འཆི་བ་

འཆི་བ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ངེས་པར་དུ་མྱོང་དགོས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ལ། འགྲོ་བ་ཀུན་གྱི་སྙིང་ལ་འཇིགས་སྐྲག་དང་སེམས་སྐྱོ་སྐྱེ་བའི་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དཔྱད་གཞིར་གཞིར་བཞག་པའི་སྤྱོད་འཇུག་གི་འགྲེལ་བཤད་རིས་མེད་རྣམས་ཀྱིས་འཆི་བའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ལེགས་པར་ཕྱེ་ཞིང་། དེའི་ཁྱད་ཆོས་དང་། འཆི་བ་འབྱུང་ཚུལ། འཆི་བ་དྲན་པའི་ཕན་ཡོན་སོགས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་མཐོང་ངོ་། །
འཆི་བའི་མཚན་ཉིད།
འཆི་བ་ནི་ཚེ་འདིའི་ཚེ་སྲོག་འཛད་པའམ་ཟད་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམིགས་བསལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གསོན་པའི་མཐའ་ནི་འཆི་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། "འཚོ་བའི་མཐའ་ནི་འཆི་བ་ལས་མ་འདས་པས་འཆི་བ་ལས་ནམ་ཡང་མི་ཐར་ཞིང་ངེས་པར་འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་དགོས་པ་ཡིན།"ཐུབ་བསྟན་ཆོས་གྲགས། སྤྱོད་འཇུག་གི་འགྲེལ་བཤད་རྒྱལ་སྲས་ཡོན་ཏན་བུམ་བཟང་། ཤིང་དཔར། ཞེས་གསལ་ལོ། །
རང་བཞིན་གྱིས་འཆི་བ། "གསོད་བྱེད་ལ་ལྟོས་མི་དགོས་པར་རང་བཞིན་གྱིས་ཏེ་རང་གི་ངང་གིས་རིང་དུ་མི་གནས་པར་གསོན་མཐའ་འཆི་བས་ནོན་པའི་བ་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པའི་ཐ་མལ་པའི་དགྲ་ཉོན་མོངས་པ།"ཐུབ་བསྟན་ཆོས་གྲགས། སྤྱོད་འཇུག་གི་འགྲེལ་བཤད་རྒྱལ་སྲས་ཡོན་ཏན་བུམ་བཟང་། ཤིང་དཔར། ཞེས་འཆི་བ་ནི་གཞན་གྱི་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་རང་བཞིན་གྱིས་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་གསུངས། 
ཚེ་ཟད་ཕྱོགས།
འཆི་བ་འབྱུང་ཚུལ་ལ་ཚེ་སྐད་ཅིག་རེ་ཟད་ནས་འཆི་བར་འགྱུར་ཚུལ་གནད་ཆེ་ལ། "ཉིན་མཚན་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་འདུག་ཉལ་འཆག་གང་གི་སྐབས་སུ་ཡང་དུས་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་སྡོད་པའི་གོ་སྐབས་ཡོང་མེད་པར། ཚེ་ཡི་འདུ་བྱེད་འདི་ནི་རྟག་ཏུ་འགོད་པའམ་གོད་པ་སྟེ་འབྲི་བའམ་འཛད་བོར་འགྱུར་ཞིང་ཕར་ལ་ཇི་ཙམ་འཛད་པ་དེའི་ཚོད་ཙམ་གྱི་ཚུར་ལ་སྣོན་པ་བྱེད་པ་ཡང་གུད་ནས་ཅུང་ཟད་ཙམ་འོང་བ་མེད་ན་བདག་ལྟ་བུ་ངེས་པར་མྱུར་དུ་འཆི་བར་རྒྱུ་མཚན་ཅིས་མི་འགྱུར་ཏེ་འགྱུར་ངེས་"ཐུབ་བསྟན་ཆོས་གྲགས། སྤྱོད་འཇུག་གི་འགྲེལ་བཤད་རྒྱལ་སྲས་ཡོན་ཏན་བུམ་བཟང་། ཤིང་དཔར།ཞེས་ཚེ་སྐད་ཅིག་རེ་འགོད་ཅིང་ཟད་པ་ལ་སྣོན་པ་མེད་པར་འཆི་བར་གསུངས། 
