ནགས་ཤོད་སྟག་ཕུའི་ཨར་གཞས་

སྟག་ཕུའི་ཨར་གཞས། ནགས་ཤོད་སྟག་ཕུའི་ཨར་གཞས་ནི་བོད་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་ནགས་ཤོད་ (ད་ལྟའི་ནག་ཆུ་ས་ཁུལ་གྱི་འབྲི་རུ་རྫོང་) ཁུལ་དུ་དར་བའི་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་ལས་གཞས་དང་། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས། སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཉིང་ཁུ་བཅས་གཅིག་ཏུ་འདུས་པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གཞས་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་ཞིག་ཡིན། འདི་ནི་བོད་ཀྱི་ཨར་གཞས་ཀྱི་ནང་ནས་རྩོམ་རྩལ་དང་བརྗོད་བྱའི་ཟབ་ཚད་གང་ཅིའི་ཐད་ནས་ "རྩེ་མོ་" ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་བརྩི་བ་ཡིན།
  བྱུང་འཕེལ་ལོ་རྒྱུས། 
སྟག་ཕུའི་ཨར་གཞས་འདི་ནི་བོད་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ལྕགས་སྤྲེལ་(སྤྱི་ལོ་ 1920)ལོར་ཁྱབ་བདག་སྟག་ཕུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྐུ་ཕྲེང་ བརྒྱད་པ་པདྨ་བཛྲ་(མཚན་གཞན་བསྟན་པའི་དངོས་གྲུབ་ 1858–1937)མཆོག་གིས་ནགས་ཤོད་སྒྲུབ་སྡེ་དགོན་ཕྱག་འདེབས་དང་གསར་བཞེངས་གནང་སྐབས་ལྗགས་རྩོམ་མཛད་ཡོད།
ཐོག་མར་ཨར་པོ་བ་(གྱང་རྡུང་མཁན་)རྣམས་ཀྱིས་ལས་ཀའི་ངལ་དུབ་སེལ་བ་དང་། ཨར་ལས་ཀྱི་འགྲོས་དང་སྟངས་སྟབས་གཅིག་ཏུ་སྒྲིག་ཆེད་ལས་གཞས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བརྩམས་པ་ཞིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་སྟག་ཕུ་རིན་པོ་ཆེས་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་ལས་གཞས་དེ་དག་གཞིར་བཞག་ཐོག་རྒྱལ་བའི་གསུང་རབ་ཀྱི་ནང་དོན་སྙན་ངག་གི་ལམ་ནས་བསྡུས་ཏེ་འཁྲབ་གཞས་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར་གནང་ཡོད།
ཨར་གཞས་འདི་ནི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་དུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པར། ༡༩༢༠ ལོ་ནས་ ༡༩༣༣ ལོ་བར་**ལོ་ངོ་བདུན་གྱི་རིང་**ལ་ལེའུ་ ༣༡ ཙམ་རིམ་བཞིན་ལྗགས་རྩོམ་གནང་སྟེ་འཐུས་སྒོ་ཇེ་ཚང་དུ་བཏང་བས་དར་ཁྱབ་ཆེན་པོ་བྱུང་།
ལས་གཞས་ནས་དམངས་གཞས་སུ་དར་སྟངས། ཐོག་མར་དགོན་པ་བཞེངས་སྐབས་ཀྱི་ལས་གཞས་ཤིག་ཡིན་ནའང་། རིམ་བཞིན་དམངས་ཁྲོད་དུ་ཁྱབ་སྟེ་བག་སྟོན་དང་། དུས་ཆེན། སྤྲོ་ཚོགས། ཁང་གསོལ་སོགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་འཁྲབ་སྟོན་བྱ་རྒྱུ་མེད་ན་མེད་ཐབས་མེད་པ་ཤིག་ཏུ་གྱུར། བརྒྱུད་འཛིན་ཐད་ལ་མཚོན་ན། སྟག་ཕུ་རིན་པོ་ཆེའི་དངོས་སློབ་དགེ་རྒན་སྤྱི་སྟེང་ལྷག་པ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་གྲགས་པ་ (༡༨༩༣-༡༩༦༧) མཆོག་གིས་དམངས་ཁྲོད་དུ་ཨར་བཞེས་སློབ་ཁྲིད་དང་དར་སྤེལ་ཤུགས་ཆེ་གནང་བས་ནགས་ཤོད་སྟོད་སྨད་ཡོངས་ལ་ཁྱབ་པ་བྱུང་ཡོད། ཉམས་རྒུད་དང་སླར་གསོ།༡༩༥༩ ལོའི་དམངས་གཙོ་བཅོས་བསྒྱུར་དང་། ལྷག་པར་དུ་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ (༡༩༦༦-༡༩༧༦) སྐབས་ "རྙིང་བཞི་གཏོར་བའི་" ལས་འགུལ་འོག་ཨར་བཞེས་དང་རས་པ་སོགས་དམངས་ཁྲོད་རིག་གནས་རྣམས་རྩ་བརླག་ཏུ་འགྲོ་ཉེན་བྱུང་། སླར་གསོ། ༡༩༨༠ ལོ་ནས་བཟུང་སྲིད་ཇུས་ལྷུག་ཏུ་བཏང་རྗེས། **རི་དབང་རིན་པོ་ཆེ་**དང་**གྲུབ་དབང་དཀོན་མཆོག་ཆོས་བཟང་**རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་ཐུགས་འགན་བཞེས་ཏེ། ཉམས་ལ་ཉེ་བའི་ཨར་བཞེས་ཀྱི་ཚིག་དང་གདངས་རྣམས་མྱུར་སྐྱོབ་དང་སླར་གསོ་མཛད།

