མངོན་པར་བརྗོད་པ་འབུམ་པ་ལས་ཕྱུང་བ་ཉུང་ངུའི་རྒྱུད་ཀྱི་བསྡུས་པའི་དོན་རྣམ་པར་བཤད་པ།

༄༅། །གཞུང་འདིའི་མཚན་བྱང་ཆ་ཚང་ལ་«མངོན་པར་བརྗོད་པ་འབུམ་པ་ལས་ཕྱུང་བ་ཉུང་ངུའི་རྒྱུད་ཀྱི་བསྡུས་པའི་དོན་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་»ཞེས་ཞུ་ཞིང་། གཞུང་གི་མཇུག་བྱང་ལྟར་ན་མཛད་པ་པོ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཡིན་པར་གསལ། རྒྱུད་འགྲེལ་འདི་ནི་བླ་མེད་རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ཀྱི་ནང་ཚན་མ་རྒྱུད་ཀྱི་སྐོར་ཏེ། ཡི་དམ་འཁོར་ལོ་སྡོམ་པ་དཔལ་ཧེ་རུ་ཀའི་རྩ་བའི་རྒྱུད་«མངོན་བརྗོད་འབུམ་པ་»ལས་བཏུས་པའི་བསྡུས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ཞིག་ཡིན། རྒྱུད་འགྲེལ་འདིའི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་ནི་སྙིགས་མའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་ཐུང་ཞིང་བརྩོན་འགྲུས་ཆུང་བའི་སྒྲུབ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཞི་རྒྱས་དབང་དྲག་གི་ལས་རྣམས་དང་། ཁྱད་པར་དུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པའི་ཐབས་ལམ་རྣམས་གསལ་བར་སྟོན་པའི་ཆེད་དུ་མཛད་པ་ཞིག་གོ །

༡. མཚན་དོན།

 མཚན་བྱང་། 

 རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ལཀྵ་ཨ་བྷི་དྷཱ་ནཱ་ཏ་ཨུདྡྷྲྀ་ཏོ་ལ་གྷུ་ཏནྟྲ་པིཎྜ་ཨརྠ་བི་ཝ་ར་ཎཾ་ནཱ་མ།
 བོད་སྐད་དུ། མངོན་པར་བརྗོད་པ་འབུམ་པ་ལས་ཕྱུང་བ་ཉུང་ངུའི་རྒྱུད་ཀྱི་བསྡུས་པའི་དོན་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ།

 མཚན་བྱང་གི་གོ་དོན། 

 ལཀྵ་ཨ་བྷི་དྷཱ་ནཱ་ཏ་ (Lakṣa-abhidhānāt) ཞེས་པ་ནི་བོད་སྐད་དུ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་འབུམ་པ་ལས་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། འཁོར་ལོ་སྡོམ་པའི་རྩ་བའི་རྒྱུད་རྒྱས་པ་«མངོན་བརྗོད་འབུམ་པ་»ལས་ཞེས་པའོ། །
 ཨུདྡྷྲྀ་ཏོ་ལ་གྷུ་ཏནྟྲ་ (Uddhṛto-laghu-tantra) ཞེས་པ་ནི་ཕྱུང་བ་ཉུང་ངུའི་རྒྱུད་ཅེས་པའི་དོན་ཏེ། རྒྱུད་རྒྱས་པ་དེ་ལས་བསྡུས་ཏེ་ཕྱུང་བའི་རྒྱུད་ཅེས་པའོ། །
 པིཎྜ་ཨརྠ་ (Piṇḍārtha) ཞེས་པ་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ནམ་ཡང་ན་ "སྙིང་པོའི་དོན་" ཞེས་པའི་དོན་ཡིན།
 བི་ཝ་ར་ཎཾ་ (Vivaraṇaṃ) ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་བཤད་བྱས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། །

དེས་ན་མཚན་བྱང་གི་དོན་ནི། འཁོར་ལོ་སྡོམ་པའི་རྩ་རྒྱུད་«མངོན་བརྗོད་འབུམ་པ་»ལས་བཏུས་པའི་བསྡུས་རྒྱུད་ཀྱི་སྙིང་པོའི་དོན་རྣམ་པར་བཤད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཞེས་པའོ། །

