དཔལ་སྦྱོར་བ་ཡན་ལག་དྲུག་པ་ཞེས་བྱ་བ།

«སྦྱོར་བ་ཡན་ལག་དྲུག་པ་ཞེས་བྱ་བ།» ཞེས་པ་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཆེན་པོ་ཡེ་ཤེས་ཞབས་(Jñānapāda)ཀྱིས་སྤྱི་ལོ་༨༠༠ལོར་བརྩམས་པའི་རྫོགས་རིམ་གྱི་གཞུང་ཞིག་ཡིན། གཞུང་འདིས་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་དགོངས་པ་ལྟར་སྦྱོར་བ་ཡན་ལག་དྲུག་གི་ཉམས་ལེན་ཐབས་ལམ་གསལ་པོར་བཀྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། ཡན་ལག་དྲུག་པོ་ནི་སོ་སོར་སྡུད་པ། བསམ་གཏན། སྲོག་རྩོལ། འཛིན་པ། རྗེས་སུ་དྲན་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་བཅས་སོ། །གཞུང་འདི་བོད་དུ་ཡེ་ཤེས་ཞབས་ལུགས་ཀྱི་གཞུང་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། གསང་སྔགས་རྫོགས་རིམ་གྱི་ཉམས་ལེན་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད། 

 གཞུང་གི་གནས་ཚུལ་གནད་བསྡུས། 
 མཚན་བྱང་ཆ་ཚང་། སྦྱོར་བ་ཡན་ལག་དྲུག་པ་ཞེས་བྱ་བ།
 མཛད་པ་པོ། སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་ཞབས།(སཾསྐྲྀཏ། Jñānapāda, Buddhajñāna, Buddhaśrījñāna)
 བརྩམས་པའི་དུས་རབས། སྤྱི་ལོ་༨ཚམ་ནས་༩པའི་བར།(སྤྱི་ལོ་༧༧༠-༨༢༠ཙམ།)
 བརྗོད་བྱ། རྣལ་འབྱོར་བླ་མེད་ཀྱི་རྫོགས་རིམ། སྦྱོར་བ་ཡན་ལག་དྲུག་གི་ཉམས་ལེན།
 གཞུང་ཚད། ཤློ་ཀ་སུམ་ཅུ་ཙམ།
 ལུགས། ཡེ་ཤེས་ཞབས་ལུགས།(གསང་འདུས་འགྲེལ་བཤད་ཀྱི་ལུགས་གཉིས་ལས་གཅིག)

 མཛད་པ་པོ་ངོ་སྤྲོད། 
སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་ཞབས་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། སྤྱི་ལོ་༧༧༠ནས་༨༢༠བར་བཞུགས་པ་དང་། དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་ལུགས་གཉིས་ལས་གཅིག་གི་བཞེད་པ་མཁན་དུ་གྲགས། ཁོང་གི་མཚན་ལ་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས།(Buddhajñāna) སངས་རྒྱས་དཔལ་ཡེ་ཤེས།(Buddhaśrījñāna)སོགས་ཀྱང་ཐོགས།
ཡེ་ཤེས་ཞབས་ནི་དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་གྲྭ་ཚང་གི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་དང་། བལ་ཧི་ཀ་པཱ་ད་དང་དཔཱ་ལི་ཏ་པཱ་ད་སོགས་ཀྱི་སློབ་མར་གྱུར། ཁོང་ལ་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ཀྱི་ཞལ་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་བྱུང་ཞིང་། དེའི་ཚེ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་མཐོང་སྣང་ཐོབ་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུད་ཀྱི་དགོངས་པ་ཟབ་མོ་རྟོགས་པར་བཞེད། །
ཡེ་ཤེས་ཞབས་ཀྱིས་གཞུང་མང་པོ་བརྩམས་པ་ལས། གལ་ཆེ་ཤོས་ལ་ཁ་གདམས་(Mukhāgama)དང་བདག་གི་སྒྲུབ་ཐབས་ལ་འཇུག་པ།(Ātmasādhanāvatāra)སོགས་ཡོད། ཁོང་ནི་དཔལ་བི་ཀྲ་མ་ཤཱི་ལའི་གྲྭ་ཚང་གི་མཁན་པོ་དང་པོ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་པཱ་ལའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བླ་མ་དམ་པ་ཡང་ཡིན་པར་བཞེད། །

