སྐུ་གསུམ་ལ་བསྟོད་པ།

༄༅། །«སྐུ་གསུམ་ལ་བསྟོད་པ་»ནི་རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བསྟོད་ཚོགས་ཤིག་ཡིན། བསྟན་བཅོས་འདིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་བཅས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་། ཡོན་ཏན། མཛད་པ་བཅས་ཤོ་ལོ་ཀ་བཞི་ཁོ་ནའི་ནང་གནད་བསྡུས་ཤིང་གོ་སླ་བའི་སྒོ་ནས་བསྟན་ཡོད། གཞུང་འདི་ནི་བརྗོད་བྱ་ཟབ་ཅིང་རྗོད་བྱེད་སྙན་པས་བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེ་བའི་བསྟོད་པ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་བརྩི་བ་ཡིན།

 གཞུང་གི་གནས་ཚུལ་ཞིབ་ཕྲ། 

 མཚན་བྱང་། 

 བོད་སྐད་དུ། སྐུ་གསུམ་ལ་བསྟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ།
 རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ས་ཏྭ་ཨཱ་ར་དཱ་ན་སྟ་བཾ།

 མཛད་པ་པོ། 
གཞུང་འདི་མཛད་པ་པོ་ནི་སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ (Ārya Nāgārjuna) ཡིན།  ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་གཉིས་པ་ནས་གསུམ་པའི་བར་ (c. 150–250 CE) ཙམ་ལ་བྱོན་པའི་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དབུ་མ་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་སྲོལ་འབྱེད་ཡིན་ཞིང་། ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོའི་ནང་ཁོང་ལ་སངས་རྒྱས་གཉིས་པ་ལྟ་བུར་བཀུར་བསྟི་ཞུ། ཁོང་གིས་བརྩམས་ཆོས་གྲགས་ཆེ་བ་ནི་ «དབུ་མ་རྩ་བ་ཤེས་རབ་» (Mūlamadhyamakakārikā) ཡིན།

 བརྩམས་པའི་དུས་སྐབས། 
གཞུང་འདི་ནི་མཛད་པ་པོའི་འཁྲུངས་སྐབས་དང་བསྟུན་ན། ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་གཉིས་པ་ནས་གསུམ་པའི་ནང་བརྩམས་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཆོག

 ལོ་ཙཱ་བ། 
བསྟན་བཅོས་འདི་བོད་སྐད་དུ་སྒྱུར་མཁན་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཀྲྀཥྞ་པཎྜི་ཏ་ (Kṛṣṇa Paṇḍita) དང་། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་བ་རྣམ་གཉིས་ཡིན།  ཁོང་རྣམ་གཉིས་ནི་བོད་ཀྱི་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་སྐབས་སམ་ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་ ༡༡ པའི་ནང་བྱོན་པའི་མཁས་པ་དང་ལོ་ཙཱ་བ་གལ་ཆེན་ཡིན། དེས་ན་བསྟན་བཅོས་འདི་ཡང་དུས་སྐབས་དེར་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བར་མངོན།

 གཞུང་ཚད། 
གཞུང་འདི་ལ་ལེའུ་དང་བམ་པོ་ལྟ་བུའི་སྡེ་ཚན་གྱི་དབྱེ་བ་མེད། ཁྱོན་བསྡོམས་བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོ་སྟོན་པའི་ཤོ་ལོ་ཀ་བཞི་ལས་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན། 

 གཞུང་གི་བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོ། 
གཞུང་འདིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་པོ་རེ་རེའི་ངོ་བོ་དང་མཛད་པ་རིམ་པ་བཞིན་བསྟོད་པའི་སྒོ་ནས་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད།

