མི་ཚུགས་

མི་ཚུགས་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པའི་སྐབས་སུ་སྙིང་སྟོབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་བསྐྱེད་ནས་གཞན་གྱིས་གནོད་ཚུགས་མི་ནུས་པའི་དོན་དུ་གོ་དགོས་ཤིང། དེ་ཡང་སྤྱོད་འཇུག་གི་གཞུང་འདིའི་ནང་དུ་གལ་ཆེ་བའི་ཐ་སྙད་གསུམ་དང་འབྲེལ་བ་ཟབ་མོ་ཡོད་དེ། སྙིང་སྟོབས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་མི་ཚུགས་པ། གཉེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པར་མི་ཚུགས་པ། དེ་བཞིན་ཉོན་མོངས་པ་འཇོམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མི་ཚུགས་པ་བཅས་སོ། །
 སྙིང་སྟོབས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་མི་ཚུགས་པ། 
སྙིང་སྟོབས་སམ་དཔའ་བརྟན་གྱི་སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ལ་མི་ཚུགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན་ཏེ། "སྙིང་སྟོབས་སམ་དཔའ་བརྟན་བསྐྱེད་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མི་ཚུགས་པས་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོས་ཀྱང་གདུང་བར་མི་འགྱུར་ཞིང༌། སྙིང་སྟོབས་ཆུང་ཞིང་སྡར་ན་དོན་མེད་པར་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བ་"ཐུབ་བསྟན་ཆོས་གྲགས། སྤྱོད་འཇུག་གི་འགྲེལ་བཤད་རྒྱལ་སྲས་ཡོན་ཏན་བུམ་བཟང་། ཤིང་དཔར།ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། འདིའི་དོན་ནི་སེམས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་ཆེ་ཞིང་བརྟན་པོར་བསྐྱེད་ན་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོས་ཀྱང་སེམས་ལ་གདུང་བ་སྐྱེད་ཐུབ་མི་ནུས། གལ་ཏེ་སྙིང་སྟོབས་ཆུང་ངུ་ཡིན་ན་དཀའ་ངལ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་གིས་ཀྱང་སེམས་ཁ་སྐེམས་པར་བྱེད་ནུས་པ་ཡིན། སེམས་རྒྱུད་དཔའ་ཞིང་བརྟན་པ་ལ་གོམས་པས་བཟོད་སྟོབས་ཆེ་བ་དང་། དཔའ་བརྟན་ལ་མ་གོམས་ཤིང་སྐྲག་ཅིང་སྡར་མའི་ངང་ཚུལ་གོམས་པ་ལས་གྱུར་པས་བཟོད་སྟོབས་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ། །
སྙིང་སྟོབས་བསྐྱེད་ཚུལ།
སྙིང་སྟོབས་ཆེ་ཞིང་བརྟན་པོར་བསྐྱེད་ནས་གཞན་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དུ་གནོད་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་གང་བྱུང་ཐམས་ཅད་ཕར་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཁྱད་དུ་བསད་དེ། "ཆོས་ཕྱིར་དཀའ་སྤྱད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཅི་ཙམ་བྱུང་ཡང་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱིས་རང་ལ་མི་ཚུགས་པར་བྱོས་"ཐུབ་བསྟན་ཆོས་གྲགས། སྤྱོད་འཇུག་གི་འགྲེལ་བཤད་རྒྱལ་སྲས་ཡོན་ཏན་བུམ་བཟང་། ཤིང་དཔར།ཞེས་གསུངས། ཚུར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་མི་ནུས་པར་མི་སྒུལ་བའི་སེམས་སུ་གྱིས་ཤིག འདིའི་དོན་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱིར་དུ་དཀའ་སྤྱད་བྱས་ནས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཇི་ཙམ་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡང་རུང་དེ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་སེམས་ལ་གནོད་ཚུགས་མི་ནུས་པའི་ངང་ལ་འཇོག་དགོས་པ་ཡིན། འདི་ལྟར་བྱས་ན་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་སུ་གནོད་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཅི་ཙམ་བྱུང་ཡང་ནི་ཉམ་ང་མེད་པར་ཐམས་ཅད་བཟོད་པར་བྱས་ནས་སེམས་རྒྱུད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དང་ཞིང་དགའ་བ་དེ་ཉིད་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་ཁོང་ཁྲོའི་སྐྱོན་གྱིས་དཀྲུག་སྟེ་རྟོག་པར་བྱས་ནས་ཉམས་པར་མི་བྱའོ། །