  ཨར་གཞས་ལེའུའི་གྲངས་ཚད། 

 ས་བཅད།  ལེའུ་ཨང་།  ལེའུའི་མིང་།༡. ལྕགས་སྤྲེལ་ལོའི་ཨར་གཞས།ཐོས་གྲོལ་རྣ་བའི་བདུད་རྩི། ལེའུ་དང་པོ།  སྲིད་པ་དང་པོ་མ་ཆགས། ལེའུ་གཉིས་པ།  སྟེང་གི་ཕྱོགས་ལ་རིག་འཛིན་བླ་མས་བསྐོར། ལེའུ་གསུམ་པ།  ནགས་ཤོད་ལུང་པའི་མཐིལ་ལ། ལེའུ་བཞི་པ།  ཡུལ་གཅིག་ནགས་ཤོད་ལུང་པ། ལེའུ་ལྔ་པ།  ལམ་གྱི་གཞི།༢.ཆུ་ཁྱི་ལོའི་ཨར་གཞས།ཐོས་པ་ཀུན་གྲོལ། ལེའུ་དང་པོ།  བསྐལ་བ་དང་པོ་མ་ཆགས། ལེའུ་གཉིས་པ།  རྒྱལ་རི་རིན་ཆེན། ལེའུ་གསུམ་པ།  བསྐལ་བ་ཆགས་པ། ལེའུ་བཞི་པ།  དབང་གི་རྒྱལ་པོ། ལེའུ་ལྔ་པ།  བློ་སྦྱོང་ཚིག་བརྒྱད་མ།༣.ཆུ་ཕག་ལོའི་ཨར་གཞས།ཐོས་དོན་ལྡན་པ། ལེའུ་དང་པོ།  བསྟན་པ་སྔ་དར་གྱི་དུས། ལེའུ་གཉིས་པ།  ཁྲི་གདུགས་ཉི་མ།༤.ཤིང་བྱི་ལོའི་ཨར་གཞས།དགའ་སྐྱིད་འཛོམས་པའི་བྲོ་གླུ། ལེའུ་དང་པོ།  བསྐལ་བ་ཡར་གྱི་ཡར་ཐོག་རིང་མོ། ལེའུ་གཉིས་པ།  ཨེ་མ་ཧོ་དེ་ཡ་ཧོ།

 སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས།  

ཚིག་གི་མཛེས་རྒྱན་: ཨར་གཞས་ཀྱི་ཚིག་རྣམས་སྙན་ངག་གི་རྒྱན་དང་། མངོན་བརྗོད་ཀྱི་བརྡ་ཡིས་སྤུད་པར་བརྟེན་རྩོམ་རྩལ་ཤིན་ཏུ་མཐོ་བ་དང་། དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་གོ་བདེ་བའི་ཁྱད་ཆོས་གཉིས་ཀ་ལྡན།
ལུས་ངག་ཟུང་འབྲེལ་: ཨར་གཞས་འདི་ནི་ཚིག་གི་འགྲོས་དང་། ལུས་ཀྱི་སྟངས་སྟབས། གྱང་རྡུང་བའི་བེད་ཤུགས་བཅས་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པ་ཞིག་ཡིན།
མཚོན་དོན་སྒྱུ་རྩལ་: ཨར་ལས་ཀྱི་ལག་ཆ་རྣམས་ལྷ་དང་ཆོས་ཀྱི་མཚོན་དོན་དུ་བཀོད་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། གྱང་འཛུག་པ་ནི་སྟག་སེང་ཁྱུང་འབྲུག་གི་དགེ་མཚན་འབར་བ་དང་། ཨར་པོ་བ་རྣམས་ནི་ལྷ་སྲིན་སྡེ་བརྒྱད་ལས་ལ་མགྱོགས་པ་ལྟ་བུར་མཚོན་ཡོད།
 དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ། 

སྟག་ཕུ་པདྨ་བཛྲ། 《ཁྱབ་བདག་སྟག་ཕུ་བ་ཆེན་པོ་པདྨ་བཛྲ་གྱི་གསུང་ལས་ཨར་བཞེས་ཀྱི་རིམ་པ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡེབས་པ།》
《མདོ་ཁམས་ནགས་ཤོད་འབྲི་རུའི་ལོ་རྒྱུས།》
《ནགས་ཤོད་འབྲི་རུའི་སྒྱུ་རྩལ་སྟེང་དཀར་རས་པ་དང་སྟག་ཕུའི་ཨར་གཞས།》
《སྟག་ཕུའི་ཨར་གཞས་ལེའུ་དགུ་པ་དབང་གི་རྒྱལ་པོའི་འགྲེལ་བ།》
སུམ་པ་རྒྱལ་ཕྲན། 《ཨར་བཞེས་ཀྱི་སྔོན་གླེང་དང་བྱུང་རབས།》
འབྲེལ་ཡོད་དཀར་ཆག: ནགས་ཤོད། | འབྲི་རུ་རྫོང་། | སྟག་ཕུ་པདྨ་བཛྲ། | བོད་ཀྱི་ཨར་གཞས།