མཚོ་སྣ་དགོན་རྩེ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་

'''མཚོ་སྣ་དགོན་རྩེ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ།''' (༡༩༦༧-༢༠༡༤) མཚན་དངོས་'''རྗེ་བཙུན་བསྟན་འཛིན་འཇམ་དཔལ་དབང་ཕྱུག་'''གམ་སྲིད་དོན་གྱི་ལས་རིམ་ནང་'''ཊི་ཇི་རིན་པོ་ཆེ་''' (T.G. Rinpoche) ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ཁོང་ནི་ཨ་རུ་ཎ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་མོན་ཡུལ་དང་། ཧི་མ་ལ་ཡའི་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་ནང་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེ་བའི་བླ་མ་ཞིག་དང་སྲིད་དོན་གྱི་དབུ་ཁྲིད་ཅིག་ཡིན། 1 ཁོང་ནི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་དགེ་ལུགས་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཀྱི་བླ་སྤྲུལ་མཐོ་གྲས་ཤིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། མོན་པ་མི་རིགས་ཀྱི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་དང་མངའ་སྡེའི་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བའི་བར་ཟམ་པ་ལྟ་བུའི་ནུས་པ་བཏོན་གནང་ཡོད། 1

 སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་དང་བྱུང་རིམ། 
མཚོ་སྣ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་ཕྲེང་གི་འབྱུང་ཁུངས་ནི་དུས་རབས་༢ པའི་རྒྱ་གར་གྱི་གྲུབ་ཆེན་'''སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་'''ལ་གཏུགས་ཡོད། 5 སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་ནང་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་རྗེས་སུ་བཀའ་གདམས་པའི་དགེ་བཤེས་ཉོ་སྟོན་ཆོས་འབར་སོགས་བྱུང་བ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་དུས་སུ་'''མཚོ་སྣ་བ་ཤེས་རབ་བཟང་པོ་'''བྱུང་བ་ནས་མཚོ་སྣ་རིན་པོ་ཆེའི་མཚན་གནས་ཆགས། 2 ཁོང་གིས་མཛད་པའི་《འདུལ་བ་མཚོ་ཊཱིཀ་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་》ནི་དགེ་ལུགས་པའི་འདུལ་བའི་གཞུང་ཆེན་གལ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཏུ་བརྩི། 5

སྐུ་ཕྲེང་༡༢ པ་ཐུབ་བསྟན་འཇམ་དཔལ་དབང་ཕྱུག་ (༡༩༠༣-༡༩༦༦) ནི་ཨ་རུ་ཎ་ཅལ་གྱི་མོར་ཤིང་དུ་འཁྲུངས་པ་དང་། ཁོང་གིས་༡༩༦༥ ལོར་འབུམ་སྡེ་ལར་དགོན་རྩེ་དགའ་ལྡན་རབ་རྒྱས་གླིང་ཕྱག་བཏབ། 5

 སྐུ་ཚེའི་སྟོད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་དང་སློབ་གཉེར། 
སྐུ་ཕྲེང་༡༣ པ་བསྟན་འཛིན་འཇམ་དཔལ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་༡༩༦༧ ལོའི་ཟླ་༨ ཚེས་༡༩ ཉིན་ཨ་རུ་ཎ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་རྟ་དབང་རྫོང་གི་ཤེས་རོ་ (Shyro) གྲོང་ཚོར་སྐུ་འཁྲུངས། 1 ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་མཚོ་སྣ་རིན་པོ་ཆེའི་ཡང་སྲིད་དུ་ངོས་འཛིན་གནང་། 9

༡༩༧༤ ལོའི་ཟླ་༢ ཚེས་༦ ཉིན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ལྷོ་ཕྱོགས་མོན་གྷོ་འབྲས་སྤུངས་བློ་གསལ་གླིང་གྲྭ་ཚང་དུ་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔར་གསན་བསམ་གནང་། ༡༩༩༦ ལོའི་ཟླ་༡༠ ཚེས་༨ ཉིན་དགེ་ལུགས་པའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་མཚན་གནས་མཐོ་ཤོས་'''དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པ་''' (Docotorate in Buddhist Philosophy) དམ་བཅའ་བཞག་གནང་མཛད། དེ་བཞིན་ཁོང་ལ་'''ཧོ་ཐོག་ཐུ་'''ཞེས་པའི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་གནས་མཐོན་པོ་ཡོད།

 ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། 
ཁོང་གིས་འབུམ་སྡེ་ལའི་དགོན་རྩེ་དགའ་ལྡན་རབ་རྒྱས་གླིང་དགོན་པའི་འགན་བཞེས་ཏེ། དགོན་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་གསར་བཞེངས་གནང་བ་དང་། དེ་ཉིད་༡༩༩༧ ལོའི་ཟླ་༡༠ པར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་རབ་གནས་མཛད།  དེ་བཞིན་རྒྱལ་མཚམས་ཉེ་འགྲམ་གྱི་གོར་སམ་མཆོད་རྟེན་ (Gorsam Stupa) ཉམས་གསོ་དང་། ལུམ་ལར་འཇིག་རྟེན་ཞི་བདེའི་ཆེད་དུ་སྒྲོལ་མའི་སྐུ་བརྙན་མཐོ་ཚད་ཕི་ཊི་༨༥ ཅན་བཞེངས་སྐྲུན་གནང་བ་སོགས་མོན་ཡུལ་གྱི་རིག་གནས་དང་ཆོས་ལུགས་སྲུང་སྐྱོབ་ལ་མཛད་རྗེས་ཆེན་པོ་བཞག་ཡོད།