སྡུག་བསྔལ་དང་ལེན་གྱི་བཟོད་པ།
སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་སྒོམ་ཚུལ་ལ་མཁས་པས་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་སུ་གནོད་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཅི་ཙམ་བྱུང་ཡང་ནི་མི་ཚུགས་པ་སྟེ། "དེ་བས་ན་སེམས་བརྟན་པར་གྱིས་ལ་རང་ལ་གནོད་པ་བྱུང་བ་ཁྱད་དུ་བསད་ནས། སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཚུགས་པར་བྱོས་ཤིག་"རྒྱལ་ཚབ་དར་མ་རིན་ཆེན། སྤྱོད་འཇུག་གི་རྣམ་བཤད་རྒྱལ་སྲས་འཇུག་ངོགས། ཤིང་དཔར།ཅེས་གསུངས། འདིའི་དོན་ནི་སེམས་མི་གཡོ་བར་བརྟན་པོར་བཞག་ལ་རང་ལ་བྱུང་བའི་གནོད་པ་ཚང་མ་གདུང་སེམས་མེད་པར་འཇོམ་པར་བྱས་ལ། སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་སེམས་ལ་ཚུགས་ཐུབ་མི་ནུས་པའི་གནས་སྐབས་ལ་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ། །
"དེ་བས་གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ཁྱད་དུ་གསོད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཚུགས་པར་བྱོས་ཤིག"རྒྱལ་སྲས་ཐོགས་མེད་བཟང་པོ། སྤྱོད་འཇུག་གི་འགྲེལ་པ་ལེགས་བཤད་རྒྱ་མཚོ། ཤིང་དཔར།ཞེས་པ་ལྟར། གོམས་པའམ་ཉམས་ལེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་གནོད་པ་ཚང་མ་ངོ་རྒོལ་མེད་པར་འཇོམས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ལ་གནོད་ཚུགས་མི་ནུས་པའི་གནས་སྐབས་བསྐྱེད་དགོས། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བྱུང་ཡང་སེམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དང་བ་རྙོག་སྟེ་འཁྲུགས་པར་མི་བྱའོ། །
 གཉེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པར་མི་ཚུགས་པ། 
ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་ནི་མི་ཚུགས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་གཞི་རྟེན་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། "འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་མང་པོ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཚོགས་པའི་སྡེ་ཚན་ཉིད་ཀྱི་ཁྲོད་ན་གནས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དང་དེ་སྤོང་ཐབས་ཀྱི་གཉེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱི་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བ་སྟོང་འགྱུར་དུ་བསྐྱེད་ནས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དེ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བར་བསྲན་བཙུགས་པར་བྱ་དགོས་"ཐུབ་བསྟན་ཆོས་གྲགས། སྤྱོད་འཇུག་གི་འགྲེལ་བཤད་རྒྱལ་སྲས་ཡོན་ཏན་བུམ་བཟང་། ཤིང་དཔར།ཞེས་པ་འདིའི་དོན་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་རིགས་མང་པོ་ཚོགས་པའི་ཁྲོད་ན་གནས་པའི་སྐབས་སུ། ཉོན་མོངས་པ་རེ་རེ་སྤོང་ཐབས་ཀྱི་གཉེན་པོ་རྣམ་པ་འབུམ་ཕྲག་མང་པོར་བསྐྱེད་ནས། ཉོན་མོངས་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དེ་ཚོའི་དབང་དུ་མ་སོང་བར་བརྟན་པོར་བཞག་དགོས་པ་ཡིན། དོན་གོང་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་དང་སྡེ་ཚན་ཇི་ཙམ་མང་ན་དེ་དང་སྦྲགས་པའི་གཉེན་པོའི་རྣམ་པ་དེ་ཙམ་བསྐྱེད་དགོས་པ་ཡིན།
གཉེན་པོ་བསྐྱེད་ཚུལ།
"ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྲོད་དེ་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་བུད་མེད་དང་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་མ་རུངས་བའི་སེམས་ཅན་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གནོད་པ་ཆེན་པོ་ཅི་ཙམ་མང་ཞིང་ཉེ་བར་གྱུར་པ་གནས་ན་དེ་ཙམ་དུ་གཉེན་པོ་ལྷག་པར་བསྐྱེད་དེ་བློ་རྣམ་པ་སྟོང་འགྱུར་དུ་སྲན་གཟུགས་པར་བྱ་དགོས་"མཁན་པོ་ཀུན་དཔལ། སྤྱོད་འཇུག་གི་ཚིག་འགྲེལ་འཇམ་དབྱངས་བླ་མའི་ཞལ་ལུང་། ཤིང་དཔར།ཞེས་གསུངས། འདིའི་དོན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་ཁོར་ཡུག་ལ་གནས་པའི་སྐབས་ཏེ། འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་བུད་མེད་དང་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་སེམས་ཅན་མ་རུང་བ་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གནོད་པ་ཆེན་པོ་ཅི་ཙམ་མང་ཞིང་ཉེ་བར་གནས་པ་དེ་ཙམ་དུ། དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གཉེན་པོ་ལྷག་པར་བསྐྱེད་དེ་བློ་རྣམ་པ་སྟོང་འགྱུར་ལ་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པར་གཟུགས་པར་བྱ་དགོས་པ་ཡིན། དོན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཇི་ཙམ་མང་ན་དེ་དང་སྦྲགས་པའི་གཉེན་པོ་དེ་ཙམ་ལྷག་པར་བསྐྱེད་དགོས་པ་ཡིན།
 ཉོན་མོངས་པ་འཇོམ་པའི་ང་རྒྱལ། 
ཉོན་མོངས་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་མི་ཚུགས་པའི་རྣམ་པ་གསུམ་པ་ཡིན་ལ། "ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཏེ་མང་པོ་ཚོགས་པའི་ཁྲོད་ན་གནས་ན་རྣམ་པ་སྟོང་སྟེ་མང་པོར་གཉེན་པོའི་སྲན་གཟུགས་པར་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་ཝ་ལ་སོགས་པར་མང་པོས་སེང་གེ་ལ་མི་ཚུགས་པ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་ཚོགས་ཀྱིས་མི་ཚུགས་པར་བྱའོ། །"རྒྱལ་སྲས་ཐོགས་མེད་བཟང་པོ། སྤྱོད་འཇུག་གི་འགྲེལ་པ་ལེགས་བཤད་རྒྱ་མཚོ། ཤིང་དཔར།ཞེས་གསུངས། འདིའི་དོན་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་མང་པོ་ཚོགས་པའི་ཁོར་ཡུག་ན་གནས་པའི་སྐབས་སུ། གཉེན་པོའི་རྣམ་པ་སྟོང་སྟེ་མང་པོ་སྲན་པོར་གཟུགས་པར་བྱ་དགོས། དཔེར་ན་ཝ་དང་སེམས་ཅན་མང་པོས་སེང་གེ་གཅིག་ལ་གནོད་ཚུགས་མི་ནུས་པ་བཞིན་དུ། ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཚུགས་ཐུབ་མི་ནུས་པར་བྱ་དགོས་པ་ཡིན། འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་ལ་ཁྱད་དུ་བསད་ནས་ཚུར་མི་ཚུགས་ཤིང་ཕར་འཇོམས་པར་འདོད་པས་ཉོན་མོངས་པའི་ང་རྒྱལ་ཞེས་བཏགས་སོ། །
ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་མི་ཚུགས་པ།
"ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ནི་སྡེ་ཚན་ཡིན་ལ་དེའི་ཁྲོད་ན་གནས་པ་ནི་རྣམ་པ་སྟོང་འགྱུར་དུ་བསྲན་བཙུགས་ཏེ་ཤིན་ཏུ་ཡང་བརྟན་པའི་སྟོབས་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། །ཅི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་ཚོགས་ཀྱིས་ཞེས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་ཚུགས་པར་དཀའ་བ་ནི་མི་ཚུགས་པ་སྟེ།"ཤེས་རབ་འབྱུང་གནས་བློ་གྲོས། སྤྱོད་འཇུག་གི་དཀའ་འགྲེལ། ཤིང་དཔར། ཞེས་གསུངས། འདིའི་དོན་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་ནི་སྡེ་ཚན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེའི་ཁྲོད་ན་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གཉེན་པོའི་རྣམ་པ་སྟོང་འགྱུར་དུ་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པར་བསྲན་བཙུགས་ནས་གནས་པ་ཡིན། དེའི་འབྲས་བུ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་ཚུགས་པར་དཀའ་བ་སྟེ་མི་ཚུགས་པ་ཡིན། ཅི་ལྟར་ཡང་ང་རྒྱལ་གྱིས་གདེང་བར་མི་འགྱུར་བ་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། ། 