ནམ་འཆི་མི་ཤེས་པ། "ལྟག་ཆུ་ཆད་པས་རྫིང་བུ་བཞིན་དུ་ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོ་དུས་སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱི་རིམ་གྱིས་འོང་ནས་ཚེ་འཛད་པ་ལས་དུས་སྐད་ཅིག་མ་ཙམ་དུ་ཡང་ཚེ་མི་འཛད་པར་སྡོད་པ་ཡི་གོ་སྐབས་ཡོང་ཡེ་མེད་པར་ཚེ་འདི་དུས་རྟག་ཏུ་གོད་ཅེས་འགྲིབ་པར་འགྱུར་"མཁན་པོ་ཀུན་དཔལ། སྤྱོད་འཇུག་གི་ཚིག་འགྲེལ་འཇམ་དབྱངས་བླ་མའི་ཞལ་ལུང་། ཤིང་དཔར།ཞེས་འཆི་བའི་དུས་ངེས་མེད་པར་གསུངས། 
དལ་འབྱོར་ཐོབ་ཚེ་མ་འབད་ན་འཆི་དུས་འགྱོད་པ།
དལ་འབྱོར་ཐོབ་པའི་ཚེ་དགེ་བ་ལ་མ་འབད་ན། "འཆི་བར་འགྱུར་བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་ད་ནི་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་ལས་མ་འདས་སོ། སྙམ་ནས་འགྱོད་ཅིང་སེམས་ལ་མྱ་ངན་ཆེན་པོ་ལྡང་བར་འགྱུར་བ་ལས་མ་འདས་སོ། །"ཐུབ་བསྟན་ཆོས་གྲགས། སྤྱོད་འཇུག་གི་འགྲེལ་བཤད་རྒྱལ་སྲས་ཡོན་ཏན་བུམ་བཟང་། ཤིང་དཔར།ཞེས་འཆི་དུས་སུ་འགྱོད་པ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བར་གསུངས། །
ལེ་ལོ་དང་འཆི་བ་མི་དྲན་པའི་སྐྱོན། "སོས་དལ་དུ་སྡོད་པ་ཙམ་ལ་དགའ་བའི་སྙོམས་ལས་ལ་བདེ་བར་འདུ་ཤེས་པས་དེའི་རོ་མྱང་བ་དང། ཉལ་བ་དང། བསྙེས་པ་དང་། གཉིད་ལ་དགའ་བས་གོང་ནས་གོང་དུ་དེའི་ཞེན་པ་འཕེལ་ཞིང་དེ་ལ་སྐྱོན་དུ་མི་ལྟ་བ་ནི་ལེ་ལོ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་སྟེ། དེས་འཁོར་བ་ལ་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར།"དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ། སྤྱོད་འཇུག་གི་རྣམ་བཤད་ཐེག་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ། ཤིང་དཔར།  ཞེས་ལེ་ལོས་འཆི་བ་དྲན་པ་བར་གཅོད་པར་གསུངས། 
ལོག་འཚོ་དང་འཆི་བ།
རྙེད་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་ལོག་འཚོའི་སྐྱོན་ཞིབ་ཏུ་གསུངས་ཏེ། "བདག་ནི་ལོག་འཚོ་དང་བཅས་པའི་རྙེད་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་གྲུབ་པར་དེང་ཉིད་ནས་ཤི་ཡང་བླའི།"ཐུབ་བསྟན་ཆོས་གྲགས། སྤྱོད་འཇུག་གི་འགྲེལ་བཤད་རྒྱལ་སྲས་ཡོན་ཏན་བུམ་བཟང་། ཤིང་དཔར། ཞེས་དང་། "ལོག་འཚོ་ལ་བརྟེན་པས་ཡུན་རིང་བོར་གསོན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་རུང་སྟེ།"ཐུབ་བསྟན་ཆོས་གྲགས། སྤྱོད་འཇུག་གི་འགྲེལ་བཤད་རྒྱལ་སྲས་ཡོན་ཏན་བུམ་བཟང་། ཤིང་དཔར། ཞེས་ལོག་འཚོ་བྱས་ནས་ཚེ་རིང་དུ་གནས་པ་ལས། ལོག་འཚོ་མ་བྱས་པར་མྱུར་དུ་འཆི་བ་ལེགས་པར་གསུངས། 
