སྡུད་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ཊཱིཀྐ་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུ་

«འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྡུད་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ཊཱིཀྐ་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྒྱ་མཚོའི་སྡེ་»​ ཞེས་བྱ་བ་​ནི། བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་གྲུབ་མཐའ་ཁག་གི་ནང་ནས་དཔལ་ཀརྨ་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་མཁས་གྲུབ་གཉིས་ལྡན་གྱི་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ། རྒྱལ་དབང་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེ་ (༡༢༨༤ - ༡༣༣༩) མཆོག་གིས་མཛད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཞུང་གི་འགྲེལ་པ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན།

གཞུང་འདི་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ཡོངས་ཀྱི་སྙིང་པོར་གྱུར་པ་ «འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྡུད་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་»​ (Ārya Prajñāpāramitā Saṃcayagāthā) ཞེས་པའི་དགོངས་འགྲེལ་དུ། མཁས་པའི་བཤད་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར། གཞུང་རང་ལས་རྣལ་འབྱོར་པ་ཀུ་སུ་ལུ་པའི་བཤད་ལུགས་ཀྱིས། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཉམས་ལེན་གྱི་གནད་དང་སྦྱར་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ཁྱད་ཆོས་དང་ལྡན་ཡོད། དེར་བརྟེན་གཞུང་འདིས་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་དོན་སྤང་བླང་གི་རིམ་པ་དང་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་གོ་རིམ་གསལ་པོར་སྟོན་པར་མཛད་ཡོད།

དགོངས་འགྲེལ་འདིའི་བརྗོད་བྱའི་སྙིང་པོ་ནི། རྗེ་བཙུན་བྱམས་པས་མཛད་པའི་ «མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་»​ གྱི་དོན་བརྒྱད་ཀྱི་རྣམ་བཞག་དང་མཐུན་པར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞིག་གིས་ཐོག་མར་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་། ཚོགས་གཉིས་རིམ་གྱིས་བསགས་ཏེ་མཐར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་བར་གྱི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་ཆ་ཚང་ཞིང་རྒྱས་པར་འཆད་བཀྲོལ་མཛད་ཡོད།

 རྩོམ་པ་པོ་ངོ་སྤྲོད། 
གཞུང་འདི་མཛད་པ་པོ་ནི་རྒྱལ་མཆོག་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེ་མཆོག་ཡིན། ཁོང་ནི་རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ཤིང་ཕོ་སྤྲེལ་ལོ་སྟེ་ཕྱི་ལོ་ ༡༢༨༤ ལོར་གཙང་གི་ཕྱོགས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་ཆུང་ངུ་ནས་བཟུང་མཁྱེན་རབ་དང་རྟོགས་པ་མངའ་བའི་རྟགས་མཚན་མང་པོ་བསྟན། ཁོང་ནི་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པའི་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་ལ་མངའ་བརྙེས་པའི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་དང་། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་གདམས་པའི་གནད་ལ་མཁྱེན་རྒྱ་མཐར་ཕྱིན་པའི་གྲུབ་པའི་དབང་ཕྱུག་ཅིག་ཡིན།

རང་བྱུང་རྡོ་རྗེས་བསྟན་བཅོས་མང་པོ་མཛད་པའི་ནང་ནས། «ཟབ་མོ་ནང་གི་དོན་»​ དང་། «དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་བསྟན་པའི་བསྟན་བཅོས་»​ སོགས་ནི་ཤིན་ཏུ་གྲགས་ཆེ་ལ། ད་ལམ་གྱི་བརྗོད་བྱ་ «ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྒྱ་མཚོའི་སྡེ་»​ འདི་ཉིད་ཀྱང་ཁོང་གི་མཁྱེན་དཔྱོད་དང་ཉམས་རྟོགས་ཀྱི་ཀློང་ནས་བརྡོལ་བའི་བསྟན་བཅོས་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཏུ་བརྩི། ཁོང་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ཤིང་མོ་བྱ་ལོ་སྟེ་ཕྱི་ལོ་ ༡༣༣༩ ལོར་རྒྱ་ནག་ཏུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ།

གསལ་བཤད་ཞུས་པའི་གཞུང་འདི་ནི་《འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྡུད་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་》ཞེས་པའི་མདོའི་འགྲེལ་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེའི་ནང་དོན་ས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་བསྟན་དོན་གཤམ་གསལ་ལྟར་ངོ་སྤྲོད་ཞུས་ཡོད།

