རྫོགས་ཆེན་རྒྱུད་བཅུ་བདུན།

༄༅། །རྫོགས་ཆེན་རྒྱུད་བཅུ་བདུན་ནི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་རྙིང་མའི་ཁྲོད་དུ་ཐེག་པའི་ཡང་རྩེ་ཨ་ཏི་ཡོ་གའི་མན་ངག་སྡེའི་གཞུང་གི་སྙིང་པོ་ལྟ་བུ་ཡིན། རྒྱུད་འདི་དག་ནི་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ལྟ་སྒོམ་སྤྱོད་གསུམ་གྱི་གནད་ཐམས་ཅད་མ་ཚང་བ་མེད་པར་སྟོན་པའི་གཞུང་ལུགས་གལ་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་གྲས་ཤིག་ཏུ་བརྩི་ཞིང་། ལྷག་པར་དུ་བི་མ་སྙིང་ཐིག་གི་བཀའ་སྲོལ་གྱི་རྩ་བའི་རྒྱུད་དུ་གྱུར་ཡོད། སྤྱིར་བཏང་རྒྱུད་བཅུ་བདུན་ཞེས་གྲགས་ཀྱང་། དེ་དག་གི་སྲུང་མའི་རྒྱུད་སྔགས་སྲུང་ཁྲོས་མ་ནག་མོའི་རྒྱུད་དང་བསྡོམས་པས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་བགྲང་སྲོལ་ཡང་དར་ཁྱབ་ཆེ།

 ངོ་བོ་དང་བྱུང་རིམ། 
རྫོགས་ཆེན་རྒྱུད་བཅུ་བདུན་ནི་གསང་སྔགས་རྙིང་མའི་རྒྱུད་སྡེ་དྲུག་ལས་ནང་རྒྱུད་རྣལ་འབྱོར་བླ་མེད་ཀྱི་ཁོངས་གཏོགས་ཨ་ཏི་ཡོ་གའི་རྒྱུད་ཡིན། དེ་ལའང་ནང་གསེས་ཀྱི་དབྱེ་བ་སེམས་སྡེ་ཀློང་སྡེ་མན་ངག་སྡེ་གསུམ་ལས་ཕྱི་མ་མན་ངག་སྡེའི་རྒྱུད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན། མན་ངག་སྡེ་ལའང་ཕྱི་ནང་གསང་བ་ཡང་གསང་བླ་མེད་བཅས་སྐོར་བཞི་རུ་ཕྱེ་བའི་ནང་ནས། རྒྱུད་བཅུ་བདུན་ནི་ཡང་གསང་བླ་མེད་ཀྱི་སྐོར་ཏེ་འོད་གསལ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་ལྟ་བ་རྩལ་དུ་འདོན་པའི་གཞུང་མཆོག་ཏུ་བརྩི།

བརྒྱུད་པའི་ཆ་ནས་བརྗོད་ན། རྒྱུད་འདི་དག་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་བི་མ་ལ་མི་ཏྲ་ (fl. mid. 8ᵗʰ cent.) མཆོག་ནས་བོད་དུ་བརྒྱུད་པའི་བཀའ་སྲོལ་བི་མ་སྙིང་ཐིག་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ཤིང་། དེའི་ནང་གི་རྒྱ་ཆེ་བ་པཎྜི་ཏའི་སྐོར་ཞེས་པར་ངོས་འཛིན། བོད་དུ་དར་བའི་སྐབས་སུ། སྔོན་མཁན་སློབ་ཆོས་གསུམ་གྱི་དུས་སུ་བསྒྱུར་བའི་ཡིག་རྙིང་རྣམས་ཕྱིས་སུ་གནས་བརྟན་ལྡང་མ་ལྷུན་རྒྱལ་ (fl. late 10ᵗʰ cent.) གྱིས་གཏེར་ནས་བཞེས་ཏེ་དར་སྤེལ་མཛད་པར་གྲགས།

