མངོན་པར་རྟོགས་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ།

༄༅། །«མངོན་པར་རྟོགས་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ།»ནི་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་སྐབས་སུ་བོད་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་མཛད་པའི་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་ཇོ་བོ་རྗེ་དཔལ་ལྡན་ཨ་ཏི་ཤས་མཛད་པའི་བླ་མེད་རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། གཞུང་འདི་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་གྲུབ་ཆེན་ལཱུ་ཡི་པས་མཛད་པའི་ཧེ་རུ་ཀའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེའི་ཁུངས་ནི་དཔལ་འཁོར་ལོ་སྡོམ་པའི་རྒྱུད་ཡིན།

གཞུང་འདིའི་དགོས་པ་གཙོ་བོ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ལྟ་བུའི་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ཟབ་མོ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་དོན་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་ཚུལ་གསལ་བར་བཀྲལ་རྒྱུ་དེ་ཡིན། དེའི་ནང་དུ་ཐུན་མོང་གི་ལམ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྒོམ་པ་ནས་བཟུང་། བླ་མེད་རྒྱུད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཉམས་ལེན་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་གནད་རྣམས་གོ་རིམ་མ་འཆོལ་བར་གསལ་པོར་བསྟན་ཡོད། བསྐྱེད་རིམ་གྱི་སྐབས་སུ་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལྷ་ཚོགས་སུ་དག་པའི་ཚུལ་དང་། ལུས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྒོམ་ཚུལ། དབང་བཞི་ལེན་ཚུལ་སོགས་ཞིབ་ཕྲ་བསྟན་ཡོད། རྫོགས་རིམ་གྱི་སྐབས་སུ་སྣང་བ་ཐིམ་པའི་རིམ་པ་དང་འོད་གསལ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན། ཟུང་འཇུག་གི་གོ་འཕང་སྒྲུབ་ཚུལ་བཅས་རིམ་པར་བསྟན་པས། གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་ཉམས་ལེན་པ་རྣམས་ལ་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་ལམ་སྟོན་གྱི་གཞུང་ཚད་ལྡན་ཞིག་ཏུ་བརྩི།

 ༡. མཚན་དོན། 

 མཚན་བྱང། 

 རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་བི་བྷངྒི་ནཱ་མ།
 བོད་སྐད་དུ། མངོན་པར་རྟོགས་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ།

 མཚན་བྱང་གི་གོ་དོན། 

 ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ (Abhisamaya) ནི་བོད་སྐད་དུ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་དང་རྟོགས་པའི་གནས་སྐབས་རྣམས་ལ་གོ།
 བི་བྷངྒ་ (Vibhaṅga) ནི་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། དབྱེ་བ་ཞིབ་མོར་འབྱེད་པ་དང་གསལ་བར་བཀྲལ་བ་ལ་གོ།
 ནཱ་མ་ (Nāma) ནི་ཞེས་བྱ་བ་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན།

དེས་ན་མཚན་བྱང་གི་དོན་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྟོགས་པའི་རིམ་པ་རྣམས་ཞིབ་ཅིང་གསལ་བར་དབྱེ་བ་འབྱེད་ཅིང་འགྲེལ་བཤད་བྱེད་པའི་གཞུང་ཞེས་པའོ།།

 ༢. མཛད་པ་པོ་དང་བརྒྱུད་པ། 

 མཛད་པ་པོ། 
གཞུང་འདི་མཛད་པ་པོ་ནི་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་ཇོ་བོ་རྗེ་དཔལ་ལྡན་ཨ་ཏི་ཤ་དཱི་པཾ་ཀ་ར་ཤྲཱི་ཛྙཱ་ན་ (982–1054) ཡིན། ཁོང་ནི་རྒྱ་གར་ཤར་ཕྱོགས་བྷང་ག་ལའི་ཡུལ་དུ་རྒྱལ་པོའི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། དགུང་ན་ཆུང་ངུ་ནས་མཁས་པར་གྱུར་ཏེ་བི་ཀྲ་མ་ཤཱི་ལ་སོགས་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་གྱི་གཙོ་བོར་གྱུར། དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ནང་མངའ་རིས་རྒྱལ་པོའི་གདན་ཞུས་ལྟར་བོད་དུ་ཕེབས་ནས་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་ལ་མཛད་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག་ཅིང་། བཀའ་གདམས་པའི་བསྟན་པའི་སྲོལ་འབྱེད་མཁན་ཡང་ཡིན།