 ༢. མཛད་པ་པོ་དང་བརྒྱུད་པ། 

 མཛད་པ་པོ། 
གཞུང་འདིའི་མཇུག་ཏུ་"བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ། །"ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། རྒྱུད་འགྲེལ་འདི་ནི་གསང་བའི་བདག་པོ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་མཛད་པར་གྲགས། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གཞུང་ལུགས་ནང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐུ་སྟོབས་ནུས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉེ་བའི་སྲས་ཆེན་བརྒྱད་ཀྱི་ཡ་གྱལ་ཡིན་ལ། གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པར་གསང་སྔགས་ཀྱི་བདག་པོ་དང་། རྒྱུད་སྡེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུད་པ་པོ་དང་གནང་བ་པོའི་ཚུལ་དུ་བཞུགས་པའི་ཡི་དམ་གྱི་ལྷ་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན།

 འགྱུར་གྱི་ལོ་རྒྱུས། 
གཞུང་འདིའི་འགྱུར་བྱང་ལྟར་ན། ཐོག་མར་རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཆེན་པོ་དཔལ་རབ་འབྱོར་ཞི་བའི་ཞལ་སྔ་ནས་དང་། ཅོག་གྲུ་ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཟང་པོས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར། དུས་ཕྱིས་སུ་བླ་མ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་བཀའ་དྲིན་གྱིས་བསྐྱངས་པའི་ཤང་ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་བློ་གྲོས་བརྟན་པས་བྲག་དམར་དབེན་ས་རུ་འགྱུར་བཅོས་དང་དག་ཐེར་མཛད་དེ་འགྱུར་ལེགས་པར་གྲུབ་པར་མཛད་དོ། །

 ༣. རྒྱབ་ལྗོངས་དང་མཛད་པའི་དགོས་པ། 
རྒྱུད་འགྲེལ་འདི་ནི་དཔའ་བོའི་དབང་པོས་བསྐུལ་བ་ལྟར་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་མཛད་པར་གསུངས་ཤིང་། མཛད་དགོས་གཙོ་བོ་ནི་སྙིགས་མ་ལྔའི་དུས་འདིར་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ཐུང་ཞིང་བརྩོན་འགྲུས་ཆུང་བའི་སྒྲུབ་པ་པོ་རྣམས་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་དུ་ཡིན། རྒྱུད་རྒྱས་པ་«མངོན་བརྗོད་འབུམ་པ་»ལ་སློབ་གཉེར་བྱེད་པར་དུས་ཚོད་དང་བློ་གྲོས་མི་འདང་བ་རྣམས་ཀྱིས། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་སོགས་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་ཐབས་སུ་བསྒྱུར་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་དང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་རྒྱུད་ཀྱི་སྙིང་པོ་བསྡུས་ཏེ་གསལ་བར་བཀྲལ་བའོ། །

 ༤. གཞུང་ཚད་དང་བརྗོད་དོན། 
རྒྱུད་འགྲེལ་འདི་ལ་ལེའུ་གཅིག་ལས་མེད་ཅིང་། དེའི་ནང་དུ་བསྡུས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་གཞུང་གི་དོན་རྣམས་རིམ་པ་བཞིན་བཀྲལ་ཡོད། བརྗོད་དོན་གཙོ་བོ་ཁག་ནི་གཤམ་གསལ་ལྟར་ཡིན།

