རིག་པ་རང་གྲོལ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་འགྲོལ་བའི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ།

༄༅། །རིག་པ་རང་གྲོལ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་འགྲོལ་བའི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་གསང་སྔགས་རྙིང་མ་བའི་གཞུང་ལུགས་ནང་། རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་མན་ངག་སྡེའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གཞུང་ཆེན་ རྒྱུད་བཅུ་བདུན་ གྱི་ཡ་གྱལ་ཞིག་ཡིན། རྒྱ་གར་སྐད་དུ་ མ་ཧཱ་བིདྱཱ་སྭ་མུཀྵི་སརྦ་གྷཊྚི་ཏ་ཏནྟྲ་ནཱ་མ། ཞེས་འབྱུང་། གཞུང་འདི་ནི་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ལྟ་གྲུབ་ཁོ་ན་སྟོན་པའི་རྒྱུད་ཙམ་མ་ཡིན་པར། རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགོངས་དོན་ཇི་ལྟར་འགྲོལ་བའི་ཐབས་ལམ་དང་། གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་གི་གྲུབ་ཆ་དང་བརྡ་ཆོས་རྣམས་གསལ་བར་སྟོན་པའི་ ལྡེ་མིག་ ལྟ་བུའི་རྒྱུད་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཡིན། དེར་བརྟེན་གཞུང་འདིས་རྫོགས་ཆེན་གྱི་ལྟ་དགོངས་ཟབ་མོ་སྟོན་པ་དང་ཆབས་ཅིག རྒྱུད་སྡེ་གཞན་གྱི་དོན་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་མོ་ཡང་ཡངས་པོར་འབྱེད་པས་ན། བོད་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་གནས་བབ་གལ་ཆེན་བཟུང་ཡོད།

 ཀ) གཞུང་གི་རྒྱུ་ཆ་ཞིབ་ཕྲ། 

 མཚན་བྱང་།
 བོད་སྐད་དུ། རིག་པ་རང་གྲོལ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་འགྲོལ་བའི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ།
 ལེགས་སྦྱར་སྐད་དུ། མ་ཧཱ་བིདྱཱ་སྭ་མུཀྵི་སརྦ་གྷཊྚི་ཏ་ཏནྟྲ་ནཱ་མ། (Mahāvidyā-svamukti-sarvaghaṭṭita-tantra-nāma)
 མཚན་གཞན། རྒྱུད་ཀྱི་ལྡེ་མིག་ཏུའང་གྲགས།
 དབྱིན་སྐད་དུ། The Tantra of Self-liberated Primordial Awareness.
 མཛད་པ་པོ། རྙིང་མའི་ཐུན་མོང་གི་བཞེད་སྲོལ་ལྟར་ན། རྒྱུད་འདི་དག་ནི་ཆོས་སྐུ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་དགོངས་པ་ལས་བྱུང་ཞིང་། ལོངས་སྐུ་དང་སྤྲུལ་སྐུའི་བརྒྱུད་རིམ་བར་མ་ཆད་པར་བྱོན་པའི་ཆོས་གཏེར་ཞིག་ཏུ་བཞེད། དམིགས་བསལ་དུ། རྒྱུད་བཅུ་བདུན་པོ་ནི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་པདྨ་འབྱུང་གནས་དང་པཎྜི་ཏ་བི་མ་ལ་མི་ཏྲ་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་བོད་དུ་སྤེལ་བའི་ སྙིང་ཐིག་ཡ་བཞིའི་ ནང་ཚན་ བི་མ་སྙིང་ཐིག་ གི་གཞུང་གཙོ་བོ་ཡིན། དེས་ན་རྒྱུད་འདིའི་བྱུང་ཁུངས་ནི་མི་རང་ག་བའི་རྩོམ་ཞིག་ཏུ་མི་བགྲང་བར། ཡེ་ནས་གྲུབ་པའི་རྒྱུད་ཅིག་ཏུ་འདོད།
 བརྩམས་པའི་དུས་སྐབས། རྒྱུད་འདི་བོད་དུ་དར་བའི་དུས་ནི་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཏེ། སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་ནང་སློབ་དཔོན་བི་མ་ལ་མི་ཏྲ་བོད་དུ་ཕེབས་ནས་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་དང་མཆིམས་ཕུའི་སྒྲུབ་པ་པོ་རྣམས་ལ་གསང་བའི་སྒོ་ནས་གདམས་ཤིང་། ཕྱིས་སུ་གཏེར་དུ་སྦས་པར་གྲགས།
 གཞུང་གི་གྲུབ་ཆ། རྒྱུད་འདི་ལ་ཕྱི་ཚུལ་དུ་བལྟས་ན་ ལེའུ་བཅུ་ ཡོད་ཀྱང་། དོན་དངོས་སུ་འདི་ནི་ལེའུ་ བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དྲུག་ ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་ སྡོམ་བྱང་ ངམ་ ལྡེ་མིག་ ལྟ་བུ་ཡིན། ལེའུ་དྲུག་པ་ནས་དགུ་པའི་བར་དུ་རྒྱུད་ཆེན་དེའི་ལེའུ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དྲུག་པོའི་བརྗོད་བྱ་རྣམས་རིམ་པ་བཞིན་བསྡུས་ནས་བསྟན་ཡོད། དེར་བརྟེན་རྒྱུད་འདི་ནི་རང་ཉིད་གཞུང་ཚད་ལོངས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། རྒྱུད་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་ཁོག་འགྲེལ་ལྟ་བུའི་བྱེད་ལས་ཀྱང་ལྡན།  གཞུང་འདིའི་ལེའུ་བཅུའི་མཚན་བྱང་ནི།
 ཀླད་ཀྱི་དོན་གླེང་གཞིའི་ལེའུ།
 གཞུང་དོན་བསྡུས་པའི་ལེའུ།
 མཇུག་དོན་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་ལེའུ།
 མན་ངག་གི་དོན་བཤད་པའི་ལེའུ།
 མཚན་མ་དངོས་བྲལ་གྱི་ལེའུ།
 ལེའུའི་མཚན་གྱི་སྡོམ་བྱང་བསྟན་པའི་ལེའུ།
 ལེའུའི་རྩ་བའི་དོན་གསལ་བར་བཤད་པའི་ལེའུ།
 ལེ་ལག་དོན་བསྡུས་བསྟན་པའི་ལེའུ།
 ལེའུའི་དོན་སྦྱར་བསྟན་པའི་ལེའུ།
 ཡོངས་སུ་བཟུང་བར་གཏད་པའི་ལེའུ།