 རྒྱུད་བཅུ་བདུན་གྱི་གྲངས་འདྲེན། 
དེ་ལའང་«གསང་ཆེན་ངེས་པའི་རྒྱུད་བཅུ་བདུན་»དང་མཐར་«སྔགས་སྲུང་ཁྲོས་མ་ནག་མོའི་རྒྱུད་»བཅས་བཅོ་བརྒྱད་བཞུགས་པའི་ནང་གསེས་«སྒྲ་ཐལ་འགྱུར་ཆེན་པོ་རྩ་བའི་རྒྱུད་»ལས། “ཡང་དག་ཆོས་ཉིད་སྒྲ་ལས་ཐལ༔ རང་གི་ངོ་བོ་ཡི་གེ་མེད༔ རང་རིག་ཡེ་ཤེས་སྒྲོན་འོད་འབར༔ ཆོས་ཉིད་དག་པས་བཀྲ་ཤིས་མཛེས༔ ལྟ་བ་འཇིགས་བྲལ་སེང་རྩལ་རྫོགས༔ རང་རིག་སྨིན་པས་རྫོགས་རང་བྱུང༔ ལུ་གུ་རྒྱུད་འབྲེལ་མུ་ཏིག་ཕྲེང༔ ཉམས་ཀྱི་སྣང་བ་ནོར་ཕྲ་བཀོད༔ རང་གནས་སྟོང་པའི་སྙིང་མེ་ལོང༔ གོལ་ས་རང་གཅོད་ཐུགས་མེ་ལོང༔ གཞན་ལས་མ་བྱུང་རང་ཤར་ཉིད༔ རང་བྱུང་ཡིན་པས་རང་གྲོལ་ལོ༔ དབྱིངས་སུ་གཅིག་པས་ཀློང་ཡངས་དྲུག༔ ཡོན་ཏན་རྫོགས་པས་རིན་ཆེན་སྤུངས༔ རང་རིག་བསྟན་པས་ངོ་སྤྲོད་སྤྲས༔ སྣང་བ་དག་པས་ཉི་ཟླ་སྦྱོར༔ རིག་པ་སྨིན་ཕྱིར་སྐུ་གདུང་འབར༔ འདི་དག་རྣམས་ཀྱང་གཞི་ལས་ཤར༔” ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རྒྱུད་བཅུ་བདུན་དང་འགལ་བྱེད་འཆམ་ལ་འབེབས་པ་སྔགས་སྲུང་ཁྲོས་མ་ནག་མོའི་རྒྱུད་བཅས་རྒྱུད་བཅུ་བརྒྱད་བཞུགས་པ་ནི། 

