ལུས་སེམས་དབེན་པ་སྐྱེད་དགོས། བར་དུ་དངོས་མེད་གཉིས་ལ་མཆོད་པ་མེད་པའི་དབུ་མ་ལ་རྟོགས་དགོས། མཐར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་རྟག་རིམ་སྐྱེད་ཅིང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་རྒྱུ་ཡིན།
 ལུང་ཁུངས།