 ཤོ་ལོ་ཀ་དང་པོ། ཆོས་སྐུ་ལ་བསྟོད་པ། 

 ཤོ་ལོ་ཀ་དང་པོས་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་ལ་བསྟོད་པ་བྱས་ཡོད། ཆོས་སྐུ་ནི་གཅིག་དང་དུ་མའི་མཐའ་ལས་འདས་པ། བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གཞིར་གྱུར་པ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གང་དུའང་མི་གྲུབ་པ། ནམ་མཁའ་ལྟར་རོ་གཅིག་ཅིང་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན། དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་ཞི་བ། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་ཁྱབ་པ། སྤྲོས་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཡུལ་ཡིན་པར་བསྟན་ཡོད། 

 ཤོ་ལོ་ཀ་གཉིས་པ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུ་ལ་བསྟོད་པ། 

 ཤོ་ལོ་ཀ་གཉིས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལ་བསྟོད་པ་བྱས་ཡོད། ལོངས་སྐུ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ཤིང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ལ། ལེགས་པར་མཛད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན། སྐུ་འདིས་གདུལ་བྱ་བློ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དགའ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དག་པའི་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་སྣ་ཚོགས་པའི་རྣམ་པར་སྟོན་ཅིང་། དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་དབྱངས་རྒྱ་ཆེན་པོ་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པར་མཛད་དོ། །

 ཤོ་ལོ་ཀ་གསུམ་པ། སྤྲུལ་སྐུ་ལ་བསྟོད་པ། 

 ཤོ་ལོ་ཀ་གསུམ་པས་ཐུབ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་བསྟོད་པ་བྱས་ཡོད། སྤྲུལ་སྐུ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདུལ་བྱའི་ཁམས་དང་མོས་པ་དང་བསྟུན་ནས། ལ་ལར་དྲག་པོའི་ཚུལ་གྱིས་མེ་འབར་བ་ལྟར་དང་། ལ་ལར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་ནས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ལྟ་བུ་ཞི་བའི་ཚུལ་སོགས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་། དེའང་ཐབས་ཚུལ་རྣམ་པ་དུ་མའི་སྒོ་ནས་འཇུག་ཅིང་། འཁོར་བ་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་འཇིགས་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་མཛད་པའི་དོན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་ཡོད། 

 ཤོ་ལོ་ཀ་བཞི་པ། མཇུག་བསྡོམས་དང་བསྔོ་སྨོན། 

 ཤོ་ལོ་ཀ་མཐའ་མས་སྐུ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་ཞིང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཁོ་ན་རྒྱུན་དུ་མཛད་པ་དང་། ཡིད་དང་ཚིག་གི་ལམ་ལས་རབ་ཏུ་འདས་པ་ཡིན་པར་བསྡོམས་ནས། མཛད་པ་པོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་སྐུ་གསུམ་ལ་དད་པས་ཕྱག་བྱས་པའི་དགེ་བ་དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ས་བོན་དུ་གྱུར་ནས། རང་ཉིད་ཀྱིས་སྐུ་གསུམ་གྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་སྟེ་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ལ་འགོད་པར་ཤོག་ཅེས་བསྔོ་བ་སྨོན་ལམ་མཛད་ཡོད།

 ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་གནད་འགག 

 གཞུང་འདིའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོ་ནི་དབུ་མའི་ལྟ་བ་དང་མཐུན་པ་དེ་ཡིན། ཁྱད་པར་དུ་ཆོས་སྐུའི་ངོ་བོ་བརྗོད་སྐབས་ "གཅིག་མིན་དུ་མ་མ་ཡིན།" "དངོས་མིན་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན།" "སྤྲོས་མེད་པ།"  ཞེས་པ་ལྟ་བུའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་སྙིང་པོ་སྟེ་སྤྲོས་པའི་མཐའ་བརྒྱད་དང་བྲལ་བའི་དོན་མཚོན་པར་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད།

 ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས། 

 བརྗོད་དོན་གནད་བསྡུས། གཞུང་འདིའི་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཟབ་པ་དེ་ཉིད་ཤོ་ལོ་ཀ་བཞིའི་ནང་དུ་ཚིག་ཉུང་དོན་བསྡུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གསལ་བར་བསྟན་པ་དེ་ཡིན།
 ལྟ་སྒོམ་ཟུང་འབྲེལ། བསྟོད་པའི་མགོ་མཇུག་བར་གསུམ་དུ་ལྟ་བ་ཟབ་མོ་བསྟན་པ་དང་ཆབས་ཅིག དད་གུས་ཀྱི་ཉམས་དང་བསྔོ་བ་སྨོན་ལམ་གྱི་སྒོམ་པ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བས་ཀློག་པ་པོ་ལ་གོ་བ་དང་ཉམས་ལེན་གཉིས་ཀའི་སྒོ་འབྱེད་པར་བྱེད།
 མཛད་པ་པོའི་གལ་གནད། གཞུང་འདི་དབུ་མའི་སྲོལ་འབྱེད་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པས་ན། ཕྱི་རབས་ཀྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྐུ་གསུམ་གྱི་དོན་འགྲེལ་སྐབས་ཁུངས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་བརྩི་བ་ཡིན།

 དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་དང་འབྲེལ་ཡོད་དྲ་ཐག 
གཞུང་འདི་བོད་ཀྱི་བཀའ་བསྟན་གཉིས་ལས་བསྟན་འགྱུར་གྱི་ཁྲོད་དུ་བཞུགས། སྤྱིར་བཏང་བསྟན་འགྱུར་གྱི་བསྟོད་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཡོད། དཔེ་རྒྱུན་གཙོ་བོ་ནི། སྡེ་དགེ་པར་མ། པེ་ཅིན་པར་མ། སྣར་ཐང་པར་མ། ཅོ་ནེ་པར་མ་བཅས་སུ་བཞུགས།

 དྲ་ཐོག་གི་ཁུངས། 
དེང་སྐབས་དྲ་ཐོག་ཏུ་གཞུང་འདིའི་མ་དཔེ་དང་འགྱུར་མ་མང་པོ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། གཙོ་བོ་འགའ་ནི།

 ཝེ་ཁེ་རིག་མཛོད། སྐུ་གསུམ་ལ་བསྟོད་པ།
 བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་དཔེ་ཚོགས་ལྟེ་གནས། (BDRC - Buddhist Digital Resource Center): དྲ་ཚིགས་འདིའི་ཐོག་ཏུ་བསྟན་འགྱུར་གྱི་པར་མ་མི་འདྲ་བ་དུ་མའི་ནང་གི་གཞུང་འདིའི་མ་དཔེ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། འཚོལ་སྐབས་ «སྐུ་གསུམ་ལ་བསྟོད་པ།» ཞེས་བོད་ཡིག་ཐོག་འཚོལ་ན་ལེགས། སྡེ་དགེ་པར་མ་ལ་གཟིགས་ན་འདིར་གནོན།
 84000 | Translating the Words of the Buddha: དེང་རབས་ཀྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞུང་འདི་དབྱིན་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བའི་འགྱུར་མ་དག་འཚོལ་བར་ཕན་པའི་ཁུངས་ཤིག་ཡིན།
 ལོ་ཙཱ་བ་ཧའུས། (Lotsawa House): དྲ་ཚིགས་འདིར་ཡང་གཞུང་འདིའི་བོད་ཡིག་མ་དཔེ་དང་དབྱིན་སྐད་སོགས་སྐད་ཡིག་གཞན་གྱི་འགྱུར་མ་ཟུང་འབྲེལ་དུ་བཞུགས་པ་མང་།

 དེང་རབས་ཀྱི་དཔྱད་རྩོམ། 
གཞུང་འདི་ནི་བརྗོད་བྱ་བསྡུས་ཤིང་དོན་ཟབ་པས་ན། དེང་རབས་ཀྱི་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཉམས་ཞིབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱེད་སའི་གཞུང་ཞིག་ཡིན། ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ «ཀླུ་སྒྲུབ།» «སྐུ་གསུམ།» «དབུ་མའི་ལྟ་བ།» ལྟ་བུའི་བརྗོད་གཞི་དང་འབྲེལ་བའི་དཔྱད་རྩོམ་ཁག་འཚོལ་ཞིབ་བྱེད་ཆོག