 ལྡེ་མིག་ལྟར་སྡེ་སྣོད་ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་སྒོ་འབྱེད་པར་སྟོན་པ་«སྒྲ་ཐལ་འགྱུར་ཆེན་པོ་རྩ་བའི་རྒྱུད་»དང་།
 རི་རྒྱལ་ལྟར་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཉིད་སྟོན་པ་«དཔལ་ཡི་གེ་མེད་པའི་རྒྱུད་»།
 གསལ་ཤིང་ལྟར་སྒྲོན་མའི་སྣང་བ་སྟོན་པ་«སྒྲོན་མ་འབར་བའི་རྒྱུད»།
 འཁོར་ལོ་ལྟར་འཁྲུལ་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་སྟོན་པ་«བཀྲ་ཤིས་མཛེས་ལྡན་གྱི་རྒྱུད»།
 སེང་གེ་ལྟར་ཐེག་པ་འོག་མ་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་སྟོན་པ་«སེང་གེ་རྩལ་རྫོགས་ཀྱི་རྒྱུད»།
 ཆུ་བོའི་རྒྱུན་ལྟར་དབང་དང་བྱིན་རླབས་སྟོན་པ་«རྫོགས་པ་རང་བྱུང༌གི་རྒྱུད»།
 མུ་ཏིག་ཕྲེང་བརྒྱུས་ལྟར་མན་ངག་ཁྲིགས་ཆགས་སུ་སྟོན་པ་«མུ་ཏིག་ཕྲེང་བའི་རྒྱུད»།
 ཚིག་དོན་གྱི་གསེར་ལ་གཡུས་སྤྲས་པ་ལྟར་སྟོན་པ་«ནོར་བུ་ཕྲ་བཀོད་ཀྱི་རྒྱུད»།
 ཉི་མ་ལྟར་གསལ་བར་སྟོན་པ་«རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྙིང་གི་མེ་ལོང་གི་རྒྱུད»།
 རལ་གྲི་ལྟར་གོལ་ས་གཅོད་པར་སྟོན་པ་«ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཐུགས་ཀྱི་མེ་ལོང༌གི་རྒྱུད»།
 བརྗོད་བྱ་རྒྱ་མཚོ་ལྟར་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བར་སྟོན་པ་«རིག་པ་རང་ཤར་གྱི་རྒྱུད»།
 སྦྲུལ་གྱི་མདུད་པ་ལྟར་གཞུང་ཚིག་རང་གྲོལ་དུ་སྟོན་པ་«རིག་པ་རང་གྲོལ་གྱི་རྒྱུད»།
 ཁྱུང་ཆེན་པོ་ནམ་མཁའ་ལ་རྩོལ་སྒྲུབ་མེད་པར་འགྲོ་བ་ལྟར་སྟོན་པ་«ཀློང་ཡངས་དྲུག་པའི་རྒྱུད»།
 ཕྱུག་པོའི་བང་མཛོད་དུ་གང་འདོད་འབྱུང་བ་ལྟར་སྟོན་པ་«རིན་པོ་ཆེ་སྤུངས་པའི་རྒྱུད»།
 མེ་ལོང་གི་ནང་དུ་གཟུགས་བརྙན་བསྟན་པ་ལྟར་དཔེ་དོན་སྦྱར་ཏེ་སྟོན་པ་«ངོ་སྤྲོད་སྤྲས་པའི་རྒྱུད»།
 མ་བུ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་ངེས་པའི་ཚིག་གིས་བར་དོ་ལ་གསལ་འདེབས་པར་སྟོན་པ་«ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུད»།
 རྒྱལ་པོའི་གདུང་མི་འགྱུར་བས་རྒྱལ་ས་ཟིན་པ་ལྟར་སྟོན་པ་«སྐུ་གདུང་འབར་བའི་རྒྱུད»།
 སྤུ་གྲི་ངར་མས་གང་ལ་རེག་པ་གཅོད་པ་ལྟར་འགལ་བྱེད་ཆམ་ལ་འབེབས་པ་«སྔགས་སྲུང་ཁྲོས་མ་ནག་མོའི་རྒྱུད»དང་བཅོ་བརྒྱད།

 གཞུང་དོན་གྱི་གལ་ཆེའི་རང་བཞིན། 
རྫོགས་ཆེན་རྒྱུད་བཅུ་བདུན་གྱིས་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་མན་ངག་སྡེའི་ལྟ་སྒོམ་གྱི་གནད་འགག་རྣམས་གཏན་ལ་འབེབས་པར་བྱེད། དེའི་གཞུང་དོན་གྱི་སྙིང་པོ་ནི།

 ལྟ་བ། ཀ་དག་ཐྲེགས་ཆོད་ཀྱི་ལྟ་བ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་གནས་ལུགས་གདོད་མ་ནས་སྤྲོས་བྲལ་ཡིན་པའི་རང་ངོ་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་།
 སྒོམ་པ། ལྷུན་གྲུབ་ཐོད་རྒལ་གྱི་སྒོམ་པ་སྟེ། རིག་པའི་རང་རྩལ་ལས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྣང་བ་རྣམས་ནང་ནས་ཕྱི་རུ་འཆར་བའི་ཉམས་ལེན་ལ་བརྟེན་ནས་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་སྟོན་གྱི་ཡོད།

རྒྱུད་འདི་དག་གི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་ནི་གང་ཟག་རབ་རྣམས་ཚེ་གཅིག་ལུས་གཅིག་ལ་འོད་སྐུར་གྲོལ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་ཟབ་མོ་སྟོན་པ་དེ་ཡིན།

 བརྒྱུད་པའི་བླ་མ་གཙོ་བོ། 
རྒྱུད་བཅུ་བདུན་གྱི་བརྒྱུད་པ་དང་འབྲེལ་བའི་བླ་མ་གཙོ་གྲས་འགའ་ཞིག་ནི།