 གཞུང་བརྩམས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་ལོ་རྒྱུས་རྒྱབ་ལྗོངས། 
གཞུང་འདི་བརྩམས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྫོགས་རིམ་གྱི་དགོངས་པ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཆེད་ཡིན། གསང་འདུས་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས་སྦྱོར་བ་ཡན་ལག་དྲུག་གི་ཉམས་ལེན་གསུངས་ཡོད་ཀྱང་། རྒྱས་པར་བཀྲལ་བ་མེད་པས། ཡེ་ཤེས་ཞབས་ཀྱིས་རྒྱུད་ཕྱི་མའི་དགོངས་པ་གཞིར་བཟུང་སྟེ་གཞུང་འདི་བརྩམས།
དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་རྒྱ་གར་ནང་དུ་གསང་སྔགས་ཀྱི་སྲོལ་མང་པོ་དར་རྒྱས་སུ་སོང་བའི་སྐབས། དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ནི་རྣལ་འབྱོར་བླ་མེད་ཀྱི་རྒྱུད་གཙོ་བོ་ཞིག་ཏུ་གྲགས། གསང་འདུས་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་ལ་ལུགས་ཆེན་པོ་གཉིས་བྱུང་སྟེ། གཅིག་ནི་ཡེ་ཤེས་ཞབས་ལུགས་(Jñānapāda tradition)ཡིན་ཞིང་། གཞན་ཞིག་ནི་འཕགས་ལུགས་(Ārya tradition)ཡིན། ཡེ་ཤེས་ཞབས་ལུགས་ནི་སྔ་མ་ཡིན་པར་བཞེད། །

 གཞུང་གི་ས་བཅད་དམ་ནང་དོན། 
གཞུང་འདི་ནི་བསྐྱེད་རིམ་དང་རྫོགས་རིམ་གཉིས་ཀའི་ཉམས་ལེན་བསྟན་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། ཡན་ལག་དྲུག་པོའི་གོ་རིམ་བཞིན་བསྒོམ་དགོས་པར་གསུངས། གཞུང་གི་མགོ་ཐོག་ཏུ་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་འགོ་བརྩམས་པ་ནི། ཡེ་ཤེས་ཞབས་ལུགས་ཀྱི་གཙོ་བོ་འཇམ་དཔལ་རྡོ་རྗེ།(Mañjuvajra)ཡིན་པས་སོ། །

 ཡན་ལག་དང་པོ། སོ་སོར་སྡུད་པ།(pratyāhāra) 
སོ་སོར་སྡུད་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་རྣམས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལས་བཀུག་ནས་ཡང་དག་པར་དུལ་བར་བྱེད་པའོ། །ཡང་ན་ཡུལ་རྣམས་ལྷའི་རང་བཞིན་དུ་གཟུང་བ་ཡང་སོ་སོར་སྡུད་པ་ཞེས་བྱ། འདི་ལ་བརྟེན་ནས་དབང་པོའི་རྣམ་ཤེས་ལྔ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་སྟེ། ནང་དུ་ཞུགས་པར་བྱེད། །

 ཡན་ལག་གཉིས་པ། བསམ་གཏན།(dhyāna) 
བསམ་གཏན་ནི་སོ་སོར་སྡུད་པའི་རྗེས་སུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ལྷ་ཉིད་དུ་བསྒོམ་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་འདིའི་ཡན་ལག་ལྔ་ཡོད་དོ། །
༡) རྣམ་པར་རྟོག་པ། སྣོད་དང་བཅུད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེར་བརྟགས་པ།
༢) རྣམ་པར་དཔྱོད་པ། དེ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་པ་བྱེད་པ།
༣) དགའ་བ། ལྷ་ཉིད་དུ་དམིགས་ཤིང་ཡིད་བདེ་བ།
༤) བདེ་བ། དགའ་བ་བསྒོམས་པས་ལྷ་ལ་སེམས་ཟིན་པ།
༥) སེམས་རྩེ་གཅིག་པ། ཡི་དམ་ལྷ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་བཅས་བསམ་གཏན་ཡན་ལག་ལྔ་པོ་འདི་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའོ། །

