སྒྲོལ་མར་ཕྱག་འཚལ་ཉེར་གཅིག་གིས་བསྟོད་པའི་རྣམ་བཤད་ཡིད་འཕྲོག་ཨུཏྤལའི་ཆུན་པོ།

༄༅། །«སྒྲོལ་མར་ཕྱག་འཚལ་ཉེར་གཅིག་གིས་བསྟོད་པའི་རྣམ་བཤད་ཡིད་འཕྲོག་ཨུཏྤལའི་ཆུན་པོ་»ཞེས་བྱ་བ་ནི། བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་ནང་དུ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མའི་བསྟོད་པ་ཕྱག་འཚལ་ཉེར་གཅིག་གི་དགོངས་དོན་འགྲེལ་བའི་གཞུང་ཞིག་ཡིན། གཞུང་འདི་མཛད་པ་པོ་ནི་དགེ་ལུགས་པའི་མཁས་གྲུབ་ཆེན་པོ་དངུལ་ཆུ་དྷརྨ་བྷ་དྲ་(༡༧༧༢-༡༨༥༡)ཡིན། འགྲེལ་པ་འདི་ནི་སྒྲོལ་མའི་རྩ་བའི་རྒྱུད་ལས་བཏུས་པའི་བསྟོད་པའི་ཚིག་དོན་རྣམས་གསལ་བཤད་བྱེད་པའི་བཤད་རྒྱུད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཅན་ཞིག་ཡིན། དེའི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་ནི་བསྟོད་པའི་ཚིག་རྐང་རེ་རེའི་རྒྱབ་ལྗོངས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས། སྒྲོལ་མ་ཉེར་གཅིག་སོ་སོའི་སྐུའི་རྣམ་པ། ཞི་བ་དང་ཁྲོ་བོའི་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར། བསྟོད་པ་འདོན་པའི་ཕན་ཡོན་བཅས་ཉམས་ལེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་གོ་བ་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་ཐུབ་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན།

 ༡. མཚན་དོན། 

 མཚན་བྱང། 

 བོད་སྐད་དུ། «སྒྲོལ་མར་ཕྱག་འཚལ་ཉེར་གཅིག་གིས་བསྟོད་པའི་རྣམ་བཤད་ཡིད་འཕྲོག་ཨུཏྤལའི་ཆུན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།»

 མཚན་བྱང་གི་དོན། 

 སྒྲོལ་མར་ཕྱག་འཚལ་ཉེར་གཅིག་གིས་བསྟོད་པ་ཞེས་པ་ནི་འགྲེལ་པའི་བརྗོད་བྱའི་གཞི་སྟེ་རྩ་བའི་བསྟོད་པ་དེ་ཡི་མཚན་ཡིན།
 རྣམ་བཤད་ཅེས་པ་ནི་རྣམ་པར་བཤད་པ་སྟེ་ཚིག་དོན་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་བའི་དོན་ཡིན།
 ཡིད་འཕྲོག་ཨུཏྤལའི་ཆུན་པོ་ཞེས་པ་ནི་གཞུང་འདིའི་མཚན་སྙན་ངག་གི་ཚུལ་དུ་བཏགས་པ་སྟེ། ཡིད་འཕྲོག་ནི་ཀློག་པ་པོའི་ཡིད་དབང་མེད་དུ་འགུགས་པའི་དོན་དང། ཨུཏྤལའི་ནི་རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མའི་ཕྱག་མཚན་མེ་ཏོག་ཨུཏྤ་ལ་ཡིན་པས་དེ་དང་སྦྱར་བ། ཆུན་པོ་ནི་མེ་ཏོག་གི་ཆུན་པོ་ལྟར་གོ་རིམ་ལྡན་ཞིང་མཛེས་པར་བསྒྲིགས་པའི་དོན་ཏེ། བསྡོམས་ན་སྒྲོལ་མའི་བསྟོད་པའི་དོན་མཛེས་པར་བཀྲལ་བས་ཀློག་པ་པོའི་ཡིད་འཕྲོག་པའི་རྣམ་བཤད་ཅེས་པའི་དོན་ཡིན།