 བི་མ་ལ་མི་ཏྲ། རྒྱ་གར་ནས་བོད་དུ་ཕེབས་ཏེ་རྒྱུད་འདི་དག་གི་བཀའ་བབས་ཤིང་། རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སོགས་ལ་གསང་སྟེ་གནང་།
 ལྡང་མ་ལྷུན་རྒྱལ། ཕྱིས་སུ་བསམ་ཡས་མཆིམས་ཕུར་སྦས་པའི་རྒྱུད་འདི་དག་གཏེར་ནས་བཞེས་ཏེ་བརྒྱུད་པ་སྤེལ་བའི་གཏེར་སྟོན་གཙོ་བོ་ཡིན།
 ཀུན་མཁྱེན་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་(1308–1364)། ཁོང་གིས་མཛོད་བདུན་དང་། ལྷག་པར་དུ་ཟབ་མོ་ཡང་ཏིག་སོགས་ཀྱི་གཞུང་ནང་རྒྱུད་བཅུ་བདུན་གྱི་དགོངས་དོན་རྣམས་གསལ་ཞིང་རྒྱས་པར་བཀྲལ་གནང་མཛད་པས། རྒྱུད་འདི་དག་གི་དོན་རྟོགས་པར་ཀུན་མཁྱེན་ཀློང་ཆེན་པའི་གསུང་ལ་མི་བརྟེན་ཐབས་མེད་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད།
 རིག་འཛིན་འཇིགས་མེད་གླིང་པ་(1730–1798)། ཁོང་གིས་དགོངས་གཏེར་ཀློང་ཆེན་སྙིང་ཐིག་གི་ཆོས་སྐོར་ནང་རྒྱུད་བཅུ་བདུན་གྱི་དགོངས་པ་སྙིང་པོར་བསྡུས་ནས་ཉམས་ལེན་གྱི་གདམས་པར་བསྒྱུར་གནང་མཛད་ཡོད།

 དེང་དུས་ཀྱི་གནས་སྟངས། 
དེང་གི་ཆར་ཡང་རྫོགས་ཆེན་རྒྱུད་བཅུ་བདུན་ནི་རྙིང་མའི་བཤད་གྲྭ་དང་སྒྲུབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་སློབ་གཉེར་དང་ཉམས་ལེན་གྱི་གཞུང་གཙོ་བོར་བརྩི་བཞིན་ཡོད། རྒྱུད་འདི་དག་རྙིང་མ་རྒྱུད་འབུམ་གྱི་པར་མ་ཕལ་མོ་ཆེའི་ནང་བཞུགས་ཡོད། དཔེར་ན།

 སྡེ་དགེ་ལྷུན་གྲུབ་སྟེང་གི་རྙིང་རྒྱུད་ (W21939)
 གཏིང་སྐྱེས་དགོན་པ་བྱང་གི་རྙིང་རྒྱུད་ (W21518)
 མཚམས་བྲག་དགོན་གྱི་རྙིང་རྒྱུད་ (W21521)
 འབྲུག་ཡུལ་གྱི་སྒང་སྟེང་དགོན་དང་མོན་སངས་རྒྱས་གླིང་གི་རྙིང་རྒྱུད་ (W1KG16449)
 ཀཿཐོག་དགོན་གྱི་རྙིང་རྒྱུད་ (W2PD19896)

དེ་བཞིན་དེང་རབས་ཀྱི་པར་མ་གསར་པ་དཔལ་བརྩེགས་རྙིང་རྒྱུད་ (W1KG14783) དང་ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པའི་རྙིང་རྒྱུད་ (W3CN3207) སོགས་སུའང་ཆ་ཚང་བཞུགས་ཡོད། འོན་ཀྱང་། འབྲུག་སྤ་གྲོ་གདོང་དཀར་ལའི་རྙིང་རྒྱུད་དང་། ལ་དྭགས་བརྒྱུད་བཻ་རོ་རྙིང་རྒྱུད་ (W21519) གཉིས་སུ་བཞུགས་མེད་པ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡང་ཡོད།

 ཁུངས་བཅོལ་ས། 

 ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས། ''ཐེག་པའི་མཆོག་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད།''
 Germano, David (2005). "The Funerary Transformation of the Great Perfection (Rdzogs chen)". ''Journal of the International Association of Tibetan Studies'', no. 1 (October 2005): 1-54.

 འབྲེལ་ཡོད་དྲ་ཐག 
རྫོགས་ཆེན་རྒྱུད་བཅུ་བདུན། - Wikisource

རྫོགས་ཆེན་རྒྱུད་བཅུ་བདུན། (ཨ་འཛོམ་པར་མ།) - ནང་བསྟན་རིག་མཛོད།