རིག་གནས་ཀུན་ཤེས་ནས་བདག་མེད་གྲུབ་པ་

༄༅། །«རིག་གནས་ཀུན་ཤེས་བས་བདག་མེད་གྲུབ་པ་»ཞེས་བྱ་བའི་གཞུང་འདི་ནི། བོད་ཀྱི་མཁས་པའི་དབང་པོ་སྟག་ཚང་ལོ་ཙཱ་བ་ཤེས་རབ་རིན་ཆེན་ (༡༤༠༥–?) མཆོག་གིས་དུས་རབས་ ༡༥ པའི་ནང་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། གཞུང་འདིའི་བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོ་ནི་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རིག་གནས་ཆེ་ཆུང་ཀུན་གྱི་གནད་བསྡུས་ཤིང་། དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ནང་དོན་རིག་པའི་སྙིང་པོ་བདག་མེད་པའི་ལྟ་བ་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཚུལ་གཏན་ལ་ཕབ་ཡོད། འདི་ནི་རྒྱུད་སྡེ་ཀུན་གྱི་སྙིང་པོ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་དང་། ལྷག་པར་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་དང་མཐུན་པར་བརྩམས་པ་ཞིག་ཡིན། གཞུང་འདི་མཛད་པའི་དགོས་དོན་ནི། རིག་གནས་སོ་སོའི་རྣམ་གཞག་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་མི་ཆོག་པར། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ལམ་དུ་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བའི་ཚུལ་གསལ་བར་བྱས་ཏེ། མཐར་ཐུག་བདག་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ནོ༎

 ༡. མཚན་དོན། 
བོད་སྐད་དུ། «རིག་གནས་ཀུན་ཤེས་བས་བདག་མེད་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ།» མཚན་དོན་གྱི་གོ་བ་ནི། སྒྲ་ཚད་བཟོ་གསོ་སོགས་ཕྱི་ནང་གི་རིག་པའི་གནས་མཐའ་དག་ལ་ཐོས་བསམ་གྱིས་མཁྱེན་རྒྱ་བསྐྱེད་པ་བརྒྱུད། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ལུགས་བདག་མེད་པའི་དོན་དེ་ཉིད་ཚད་མས་གྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་གོ་དགོས་སོ༎

 ༢. མཛད་པ་པོ། 
མཛད་པ་པོ་ནི་སྟག་ཚང་ལོ་ཙཱ་བ་ཤེས་རབ་རིན་ཆེན་མཆོག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༤༠༥ ལོར་གཙང་སྟག་ཚང་དུ་སྐུ་འཁྲུངས། ས་སྐྱ་པའི་ལུགས་འཛིན་གྱི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་ལ། ལྷག་པར་དུ་རིག་གནས་ཀུན་ལ་མཁྱེན་པ་རྒྱས་པས་ "ཀུན་མཁྱེན་" ཞེས་པའི་མཚན་སྙན་ཡང་ཐོབ། ཁོང་གིས་«གྲུབ་མཐའ་ཀུན་ཤེས་»དང་«དུས་འཁོར་སྤྱི་དོན་»སོགས་བསྟན་བཅོས་མང་པོ་བརྩམས། ཁོང་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་རིག་པའི་གནས་ལ་གཟིགས་པ་ཡངས་ཤིང་། ལྷག་པར་བུ་སྟོན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་བཞེད་སྲོལ་འཛིན་མཁན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་དང་མཁས་པ་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཡིན་ནོ༎

 ༣. རྒྱབ་ལྗོངས་དང་མཛད་དགོས། 
སྟག་ཚང་ལོ་ཙཱ་བས་གཞུང་འདི་མཛད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། སྐབས་དེའི་མཁས་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་རིག་གནས་སོ་སོའི་གཞུང་ལུགས་ཁག་སོ་སོར་འཛིན་པ་ལས། དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་དང་། མཐར་ཐུག་བདག་མེད་པའི་ལྟ་བ་རྟོགས་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་འགྲོ་དགོས་པའི་གནད་ལ་དཔྱད་པ་ཉུང་བར་གཟིགས་ནས། རིག་གནས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ནང་དོན་རིག་པ་དང་། ནང་དོན་རིག་པའི་སྙིང་པོ་བདག་མེད་པའི་དོན་ལ་ཐུག་པ་གསལ་བཤད་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ༎

 ༤. གཞུང་ཚད་དང་བརྗོད་དོན། 
གཞུང་འདི་ནི་བརྗོད་བྱ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཚིགས་བཅད་ཀྱི་ལམ་ནས་བསྒྲིགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཤིག་ཡིན།

