གཎྜཱིའི་བསྟོད་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ།

«གཎྜཱིའི་བསྟོད་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ།» ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ལ་བསྟོད་པ་དམིགས་ཡུལ་དུ་བཞག་ནས་བརྩམས་པའི་བསྟོད་པའི་གཞུང་ཞིག་ཡིན། གཞུང་འདི་ནི་སློབ་དཔོན་རྟ་དབྱངས་ཀྱིས་མཛད་པར་གྲགས་ལ། སྔོན་སསྐྲྀཾ་ཏའི་སྐད་དུ་བརྩམས་ནས་ཕྱིས་སུ་བོད་སྐད་དུ་ཡིག་བསྒྱུར་བྱས་ཡོད། གཞུང་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བདུད་དགྲའི་དཔུང་ཚོགས་བཅོམ་པའི་དཔའ་རྩལ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ། དེ་བཞིན་དུ་གཎྜཱིའི་སྒྲ་དབྱངས་ཀྱི་མཐུ་སྟོབས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཐབས་སོགས་ལ་དམིགས་ཏེ་བསྟོད་བསྔགས་བྱེད་པའི་བརྩམས་ཆོས་ཤིག་ཡིན།

 གཞུང་གི་གནས་ཚུལ་གནད་བསྡུས། 
 མཚན་བྱང་ཆ་ཚང་། གཎྜཱིའི་བསྟོད་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། 
 མཛད་པ་པོ། སློབ་དཔོན་རྟ་དབྱངས།
 བརྩམས་པའི་དུས་རབས། དུས་རབས་བརྒྱད་པ་ནས་དགུ་པའི་བར།(སྤྱི་ལོ་ ༧༠༠-༨༠༠ ཙམ།)
 བརྗོད་བྱ། བསྟོད་པ་དང་སྨོན་ལམ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལ་བསྟོད་པ།
 གཞུང་ཚད། ཚིགས་བཅད་སོ་གཅིག
 ལོ་ཙཱ་བ། མཁས་པ་ཆེན་པོ་རྒྱལ་བའི་སྡེ་དང་། བཙུན་པ་དྷརྨྨ་ཡོན་ཏན།

 མཛད་པ་པོ་ངོ་སྤྲོད། 
སློབ་དཔོན་རྟ་དབྱངས་(ཨཱ་ཤྭ་གྷོ་ཥ།)ནི་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བརྒྱད་པ་ནས་དགུ་པའི་བར་གྱི་རྒྱ་གར་གྱི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་དབུ་མ་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་གཅིག་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་སྙན་ངག་དང་བསྟོད་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱང་མང་པོ་མཛད་ཡོད། ཁོང་གིས་མཛད་པའི་གཞུང་ལུགས་གཙོ་བོ་ནི་དབུ་མ་རྒྱན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ། དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ལ་བསྟོད་པའི་གཞུང་ལུགས་མང་པོ་འདུས་ཡོད། 

 གཞུང་བརྩམས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་ལོ་རྒྱུས་རྒྱབ་ལྗོངས། 
གཞུང་འདི་ནི་སློབ་དཔོན་རྟ་དབྱངས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་དཔའ་རྩལ། ལྷག་པར་དུ་བདུད་དགྲའི་དཔུང་ཚོགས་ཕམ་པར་མཛད་པའི་ལེགས་བཤད་ལ་དམིགས་ནས་བརྩམས་ཡོད། འདི་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་སྙན་ངག་དང་བསྟོད་པའི་རིག་གནས་ལ་གཞིགས་ཏེ་བུད་མེད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བདུད་ཀྱི་ཐབས་ལམ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དཔའ་རྩལ་ཆེ་བའི་ཚུལ་རྒྱས་པར་དཔྱད་པའི་གཞུང་ལུགས་ཤིག་ཡིན།
གཞུང་འདི་ནི་མཧཱ་ཡཱ་ན་གྱི་ལྟ་གྲུབ་དང་མཐུན་པར་བསྟོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བརྩམས་ཡོད་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་བརྩེ་བ་དང་མཁྱེན་པ་ཞི་གནས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་ཚུལ་ཡང་གསལ་པོར་བསྟན་ཡོད།