 འགྱུར་གྱི་ལོ་རྒྱུས། 
གཞུང་འདིའི་མཇུག་བྱང་དུ། "པཎྜི་ཏ་དེ་ཉིད་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་བས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།།" ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། རྒྱ་གར་གྱི་པཎྜི་ཏ་སྟེ་མཛད་པ་པོ་ཇོ་བོ་རྗེ་ཨ་ཏི་ཤ་དངོས་དང་། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོ་དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་བ་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་ལེགས་སྦྱར་སྐད་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུ་དག་མཛད་དེ་གཏན་ལ་ཕབ་པར་མཛད་པས། འགྱུར་ལ་བྱིན་རླབས་དང་ཚད་མའི་རང་བཞིན་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན།

 ༣. རྒྱབ་ལྗོངས་དང་མཛད་པའི་དགོས་པ། 
གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་རྒྱུད་སྡེ་རྣམས་ནི་དགོངས་པ་ཟབ་ཅིང་བརྗོད་བྱ་སྦས་པའི་ཚུལ་དུ་གསུངས་པས། སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱིས་རང་སྟོབས་ཀྱིས་དགོངས་དོན་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཡོད། དེ་ལ་དགོངས་ནས་ཇོ་བོ་རྗེ་ཨ་ཏི་ཤས་གཞུང་འདི་མཛད་པའི་དགོས་པ་ནི། གཞུང་གི་འགོར།"ངེས་དོན་ཟབ་མོ་རིམ་ཕྱེ་ཡང་། །

མིག་བྲལ་ངེས་པ་མ་རྙེད་པ། །

ངེས་བརྗོད་མངོན་འབྱུང་མཁའ་འགྲོ་ལས། །

སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་བདག་གིས་བཤད། །"ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ལྟ་བུའི་དོན་ཟབ་མོ་རྣམས་གང་ཟག་བློ་དམན་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་དཀའ་བས། དེ་དག་གི་དོན་དུ་རྒྱུད་སྡེ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་པོའི་དོན་བསྡུས་ཏེ་ལམ་གྱི་རིམ་པ་གསལ་ཞིང་གོ་བདེ་བའི་ཚུལ་དུ་བཀྲོལ་ནས་ཉམས་ལེན་པའི་ལམ་སྟོན་གསལ་པོ་ཞིག་མཛད་པ་ཡིན།

 ༤. གཞུང་ཚད་དང་བརྗོད་དོན། 
གཞུང་འདི་ལ་ལེའུ་དང་ས་བཅད་ཀྱི་དབྱེ་བ་གསལ་པོ་མེད་པར་བམ་པོ་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་བཞུགས། བརྗོད་བྱའི་གོ་རིམ་ནི་བླ་མེད་རྒྱུད་ཀྱི་ཉམས་ལེན་གྱི་རིམ་པ་དང་སྦྱར་ནས་བསྟན་ཡོད།

 གཞུང་གི་བརྗོད་དོན་གཙོ་བོ་རྣམས་ནི། 

 ༡. སྔོན་འགྲོ། 
དཔལ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་དང་ཧེ་རུ་ཀ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ། བླ་མ་ལ་གུས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། གཞུང་རྩོམ་པའི་དགོས་པ་བསྟན་པ་བཅས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འགོ་བརྩམས་ཡོད།

 ༢. ཐུན་མོང་གི་ལམ། 
སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བརྟན་པོར་བསྐྱེད་པ། ཚངས་པའི་གནས་བཞི་སྟེ་བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ། དགའ་བ། བཏང་སྙོམས་བཅས་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་ནས་བསྒོམ་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཡོད།