 ཁ) གཞུང་གི་བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོ། 

 ལེའུ་སོ་སོའི་དོན་བསྡུས། 
རྒྱུད་འདིའི་ལེའུ་རེ་རེའི་ནང་དོན་སྙིང་པོ་གཤམ་གསལ་ལྟར་ཡིན།

 ལེའུ་དང་པོ། ཀླད་ཀྱི་དོན། གཞུང་གི་གླེང་གཞི་སྟེ། སྟོན་པ་གཞོན་ནུ་དཔའ་བོ་སྟོབས་ལྡན་ཆེན་པོས་དུར་ཁྲོད་མེ་རི་འབར་བར་འཁོར་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པའི་ཚུལ་དང་། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པས་རྒྱུད་ཀྱི་འགྲོལ་ལུགས་ཞུས་པ་བསྟན་ཡོད། དེ་ནས་རྒྱུད་ཅིག་ལ་འགྲེལ་བཤད་བྱེད་སྐབས་ཀྱི་སྤྱི་ཁོག་སྟེ། ཀླད་ཀྱི་དོན། གཞུང་གི་དོན། མཇུག་གི་དོན་ གསུམ་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུད་ཀྱི་བཤད་ཐབས་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་གཞག་གཏན་ལ་ཕབ་ཡོད།
 ལེའུ་གཉིས་པ། གཞུང་གི་དོན། རྒྱུད་ཀྱི་དངོས་གཞི་འཆད་པའི་རིམ་པ་སྟེ། བཤད་བྱ། བཤད་པ་དངོས་གཞི། བཤད་པའི་ཐབས་ བཅས་གསུམ་དུ་ཕྱེ་ནས་བསྟན་ཡོད། ཁྱད་པར་དུ་བཤད་ཐབས་ཀྱི་དཔེ་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་སྟེ། "སྟག་མོའི་མཆོངས་སྟབས་ལྟ་བུའི་ཤེས་རབ།" "སེང་གེའི་གདངས་སྐད་ལྟ་བུའི་བློ།" "རུས་སྦལ་གོག་འགྲོས་ལྟ་བུའི་བློ།" "མུ་ཏིག་རྩར་བརྒྱུས་ལྟ་བུའི་བློས།" སོགས་དཔེ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྒྱུད་ཀྱི་གནད་འགྲོལ་ཚུལ་གསལ་བར་བསྟན་པ་ནི་གཞུང་འདིའི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཡིན།
 ལེའུ་གསུམ་པ། མཇུག་གི་དོན། རྒྱུད་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཚུལ་ཏེ། གདམས་ངག་གི་གནད་རྣམས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་སྡུད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པའི་ཐབས་ལམ་གསལ་བར་སྟོན། དམིགས་བསལ་གདམས་ངག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་གི་སྒོ་ནས་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་ཚུལ་སྟེ། "ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱིས་སྐུ་གསུམ་ངོ་སྤྲོད།" "ཆུ་ཟླས་བར་དོ་ངོ་སྤྲོད།" "མེ་ལོང་གིས་ཡེ་ཤེས་བཞི་ངོ་སྤྲོད་" སོགས་དཔེ་དོན་སྦྱར་ནས་གསང་དོན་གསལ་བར་བྱེད། དེ་བཞིན་རྒྱལ་བའི་དགོངས་པ་སྣ་ཚོགས་ཏེ། དྲང་དོན། ངེས་དོན། ལྡེམ་དགོངས་ སོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་དེ་དག་གི་གོ་དོན་ཡང་བཀྲལ་ཡོད།