 ༢. མཛད་པ་པོ་དང་བརྒྱུད་པ། 
གཞུང་འདི་མཛད་པ་པོ་ནི་བོད་ཀྱི་མཁས་གྲུབ་ཆེན་པོ་དངུལ་ཆུ་དྷརྨ་བྷ་དྲ་ཡིན། ཁོང་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཆུ་འབྲུག་(༡༧༧༢)ལོར་གཙང་བཞད་སྟོད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་འཁྲུངས་ཤིང་། རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པའི་ལྕགས་ཕག་(༡༨༥༡)ལོར་སྐུ་གཤེགས། ཁོང་གིས་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་དགོན་དུ་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་གསན་བསམ་མཐར་ཕྱིན་མཛད་ཅིང་། ཕྱིས་སུ་སྐུ་ཚེ་གང་བོར་བཞད་དངུལ་ཆུ་རི་ཁྲོད་དུ་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་དང་འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་རྒྱ་ཆེར་མཛད། ཁོང་གིས་མདོ་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་འགྲེལ་དང་། སུམ་རྟགས་ཀྱི་རྣམ་བཤད། སྙན་ངག་གི་དཔེར་བརྗོད་སོགས་བརྩམས་ཆོས་པོ་ཏི་མང་པོ་མཛད་ཡོད་པས་དགེ་ལུགས་པའི་མཁས་པའི་ཁྲོད་དུ་སྙན་གྲགས་ཆེན་པོ་ཡོད།

 ༣. རྒྱབ་ལྗོངས་དང་མཛད་དགོས། 
«ཕྱག་འཚལ་ཉེར་གཅིག་གིས་བསྟོད་པ་»ནི་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཉིན་རེའི་ཞལ་འདོན་གྱི་ཆ་ཤས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་། དེའི་ཚིག་དོན་རེ་རེ་ལ་དགོངས་དོན་ཟབ་མོ་ཡོད་པས་དོན་མ་ཤེས་པར་འདོན་པ་ཙམ་གྱིས་བྱིན་རླབས་ཆ་ཚང་འཇུག་དཀའ། དེར་བརྟེན་མཛད་པ་པོ་དྷརྨ་བྷ་དྲས་ཉམས་ལེན་པ་རྣམས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བས་དེའི་དོན་གསལ་བར་བྱ་རྒྱུ་དམིགས་ཡུལ་དུ་བཟུང་། གཞུང་གི་མཇུག་བྱང་དུ། "རང་བློ་འཕེལ་ཕྱིར་བསྐྲུན་པའི་ལེགས་སྤྱད་མཐུས།།" ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། རང་གི་ཤེས་རབ་འཕེལ་བའི་ཆེད་དང་། རྒྱལ་ཚབ་དགེ་འདུན་གྲུབ་དང་། རྗེ་བཙུན་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན། རྒྱལ་དབང་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོ། ཏཱ་ར་ནཱ་ཐ་སོགས་མཁས་གྲུབ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་བཞེད་དགོངས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་འགྲེལ་པ་གོ་བདེ་ཞིག་མཛད་པར་བཞེད་པ་གསལ་ཡོད།

 ༤. གཞུང་ཚད་དང་བརྗོད་དོན། 
འགྲེལ་པ་འདི་གཞུང་ཚད་ཆེ་བ་ཞིག་མིན་ནའང་། བརྗོད་བྱའི་དོན་རྣམས་གོ་རིམ་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་གསལ་བར་བཀྲལ་ཡོད། མཛད་པ་པོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་གཞུང་གི་འགོར། "དེ་ཡང་སྒྲོལ་མར་ཕྱག་འཚལ་ཉེར་གཅིག་གིས་བསྟོད་པའི་དོན་འཆད་པ་ལ་གསུམ།" ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། བརྗོད་དོན་ཡོངས་རྫོགས་ས་བཅད་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་བསྡུས་ཡོད། དེ་དག་ནི་བརྗོད་བྱ་མདོར་བསྡུས་ཏེ་ངོས་འཛིན་པ། དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་འགྲེལ་བ། དེ་ལྟར་ཤེས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་སྟེ་ཆོས་འཆད་པའི་ཐབས་ལམ་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་གི་སྒོ་ནས་བསྒྲིགས་ཡོད། 

དེ་དག་ནི། ༡. མདོར་བསྟན་པ། ༢. རྒྱས་པར་བཤད་པ། ༣. ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་བཅས་སོ།།