 ༣. བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ། 
འདི་ནི་གཞུང་འདིའི་བརྗོད་བྱའི་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན།

 རང་གི་ཕུང་ཁམས་དག་པར་བསྒོམ་པ། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་རིགས་ལྔའི་སངས་རྒྱས་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་ཡུམ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རང་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཡོད།
 སྲུང་བའི་འཁོར་ལོ། རྡོ་རྗེའི་ར་བ་དང་མེའི་ར་བ། ཁྲོ་བོ་དང་ཁྲོ་མོའི་ཚོགས་ཀྱིས་ཕྱི་ནང་གི་བར་ཆད་ལས་བསྲུང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་ཚུལ་གསལ་བཤད་མཛད་ཡོད།
 དཀྱིལ་འཁོར་བསྐྱེད་པ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངང་ལས་འབྱུང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་གཞལ་ཡས་ཁང་། དེའི་ནང་དུ་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་བཅས་པའི་དཔལ་ཧེ་རུ་ཀའི་ལྷ་ཚོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་གསལ་བར་བསྐྱེད་ཚུལ་ཞིབ་པར་བསྟན་ཡོད།
 ལུས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར། རང་ལུས་ཀྱི་གནས་ཁག་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་སོགས་སུ་ལྷ་ཚོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་རྣམས་བཀོད་ནས་བསྒོམ་པའི་ཚུལ། ལྷ་ཚོགས་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སོ་བདུན་དང་སྦྱར་ནས་དེའི་དོན་བཀྲོལ་ཡོད།
 ཡེ་ཤེས་པ་དགུག་གཞུག ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་སྤྱན་དྲངས་ནས་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པར་བསྲེ་བའི་ཚུལ་བསྟན་ཡོད།
 དབང་བསྐུར་བ་དང་རྒྱས་གདབ་པ། དབང་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་རང་ལ་དབང་བཞི་བསྐུར་བར་བསྒོམ་པ་དང་། རིགས་ཀྱི་བདག་པོས་དབུ་རྒྱན་གྱིས་རྒྱས་གདབ་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཡོད།
 མཆོད་པ་དང་བཟླས་བརྗོད། ཕྱི་ནང་གསང་གསུམ་གྱི་མཆོད་པ་དང་། བདུད་རྩི་མྱང་བ། ལྷའི་སྙིང་པོ་བཟླས་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཡོད།

 ༤. རྫོགས་པའི་རིམ་པ། 

 བསྡུ་བའི་རིམ་པ། བསྐྱེད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ལྷ་ཚོགས་རྣམས་རིམ་གྱིས་བསྡུས་ཏེ་འོད་གསལ་གྱི་ངང་དུ་འཇུག་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཡོད།
 འོད་གསལ་བསྒོམ་པ། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་འོད་གསལ་གྱི་ངང་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་པའི་ཚུལ་དང་དེའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཡོད།
 ཟུང་འཇུག་གི་ལམ། འོད་གསལ་གྱི་ངང་ལས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ལྷའི་སྐུར་ལྡང་བ་སྟེ་བདེན་གཉིས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ལམ་བསྟན་ཡོད།

 ༥. སྤྱོད་པ་དང་འབྲས་བུ། 
རྣལ་འབྱོར་པའི་སྤྱོད་པ་དང་། འཕོ་བའི་ཚུལ། འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་གནས་ཀྱི་བར་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་ཚུལ་སོགས་འབྲས་བུའི་སྐབས་ཀྱི་མཛད་པ་དང་བཅས་པ་བསྟན་ཡོད།

 ༥. ལྟ་གྲུབ་གཙོ་བོ། 
གཞུང་འདིའི་ལྟ་གྲུབ་གཙོ་བོ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་ལྟ་བ་སྟེ།

