སེམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་

༄༅། །«སེམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ» ཞེས་པ་འདི་ནི། རྒྱ་གར་གྱི་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་དང་གྲུབ་ཐོབ་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་མཛད་པའི་གཞུང་ཞིག་ཡིན། གཞུང་འདི་ནི་གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་ལྟ་བ་དང་སྤྱོད་པ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་སྒོ་ནས་ཉམས་ལེན་བྱེད་ཚུལ་སྟོན་པའི་བསྟན་བཅོས་གལ་ཆེན་ཞིག་སྟེ། གཙོ་བོ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་གཞུང་དུ་བཞེད། གཞུང་འདིའི་དགོས་དོན་གཙོ་བོ་ནི། ཐ་མལ་པའི་རྣམ་རྟོག་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམས། སྤོང་བ་མིན་པར་ཐབས་མཁས་ཀྱི་སྦྱོར་བས་ལམ་དུ་བྱེད་པ་དང་། དུག་ལྟ་བུའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་བསྒྱུར་བའི་ཚུལ་ཟབ་མོ་སྟོན་པ་དེ་ཡིན། འདི་ནི་གསང་སྔགས་བླ་མེད་ཀྱི་ཉམས་ལེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་སེམས་རྒྱུད་སྦྱོང་བ་དང་། མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་བསྒྲུབ་པའི་ཐབས་སུ་དམིགས་ནས་མཛད་པ་ཞིག་ཡིན། 

 ༡. མཚན་དོན། 

 མཚན་བྱང། 

 རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཙིཏྟཱ་བ་ར་ཎ་བི་ཤོ་དྷ་ནཱ་མ་པྲ་ཀཱ་ར་ཎཾ། (Cittāvaraṇa-viśodhana-nāma-prakaraṇa) 
 བོད་སྐད་དུ། སེམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ། 

 མཚན་བྱང་གི་གོ་དོན།   

 ཙིཏྟཱ་ (Citta): "སེམས" ཞེས་པའི་དོན་ཡིན།   
 ཨཱ་བ་ར་ཎ་ (Āvaraṇa): "སྒྲིབ་པ" སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སོགས་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་རྐྱེན་རྣམས་སོ།།   
 བི་ཤོ་དྷ་ (Viśodhana): "རྣམ་པར་སྦྱོང་བ" སྟེ། དྲི་མ་དེ་དག་འཁྲུད་པའམ་དག་པར་བྱེད་པའི་དོན་ནོ།།   
 ནཱ་མ་ (Nāma): "ཞེས་བྱ་བ" ཞེས་མཚན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཚིག་གོ།   
 པྲ་ཀཱ་ར་ཎཾ་ (Prakaraṇa): "རབ་ཏུ་བྱེད་པ" སྟེ། བརྗོད་བྱ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པའམ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཅིག་གི་མིང་ཡིན། 

མདོར་ན། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་གནས་པའི་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དང་སྒྲིབ་པ་རྣམས་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་ལྟར་སྦྱོང་བའི་ཚུལ་སྟོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན། 

 ༢. མཛད་པ་པོ་དང་བརྒྱུད་པ། 

 མཛད་པ་པོ། 
གཞུང་འདིའི་མཛད་པ་པོ་ནི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ འཕགས་པ་ལྷ་ (Āryadeva) ཡིན། ཁོང་ནི་དཔལ་མགོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཐུགས་སྲས་གཙོ་བོ་ཡིན་ཞིང་། དབུ་མ་པའི་བསྟན་བཅོས་མང་དུ་མཛད་མཁན་གྱི་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ལ་མཁས་ཤིང་དངོས་གྲུབ་བརྙེས་པའི་གྲུབ་ཐོབ་ཅིག་ཀྱང་ཡིན། སློབ་དཔོན་འདི་ནི་གསང་བ་འདུས་པའི་འཕགས་ལུགས་ཀྱི་ཤིང་རྟའི་སྲོལ་འབྱེད་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་ཡང་བཀུར་བར་བྱེད། 

 འགྱུར་གྱི་ལོ་རྒྱུས། 
གཞུང་འདི་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ (ཨཱ་ཙཱརྱ) ཛྙཱ་ན་ཀ་ར་ (Jñānākara) དང་། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་བ་ (ཕལ་ཆེར་ནག་ཚོ་ལོ་ཙཱ་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་བ་ཡིན་པར་ངེས) གཉིས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།། 