 གཞུང་གི་གཞི་ལྔ། ཐོག་མར་གཞུང་འགྲེལ་གྱི་སྲོལ་ལྟར་བརྗོད་བྱ་(དཔལ་ཧེ་རུ་ཀ)། རྗོད་བྱེད་(རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ)། འབྲེལ་བ། དགོས་པ། དགོས་པའི་དགོས་པ་(ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ)བཅས་རྣམ་པར་བཞག་ནས་གཞུང་གི་སྤྱི་ཁོག་བསྟན།
 རྒྱུད་ཀྱི་ངོ་བོ། རྒྱུད་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་རྣམས་རིམ་པ་བཞིན་བསྟན་ཡོད་དེ། དམ་ཚིག མཆོད་པ། དངོས་གྲུབ་བསྒྲུབ་ཚུལ། དཀྱིལ་འཁོར་དང་དབང་བསྐུར་བ། སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱ། མཁའ་འགྲོ་མའི་མཚན་ཉིད་དང་བརྡ། ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ། སྦྱིན་སྲེག གནས་ཉེར་བཞི། འཁོར་ལོ་བཞི་སོགས་གསང་སྔགས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་ཕལ་མོ་ཆེ་འདུས།
 མཁའ་འགྲོ་མའི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ། རྒྱུད་འགྲེལ་འདིའི་ནང་དོན་གལ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ནི་མཁའ་འགྲོ་མ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གི་རིགས་དང་། དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་(ལོ། ཟླ་བ། ཉི་མ། དུས་ཚོད།)ལྟར་གནས་ཉེར་བཞི་དང་ལུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྣམས་སུ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཚུལ་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་པ། ཐིམ་པ། དབང་བྱེད་པ། བདག་པོ་ཉིད་བཅས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཞིབ་རྒྱས་སུ་བསྟན། འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་གྲུབ་དང་ལས་རབ་འབྱམས་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་གཙོ་བོ་ཡིན།
 ཕོ་ཉ་མོའི་གཟུགས་བསྒྱུར་བ། མཁའ་འགྲོ་མ་དེ་དག་གིས་ཐང་ལ་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་(ཁྱི་མོ། རྟ་མོ།)དང་། ཆུ་ལ་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་(ཉ་མོ། སྦལ་པ།)། ནམ་མཁའ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱ་རིགས་(བྱ་རོག ནེ་ཙོ།)སོགས་སུ་གཟུགས་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བའི་ཚུལ་བསྟན་ནས་དེ་དག་ཤེས་པས་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཚུལ་གསུངས།
 དམ་ཚིག་དང་ཆོ་ག དམ་ཚིག་གི་རིལ་བུ་བསྒྲུབ་ཚུལ། ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བྱ་ཚུལ། སློབ་དཔོན་གྱི་རིམ་པ་དང་འདུ་བའི་གྲལ་དབུའི་སྐོར། སྔགས་བསྒྲུབ་པའི་གནས་དང་དུས་ཡུན། བཟླས་པའི་གྲངས་དང་སྦྱིན་སྲེག་བྱ་ཚུལ་སོགས་ལག་ལེན་གྱི་ཆོ་ག་ཞིབ་ཕྲ་བསྟན།
 ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྒོམ་པ། མཐར་ཐུག་གི་དམིགས་ཡུལ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ཡན་ལག་དྲུག་གི་རྣལ་འབྱོར་(སོ་སོར་སྡུད་པ། བསམ་གཏན། སྲོག་རྩོལ། འཛིན་པ། རྗེས་དྲན། ཏིང་ངེ་འཛིན།)ལ་བརྟེན་ནས་བསྒྲུབ་དགོས་པར་བསྟན། དབང་བཞིའི་དགོངས་དོན་ཟབ་མོ་དང་། དགའ་བ་བཞིའི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་འབྲེལ་ཚུལ་ཡང་རྒྱས་པར་བཀྲལ།

 ༥. ལྟ་གྲུབ་གཙོ་བོ། 
རྒྱུད་འགྲེལ་འདིའི་ལྟ་གྲུབ་གཙོ་བོ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ལམ་གྱི་ཉམས་ལེན་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དེ་ཡིན།

 བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད། ནང་གི་རྩ་རླུང་ཐིག་ལེའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་བརྟེན་ནས་འགྱུར་བ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ། བདེ་བ་དེ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ལས་མ་འདས་ཤིང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་བདེ་བའི་རྣམ་པར་ཤར་བའི་བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་ལམ་གྱི་སྙིང་པོ་ཡིན།
 འཁོར་འདས་དབྱེར་མེད། འདོད་ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་རྣམས་སྤང་བྱ་ཙམ་དུ་མ་བཟུང་བར། "དེ་ཉིད་ཀྱི་ནི་ཐབས་ཀྱིས་ཀྱང་། །" ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་དེ་དག་ལམ་དུ་བསྒྱུར་བའི་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་འཁོར་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་འགྲུབ་པར་འདོད།
 དབང་བཞིའི་དགོངས་དོན། དབང་བསྐུར་བ་བཞི་ནི་ཕྱི་ཡི་ཆོ་ག་ཙམ་མ་ཡིན་པར། ནང་གི་ཉམས་ལེན་གྱི་གནས་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ་དགའ་བ་བཞི་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཐབས་དང་། མཐར་ཐུག་གི་དབང་བཞི་པ་ནི་འགྱུར་མེད་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པར་བསྟན།

 ༦. གལ་གནད་དང་ཤུགས་རྐྱེན། 
རྒྱུད་འགྲེལ་འདི་ནི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་ནང་དོན་རིག་པའི་ནང་། ཁྱད་པར་དུ་འཁོར་ལོ་སྡོམ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཉམས་ལེན་ལ་མཚོན་ན་གལ་གནད་ཆེན་པོ་ལྡན།

 ལག་ལེན་གྱི་གདམས་པ། གཞུང་འདིས་རྒྱུད་ཀྱི་དགོངས་དོན་རྣམས་ལག་ལེན་དུ་ཇི་ལྟར་འདེབས་པའི་ཆོ་ག་དང་གདམས་ངག་ཞིབ་ཕྲ་བསྟན་ཡོད་པས། སྒྲུབ་པ་པོ་རྣམས་ལ་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་ལག་དེབ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན།
 མཁའ་འགྲོའི་རྣལ་འབྱོར། ཁྱད་པར་དུ་མཁའ་འགྲོ་མའི་རིགས་དང་། དུས་ཚོད་དང་སྦྱར་བའི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་འཁོར་ལོ། གནས་དང་ལུས་ལ་དེ་དག་གནས་ཚུལ་སོགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ནི་འཁོར་ལོ་སྡོམ་པའི་ཉམས་ལེན་གྱི་ནང་གསང་བའི་གནད་ཟབ་མོ་ཞིག་ཡིན།
 ཤུགས་རྐྱེན། གཞུང་འདིའི་ལྟ་གྲུབ་དང་ལག་ལེན་གྱི་རྣམ་གཞག་རྣམས་བོད་ཀྱི་ས་དགེ་བཀའ་རྙིང་སོགས་གྲུབ་མཐའ་ཆེ་ཁག་གི་འཁོར་ལོ་སྡོམ་པའི་ཉམས་ལེན་གྱི་བརྒྱུད་པ་ཀུན་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད།

 ༧. ཟུར་ལྟའི་ནང་དོན། 

 འཁོར་ལོ་སྡོམ་པ།
 ཧེ་རུ་ཀ
 ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ།
 རྡོ་རྗེ་ཕག་མོ།
 སྦྱོར་བ་ཡན་ལག་དྲུག
 ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ།
 གནས་ཉེར་བཞི།

 ༨. རྩ་འགྲེལ། 
གཞུང་འདི་ནི་རྩ་བའི་རྒྱུད་«མངོན་པར་བརྗོད་པ་འབུམ་པ་»ལས་ཕྱུང་བའི་«ཉུང་ངུའི་རྒྱུད་»ཀྱི་འགྲེལ་བ་ཞིག་ཡིན།

 ༩. དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ། 

 ༡. ནང་ཁུལ་གྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ། 
ཝེ་ཁེ་ཡིག་མཛོད། «མངོན་པར་བརྗོད་པ་འབུམ་པ་ལས་ཕྱུང་བ་ཉུང་ངུའི་རྒྱུད་ཀྱི་བསྡུས་པའི་དོན་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་»

 ༢. ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ། 

 Buddhist Digital Resource Center (BDRC): W23703