 བདེན་གཉིས་དབྱེར་མེད། ཀུན་རྫོབ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ལྷའི་སྐུ་དང་དོན་དམ་སྟོང་པ་ཉིད་དབྱེར་མེད་དུ་རྟོགས་པའི་ལྟ་བ་གཙོ་བོར་སྟོན།
 སྣང་སྲིད་དག་མཉམ། ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་ནང་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གདོད་མ་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ལྷ་ཚོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་དག་པ་དང་། དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་ནི་ལམ་གྱི་གནད་དམ་པར་བསྟན་ཡོད།
 ཐབས་ཤེས་ཟུང་འཇུག སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་དྲངས་པའི་བསྐྱེད་རིམ་གྱི་ཉམས་ལེན་ནི་ཐབས་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་རྫོགས་རིམ་གྱི་ཉམས་ལེན་ནི་ཤེས་རབ་སྟེ། དེ་གཉིས་དབྱེར་མེད་དུ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པའི་ལམ་མཆོག་ཏུ་བསྟན་ཡོད།

 ༦. གལ་གནད་དང་ཤུགས་རྐྱེན། 

 གལ་གནད། གཞུང་འདི་ནི་བླ་མེད་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དཔལ་འཁོར་ལོ་སྡོམ་པའི་ཉམས་ལེན་གྱི་གནད་རྣམས་ཇོ་བོ་རྗེ་ཨ་ཏི་ཤ་ལྟ་བུའི་མཁས་གྲུབ་ཆེན་པོས་གསལ་བར་བཀྲོལ་བས་ན། བོད་ཀྱི་གསང་སྔགས་ཉམས་ལེན་པ་རྣམས་ལ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་དུ་བརྩི། ལྷག་པར་དུ་བསྐྱེད་རིམ་དང་རྫོགས་རིམ་གྱི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་གོ་རིམ་ལྡན་ཞིང་གསལ་པོར་བསྟན་པས། ལས་དང་པོ་པ་རྣམས་ལ་ལམ་སྟོན་གྱི་སྒྲོན་མེ་ལྟ་བུ་ཡིན།
 ཤུགས་རྐྱེན། གཞུང་འདི་བཀའ་གདམས་པའི་གསང་སྔགས་ཉམས་ལེན་གྱི་གཞུང་གཙོ་བོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། ཕྱིས་སུ་བཀའ་གདམས་པའི་བརྒྱུད་པ་འཛིན་པའི་དགེ་ལུགས་པའི་གྲུབ་མཐའ་སོགས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད། དཔལ་འཁོར་ལོ་སྡོམ་པའི་ལཱུ་ཡི་པའི་ལུགས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་གྱི་བརྒྱུད་པ་བོད་དུ་དར་ཁྱབ་འགྲོ་བར་གཞུང་འདིས་རྨང་གཞི་གལ་ཆེན་བཏིང་ཡོད།

 ༧. ཟུར་ལྟའི་ནང་དོན། 

 ཇོ་བོ་རྗེ་དཔལ་ལྡན་ཨ་ཏི་ཤ།
 འཁོར་ལོ་སྡོམ་པ།
 ལཱུ་ཡི་པ།
 བསྐྱེད་རིམ།
 རྫོགས་རིམ།
 བཀའ་གདམས་པ།

 ༨. རྩ་འགྲེལ། 

 རྒྱུད་ཀྱི་འགྲེལ་བ། གཞུང་འདི་ནི་རྩ་བའི་རྒྱུད་དངོས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་མ་ཡིན་པར། རྒྱ་གར་གྱི་གྲུབ་ཆེན་ལཱུ་ཡི་པས་མཛད་པའི་དཔལ་འཁོར་ལོ་སྡོམ་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ཡིན། སྒྲུབ་ཐབས་དེ་ཉིད་ཀྱང་རྩ་བའི་རྒྱུད་«དཔལ་འཁོར་ལོ་སྡོམ་པའི་རྒྱུད་»ཀྱི་དགོངས་དོན་ལས་བཏུས་པ་ཞིག་ཡིན།

 ༩. དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ། 

 ༡. ནང་ཁུལ་གྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ། 

 ཝེ་ཁེ་རིག་མཛོད། «མངོན་པར་རྟོགས་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ།»

 ༢. ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ། 

 Buddhist Digital Resource Center (BDRC): Abhisamayavibhaṅganāma, by Atiśa Dīpaṃkaraśrījñāna. W1KG15538.