གཞོན་ནུ་ཟླ་མེད་ཀྱི་གཏམ་བརྒྱུད

གཞོན་ནུ་ཟླ་མེད་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད། 
'''གཞོན་ནུ་ཟླ་མེད་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད།''' (དབྱིན་སྐད་དུ། ''The Tale of the Incomparable Prince'') ནི་དུས་རབས་ ༡༨ པའི་ནང་བྱུང་བའི་[[བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག|བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་]]ལོ་རྒྱུས་ནང་གི་སྲོལ་རྒྱུན་བརྩམས་སྒྲུང་རིང་པོ་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཡིན། བརྩམས་ཆོས་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་པ་དང་མཁས་པ་ཆེན་པོ་'''མདོ་མཁར་ཞབས་དྲུང་ཚེ་རིང་དབང་རྒྱལ་''' (༡༦༩༧–༡༧༦༣) མཆོག་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༧༡༨ ཙམ་ལ་ལེགས་པར་བརྩམས་གྲུབ་པར་མཛད། འདི་ནི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་ཁོ་ན་ལས་བརྒལ་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་བརྩེ་དུང་དང་། དམག་འཁྲུག སྲིད་དོན་གྱི་གཡོ་ཇུས་བཅས་བརྗོད་བྱར་བྱས་པའི་བོད་ཀྱི་དངོས་ཡོད་རིང་ལུགས་ཀྱི་བརྩམས་སྒྲུང་ཐོག་མ་ལྟ་བུར་བརྩི་བ་དང་། རྒྱ་ནག་གི་《ཁང་ཆེན་དམར་པོའི་རྨི་ལམ་》 (Dream of the Red Chamber) དང་ཉི་ཧོང་གི་《གྷེན་ཇིའི་གཏམ་རྒྱུད་》 (The Tale of Genji) སོགས་དང་གོ་གནས་མཚུངས་པར་འདོད།

 རྩོམ་པ་པོའི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱས་པ། 
རྩོམ་པ་པོ་'''མདོ་མཁར་ཞབས་དྲུང་ཚེ་རིང་དབང་རྒྱལ་'''ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༦༩༧ ལོར་དབུས་སྟོད་དུ་སྐུ་འཁྲུངས། ཁོང་ནི་བོད་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་པའི་སྲིད་གཞུང་གི་བཀའ་བློན་དང་སྲིད་དོན་གྱི་དབུ་ཁྲིད་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན།

 སློབ་གཉེར།: ཁོང་ནི་སྙན་ངག་དང་། སྨན། སྒྲ་རིག་པ་བཅས་ལ་མཁས་པའི་སི་ཏུ་པཎ་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་སློབ་མ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་གིས་དགོན་པའི་སློབ་གྲྭ་ནས་ཤེས་ཡོན་སྦྱངས་པ་དང་། ཆོས་དང་སྲིད་ཀྱི་བྱ་བ་གཉིས་ཀ་ལེགས་པར་འདྲེས་ཡོད་པའི་ལྟ་བ་བཟུང་།
 སྲིད་དོན་གྱི་གོ་གནས།: ཁོང་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༧༢༨ ལོ་ནས་བཟུང་བཀའ་བློན་གྱི་ལས་འགན་བཞེས་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྲིད་སྐྱོང་མི་དབང་ཕོ་ལྷ་ནས་ཀྱི་སློབ་སྟོན་པ་གཙོ་བོ་ཞིག་གི་ཚུལ་དུ་བཞུགས། དུས་རབས་ ༡༨ པའི་བོད་ཀྱི་ནང་འཁྲུག་དང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་ཆེན་པོའི་ཁྲོད་དུ་ཁོང་གིས་ཕྱག་ལས་མང་པོ་གནང་།
 བརྩམས་ཆོས་གཞན་དག: ཁོང་གིས་《བཀའ་བློན་རྟོགས་བརྗོད་》དང་། 《མདོ་མཁར་ཞབས་དྲུང་རང་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་》སོགས་རྩོམ་རིག་གི་བརྩམས་ཆོས་མང་པོ་སྤེལ། ཁོང་ནི་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་སྙན་ངག་མེ་ལོང་མའི་འགྲོས་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པར་གྲགས།

 བརྩམས་སྒྲུང་གི་བྱུང་རིམ་དང་བརྗོད་སྙིང་ཞིབ་ཕྲ། 
བརྩམས་སྒྲུང་འདིའི་བྱུང་རིམ་ནི་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་གྱི་ "ཀུན་དགའི་ཚལ་" ཞེས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་ཏུ་བཟུང་ཡོད་ལ། འདི་ནི་སྙན་ངག་དང་ལྷུག་རྩོམ་འདྲེས་མའི་ལམ་ནས་བྲིས་ཡོད།