 སྲིད་དོན་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ། 
མཚོ་སྣ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་ཨ་རུ་ཎ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་སྲིད་དོན་ནང་མཛད་རྗེས་ཆེ་བའི་དབུ་ཁྲིད་ཅིག་ཡིན། ༡༩༩༥ ལོ་ནས་༢༠༠༩ ལོ་བར་ལོ་ངོ་བཅུ་བཞིའི་རིང་ལུམ་ལ་ (Lumla) འདེམས་ཁུལ་ནས་མངའ་སྡེའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིར་ (MLA) ཐེངས་གསུམ་བསྟུད་མར་འདེམས་ཐོན་བྱུང་།
ལས་འགན།ལས་ཁུངས་དང་བྱེད་སྒོ།མཛད་རྗེས་གཙོ་བོ།མངའ་སྡེའི་བློན་ཆེན།ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཆམ།ཨ་རུ་ཎ་ཅལ་འདི་ཉིད་ཆོས་ལུགས་དང་ཁོར་ཡུག་གི་ཡུལ་སྐོར་ལྟེ་གནས་སུ་བཟོས། 1མངའ་སྡེའི་བློན་ཆེན།བཟོ་ལས་དང་ལག་ཤེས།མོན་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་འཐག་ལས་དང་ལག་ཤེས་ཡར་རྒྱས་བཏང་། 1ཚོགས་གཙོ།ཆོས་རིག་ལས་ཁུངས་ (DoKA)མངའ་སྡེའི་ནང་ཆོས་རིག་སྲུང་སྐྱོབ་དང་འཛིན་སྐྱོང་གནང་། 9ཚོགས་གཙོ།ཆུ་གློག་ཡར་རྒྱས་ཚོགས་པ།ཁོར་ཡུག་དང་མཐུན་པའི་ཆུ་གློག་གི་སྲིད་ཇུས་ལ་ལམ་སྟོན་གནང་། 1

 མོན་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་ལས་འགུལ། 
༢༠༠༣ ལོར་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་'''མོན་རང་སྐྱོང་ཁུལ་དགོས་འདུན་ཚོགས་ཆུང་''' (Mon Autonomous Region Demand Committee - MARDC) བཙུགས་ཏེ། མོན་པ་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་རིག་གནས་སྲུང་སྐྱོབ་ཆེད་རྒྱ་གར་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་དོན་ཚན་དྲུག་པའི་འོག་རང་སྐྱོང་ཁུལ་དགོས་པའི་ལས་འགུལ་ཤུགས་ཆེ་སྤེལ། 11

 ཤེས་ཡོན་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཕན་བདེ། 
ཁོང་གིས་'''ཤེས་རབ་བཟང་པོ་ཚོགས་པ་''' (Sherab Sangpo Society) བཙུགས་ཏེ། དྭ་ཕྲུག་དང་ཉམ་ཐག་རྣམས་ལ་སློབ་གཉེར་དང་། རྒན་གསོ་ཁང་། སྨན་ཁང་སོགས་སྤྱི་ཚོགས་ཕན་བདེའི་ལས་གཞི་མང་པོ་སྤེལ། 1

 ** CIHCS བསྟི་གནས་ཁང་:** ༢༠༠༣ ལོར་ད་ལྷུང་ (Dahung) དུ་'''ཧི་མ་ལ་ཡའི་རིག་གནས་གོ་སྒྲིག་བསྟི་གནས་ཁང་''' (Central Institute of Himalayan Culture Studies) ཕྱག་བཏབ། འདི་ཉིད་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་རིག་གཞུང་ལྷན་ཁང་གི་འོག་རང་སྐྱོང་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་ངོ་བོར་ཆགས། 12
 ཞི་བ་ལྷ་སློབ་གྲྭ་: འབུམ་སྡེ་ལར་ཉམ་ཐག་དང་དྭ་ཕྲུག་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དུ་'''ཞི་བ་ལྷ་སློབ་གྲྭ་''' (Shanti Deva School) བཙུགས་ནས་རིན་མེད་སློབ་སྦྱོང་གི་མཐུན་རྐྱེན་བསྐྲུན།

 རྒྱལ་སྤྱིའི་མཛད་འཕྲིན། 
༢༠༠༠ ལོའི་ཟླ་༨ པར་ཨ་རིའི་ནིའུ་ཡོག་ཏུ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཁང་དུ་ཚོགས་པའི་'''སྟོང་ལོ་གསར་པའི་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་ལྷན་ཚོགས་''' (Millennium UN World Peace Summit) ཐོག་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཀྱི་ནང་པའི་སྐུ་ཚབ་ཐོག་མ་གནང་སྟེ་ཞུགས། 13 ཁོང་གིས་དེར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་གསུང་འཕྲིན་སྒྲོག་སྦྱང་གནང་བར་རྒྱལ་སྤྱིའི་དབུ་ཁྲིད་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་བརྗོད་ཆེན་པོ་ཐོབ།

 སྐུ་གཤེགས་པ། 
༢༠༡༤ ལོའི་ཟླ་༥ ཚེས་༡༦ ཉིན་དགུང་གྲངས་༤༧ ཐོག་ལྡི་ལི་གསར་པའི་རང་གི་སྲིང་མོའི་བཞུགས་ཤག་ཏུ་གློ་བུར་དུ་སྐུ་གཤེགས།  ཁོང་གི་སྐུ་གདུང་འབུམ་སྡེ་ལར་གདན་ཞུ་བྱས་ཏེ་ཟླ་༥ ཚེས་༢༧ ཉིན་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་མྱ་ངན་ཞུ་སྒོ་དང་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་རྒྱ་ཆེན་དང་བཅས་ཞུགས། 14