 ༡. མདོར་བསྟན་པ། 
དང་པོ་མདོར་བསྟན་པ་ནི་བསྟོད་པའི་འགོར་བརྗོད་པའི་"ཨོཾ་རྗེ་བཙུན་མ་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།"ཞེས་པའི་དོན་འགྲེལ་བའི་སྐབས་ཡིན། འདིར་ཕྱག་འཚལ་བའི་ཡུལ་རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མའི་མཚན་གྱི་གོ་དོན་སྟེ། ཨོཾ་གྱིས་ཕྱག་ཡུལ་གྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་དང་། རྗེ་བཙུན་མ་ཞེས་པས་སྡོམ་གསུམ་ལྡན་པ། འཕགས་མ་ཞེས་པས་འཁོར་འདས་ལ་མི་གནས་པ། སྒྲོལ་མ་ཞེས་པས་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ལས་སྐྱོབ་པའི་དོན་བཅས་མདོར་བསྡུས་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་ཡོད།

 ༢. རྒྱས་པར་བཤད་པ། 
གཉིས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི་གཞུང་གི་དངོས་གཞི་ཡིན་ལ། བསྟོད་ཚིག་ཉེར་གཅིག་པོ་རྣམས་དོན་ཚན་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་རྒྱ་ཆེར་བཀྲལ་ཡོད།

 དང་པོ། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ། (ཚིགས་བཅད་ ༡) འདིར་སྒྲོལ་མའི་འབྱུང་ཁུངས་བསྟན་ཡོད། སྒྲོལ་མ་ནི་"འཇིག་རྟེན་གསུམ་མགོན་ཆུ་སྐྱེས་ཞལ་གྱི། །གེ་སར་བྱེ་བ་ལས་ནི་བྱུང་མ།།" ཞེས་པ་ལྟར་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྤྱན་ཆབ་ལས་འཁྲུངས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་བྱས་ཡོད།
 གཉིས་པ། སྐུའི་རྣམ་པའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ། (ཚིགས་བཅད་ ༢-༡༤) འདི་ལ་ཞི་བ་དང་ཁྲོ་མོའི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་ཡོད།
 ཞི་བའི་བསྟོད་པ། (ཚིགས་བཅད་ ༦) སྒྲོལ་མའི་ཞལ་རས་སྟོན་ཀའི་ཟླ་བ་བརྒྱ་བརྩེགས་ལྟར་དཀར་ཞིང་གསལ་བ། སྐུ་མདོག་གསེར་སྔོའི་མདངས་ཅན། ཕྱག་ན་ཨུཏྤལ་བསྣམས་པ། རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་ཀྱིས་བསྟེན་པ་སོགས་ཞི་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་ཡོད།
 ཁྲོ་མོའི་བསྟོད་པ། (ཚིགས་བཅད་ ༧) ཏུ་རེ་འཇིགས་པ་ཆེན་མོས་བདུད་དང་དགྲ་བགེགས་འཇོམས་པ། དབུ་རྒྱན་དང་བཞད་པའི་སྒྲས་འཇིག་རྟེན་དབང་དུ་སྡུད་པ། བསྐལ་པའི་མེ་ལྟར་འབར་བའི་དབུས་ནས་དགྲ་དཔུང་འཇོམས་པ། ཧཱུཾ་ཡིག་གི་སྒྲས་ས་གཞི་འགེམས་པ་སོགས་དྲག་པོའི་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་ཡོད།
 གསུམ་པ། འཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ། (ཚིགས་བཅད་ ༡༥-༢༡) འདིར་སྒྲོལ་མའི་འཕྲིན་ལས་རྣམ་བཞི་དང་འབྲེལ་བའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཡོད། ཞི་ཁྲོའི་སྔགས་ཀྱིས་དགྲ་འགེམས་པ། ས་གསུམ་གཡོ་བར་བྱེད་པ། བརྟན་གཡོའི་དུག་སེལ་བ། རྩོད་པ་དང་རྨི་ལམ་ངན་པ་ཞི་བར་བྱེད་པ། རིམས་ནད་སེལ་བ། གདོན་དང་རོ་ལངས་འཇོམས་པ་བཅས་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཡོད།

 ༣. ཕན་ཡོན་བསྟན་པ། 
ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་ནི་གཞུང་གི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཡན་ལག་སྟེ། རྩ་བའི་སྔགས་དང་བཅས་པའི་བསྟོད་པ་འདི་བརྗོད་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའི་སྐབས་ཡིན། དད་གུས་ལྡན་པའི་བློ་ལྡན་གང་ཞིག་གིས་སྲོད་དང་ཐོ་རངས་སུ་བསྟོད་པ་འདི་བརྗོད་ན་ཚེ་འདིའི་འཇིགས་པ་སེལ་ཞིང་། ཕྱི་མར་ངན་འགྲོར་མི་སྐྱེ་བ། རྒྱལ་བ་བྱེ་བ་ཕྲག་བདུན་གྱིས་དབང་བསྐུར་ཞིང་མཐར་ཐུག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ། དུག་དང་རིམས་ནད་སོགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བ། གཞན་དོན་དུ་བརྗོད་ནའང་ཕན་ཡོན་འདྲ་བར་འབྱུང་བ། དེ་བཞིན་ཉིན་མཚན་དུས་དྲུག་ཏུ་ལན་བདུན་རེ་བརྗོད་ན་བུ་དང་ནོར་འདོད་པ་སོགས་འདོད་དགུ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་ཅིང་བགེགས་རྣམས་ཞི་བར་འགྱུར་ཚུལ་བཅས་གསལ་བར་བསྟན་ཡོད།