འཆི་དུས་རྙེད་པ་མི་ཕན་པ། "འཆི་བའི་དུས་སུ་ཟས་གོས་སོགས་ལོངས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་ཆོམ་པོས་ཕྲོགས་ཤིང་བཅོམ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པར་བྱས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྐེད་དཀྲིས་ཀྱི་གོས་ཙམ་ཡང་འཆང་རྒྱུ་མེད་པས་སྒྲེན་མོ་དང་ནོར་དང་ལམ་རྒྱགས་གང་ཡང་འཁྱེར་རྒྱུ་མེད་པས་ལག་པ་སྟོང་པར་འཇིག་རྟེན་འདི་ནས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་འགྲོ་དགོས།"ཐུབ་བསྟན་ཆོས་གྲགས། སྤྱོད་འཇུག་གི་འགྲེལ་བཤད་རྒྱལ་སྲས་ཡོན་ཏན་བུམ་བཟང་། ཤིང་དཔར། ཞེས་འཆི་དུས་སུ་རྙེད་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་ཕན་པར་གསུངས། 
འཆི་བ་དང་རྨི་ལམ་གྱི་དཔེ།
འཆི་བ་དང་ཚེ་འདིའི་བདེ་བ་སྤྱད་པ་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བར་དཔེ་བསྟན་ཏེ། "འགའ་ཞིག་གིས་རྨི་ལམ་དུ་ལོ་བརྒྱར་བདེ་བ་མྱོང་བར་རྨིས་ནས་སད་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་གང་ཟག་གཞན་ཞིག་གམ་རྨི་ལམ་གཞན་ཞིག་ཏུ་ཡུད་ཙམ་ཞིག་གི་བར་དུ་བདེ་བ་མྱོང་བར་རྨིས་ནས་སད་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའི་གད་པ་དེ་དག་གི་ཚེ་གཉིས་ཀ་ལའང་རྨི་ལམ་གྱི་བདེ་བ་ཡུན་རིང་ཐུང་གཉིས་པོ་དེ་ནི་དྲན་པའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་སྲིད་ཀྱི་གང་ཡང་ཕྱིར་འོང་བའམ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། རྙེད་པ་དང་བཅས་པའི་སྒོ་ནས་ཚེ་རིང་པོ་ལོ་བརྒྱའི་བར་དུ་བདེ་བ་མྱོང་བ་དང་ཚེ་ཐུང་བ་ལོ་གཅིག་ཟླ་གཅིག་ཙམ་ལ་བདེ་བ་སྤྱད་པ་གཉིས་ཀ་འདྲ་སྟེ་གཉིས་ཀའང་འཆི་བའི་དུས་ན་དྲན་པའི་ཡུལ་དུ་འབྱུང་བ་དེ་ཙམ་ལས་མ་ལུས།"ཐུབ་བསྟན་ཆོས་གྲགས། སྤྱོད་འཇུག་གི་འགྲེལ་བཤད་རྒྱལ་སྲས་ཡོན་ཏན་བུམ་བཟང་། ཤིང་དཔར། ཞེས་ཚེ་རིང་ཐུང་གི་བདེ་བ་གཉིས་ཀ་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བར་གསུངས། 
ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་དང་འཆི་བ།