 ཡན་ལག་གསུམ་པ། སྲོག་རྩོལ།(prāṇāyāma) 
སྲོག་རྩོལ་ལ་སོགས་པ་ནས་རྫོགས་རིམ་བསྒོམ་པའི་རིམ་པ་འགོ་ཚུགས། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་འབྱུང་བ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སྲོག་རྩོལ་ཐུར་དུ་རྒྱུ་བའི་བྱ་བ་བྱས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་རྡོ་རྗེའི་སྣ་རྩེར་ཕབ་པའོ། །ཐིག་ལེའི་སྦྱོར་བ་འདིས་སྲོག་རླུང་ཕྱི་རོལ་དུ་རྒྱུ་བ་ཟློག་པར་བྱེད། རོ་མ་དང་རྐྱང་མའི་རླུང་དབུ་མར་འཇུག་པར་བྱེད། །

 ཡན་ལག་བཞི་པ། འཛིན་པ།(dhāraṇā) 
སྙིང་གར་མཾ་ཡིག་བསམས་ཏེ་དེའི་ཐིག་ལེ་ལ་སྲོག་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བསྒོམས་པས། གཟུང་འཛིན་སྲོག་རྩོལ་དང་བཅས་པ་ཉམས་པའི་ཕྱིར། སྟོང་ཉིད་དང་རོ་གཅིག་པས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ལ་སྲོག་རླུང་བརྟན་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་འཛིན་པའོ། །འཛིན་པའི་རྗེས་ལ་རྟགས་ལྔ་མཐོང་བར་འགྱུར་ཏེ། སྨིག་རྒྱུ། དུ་བ། སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར། མར་མེ། སྤྲིན་མེད་པའི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་བཅས་སོ། །

 ཡན་ལག་ལྔ་པ། རྗེས་སུ་དྲན་པ།(anusmṛti) 
སྲོག་རྩོལ་དང་བཅས་པའི་སེམས་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་སེམས་བརྟན་པར་གྱུར་པའི་ཚེ། སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུས་བསྒོམས་པའི་ལྷ་དྲན་ཏེ། སྒོམ་པ་པོས་འོད་ཟེར་སྤྲོ་བར་བྱེད་པ་ནི་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །འོད་དེ་དང་བཅས་པའི་བ་སྤུའི་བུ་ག་རེ་རེ་རྣམས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ལྷའི་རང་བཞིན་དུ་སྤྲོས་པའོ། །དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ལས། "བརྟན་པ་རིན་ཆེན་སྤྲོ་བར་བྱ། །མི་བརྟན་པས་ནི་སྤྲོ་མི་བྱ།"ཞེས་གསུངས།

 ཡན་ལག་དྲུག་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན།(samādhi) 

ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་སྤྲོས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ལྷ་རྣམས་འོད་དུ་བྱས་ནས། འོད་ཟེར་རྣམས་ཀྱང་སྟོང་པ་དང་སྙིང་རྗེ་མི་ཕྱེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་བསྡུས། སྐད་ཅིག་གིས་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །འདི་ནི་ཡན་ལག་དྲུག་གི་མཐར་ཐུག་གི་འབྲས་བུ་སྟེ། སྟོང་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་ཟུང་འཇུག་གི་ངང་དུ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་མྱུར་བ་ལྷད་མེད་དུ་འཆར་བའོ། །

 ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས། 
གཞུང་འདིའི་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོ་ནི། ༡) བསྐྱེད་རིམ་དང་རྫོགས་རིམ་གཉིས་ཆར་ཡན་ལག་དྲུག་གི་ཁོངས་སུ་བསྡུས་པ། བསམ་གཏན་ཡན་ལག་ལྔ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པར་གཏོགས་ཤིང་། སྲོག་རྩོལ་ནས་བཟུང་རྫོགས་པའི་རིམ་པར་གཏོགས།
༢) འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེ་གཙོ་བོར་བཟུང་བ། ཡེ་ཤེས་ཞབས་ལུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་འཇམ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་(Mañjuvajra)སེར་པོ་ཞལ་གསུམ་ཕྱག་དྲུག་པ་གཙོ་བོར་བཞག
༣) རྫོགས་རིམ་གྱི་ཉམས་ལེན་ལ་ཐིག་ལེའི་སྦྱོར་བ་དང་ཕྲ་མོའི་སྦྱོར་བ་གཙོ་བོར་བསྟན་པ།
༤) རྒྱུད་ཕྱི་མའི་ལུང་དྲངས་ཏེ་མཐའ་དཔྱད་བྱས་པ། གཞུང་གི་ཁུངས་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ནས་བཀོལ།
༥) རྟགས་ལྔ་གསལ་བར་བཀྲལ། འཛིན་པའི་སྐབས་སུ་སྨིག་རྒྱུ། དུ་བ། སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར། མར་མེ། སྤྲིན་མེད་པའི་ནམ་མཁའ་སོགས་ཀྱི་རྟགས་བྱུང་ཚུལ་བཤད།