 དང་པོ། མཆོད་བརྗོད་དང་གླེང་གཞི། 
འགྲེལ་པ་འདི་དབུ་འཛུགས་སྐབས་ཐོག་མར་ཚོགས་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་སྐུ་མངའ་བའི་སྟོན་པ་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་དང་། རྒྱལ་བའི་དགོངས་པ་ཟབ་མོ་རྟོགས་པའི་བརྒྱུད་པའི་བླ་མ་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་བའི་མཆོད་བརྗོད་གནང་ཡོད། དེ་ནས་རྩོམ་པ་པོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་འདི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཀུ་སུ་ལུ་པའི་ལུགས་ལྟར་ཉམས་མྱོང་གཙོ་བོར་བཟུང་ནས་འཆད་པའི་ཐུགས་བཞེད་གསལ་སྟོན་མཛད་ཡོད།

དེ་རྗེས་སྟོན་པའི་དམ་ཆོས་ཀྱི་དབྱེ་བ་སྤྱིར་བསྟན་ཡོད།

 ཆོས་ཀྱི་དབྱེ་བ། ལུང་གི་ཆོས་དང་རྟོགས་པའི་ཆོས་གཉིས།
 ལུང་གི་ཆོས་ཀྱི་དབྱེ་བ། བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་གཉིས།
 བཀའི་དབྱེ་བ། འདིར་བཀའ་ལ་དབྱེ་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་བདུན་གྱི་སྒོ་ནས་ཞིབ་པར་གསལ་བཤད་མཛད་ཡོད།
 དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ། ཆོས་འཁོར་རིམ་པ་དང་པོ། བར་པ། མཐའ་མ་གསུམ།
 བདག་རྐྱེན་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ། ཞལ་ནས་གསུངས་པ། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ། རྗེས་སུ་གནང་བའི་བཀའ་གསུམ།
 བརྗོད་བྱའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ། དྲང་དོན་དང་ངེས་དོན་གཉིས།
 རྗོད་བྱེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ། གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས།
 མཆོག་དམན་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ཐེག་པ་དམན་པའི་བཀའ།
 གཉེན་པོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ། སྡེ་སྣོད་གསུམ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་འདུལ་བ། ཞེ་སྡང་གི་གཉེན་པོར་མདོ་སྡེ། གཏི་མུག་གི་གཉེན་པོར་མངོན་པ།
 རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ། རྒྱུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐེག་པ་དང་། འབྲས་བུ་གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ།

 གཉིས་པ། མཚན་དོན་དང་ཀླད་ཀྱི་དོན། 
ས་བཅད་འདིར་མདོའི་མཚན་གྱི་དོན་རྒྱས་པར་བཀྲལ་ཡོད།

 རྒྱ་སྐད་སྨོས་པའི་དགོས་པ། འགྲེལ་པ་འདིའི་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་སཾསྐྲྀ་ཏ་སྨོས་པ་ནི་ཁུངས་བཙུན་པར་བྱེད་པ་དང་། ལོ་ཙཱ་བའི་དྲིན་དྲན་པ། སྒྲ་གདངས་ལ་བག་ཆགས་འཇོག་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པར་གསུངས།
 མཚན་གྱི་འགྲེལ་བཤད། མཚན་གྱི་ཚིག་རེ་རེ་བཞིན་《འཕགས་པ། ཤེས་རབ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ། སྡུད་པ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་》ཞེས་པའི་དོན་ཟབ་མོ་རྣམས་གསལ་བཤད་མཛད་ཡོད། དཔེར་ན། འཕགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྐྱོན་སྤངས་པའི་དོན་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །
 ལོ་པཎ་གྱི་ཕྱག་འཚལ། མཇུག་ཏུ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་ནི་བརྗོད་བྱ་དང་མཐུན་པའི་ལོ་པཎ་རྣམས་ཀྱིས་ཡི་དམ་ལ་གུས་ཕྱག་འབུལ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཡོད།

 གསུམ་པ། གཞུང་དངོས་ཀྱི་འགྲེལ་པ། 
འདི་ནི་འགྲེལ་པའི་སྙིང་པོ་ཡིན་ལ། ནང་དོན་གཙོ་བོ་ཁག་མང་པོར་ཕྱེ་ནས་བསྟན་ཡོད།

 གླེང་གཞི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། 

 མདོ་གསུངས་པའི་གནས་དང་། སྟོན་པ། འཁོར་བཅས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་བརྗོད་ཡོད། དཔེར་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པའི་ཚིག་དོན་བཀྲལ་ནས་བདུད་བཞི་བཅོམ་པ་དང་ཡོན་ཏན་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད།