"རི་དགས་ཚོགས་ཀྱིས་སེང་གེ་བཞིན། ཞེས་ཏེ་ཇི་ལྟར་རི་དགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་རི་དགས་འཁྲུགས་པའི་དབུས་ན་གཟི་བརྗིད་ཆེན་པོ་ཅན་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པས་ནགས་སུ་གནས་པ་ན་རི་དགས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་གནོན་ལ། དེ་དག་གིས་ནི་དེ་ལ་གནོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཚུགས་པར་དཀའ་བར་འགྱུར་བར་རོ། །"ཤེས་རབ་འབྱུང་གནས་བློ་གྲོས། སྤྱོད་འཇུག་གི་དཀའ་འགྲེལ། ཤིང་དཔར།ཞེས་གསུངས། འདིའི་དོན་ནི་ནགས་ཁྲོད་ན་རི་དགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་རྒྱུ་བའི་སྐབས་སུ་རི་དྭགས་མང་པོ་འཁྲུགས་པའི་དབུས་ནས་གཟི་བརྗིད་ཆེན་པོ་ཅན་དུ་གྱུར་པས། ནགས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཚང་མ་རྣམ་པར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ལ། ཁོང་ཚོས་སེང་གེ་ལ་གནོད་པ་བྱ་མི་ནུས་པ་བཞིན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞིག་ལ་ཡང་ཉོན་མོངས་པས་ཚུགས་པར་དཀའ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །
 བསོད་ནམས་རྒྱུན་མི་འཆད་པ། 
མི་ཚུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་བསོད་ནམས་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཡང་ཡོད་དེ། "དེ་ཕྱིན་ཆད་གཉིད་དང་བརྒྱལ་བ་དང་ར་རོ་བ་སོགས་བག་མེད་པའི་དབང་དུ་གྱུར་སྟེ་གསལ་པོར་མི་དྲན་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་བསོད་ནམས་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་དགེ་བའི་འདུན་པ་དང་བཅས་པའི་དུས་ན་ལྟ་ཅི་སྨོས་པའོ། །"དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ། སྤྱོད་འཇུག་གི་རྣམ་བཤད་ཐེག་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ། ཤིང་དཔར།ཞེས་གསུངས་། འདིའི་དོན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞིག་མི་ཚུགས་པས། དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་གཉིད་དང་བརྒྱལ་བ་དང་ར་རོ་བ་སོགས་བག་མེད་པའི་དབང་དུ་གྱུར་ནས་གསལ་པོར་དྲན་པ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང༌། བསོད་ནམས་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་བ་ཡིན། དེ་ལས་གཞན་པ་དགེ་བའི་འདུན་པ་གསལ་བ་དང་བཅས་པའི་དུས་ན་བསོད་ནམས་འཕེལ་བ་ནི་སྨྲ་མི་དགོས་ཀྱང་། དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་ཉོན་མོངས་པས་མི་ཚུགས་པའི་ཁྱད་ཆོས་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟར་མཐའ་ཡས་པའི་བསོད་ནམས་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །
 བསྡུས་དོན། 
མི་ཚུགས་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ནི་སྤྱོད་འཇུག་གི་འགྲེལ་པ་ཁག་ནང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་དང་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་གནད་ཀྱི་ཚིག་ཡིན། སྙིང་སྟོབས་དང་གཉེན་པོའི་སྟོབས། ཉོན་མོངས་པ་འཇོམ་པའི་ང་རྒྱལ་བཅས་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བཤད་ཡོད་ཅིང། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞིག་གིས་ཚུལ་འདི་དག་བསྐྱེད་ནས་རང་བཞིན་གྱི་ཉོན་མོངས་པས་མི་ཚུགས་པའི་གདེང་རྙེད་ན། དེའི་ཚེ་གཞན་གྱིས་གནོད་ཚུགས་མི་ནུས་པས། སེང་གེ་ལ་རི་དྭགས་ཚང་མས་གནོད་ཚུགས་མི་ནུས་པ་བཞིན་ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ནུས་ཀྱང་གནོན་ཚུགས་མི་ནུས་པའི་མཚན་ཉིད་འདི་ལ་མི་ཚུགས་ཞེས་འབོད་དོ། །
 ལུང་ཁུངས།