 ༣. རྒྱབ་ལྗོངས་དང་མཛད་དགོས། 
གཞུང་འདི་མཛད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བོ་ནི། ཐེག་པ་དམན་པའི་ལུགས་སུ་འདོད་ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བྱ་ཁོ་ནར་འཛིན་མོད། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གསང་སྔགས་ཀྱི་ལུགས་སུ་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་སྒོ་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ལམ་གྱི་གྲོགས་སུ་འཁྱེར་ཚུལ་མ་ཤེས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་ལམ་སྟོན་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན། ཁྱད་པར་དུ། དངོས་པོར་འཛིན་པའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སྣང་བ་དང་གྲགས་པ་ཐམས་ཅད་བདེན་པར་ཞེན་པ་བཟློག་པ་དང་། "རང་གི་སེམས་ནི་རྟོགས་བྱའི་ཕྱིར" ཏེ་རང་སེམས་ཀྱི་གནས་ལུགས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་བསྟན་བཅོས་འདི་མཛད་པར་གསུངས། འདིས་ལས་དང་བྱ་བ་གང་བྱེད་ཀྱང་ཀུན་སློང་གི་ཁྱད་པར་གྱིས་དགེ་སྡིག་ཏུ་འགྱུར་ཚུལ་དང་། གསང་སྔགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པས་དུག་ལྟ་བུའི་ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱད་ཀྱང་དེས་མི་གོས་པར་མ་ཟད་གྲོལ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་གནད་རྣམས་གསལ་བར་བྱས་ཡོད། 

 ༤. གཞུང་ཚད་དང་བརྗོད་དོན། 
བསྟན་བཅོས་འདི་ནི་ལེའུ་སོ་སོར་མ་ཕྱེ་བར་བརྗོད་དོན་གཅིག་གི་རྗེས་སུ་གཅིག་མཐུད་ནས་བསྟན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་ཡིན་ལ། གཤམ་གསལ་གྱི་ས་བཅད་དག་གི་ཁོངས་སུ་བསྡུ་བར་རིགས། 

 ཆོས་ཀྱི་གནས་ལུགས་དང་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན། 
གཞུང་གི་ཐོག་མར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ལུགས་ནི་ཐོག་མ་དང་མཐའ་མ་མེད་པ། དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་ལས་འདས་པ། བརྗོད་དུ་མེད་ཅིང་བསམ་དུ་མེད་པ་སྟེ། "སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་གནས" སུ་ངོ་སྤྲོད་བྱས་ཡོད། 

 ཀུན་སློང་གི་གལ་གནད། 
"བསམ་པའི་རྩ་བ་ལས། །བསོད་ནམས་སྡིག་པ་རྣམ་པར་གནས། །" ཞེས་པས་དགེ་སྡིག་ཐམས་ཅད་སེམས་ཀྱི་ཀུན་སློང་ལ་རག་ལས་པ་བསྟན། དཔེ་དོན་སྦྱར་ནས་ཕ་རྒན་བསད་པ་ལྟ་བུའི་བྱ་བ་དྲག་པོ་ཡིན་ཡང་ཀུན་སློང་བཟང་པོ་ཡོད་ན་སྡིག་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། མཆོད་རྟེན་བཤིག་པ་སོགས་ཀྱང་དགོས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཆེད་དུ་ཡིན་ན་ཉེས་པ་མེད་ཚུལ་ལུང་དང་རིགས་པས་སྒྲུབ་ཡོད། 

 དུག་ལྔ་ལམ་དུ་བྱེད་པའི་ཐབས་མཁས་པ། 
གཞུང་འདིའི་གནད་གཙོ་བོ་ཞིག་ནི་དུག་སྨན་དུ་བསྒྱུར་བའི་ཚུལ་དེ་ཡིན། "ཇི་ལྟར་དུག་གི་དེ་ཉིད་ཤེས། །དུག་ལ་སྤྱད་ནས་ཟ་བར་བྱེད། །" ཅེས་པས་རྣལ་འབྱོར་པས་འདོད་ཡོན་ལ་སོགས་པ་དུག་ལྟ་བུའི་ཡུལ་རྣམས་སྤྱད་ཀྱང་། དེའི་ངོ་བོ་ཤེས་ཤིང་ཐབས་དང་ལྡན་པས་འཆིང་བར་མི་འགྱུར་བར་ནད་ལས་ཐར་བ་བཞིན་དུ་གྲོལ་བར་འགྱུར་བར་གསུངས། དཔེར་ན། རྨ་བྱ་དང་མཁའ་ལྡིང་གིས་དུག་ཟོས་ཀྱང་དེས་མི་གནོད་པར་མདོག་མདངས་རྒྱས་པ་ལྟར། རྣལ་འབྱོར་པས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཡེ་ཤེས་སུ་བསྒྱུར་བར་བྱེད། 

 ཕྱི་ཡི་ཁྲུས་ཀྱིས་མི་དག་པ། 
གངྒཱའི་ཆུ་ལ་སོགས་པས་ཕྱི་ལུས་བཀྲུས་པས་ནང་སེམས་ཀྱི་སྡིག་པ་མི་དག་པར་བསྟན། "མི་གཙང་ཕུར་མ་ཆུ་དག་གིས། །ཡང་ཡང་བཀྲུས་ཀྱང་དག་མི་འགྱུར། །" ཞེས་པས་ལུས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མི་གཙང་བ་ཡིན་པས་ཁྲུས་ཀྱིས་དག་ཐབས་མེད་པ་དང་། སྡིག་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པས་ཆུས་འཁྲུད་མི་ནུས་པར་བསྟན། དག་བྱེད་མཆོག་ནི་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་པར་གདམས། 

 ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལུས་ཀྱི་གནས་ལུགས། 
ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཐ་མལ་དུ་མི་བཞག་པར་སངས་རྒྱས་རིགས་ལྔའི་ངོ་བོར་བསྒོམ་དགོས་ཚུལ་གསུངས། དཔེར་ན། "མིག་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་གཙོ། །རྣ་བ་རྡོ་རྗེ་ཉི་མའོ། །" ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ལྷའི་རང་བཞིན་དུ་དག་པར་བྱེད་དགོས། 

 ༥. ལྟ་གྲུབ་གཙོ་བོ། 

 གཉིས་སུ་མེད་པའི་ལྟ་བ། 
འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ངོ་བོ་ཐ་དད་དུ་མེད་པར་བསྟན། "འཁོར་བ་མྱ་ངན་འདས་པ་ཞེས། །དེ་ཉིད་མ་མཐོང་བ་ཡི་སེམས། །" ཞེས་པས་རྣམ་རྟོག་གིས་བཟོས་པའི་དབྱེ་བ་ཙམ་ལས་དོན་དམ་པར་དབྱེར་མེད་དུ་གསུངས། 

 རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས། 
སེམས་ཀྱི་དྲི་མ་ཀུན་གྱི་རྩ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ལ། དེ་སྤངས་པ་ནི་ཐར་པ་ཡིན་པར་བཞེད། "རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གདོན་ཆེན་པོ། །འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོར་ལྟུང་བྱེད་ཡིན། །" ཞེས་གསུངས། 

 འགྱུར་བའི་ཆོས་ཉིད། 
དངུལ་ཆུས་ཟངས་གསེར་དུ་བསྒྱུར་བ་དང་། འོ་མས་དུག་ཞི་བར་བྱེད་པ་ལྟར། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བས་ཉོན་མོངས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུར་བསྒྱུར་བའི་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོ་དེ་བསྟན་ཡོད། 

 ༦. གལ་གནད་དང་ཤུགས་རྐྱེན། 
གཞུང་འདི་ནི་གསང་སྔགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་རྣམས་སེལ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ། ཁྱད་པར་དུ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་ཁག་གི་ནང་དུ། སྡོམ་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་དང་། གསང་སྔགས་ཀྱི་བརྟུལ་ཞུགས་སྤྱོད་པའི་སྐབས་སུ་གཞུང་འདིའི་ལུང་དྲངས་ནས་དགག་སྒྲུབ་མཛད་པ་མང་། འདིས་ཕྱི་ཚུལ་གྱི་ཀུན་སྤྱོད་ཙམ་མ་ཡིན་པར། ནང་སེམས་ཀྱི་ཀུན་སློང་དང་རྟོགས་པ་མཐོ་དམན་གྱིས་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་འགྱུར་བ་འགྲོ་ཚུལ་གསལ་བཤད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། གསང་འདུས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་དང་འབྲེལ་བའི་ལྟ་སྒོམ་སྤྱོད་གསུམ་གྱི་གནད་གཅིག་ཏུ་དྲིལ་བ་ཞིག་ཡིན་པས། སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ལ་ཐོས་བསམ་བྱེད་མཁན་རྣམས་ལ་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། 

 ༧. ཟུར་ལྟའི་ནང་དོན། 

 གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད། 
 འཕགས་པ་ལྷ། 
 སྤྱོད་རྒྱུད། 
 བླ་མེད་རྣལ་འབྱོར། 

 ༨. རྩ་འགྲེལ། 
«སེམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ»་འདི་ཉིད་ནི་གཞུང་རྩ་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། འདི་ནི་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་དགོངས་པ་འགྲེལ་བའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་གྲས་སུ་གཏོགས། འདི་ཉིད་བསྟན་འགྱུར་གྱི་རྒྱུད་འགྲེལ་སྐོར་དུ་བཞུགས་ཡོད། གཞུང་འདི་ལ་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསང་སྔགས་ཀྱི་སྤྱི་དོན་དང་ལྟ་བའི་སྐོར་འཆད་སྐབས་ལུང་འདྲེན་ཡང་ཡང་གནང་བ་ལས་ཆེད་དུ་དམིགས་པའི་འགྲེལ་པ་རྒྱས་པ་ནི་མཐོང་དཀོན། 

 ༩. དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ། 

 ༡. ནང་ཁུལ་གྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ། 

 ཝི་ཀི་མ་ཡིག: སེམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ། 

 ༢. ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ།   

 ནང་བསྟན་དཔེ་ཚོགས་ལྟེ་གནས། (BDRC): སེམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ། (MW23703_1804)