 ༡. འགོ་འཛུགས་དང་བརྩེ་དུང་། (Beginning) 
སྒྲུང་གི་འགོ་འཛུགས་ས་ནི་རྒྱལ་པོ་ཉི་མའི་བློ་གྲོས་ལ་རིགས་སྲས་མེད་པར་མཆོད་སྦྱིན་དང་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ནས་སྲས་'''གཞོན་ནུ་ཟླ་མེད་'''འཁྲུངས་པའི་གཏམ་རྒྱུད་ནས་ཡིན། གཞོན་ནུ་ཟླ་མེད་ནི་ཡོན་ཏན་ཀུན་རྫོགས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཁོང་གིས་ཡུལ་གཞན་གྱི་སྲས་མོ་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པ་'''ཡིད་འོང་མ་'''མཐོང་ནས་བརྩེ་དུང་ཆགས། འོན་ཀྱང་ཡིད་འོང་མ་ནི་མི་ངན་སྲས་'''ལྷ་མིན་འཇིགས་བྱེད་'''ལ་གཉེན་རྟགས་བརྒྱབ་ཟིན་པས། བརྩེ་དུང་གི་འགལ་བ་ཆེན་པོ་བྱུང་།

 ༢. འགལ་བ་དང་དམག་འཁྲུག (Conflict & War) 
གཞོན་ནུ་ཟླ་མེད་ཀྱིས་རང་གི་གྲོགས་པོ་'''སྲིད་པའི་གཞོན་ནུ་'''དང་མཉམ་དུ་ཡིད་འོང་མ་བཙལ་བར་ཕྱིན་པ་དང་། ལྷ་མིན་འཇིགས་བྱེད་དང་དམག་འཁྲུག་བརྒྱབ་སྟེ་མཐར་ཡིད་འོང་མ་ཐོབ་པ་བྱུང་། བྱུང་རིམ་འདིའི་ནང་དུ་དཔའ་མཛངས་རྟུལ་ཕོད་ཀྱི་མཛད་པ་དང་། ལས་འབྲས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་རྣམས་སྙན་ངག་གི་ལམ་ནས་ཞིབ་འབྲི་བྱས་ཡོད།

 ༣. སྲིད་དོན་གྱི་གཡོ་ཇུས་དང་སྤྲོ་གཤེགས། (Political Intrigue & Exile) 
གཞོན་ནུ་ཟླ་མེད་དང་ཡིད་འོང་མ་གཉིས་གཉེན་སྒྲིག་བྱས་རྗེས། ཁོང་གི་ཡབ་རྒྱལ་པོ་ཉི་མའི་བློ་གྲོས་ན་གཞོན་བུད་མེད་ཅིག་ལ་ཆགས་པ་དང་། དེའི་ཕ་མའི་གཡོ་ཇུས་འོག་གཞོན་ནུ་ཟླ་མེད་རྒྱལ་སྲིད་ལས་ཕྱིར་ཕུད་དེ་ནགས་ཁྲོད་དུ་སྤྲོ་གཤེགས་དགོས་བྱུང་། བྱུང་རིམ་འདི་ནི་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་རྣམ་ཐར་དང་། རྒྱ་གར་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་《ར་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་》སོགས་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཚུངས་པར་བྲིས་ཡོད།

 ༤. ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་མཇུག་འབྲས། (Spiritual Conclusion) 
སྒྲུང་གི་མཇུག་བསྡུ་བའི་སྐབས་སུ། གཞོན་ནུ་ཟླ་མེད་ཀྱིས་འཁོར་བའི་བྱ་བར་སྙིང་པོ་མེད་པར་གཟིགས་ཏེ། ནགས་ཁྲོད་དུ་དཀའ་བ་སྤྱད་ནས་དམ་པའི་ཆོས་ལ་གཞོལ། ཁོང་གིས་རང་གི་སྔོན་གྱི་སྐྱེ་བ་རྣམས་དྲན་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་བསྟན་ཏེ་མཐར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གོ་འཕང་བརྙེས་པའི་ཚུལ་བྲིས་ཡོད། འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་བརྩེ་དུང་ནས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ལམ་དུ་སླེབས་པའི་བརྗོད་སྙིང་གཏིང་ཟབ་ཅིག་ཡིན།

 རྩོམ་རིག་གི་ཁྱད་ཆོས་དང་ཤུགས་རྐྱེན། 

 རྩོམ་ལུགས: བརྩམས་ཆོས་འདི་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་སྙན་ངག་མེ་ལོང་མའི་རྒྱན་གྱིས་ལེགས་པར་བརྒྱན་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་ཚིག་སྦྱོར་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པ་ཞིག་ཡིན།
 སྤྱི་ཚོགས་མཚོན་དོན: རྩོམ་པ་པོས་གཏམ་རྒྱུད་འདི་བརྒྱུད་ནས་དུས་རབས་ ༡༨ པའི་བོད་ཀྱི་འཁྲུག་ཟིང་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་བབ། དེ་བཞིན་མི་རྣམས་ཀྱི་བསམ་བློའི་འཆར་སྒོ་རྣམས་མངོན་པར་བྱས་ཡོད།
 ཤུགས་རྐྱེན: བརྩམས་ཆོས་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ་མང་པོས་དཔེ་བལྟ་ས་དང་རྩོམ་གཤིས་ལད་མོ་བྱེད་ཡུལ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།