 ༥. ལྟ་གྲུབ་གཙོ་བོ། 
གཞུང་འདིའི་ལྟ་གྲུབ་གཙོ་བོ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ལམ་ཉམས་སུ་ལེན་ཚུལ་སྟོན་པ་དེ་ཡིན། སྒྲོལ་མ་ནི་རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་རང་གཟུགས་ཡིན་ལ། དེའི་ཞི་བའི་སྐུ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་བྱམས་བརྩེས་དགེ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་དང་། ཁྲོ་བོའི་སྐུ་ནི་མ་རིག་པ་དང་ཉོན་མོངས་གཞོམ་པའི་ཤེས་རབ་མཚོན་བྱེད་ཡིན། འགྲེལ་པ་འདིས་ཉམས་ལེན་པ་རྣམས་ལ་ཕྱིའི་དགྲ་བགེགས་འདུལ་བ་ཙམ་མ་ཡིན་པར། ནང་གི་ཉོན་མོངས་པའི་དུག་ལྔ་འཇོམས་ཤིང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྒོམ་པའི་ལམ་གསལ་བར་སྟོན་གྱི་ཡོད།

 ༦. གལ་གནད་དང་ཤུགས་རྐྱེན། 

 གལ་གནད། གཞུང་འདི་ནི་བསྟོད་པ་ཚིག་ཙམ་འདོན་པ་ལས་དོན་གྱི་གནད་ལ་སྦྱར་ནས་ཉམས་ལེན་བྱེད་པའི་ལམ་སྟོན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། དེས་སྒྲོལ་མའི་སྒྲུབ་ཐབས་དང་ཉིན་རེའི་ཞལ་འདོན་གཉིས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བར་བྱེད་པས་ཉམས་ལེན་པ་རྣམས་ལ་ཤིན་ཏུ་ཕན་ཐོགས་ཆེ།
 ཤུགས་རྐྱེན། འགྲེལ་པ་འདི་ནི་རྒྱལ་ཚབ་དགེ་འདུན་གྲུབ་ཀྱི་ཊཱིཀྐ་ལ་གཞི་བྱས་ཤིང་། མཁས་གྲུབ་མང་པོའི་ལེགས་བཤད་བསྡུས་པས་དགེ་ལུགས་པའི་ནང་དུ་སྒྲོལ་མའི་བསྟོད་འགྲེལ་ཚད་ལྡན་ཞིག་ཏུ་བརྩི་བ་མ་ཟད། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་གཞན་ལའང་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།

 ༧. ཟུར་ལྟའི་ནང་དོན། 

 སྒྲོལ་མ།
 ཕྱག་འཚལ་ཉེར་གཅིག
 དགེ་འདུན་གྲུབ།
 དངུལ་ཆུ་དྷརྨ་བྷ་དྲ།

 ༨. རྩ་འགྲེལ། 
གཞུང་འདི་ནི་འགྲེལ་པ་ཞིག་ཡིན། དེའི་རྩ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་«རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མའི་རྩ་བའི་རྒྱུད་»ལས་བཏུས་པའི་«ཕྱག་འཚལ་ཉེར་གཅིག་གིས་བསྟོད་པ་»དེ་ཉིད་ཡིན།

 ༩. དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ། 

 ༡. ནང་ཁུལ་ཡིག་ཆ། 
ཝེ་ཁེ་རིག་མཛོད། «སྒྲོལ་མར་ཕྱག་འཚལ་ཉེར་གཅིག་གིས་བསྟོད་པའི་རྣམ་བཤད་ཡིད་འཕྲོག་ཨུཏྤལའི་ཆུན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།»

 ༢. ཕྱི་ཕྱོགས་འབྲེལ་མཐུད། 
Buddhist Digital Resource Center (BDRC): W1PD95800, Gsung 'bum, Dharma bhadra. Vol. 1, Pages 55-75.