ཤིང་སྡོང་ Tree

==ཤིང་སྡོང་། (Tree)==ཤིང་སྡོང་ནི་རྩི་ཤིང་རིག་པའི་ནང་ལོ་མང་སྐྱེ་བའི་ཤིང་རིགས་ཀྱི་རྩི་ཤིང་ཞིག་ལ་གོ་ཞིང་། དེར་སྲ་ཞིང་མཁྲེགས་པའི་སྡོང་པོ་དང་། ཡལ་ག ལོ་མ་བཅས་ཡོད་པ་དང་། འདི་ནི་ས་སྒང་འདིའི་སྟེང་གི་ལོ་ཚད་རིང་ཤོས་དང་གཟུགས་ཕུང་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་སྐྱེ་དངོས་གྲས་ཡིན། ད་ལྟའི་ཆར་འཛམ་གླིང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཤིང་སྡོང་ཐེར་འབུམ་གསུམ་ཙམ་ཡོད་པར་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

༡། ཤིང་སྡོང་གི་ཆགས་ཚུལ།
ཤིང་སྡོང་གི་ཆགས་ཚུལ་གཙོ་བོ་ནི་ཡལ་ག་དང་ལོ་མ་ཡོད་པའི་རྩེ་མོ། སྡོང་པོ། རྩ་བ་བཅས་གསུམ་ལས་གྲུབ་ཡོད། ཤིང་སྡོང་གི་སྡོང་པོའི་ནང་གི་ཁྲག་རྩ་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་ལམ་ (Vascular system) གྱིས་རྩ་བ་ནས་ཆུ་དང་བཅུད་རྫས་རྣམས་ལོ་མར་སྐྱེལ་འདྲེན་བྱེད་པ་དང་། ལོ་མས་བཟོས་པའི་ནུས་པ་རྣམས་ཤིང་སྡོང་གི་ཆ་ཤས་གཞན་ལ་སྐྱེལ་བར་བྱེད ཤིང་སྡོང་གི་སྡོང་པོའི་ནང་དུ་ལོ་རེར་སྐྱེ་འཕེལ་བྱུང་བའི་རིམ་པ་ལས་ཤིང་སྡོང་གི་ལོ་ཚད་ཤེས་ཐུབ་པའི་ལོ་འཁོར་གྱི་ཨ་ལོང་ (Annual rings) ཆགས་ཡོད།༢། དབྱེ་བ།ཤིང་སྡོང་རྣམས་གཙོ་བོ་རིགས་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཆོག་སྟེ།
   འབྲུ་གུལ་ཤིང་རིགས། (Gymnosperms): འདི་ནི་ལོ་ངོ་ས་ཡ་ ༣༠༠ གོང་ནས་བྱུང་བའི་ཤིང་རིགས་རྙིང་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེའི་ས་བོན་ནི་འབྲས་བུའི་ནང་དུ་མེད་པར་ཕྱི་རུ་མངོན་ནས་ཡོད།
   མེ་ཏོག་ཤར་བའི་ཤིང་རིགས། (Angiosperms): འདི་ནི་ལོ་ངོ་ས་ཡ་ ༡༢༥ ཙམ་གྱི་གོང་ནས་བྱུང་ཞིང་། དེར་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་ས་སྒང་འདིའི་ཤིང་རིགས་བརྒྱ་ཆ་ ༩༠ ཙམ་ནི་རིགས་འདི་ཡིན།
ཡང་ལོ་མ་བུད་མིན་གྱི་ཆ་ནས་རྟག་ཏུ་ལྗང་བའི་ཤིང་ (Evergreen) དང་། སྟོན་ཀར་ལོ་མ་བུད་པའི་ལོ་འདབ་ཤིང་ (Deciduous) གཉིས་སུ་དབྱེ་ཆོག

༣། ཁོར་ཡུག་གི་ཕན་ནུས།
ཤིང་སྡོང་ནི་འོད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ (Photosynthesis) བརྒྱུད་ནས་དབྱང་གཉིས་ཐཱན་རྫས་ (CO2) རྔུབ་ལེན་དང་སྲོག་འཛིན་དབྱངས་རླུང་ (Oxygen) ཕྱིར་འདོན་པར་བྱེད། ཤིང་སྡོང་གཅིག་གིས་ཉིན་གཅིག་ལ་མི་བཞིར་མཁོ་བའི་དབྱངས་རླུང་མཁོ་འདོན་བྱེད་ཐུབ། དེ་བཞིན་ཤིང་སྡོང་གིས་ས་རྡོ་ཉིལ་བ་དང་། ཆུ་ལོག་སྔོན་འགོག གྲོང་ཁྱེར་ནང་གི་ཚ་དྲོད་གཅོག་པ་བཅས་ཀྱི་ནུས་པ་ཆེན་པོ་ཐོན་གྱི་ཡོད།
༤། ཤིང་སྡོང་གི་འབྲེལ་བའི་དྲ་བ།
ཤིང་སྡོང་རྣམས་ནི་ས་འོག་གི་ཤ་མོའི་དྲ་བ་ (Mycorrhizal networks) བརྒྱུད་ནས་ཕན་ཚུན་ལ་བརྡ་ལན་གཏོང་བ་དང་བཅུད་རྫས་སྤྲོད་རེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཤིང་སྡོང་རྒན་པ་རྣམས་ལ་ཤིང་སྡོང་མ་མ་ (Mother Trees) ཞེས་འབོད་ཅིང་། དེ་དག་གིས་རང་གི་རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་ཤིང་ཕྲུག་རྣམས་ལ་བཅུད་རྫས་སྤྲད་དེ་སྐྱོང་བར་བྱེད།

༥། མིའི་རིགས་ལ་མཁོ་བའི་དགེ་མཚན།
ཤིང་སྡོང་གིས་མི་རྣམས་ལ་ཟས་དང་། ཁང་པ་རྒྱག་པའི་རྒྱུ་ཆ། ཤོག་བུ་བཅས་མཁོ་འདོན་བྱེད་པ་མ་ཟད། གལ་ཆེ་བའི་སྨན་རྫས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱང་ཡིན། དཔེར་ན། ཟུག་གཅོག་སྨན་ཨ་སི་པི་རིན་ (Aspirin) ནི་ལྕང་མའི་པགས་པ་ལས་བཟོས་པ་དང་། སྐྲན་ནད་འགོག་པའི་སྨན་ཏག་སོལ་ (Taxol) ནི་ཡོས་ཤིང་ (Yew tree) ལས་བཟོས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན།

༦། འབྱུང་ཁུངས་དང་ལོ་རྒྱུས།
ལོ་ངོ་ས་ཡ་ ༣༨༥ གོང་གི་ཨར་ཀེ་ཨོ་པེ་ཐེ་རི་སི་ (Archaeopteris) ནི་དེང་རབས་ཤིང་སྡོང་གི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད་པའི་ཤིང་རིགས་ཐོག་མ་དེ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། ཡང་ཨ་རིའི་ཡུ་ཐཱ་ (Utah) མངའ་སྡེར་ཡོད་པའི་པན་དོ་ (Pando)''' ཞེས་པའི་ཤིང་སྡོང་ནི་ལོ་ངོ་ ༩,༠༠༠ ནས་ ༡༦,༠༠༠ ཙམ་སོང་བའི་འཛམ་གླིང་གི་ལྗིད་ཚད་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་སྐྱེ་དངོས་དེ་ཡིན།