 ཤུགས་རྐྱེན་དང་འཕྲིན་ལས། 
གཞུང་འདིས་བོད་ཀྱི་རྒྱུད་སྡེའི་ཉམས་ལེན་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས། ཡེ་ཤེས་ཞབས་ལུགས་བོད་དུ་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོ་རིན་ཆེན་བཟང་པོས་དང་པོར་འདྲེན་པ་དང་། སློབ་དཔོན་ཨ་ཏི་ཤའི་སྐབས་སུ་ཡང་དར་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་། སྨྲི་ཏི་པཎྜི་ཏས་ཁམས་ཡུལ་དུ་ཡེ་ཤེས་ཞབས་ལུགས་རྒྱ་ཆེར་བསྟན།
སྦྱོར་བ་ཡན་ལག་དྲུག་གི་ཉམས་ལེན་འདི་ཕྱིས་སུ་དུས་འཁོར་རྒྱུད་ཀྱི་རྫོགས་རིམ་གྱི་སྦྱོར་དྲུག་དང་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་བྱུང་། དུས་འཁོར་གྱི་སྦྱོར་དྲུག་ཀྱང་སོ་སོར་སྡུད་པ། བསམ་གཏན། སྲོག་རྩོལ། འཛིན་པ། རྗེས་དྲན། ཏིང་འཛིན་བཅས་ཡིན། ཇོ་ནང་པའི་བླ་མ་རྣམས་ཀྱིས་དུས་འཁོར་གྱི་སྦྱོར་དྲུག་དར་སྤེལ་བཀྲལ།

བོད་ཀྱི་གྲྭ་སའི་སློབ་གཉེར་ཁྲོད་དུ་གསང་འདུས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་གཙོ་བོར་འཕགས་ལུགས་གྲགས་ཆེ་ཡང་། ཡེ་ཤེས་ཞབས་ལུགས་ཀྱང་བརྒྱུད་པ་མ་ཆད་པར་བཞུགས། དགེ་ལུགས། ས་སྐྱ། བཀའ་བརྒྱུད་སོགས་ཀྱི་གྲྭ་ཚང་ཁག་ལ་ལུགས་གཉིས་ཀའི་བརྒྱུད་པ་བཞུགས།

 པར་གཞི་ཁག 

 སྡེ་དགེ་པར་མ། བསྟན་འགྱུར་རྒྱུད་འགྲེལ། ཏོ་ཧོ་ཀུ་ཨང་། 1520
 པེ་ཅིང་པར་མ།
 སྣར་ཐང་པར་མ།
 ཅོ་ནེ་པར་མ།

 ད་དུང་གཟིགས། 
 དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད།
 ཡེ་ཤེས་ཞབས།
 རྫོགས་པའི་རིམ་པ།
 དུས་འཁོར་གྱི་སྦྱོར་དྲུག
 བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ།

 དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ། 
 འགོས་ལོ་ཙཱ་བ་གཞོན་ནུ་དཔལ། དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ། (The Blue Annals)

 ཕྱི་ཕྱོགས་དྲ་མཐུད། 
 BDRC-Buddhist Digital Resource Center[]
 ཝེ་ཁེ་བོད་ཀྱི་རིག་མཛོད། སྦྱོར་བ་ཡན་ལག་དྲུག་པ་ཞེས་བྱ་བ། []

 གསལ་བཤད།
ཞུ་དགོས་པ་ཞིག་ལ་གཞུང་འདིའི་སྐོར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་ནང་དོན་ཞིབ་ཕྲ་དག་ད་དུང་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞིབ་འཇུག་དང་ཞུ་དག་གིས་རྒྱབ་སྐྱོར་དགོས་པ་ཡིན། གང་ལྟར་འདི་ནི་ཝེ་ཁེ་རིག་མཛོད་ཀྱི་བརྩམས་ཚོས་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་གི་མ་དཔེ་ཙམ་ཡིན་པས། ཁུངས་གཏུབ་དང་གནས་ཚུལ་ཞིབ་ཕྲ་རྣམས་ད་དུང་ཞིབ་འཇུག་གི་གནས་སུ་ལྷག་ཡོད།