 གཞུང་གི་ས་བཅད་དམ་ནང་དོན། 
གཞུང་འདི་ནི་ཚིགས་བཅད་སོ་གཅིག་གིས་གྲུབ་ཅིང་། ནང་དོན་གྱི་ཆ་ནས་ཆེད་དུ་བརྗོད་ཚན་གསུམ་དུ་ཕྱེས་ཏེ་ངོ་སྤྲོད་བྱ་འདོད་དེ།
 སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་བདུད་དགྲ་འཇོམས་པའི་དཔའ་རྩལ། (༡-༥) 
ཚིགས་བཅད་དང་པོར་སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་ནས་འགོ་བཙུགས། དེ་རྗེས་བྱང་ཆུབ་ཤིང་འགྲམ་དུ་བདུད་ཀྱི་དཔུང་ཚོགས་བཅོམ་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་པར་འཆད། གཎྜཱིའི་སྒྲ་ཐོས་ནས་བདུད་ཀྱི་བུ་མོ་གཟུགས་མཛེས་པ་རྣམས། ཁྲོ་བོ་མཚོན་ཐོགས་པ། འདོད་ལྷའི་ལུས་ཅན་མ་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ལ་བཀྱེ་ཐབས་མང་པོ་སྤྲད་མོད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་བྱམས་པའི་སེམས་ལ་གང་ཡང་བྱ་ཐུབ་མེད་པའི་ཚུལ་གསལ་བསྟན་ཏོ། །
ཚིགས་བཅད་གཉིས་པ་ནས་ལྔ་པར་འདོད་དྲན་ལས་རྒྱལ་བ། སྨིན་མ་འཁྱོག་པོ། འདོད་ལྷ། རྩོལ་བ་ཅན་གྱི་བུད་མེད། ངོ་ཚ་ཅན་གྱི་ཤུགས་པ་སོགས་ཀྱི་འཁྲུལ་རིག་གང་འདྲ་བ་འབྱུང་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་མི་འཁྲུལ་བ་དང་། བྱམས་པའི་མཚོན་ཆ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཞི་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་མཛད་ཚུལ་འཆད།
 གཎྜཱི་ཆོས་ཀྱི་རྔ་ཆེན་དང་སྒྲ་དབྱངས་མཐུ་སྟོབས། (༦-༡༤) 
གཞུང་འདིའི་གཙོ་བཤད་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྔ་ཆེན་ལྟ་བུའི་གཎྜཱི་སྒྲ་དབྱངས་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ལ་ཇི་ལྟར་དྲིན་པ་སྩོལ་བའི་ངོ་སྤྲོད་ཡིན། ཚིགས་བཅད་དྲུག་པར་ས་གཞི་གཡོ་བ། མདའ་འཕེན་པ། མེ་འབར། ཆུ་འཐག། མཚོན་ཆ་མང་པོས་ཁྱབ་པའི་འཁྲུག་གི་དུས་ལ་བྱམས་པའི་མཚོན་ཆས་སེམས་ཅན་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད་ཚུལ་བཀོད།
ཚིགས་བཅད་བདུན་པ་ནས་དགུ་པར་བདུད་ཀྱི་ལུས་ཅན་མ། ཡོངས་ཆགས་གྱུར་པའི་མིག་ཅན། རྣ་བའི་དྲུང་རིག་མཛེས། སྨིན་མ་ཆགས་པའི་རིགས་སོགས་དང་རབ་འབྲེལ་གྱི་དྲང་སྲོང་བསྐྱོན་པར་མ་ནུས་པའི་ཚུལ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ལེ་ལོ་འཇིག་པའི་རིམ་པ་འཆད།
ཚིགས་བཅད་བཅུ་པ་ནས་བཅུ་གཉིས་པར་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ཚང་མར་གཎྜཱིའི་སྒྲ་ཐེབས་སྟངས་དང་། དེས་ལྷ་དང་མི། ལྷ་མིན། ཀླུ། གནོད་སྦྱིན་སོགས་ཀྱིས་དད་པ་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ན་ཡང་དེའི་སྒྲ་ཁྱབ་སྟེ་ཕྱོགས་དུས་ཐམས་ཅད་ནས་ཆོས་ཉན་དུ་འབོད་པའི་ཚུལ་བཀོད།
 གཎྜཱིའི་འཕྲིན་ལས་དང་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་བདེ་སྩོལ་ཚུལ། (༡༥-༢༡) 
ས་བཅད་མཐར་གཎྜཱི་འདི་ཉན་པའི་ཕན་ཡོན་སྤྱིའི་ངོ་སྤྲོད་དང་། ལྷག་པར་འདི་གསུངས་པའི་དུས་སུ་འགྲོ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་གཏང་ཕན་གྱི་འཕྲིན་ལས་སྐྱེ་བ། ལྷ་ཚོགས་རྣམས་ཀྱིས་མེ་ཏོག་གཏོར་ཞིང་མཆོད་པ་འབུལ་བ། མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལོག་རྟོག་ཞི་བར་འགྲོ་བ། དེ་བཞིན་དུ་སྡིག་སྒྲིབ་ཞི་བ་དང་མཐོ་རིས་མྱོང་ཚུལ་སོགས་འཆད་ཡོད།
ཚིགས་བཅད་ཉི་ཤུ་པར་གཞུང་མཚམས་སྦྱར་བ་ལྟ་བུ་ནི་འདིར་གཞུང་བར་དུ་བདུད་ཀྱི་བུ་མོ་མང་པོས་དགོད་པ། རྔ་ཡི་ཚོགས། སིལ་སྙན། ནམ་མཁའ་ནས་བབས་པའི་མེ་ཏོག་གཏོར་བ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་རྟགས་སོགས་སྒྲུབ་པའི་མཚན་མ་བཟང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་སྩལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་བཤད།

 ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས། 
སྒྲ་འདེབས་རིག་པ། གཞུང་ནང་དུ་སྔགས་ཀྱི་སྒྲ་དབྱངས་དང་མཐུན་པའི་སྒྲ་གདངས་རིགས་མང་པོ་ཡོད། "གཱ་གྲེད་གཱ་གྲེད" "ཌྷུ་ཌུ་པ་ཏི" "ཀ་ཧ་ཀ་ཧ" "ཏ་ཊི་ཏ་ཏ" "ཀུད་ཀུད་བུད་བུད" "ཊུཾ་ཊུཾ་བྷྲཾ་བྷྲཾ" སོགས་ཀྱིས་གཎྜཱིའི་སྒྲ་སྣ་ཚོགས་གི་རིགས་སོ་སོར་མཚོན་ཏེ་སྒྲ་རིག་གི་ཐབས་ལམ་རྣམ་དག་ཏུ་སྤེལ་ཡོད།
མཚོན་རྟགས་ཀྱི་ཐབས་ལམ། གཞུང་ནང་བདུད་ཀྱི་དཔུང་ཚོགས་ནི་སེམས་ཀྱི་ཉེན་ཁའི་རིགས། བུད་མེད་གཟུགས་མཛེས་ནི་འདོད་ཆགས། ཁྲོ་བོའི་མཚོན་ཆ་ནི་ཞེ་སྡང་། སྨིན་མ་འཁྱོག་པོ་ནི་རིག་མཛེས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས། རྩོལ་བའི་ལུས་ཅན་ནི་ང་རྒྱལ་སོགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་རིགས་ལ་མཚོན་པའི་ཚུལ་ཁྱད་དུ་འཕགས། དེ་རྣམས་ལས་ཐར་པའི་ཐབས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙིང་རྗེས་སེམས་སྦྱང་བའི་ལམ་སྟོན།
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་སྟོན། གཞུང་ནང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བདུད་ཀྱི་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་མཛད་པ། བྱམས་པའི་མཚོན་ཆས་འགྲོ་བ་སྲུང་བ། ཆོས་ཀྱི་རྔ་ཆེན་གྱིས་ཕྱོགས་ཀུན་ཁྱབ་ནས་ཆོས་ལ་འབོད་པ་སོགས་རྣམ་དག་གི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པའི་དཔེ་མཚོན་ལ་བརྟེན་ནས་ལམ་སྟོན་ལེགས་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད།
 རྟགས་བརྗོད་ཀྱི་ཐབས་ལམ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་དཔའ་རྩལ་དང་ཐུགས་རྗེ། མཁྱེན་པ་སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྟགས་ཅིག་ཏུ་སྟོན་པའི་ཚུལ་ཁྱད་དུ་འཕགས།
 ཆོས་ཀྱི་རྒྱུད་ལུགས། འདི་ནི་རྒྱུད་ལུགས་ཀྱི་བསྟོད་པའི་ཁྲོད་གཅིག་ཡིན་ལ། ལྷག་པར་དུ་ཞི་ཁྲོའི་ལྷ་ཚོགས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆ་རྐྱེན་མང་པོ་ཡོད།

