Tibetans in India

རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་བཞིན་པ། 
རྒྱ་གར་ ནང་ཡོད་པའི་བོད་མི་ཚོས་འཛམ་གླིང་ནང་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཆགས་ཡོད། ༡༩༥༩ ལོར་བོད་མི་ཚོས་ རྒྱ་ནག་གི་དབང་སྒྱུར་ལ་ ངོ་རྒོལ་བྱས་པའི་རྗེས་སུ་ ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ དང་བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་རྒྱ་གར་དུ་སྐྱབས་བཅོལ་དུ་ཕྱིན་ཡོད། དེ་ནས་བཟུང་རྒྱ་གར་ནི་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་ཚོར་སྐྱབས་བཅོལ་དང་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་གོ་སྐབས་མཁོ་སྤྲོད་བྱེད་པའི་གནས་བབ་གཙོ་བོ་དེ་ཆགས་ཡོད། བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གིས་ ཧི་མ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་ དྷ་ རམ་ས་ ལ་ནས་ལས་ཀ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

 རྒྱབ་ལྗོངས 
རྒྱ་གར་ནང་བོད་མི་ཚོའི་གནས་བབ་དེ་དུས་རབས་ཁ་ཤས་སྔོན་ལ་བྱུང་བ་དང་ ། ནང་ཆོས་ལ་ བརྟེན་ནས་དམིགས་བསལ་གྱི་འབྲེལ་བ་ཡོད། འོན་ཀྱང་དེང་རབས་ཀྱི་གནས་སྤོ་དེ་ ༡༩༥༩ལོར་ རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ལྷ་སའི་གྱེན་ལོག་དྲག་གནོན་བྱས་རྗེས་ཏཱ་ལའི་ བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ དང་བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་བོད་ནས་བྲོས་བྱོལ་དུ་ཕྱིན་པའི་སྐབས་ནས་འགོ་བཙུགས་པ་རེད།  རྒྱ་གར་གཞུང་ གིས་ སྲིད་བློན་ ཇ་ཝ་ཧར་ལལ་ནེ་རུ་ ཡིས་སྣེ་ཁྲིད་པའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་ཁོང་གི་རྗེས་འཇུག་པ་ཚོར་ སྐྱབས་བཅོལ་ གནང་ནས་ ཧི་མ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་ དྷ་རམ་ས་ ལར་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་ བཙུགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་སྤྲད་ཡོད།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ནས་ ༡༩༦༣ བར་རྒྱ་གར་ནང་བོད་མི་ ༨༠༠༠༠ ཙམ་གཞིས་ཆགས་བྱས་ཏེ་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ཧི་མ་ཅལ་མངའ་སྡེ་དང་།  དེའི་རྗེས་ཀྱི་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་མང་པོ་ རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་ སྐབས་(༡༩༦༦–༡༩༧༦)དང་དེ་རྗེས་༡༩༨༠ དང་༡༩༩༠ བར་བོད་ནང་མུ་མཐུད་བཙན་གནོན་བྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་འབྱོར་ཡོད། 

 གཞིས་ཆགས་ཁག། 
རྒྱ་གར་གྱི་བོད་མི་ཚོ་གཙོ་བོ་མངའ་སྡེ་སོ་སོའི་གཞིས་ཆགས་ཁག་ ༣༥ ལྷག་ཙམ་ནང་སྡོད་ཀྱི་ཡོད། བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཆེ་ཤོས་ནི།

 སྡེ།་རྡ་རམ་ས་ལ།་ ཧི་མ་ཅལ་མངའ་ – བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཕ་ཡུལ་ཡིན། 
 ཀར་ན་ཊ་ཀ། བཱ་ཡ་ལ་ཀུ་པེ། – བོད་ཀྱི་གཞིས་ཆགས་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། 
 མུན་གྷོཌ་ ཀར་ན་ཊ་ཀ་ – དགོན་པའི་ལྟེ་གནས་ཡོད་པའི་གཞིས་ཆགས་གཙོ་བོ་ཞིག་རེད། 
 ལྡི་ལིའི་མ་ཇ་ནུ་ཀ་ཏི་ལའི་སྟེང་། – རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་ལྟེ་གནས་སུ་ཡོད་པའི་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བའི་ས་ཁུལ་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཡིན། 

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ལོའི་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་བོད་མི་ ༨༣༧༩༩ ཙམ་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་མི་འབོར་ཞིབ་བཤེར་ ནང་།

 ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་གནས་བབ། 
རྒྱ་གར་ནང་གི་བོད་མི་ཚོས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་གནས་བབ་བཟུང་ཡོད། ཁོང་ཚོ་རྒྱ་གར་གྱི་མི་སེར་མིན་པའི་སྐབས་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ཁོང་ཚོར་ངོ་སྤྲོད་ལག་ཁྱེར་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་། ༢༠༡༧ ལོའི་ལྡི་ལིའི་ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཁང་གིས་ ༡༩༥༠ ནས་ ༡༩༨༧ བར་རྒྱ་གར་ནང་སྐྱེས་པའི་བོད་མི་ཚོས་ ༡༩༥༥ ལོའི་མི་སེར་ཁྲིམས་གཞིའི་འོག་རྒྱ་གར་གྱི་མི་སེར་ཐོབ་ཐང་རྩོད་ལེན་བྱེད་ཆོག་པའི་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་ཡོད། སྐྱབས་བཅོལ་བའི་ཁེ་ཕན། 

 རིག་གནས་དང་ཆོས་ལུགས། 
རྒྱ་གར་ནང་ཡོད་པའི་བོད་མི་ཚོས་སོ་སོའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་རྒྱུན་འཛིན་བྱས་ཏེ། བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་ཀྱིས་ སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བའི་ནང་དབུས་ཀྱི་གནས་བབ་བཟུང་ནས་ཀར་ན་ཊ་ཀའི་ རྣམ་གྲོལ་གླིང་དགོན་པ་ དང་ ཨ་རུ་ན་ཅལ་མངའ་སྡེའི་ ཏ་ཝང་དགོན་པ་ སོགས་དགོན་པ་གཙོ་བོ་ཁག་གིས་རིག་གནས་ཀྱི་ལྟེ་གནས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།  དྷ་རམ་ས་ལའི་ བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་དང་ཡིག་ཚགས་ཁང་ ལྟ་བུའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཁག་གིས་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་དང་ལོ་རྒྱུས།

ལོ་སར་༼བོད་ཀྱི་ལོ་གསར་༽ དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་འཁྲུངས་སྐར་ཉིན་མོ་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་ཁག་ཏུ་རྒྱ་ཁྱབ་ངང་སྲུང་བརྩི་ཞུ་བཞིན་ཡོད།  ཐང་གའི་ རི་མོ་དང་ཟློས་གར་སོགས་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་སྒྱུ་རྩལ་ཡང་མང་ཚོགས་ཀྱི་འབད་བརྩོན་དང་སློབ་གསོའི་ལས་རིམ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུན་འཛིན་ཐུབ་ཡོད།

 དཔལ་འབྱོར་དང་སློབ་གསོ། 
རྒྱ་གར་གྱི་བོད་མི་མང་པོ་ཞིག་ ལག་ཤེས་བཟོ་རྩལ་དང་ ། ཞིང་ལས ། ཚོང་ལས་ཆུང་ཆུང་བཅས་ལ་ལས་ཀ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ལྷག་པར་དུ་ ས་གདན་འཐག་པའི་ ལས་རིགས་དེ་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་ཚོའི་ཡོང་འབབ་ཀྱི་ཐོན་ཁུངས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། གཞན་ཚོས་ཟ་ཁང་དང་། མགྲོན་ཁང་། ཡུལ་སྐོར་ཚོང་ལས་གཉེར་ནས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལ་དགའ་པོ་ཡོད་པའི་ཡུལ་སྐོར་བ་ཚོར་ཟ་མ་མཁོ་སྤྲོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། 

ཤེས་ཡོན་ནི་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་གནད་དུ་གྱུར་ཡོད། ༡༩༦༡ ལོར་བཙུགས་པའི་ དབུས་བོད་ཀྱི་སློབ་གྲྭའི་འཛིན་སྐྱོང་ལས་ཁུངས་ ཀྱིས་བོད་ཀྱི་བྱིས་པའི་ཤེས་ཡོན་ལ་དམིགས་པའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་ལ་ལྟ་རྟོག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཐོ་རིམ་སློབ་གཉེར་ཁང་དང་ས་རཱ་མཐོ་རིམ་བོད་རིག་པའི་སློབ་གཉེར་ཁང་གཉིས་ནས་མཐོ་རིམ་སློབ་སྦྱོང་གི་གོ་སྐབས་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད། 

 དཔྱད་གཞི།