 མདོའི་རང་བཞིན་བསྟན་པ། 

 ཆོས་སྟོན་པའི་ཚུལ། དཔེ་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་ཆོས་གསུངས་ཚུལ་བསྟན་ཡོད། དཔེར་ན། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཆུ་ཀླུང་ཀུན་མ་དྲོས་པའི་མཚོ་ལས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་གསུངས།
 ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ལ་བསླབ་ཚུལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ངོ་བོ། གྲངས་ངེས། གོ་རིམ་ངེས་པ་བཅས་རྒྱས་པར་བཀྲལ་ནས་ཇི་ལྟར་ཉམས་སུ་ལེན་དགོས་པ་བསྟན་ཡོད།
 ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད། སེམས་ཅན་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་མི་དམིགས་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཚུལ་ནན་ཏན་དུ་བསྟན་ཡོད། འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྒོ་ནས་སྤྱོད་པ་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། སྤྱད་བྱ་ཕར་ཕྱིན། སྤྱོད་ཚུལ་གསུམ་ཀ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་རྟོགས་དགོས་པར་གདམས།
 བདུད་ཀྱི་ལས་དང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉམས་སུ་ལེན་སྐབས་འབྱུང་བའི་བདུད་ཀྱི་བར་ཆད་ངོས་བཟུང་བ་དང་། དེ་དག་ལ་མི་ཚུགས་པའི་རྒྱུ་མཚན། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་རྨི་ལམ་དང་མངོན་སུམ་གྱི་རྟགས་མང་པོ་ཞིག་བསྟན་ཡོད།

 ཕར་ཕྱིན་སོ་སོའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པ། 

 ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ། གཞུང་འདིའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་དེའི་དོན་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ། སྨོན་པ་མེད་པ་བཅས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཀྲལ་ཡོད།
 བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ། བསམ་གཏན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་ཚུལ་དང་། དེ་ལ་མ་ཆགས་པར་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འདོད་ཁམས་སུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་ཚུལ་བསྟན་ཡོད།
 བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ། དུས་ཡུན་རིང་བ་དང་སྦྱོར་བ་དཀའ་བ་ལ་མི་སྐྱོ་བའི་གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་གལ་ཆེན་རང་བཞིན་བསྟན་ཡོད།
 བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ། ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པ། གནོད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པ། སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་གསུམ་གྱི་དོན་དང་ཕན་ཡོན་བསྟན་ཡོད།
 ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ། རློམ་སེམས་དང་བྲལ་བ། ཀུན་སློང་དག་པ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་བཅས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཡོད།
 སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་པས་ཆགས་ཞེན་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། གཞན་གྱི་དགེ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བྱས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བའི་ཕན་ཡོན་རྒྱ་ཆེ་ཚུལ་བསྟན་ཡོད།

 བཞི་པ། མཇུག་བསྡུ་བ། 
མཐའ་མཇུག་ཏུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་འདི་ཉམས་སུ་བླངས་པའི་འབྲས་བུར་འགྲོ་བའི་ནད་སེལ་བའི་སྨན་པ་མཆོག་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་ནས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ཏེ་འགྲོ་དོན་མཐའ་ཡས་པ་མཛད་ཚུལ་གསུངས་ཡོད། དེ་ནས་འགྲེལ་པ་འདི་བརྩམས་པའི་དགེ་བ་རྣམས་ནམ་མཁའི་མཐས་ཁྱབ་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་རྟོགས་པའི་ཆེད་དུ་བསྔོ་བ་མཛད་ནས་མཇུག་བསྡུས་ཡོད།

བསྡོམས་ན། གཞུང་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཟབ་རྒྱས་ཤིག་ཡིན་ལ། དེའི་ནང་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་ཉམས་ལེན་དང་། ལྷག་པར་དུ་ཤེས་རབ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པའི་ཚུལ་རྣམས་དཔེ་དང་། རྒྱུ་མཚན། ལུང་དྲངས་ཏེ་གོ་སླ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱས་པར་བཀྲལ་ཡོད།

 ལྔ་པ། འབྲེལ་ཡོད་དྲ་ཐག་ཁག 

 འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྡུད་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ཊཱིཀྐ་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྒྱ་མཚོའི་སྡེ།  - ཝེ་ཁེ་རིག་མཛོད།
 སྡུད་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་འགྲེལ་པ། - ནང་བསྟན་རིག་མཛོད།