 ལེའུ་བཞི་པ། མན་ངག་དོན། གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་གནད་རྣམས་མན་ངག་གི་ཚུལ་དུ་སྟོན། ལྷག་པར་དུ་ནང་གི་བདུད་དེ་རྣམ་རྟོག་དང་གཟུང་འཛིན་གྱི་ཆགས་སྡང་ཇི་ལྟར་རང་སར་གྲོལ་དགོས་པའི་ཐབས་རྒྱས་པར་བཤད། "བདུད་ཅེས་བྱ་བ་ལོགས་ན་མེད།" "རྣམ་རྟོག་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡི། བདུད་ཀྱི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་གཅིག" ཅེས་པ་ལྟར་འཁྲུལ་པའི་རྩ་བ་ནང་དུ་བསྟན་ནས་དེ་ཉིད་རིག་པའི་རྩལ་དུ་ཤར་བའི་ཐབས་སྟོན།
 ལེའུ་ལྔ་པ། མཚན་མ་དངོས་བྲལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་དངོས་པོ་དང་མཚན་མ་ལས་འདས་ཤིང་ཀ་ནས་དག་པའི་ཚུལ་གཏན་ལ་འབེབས། ལེའུ་འདིའི་ནང་ "གསང་བའི་རྡོ་རྗེ།" "སྟོང་པའི་རྡོ་རྗེ།" "འཁོར་བའི་རྡོ་རྗེ།" "ཉོན་མོངས་རྡོ་རྗེ་" སོགས་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་དུ་བསྟན་ནས་གཟུང་འཛིན་ལས་འདས་པའི་དོན་ཟབ་མོ་སྟོན།
 ལེའུ་དྲུག་པ་ནས་དགུ་པའི་བར། ལེའུ་འདི་བཞི་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་རྒྱུད་ཆེན་ལེའུ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དྲུག་གི་ དཀར་ཆག་ དང་ སྡོམ་བྱང་ ལྟ་བུ་ཡིན།
 ལེའུ་དྲུག་པས་ རྒྱུད་ཆེན་དེའི་ལེའུ་ ༡-༢༦ གི་མཚན་བྱང་བསྟན།
 ལེའུ་བདུན་པས་ ལེའུ་ ༢༧-༤༣ གྱི་རྩ་དོན་བསྡུས་ནས་བསྟན།
 ལེའུ་བརྒྱད་པས་ ལེའུ་ ༤༤-༦༤ གྱི་ལེ་ལག་གི་དོན་བསྡུས་ནས་བསྟན།
 ལེའུ་དགུ་པས་ ལེའུ་ ༦༥-༨༦ གྱི་དོན་རྣམས་སྦྱར་ནས་བསྟན་ཡོད། འདིས་རྒྱུད་འདི་གཞུང་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་ལྡེ་མིག་ཡིན་པ་གསལ་པོར་མཚོན།
 ལེའུ་བཅུ་པ། ཡོངས་སུ་གཏད་པ། རྒྱུད་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ལེའུ་སྟེ། རྒྱུད་ཀྱི་དོན་ཟབ་མོ་འདི་ཉིད་སྐལ་ལྡན་གྱི་སློབ་མ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་གཏད་པའི་ཚུལ་དང་། རྒྱུད་འདིའི་ཆེ་བ་བརྗོད་ནས་བསྟན་པ་རྗེས་སུ་བཟུང་བའི་ཚུལ་གསུངས་ཡོད།

 ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་གནད་འགག 

 རིག་པ་རང་གྲོལ། གཞུང་འདིའི་མཚན་དང་དོན་གཉིས་ཀའི་སྙིང་པོ་སྟེ། རྣམ་རྟོག་དང་ཉོན་མོངས་གང་ཞིག་ཤར་ཡང་དེ་དག་དགག་བསྒྲུབ་བྱ་མི་དགོས་པར། རང་གི་ངོ་བོ་ཤེས་པས་རང་སར་གྲོལ་འགྲོ་བའི་རྫོགས་ཆེན་གྱི་ལྟ་བ་གཙོ་བོར་སྟོན།
 རྒྱུད་ཀྱི་འགྲེལ་ཐབས། (Hermeneutics) གཞུང་འདིའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ནི་རྒྱུད་སྡེ་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་དང་། བརྡ་ཆོས། སྦས་དོན། བཤད་ཐབས་སོགས་ལ་འགྲེལ་བཤད་བྱེད་པའི་ མཚན་ཉིད་རིག་པ་ ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་པས། འདི་ལ་བརྟེན་ནས་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་གཞན་ལ་འཇུག་བདེ་བ་ཡོད།
 གདམས་ངག་གི་ངོ་སྤྲོད། རྒྱུད་འདིར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ངོ་སྤྲོད་སྐབས་རིགས་པའི་དཔྱད་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར། དཔེ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཐད་ཀར་ངོ་སྤྲོད་པའི་ མན་ངག་ གི་ཐབས་ལམ་གཙོ་བོར་བཟུང་ཡོད།

 ག) ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས། 

 རྒྱུད་ཀྱི་ལྡེ་མིག རྒྱུད་གཞན་དང་མི་འདྲ་བར་འདི་ནི་ མེ་ཏ་རྒྱུད་ (meta-tantra) ལྟ་བུ་ཞིག་སྟེ། རྒྱུད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་དགོངས་དོན་འགྲོལ་ཚུལ་སྟོན་པའི་རྒྱུད་ཅིག་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོ་ཡིན།
 གྲུབ་ཆའི་ཁྱད་པར། ལེའུ་བཅུ་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཐུང་ངུ་ཞིག་གིས་ལེའུ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་སྡོམ་བྱང་དང་སྙིང་པོ་སྟོན་པའི་སྒྲིག་གཞི་འདི་ཧ་ཅང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡིན།
 འགྲེལ་བརྗོད་ཀྱི་ཐབས་ལམ། དཔེ་ཉེར་དགུ་དང་གདམས་ངག་ཉེར་གཅིག་ལྟ་བུའི་དཔེ་དང་གྲངས་འདྲེན་གྱི་སྒོ་ནས་དོན་ཟབ་མོ་རྣམས་གོ་སླ་བར་བཀྲལ་བ་ནི་འཆད་ཐབས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཡིན།
 ཤུགས་རྐྱེན། རྒྱུད་བཅུ་བདུན་གྱི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། འདི་ནི་རྙིང་མའི་སྙིང་ཐིག་གི་བསྟན་པའི་རྩ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས། ཀུན་མཁྱེན་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་ཀྱི་ མཛོད་བདུན་ དང་ སྙིང་ཐིག་ཡ་བཞིའི་ འགྲེལ་པ་སོགས་ལ་ཐད་ཀར་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད།

 ང) དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་དང་འབྲེལ་ཡོད་དྲ་ཐག 

 པར་མ་དང་དཔེ་རྒྱུན།
 རྒྱུད་འདི་ནི་སྡེ་དགེ་པར་མའི་ རྙིང་མ་རྒྱུད་འབུམ་ (TBRC W21521) སོགས་ཀྱི་ནང་བཞུགས།
 འཛོམ་བྲུག་པར་མ་སོགས་རྙིང་མ་རྒྱུད་འབུམ་གྱི་པར་མ་དང་དཔེ་རྒྱུན་ཕལ་མོ་ཆེའི་ནང་དུ་བཞུགས་སོ།
 དེང་རབས་ཀྱི་དཔྱད་རྩོམ།
 རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་དང་སྙིང་ཐིག་སྐོར་གྱི་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་མཁས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་དང་འགྱུར་དག་ཏུ་རྒྱུད་འདིའི་སྐོར་གླེང་སློང་བྱས་ཡོད་ཀྱང་། རྒྱུད་འདི་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་རྒྱས་པ་ནི་དཀོན་པོར་སྣང་།
 དྲ་ཐོག་གི་ཁུངས།
 Buddhist Digital Resource Center (BDRC): རིག་པ་རང་གྲོལ་ཆེན་པོའི་རྒྱུད།  
 རྙིང་མ་རྒྱུད་འབུམ། (W21521)