 ཤུགས་རྐྱེན་དང་འཕྲིན་ལས། 
གཞུང་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་ནང་པའི་རིག་གནས་དང་། ལྷག་པར་དུ་སྔགས་ཀྱི་ལུགས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད། དེ་ཡང་འདི་ལྟར།
 ཆོས་སྤྱོད་ལ་བེད་སྤྱོད། གདན་ས་དུ་མར་དུས་ཆེན་དང་ཆོས་འདོན་སྐབས་གཞུང་འདི་ཀློག་པ་དང་སྒྲོག་པའི་ལུགས་ཡོད།
 སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ལམ། ཁྱད་པར་དུ་སྒྲོལ་མའི་ལུགས་དང་མགོན་པོ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་སོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་ནང་དུ་གཞུང་འདི་ཉན་ཞིང་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་ཡོད།
 རིག་པར་འདེབས་ཤིང་། སྙན་ངག་དང་བསྟོད་པའི་རིག་གནས་སྤེལ་བའི་ཆེད་དུ་འདི་དཔེ་མཚོན་དུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པ་ཡོད།

 འགྲེལ་བ་དང་ཡིག་ཆ་གཞན། 
གཞུང་འདི་ལ་རྟེན་ནས་བརྩམས་པའི་འགྲེལ་བ་དང་ཞིབ་འཇུག་གི་གཞུང་ལུགས་སྣ་ཚོགས་ཡོད། ལྷག་པར་དུ་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་འགའ་ཞིག་གིས་གཞུང་འདིའི་ཚིག་དང་དོན་གྱི་འགྲེལ་པ་རྒྱས་པ་མཛད་ཡོད། 
གཞུང་འདིའི་སྒྲ་རིག་དང་ཆོས་ཀྱི་དགོངས་པ། དེ་བཞིན་དུ་རྟ་དབྱངས་ཀྱི་གཞན་གྱི་གསུང་རབ་དང་འདི་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་སོགས་ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་པའི་དཔྱད་རྩོམ་ཡང་མང་པོ་ཡོད།

 པར་གཞི་ཁག 
 སྡེ་དགེ་པར་མ།
 པེ་ཅིང་པར་མ།
 སྣར་ཐང་པར་མ།
 གསེར་བྲིས་མ།
 དཔེ་བསྡུར་མ།
 ད་དུང་གཟིགས། 
 རྟ་དབྱངས།
 དབུ་མ་རྒྱན།
 སངས་རྒྱས་ལ་བསྟོད་པའི་གཞུང་ལུགས།
 བསྟན་འགྱུར།

 དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ། 
 རྒྱལ་བའི་སྡེ། མཁས་པ་ཆེན་པོ། (༨ པའི་དུས་རབས།) "སློབ་དཔོན་རྟ་དབྱངས་ཀྱི་གསུང་རབ་བསྡུས།" བསྟན་འགྱུར་སྡེ་དགེ་པར་མ།
 ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་མཚན། (༢༠༠༥) བོད་ཀྱི་ནང་པའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟོད་པའི་ཡིག་ཆ། པེ་ཅིང་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
 Davidson, Ronald. (2004) "Indian Esoteric Buddhism: Social History of the Tantric Movement." Columbia University Press.

 ཕྱི་ཕྱོགས་དྲ་མཐུད 
 BDRC Buddhist Digital Resource Center
 ཝེ་ཁེ་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད། གཎྜཱིའི་བསྟོད་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ།
 གསལ་བཤད།
ཞུ་དགོས་པ་ཞིག་ལ་གཞུང་འདིའི་སྐོར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་ནང་དོན་ཞིབ་ཕྲ་དག་ད་དུང་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞིབ་འཇུག་དང་ཞུ་དག་གིས་རྒྱབ་སྐྱོར་དགོས་པ་ཡིན། གང་ལྟར་འདི་ནི་ཝེ་ཁེ་རིག་མཛོད་ཀྱི་བརྩམས་ཚོས་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་གི་མ་དཔེ་ཙམ་ཡིན་པས། ཁུངས་གཏུབ་དང་གནས་ཚུལ་ཞིབ་ཕྲ་རྣམས་ད་དུང་ཞིབ་འཇུག་གི་གནས་སུ་ལྷག་ཡོད།
གཎྜཱི། རྟ་དབྱངས། བསྟན་འགྱུར། བསྟོད་པ།