དཔའ་བོ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ། དཔའ་བོས་ཕྱིའི་དགྲ་བོ་གཞོམ་པའི་དོན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བཟོད་པ་དང་འདྲ་བར་ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་ལ་ཡང་བཟོད་པར་བྱ་དགོས་ཚུལ་གསུངས་ཏེ། "སྙིང་སྟོབས་བསྐྱེད་དེ་ནན་གྱིས་ཕ་རོལ་པོ་གཞོམ་པ་སྟེ་སྲོག་འཕྲོག་པར་འདོད་པའི་གཏུམ་པོ་དྲག་ཤུལ་ཅན་ཡང་མདའ་མདུང་རལ་གྲི་ལ་སོགས་པའི་མཚོན་རྣོན་གྱིས་སླར་ཡང་ཕོག་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཇི་མི་སྙམ་པར་ཁྱད་དུ་བསད་ནས་སྲོག་དང་བསྡོས་ནས་གསོད་པར་བྱེད་ཅིང་ཕ་རོལ་པོ་དེ་གསོད་པ་སོགས་ཀྱི་དོན་དེ་མ་གྲུབ་པར་ཁ་ཕྱིར་ཕྱོགས་པའམ་ཕྱིར་ལོག་ནས་འབྱེར་བ་སྟེ་འབྲོས་པར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །"ཐུབ་བསྟན་ཆོས་གྲགས། སྤྱོད་འཇུག་གི་འགྲེལ་བཤད་རྒྱལ་སྲས་ཡོན་ཏན་བུམ་བཟང་། ཤིང་དཔར།ཞེས་དཔའ་བོས་ཕྱིའི་དགྲ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཀྱང་བཟོད་ནས་མི་འབྲོས་པ་ལྟར། ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་ལའང་ཤིན་ཏུ་བརྩོན་པར་གསུངས། 
སྙིང་རྗེ་དང་འཆི་བ་དྲན་པ།
བདེ་འགྲོར་སྨོན་ལམ། "སེམས་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བདེ་འགྲོར་སྐྱེས་ནས་ཚེ་ཡང་དཔག་མེད་རིང་པོ་ཐུབ་པར་ཤོག། ཚེ་རིང་པ་དེ་ཡང་རྟག་ཏུ་བདེ་བར་འཚོ་བར་འགྱུར་ཞིང་འཆི་བའི་སྒྲ་ཡང་གྲག་པར་མ་གྱུར་ཅིག །"རྒྱལ་ཚབ་དར་མ་རིན་ཆེན་ཆེན། སྤྱོད་འཇུག་གི་རྣམ་བཤད་རྒྱལ་སྲས་འཇུག་ངོགས། ཤིང་དཔར། ཅེས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་ནས་བདེ་འགྲོར་སྐྱེ་བར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པར་གསུངས། 
བསྡུས་དོན།
འཆི་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ལ། ཚེ་སྐད་ཅིག་རེ་འགོད་ཅིང་ཟད་པ་ལ་སྣོན་པ་མེད་པར་མྱུར་དུ་འཆི་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། འཆི་བ་དྲན་པས་ལེ་ལོ་སེལ་ཞིང་དགེ་བ་ལ་བརྩོན་པ་སྐྱེ་བར་བྱེད་ལ། དལ་འབྱོར་ཐོབ་ཀྱང་དགེ་བ་ལ་མ་འབད་ན་འཆི་དུས་སུ་འགྱོད་པ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ལོག་འཚོ་དང་རྙེད་པ་ལ་ཆགས་པ་འཆི་དུས་སུ་གང་ཡང་མི་ཕན་ལ། ཚེ་རིང་ཐུང་གི་བདེ་བ་ཡང་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བར་འཆི་དུས་སུ་ཟད་དོ། །དེས་ན་འཆི་བ་དྲན་ནས་ད་ལྟ་ཉིད་དུ་སྡིག་པ་སྦྱོང་ཞིང་དགེ་བ་ལ་བརྩོན་པ་གལ་ཆེ་ལ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་ནས་བདེ་འགྲོར་སྐྱེ་བར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་ཡང་གལ་ཆེའོ། །
ལུང་ཁུངས།