 གཞུང་ཚད་: གཞུང་འདིར་ལེའུ་དབྱེ་བ་དང་ཤློ་ཀའི་གྲངས་ཀྱང་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མ་ཡོད།
 ས་བཅད་དབྱེ་བ: གཞུང་འདི་གཙོ་བོ་ས་བཅད་ཆེན་པོ་ལྔ་འམ་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་འཆད་དེ།
 སྒྲ་རིག་པ: སྐད་རིགས་དང་ཡི་གེའི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཚུལ།
 ཚད་མ་རིག་པ: རྟགས་དང་གཏན་ཚིགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡུལ་གྱི་གནས་ལུགས་འཇལ་ཚུལ།
 བཟོ་རིག་པ་དང་གསོ་རིག་པ: ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་བརྒྱུད་ནས་བདག་མེད་ལ་འཇུག་ཚུལ།
 ནང་དོན་རིག་པ: ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་བཤད་པ།
 བདག་མེད་གྲུབ་པ: གོང་གི་རིག་གནས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་དངོས་སུ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ༎

 ༥. ལྟ་གྲུབ་གཙོ་བོ། 
གཞུང་འདིའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ནི། "རིག་གནས་ཀུན་ཤེས་" པ་དེ་ "བདག་མེད་གྲུབ་" པའི་རྒྱུ་རུ་འགྲོ་དགོས་པ་དེ་ཡིན། དེ་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཤེས་བྱ་རིག་པའི་གནས་རྣམས་ནི་རང་གི་བློ་གྲོས་གོང་འཕེལ་དུ་གཏོང་བྱེད་དང་། དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ལ་དཔྱོད་པའི་ལག་ཆ་ཡིན་ལ། དེ་དག་གི་རྩ་བ་ནང་དོན་རིག་པའི་ལྟ་བ་དང་སྦྱར་ནས་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཞེན་པ་བཟློག་དགོས་པའི་ལྟ་གྲུབ་བསྟན་ཡོད་དོ༎

 ༦. གལ་གནད་དང་ཤུགས་རྐྱེན། 
གསང་སྔགས་དང་མདོ་ལུགས་གང་གི་ཉམས་ལེན་པས་ཀྱང་རིག་གནས་སྤྱི་ལ་ཐོས་པ་མེད་ན་གཞུང་གི་དོན་ལ་གོ་བ་ཟབ་མོ་མི་ཆགས་པས། འགྲེལ་པ་འདིས་མཁས་པའི་གོ་ས་འཛིན་པ་ལ་རིག་གནས་ཀྱི་རྨང་གཞི་ག་ཚོད་གལ་ཆེ་བ་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་རིས་མེད་ཀྱི་མཁས་པ་ཚོས་གཞུང་འདི་ལ་ཆེས་མཐོང་ཆེན་པོ་གནང་གི་ཡོད་དེ། འདིས་ཤེས་བྱ་རིག་པའི་གནས་ལ་ཕྱོགས་རེ་བ་མ་ཡིན་པར་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་བལྟ་བའི་མིག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ༎

 ༧. ཟུར་ལྟའི་ནང་དོན། 

 སྟག་ཚང་ལོ་ཙཱ་བ། 
 རིག་གནས་ཆེ་བ་ལྔ། 
 བདག་མེད་པ། 
 ས་སྐྱ་པའི་གྲུབ་མཐའ། 
 བོད་ཀྱི་རིག་གནས།

 ༨. རྩ་འགྲེལ། 
«རིག་གནས་ཀུན་ཤེས་བས་བདག་མེད་གྲུབ་པ་»ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྟག་ཚང་ལོ་ཙཱ་བ་རང་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་པའི་ རྩ་གཞུང་ ཡིན། རྩ་བ་འདི་ལ་རྩོམ་པ་པོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་པའི་རང་འགྲེལ་རྒྱས་པ་ཡོད་ལ། ཕྱིས་སུ་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མང་པོས་གཞུང་འདིའི་ནང་དོན་ལ་གཞི་བཅོལ་ནས་རིག་གནས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་འཆད་པར་བྱེད་དོ༎

 ༩. དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ། 

 ༡. ནང་ཁུལ་གྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ། 
ཝི་ཀི་མ་ཡིག: «རིག་གནས་ཀུན་ཤེས་བས་བདག་མེད་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས།»

 ༢. ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ། 
ནང་བསྟན་དཔེ་ཚོགས་ལྟེ་གནས། BDRC: སྟག་ཚང་ལོ་ཙཱ་བའི་གསུང་འབུམ་ཁྲོད་བཞུགས། (MW2DB4577_F617AD)