བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་

བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་ཀྱི་བྱུང་རབས་དང་མཚོན་དོན། 
བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་ནི་ལེགས་སྦྱར་སྐད་དུ་ཨཥ྄ཊ་མངྒ་ལ་ (Ashtamangala)ཟེར། བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་ཞེས་པ་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་ཆོས་ལུགས་དང་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རིག་གནས་ནང་ཤིན་ཏུ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་མཚོན་རྟགས་ཤིག་ཡིན། འདི་དག་ནི་རྒྱན་ཆ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་མུ་སྟེགས་པ། གཅེར་བུ་པ་བཅས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའི་ལྟ་བ་དང་། བཟང་སྤྱོད། ལོ་རྒྱུས་བཅས་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་བརྡ་རྟགས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། ཐོག་མར་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་མངའ་གསོལ་བའི་སྐབས་སུ་བཀྲ་ཤིས་པའི་རྫས་སུ་སྤྱོད་སྲོལ་ཡོད་པ་ལས་རིམ་གྱིས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་མཚོན་རྟགས་སུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཡིན།    

 ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བྱུང་རིམ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དོན་སྙིང་། 
བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་ཀྱི་བྱུང་རྩ་ནི་གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་དོན་ལམ་ལུགས་དང་འབྲེལ་བ་ཟབ་མོ་ཡོད། སངས་རྒྱས་མ་བྱོན་པའི་སྔོན་གྱི་དུས་སུ་རྒྱལ་པོ་མངའ་གསོལ་བའི་ཆོ་ག་(rajyabhisheka)སྐབས་སུ་རྒྱལ་པོའི་མངའ་ཐང་དང་བཀྲ་ཤིས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་མཚོན་བྱེད་དུ་སྤྱོད་ཀྱི་ཡོད། སྔ་མོའི་དུས་སུ་རྟགས་བརྒྱད་ཀྱི་གྲངས་འདྲེན་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཡོད་པ་སྟེ། རྒྱལ་པོའི་བཞུགས་ཁྲི། གཡུང་དྲུང་། ལག་རྗེས། དཔལ་བེའུ། རིན་ཆེན་བུམ་པ། གསེར་ཉ་བཅས་སོགས་ཚུད་ཡོད།    
ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ལུགས་ནང་རྟགས་བརྒྱད་འདི་དག་ནི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཤིང་དྲུང་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་སྐབས་སུ་ལྷ་ཚངས་པ་དང་བརྒྱ་བྱིན་སོགས་ཀྱིས་མཆོད་པའི་རྫས་སུ་ཕུལ་བ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད།  འདིས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་གུས་བཀུར་དང་མངའ་གསོལ་བ་མཚོན་གྱི་ཡོད།   

 ནང་པའི་བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་ཀྱི་དོན་འགྲེལ། 
བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ནང་བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཡི་ཆ་ཤས་སོ་སོ་དང་ཆོས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མཚོན་བྱེད་དུ་བཞེད་པ་ཡིན།

 ༡. རིན་ཆེན་གདུགས། (Parasol)  
གདུགས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དབུ་མཚོན་པ་དང་། འགྲོ་བ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པའི་ཚ་གདུང་དང་། ནད་རིམས། གདོན་བགེགས་བཅས་ལས་སྐྱོབ་པའི་མཚོན་བྱེད་ཡིན། གདུགས་ཀྱི་ཏོག་གིས་ཤེས་རབ་དང་། ཤམ་བུས་སྙིང་རྗེ་མཚོན་པ་ཡིན།

 ༢. གསེར་ཉ། (Golden Fishes)  
ཉ་མོ་ནི་ཆུ་ནང་དུ་འཇིགས་པ་མེད་པར་ཅི་དགར་བགྲོད་པ་ལྟར། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ལས་ཐར་ཏེ་རང་དབང་དང་བདེ་སྐྱིད་ཐོབ་པ་མཚོན་གྱི་ཡོད།  ཡང་གསེར་ཉ་ཟུང་གིས་གངྒཱ་དང་ཡ་མུ་ན་ཞེས་པའི་ཆུ་བོ་གཉིས་ཀྱང་མཚོན།    

 ༣. གཏེར་གྱི་བུམ་པ། (Treasure Vase)  
བུམ་པ་ནི་འཆི་མེད་བདུད་རྩི་དང་ཡོན་ཏན་གྱིས་གང་བ་ཞིག་ཡིན། ཇི་ཙམ་སྤྱད་ཀྱང་ཟད་པ་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དང་བསོད་ནམས་ཀྱི་གཏེར་མཚོན།

 ༤. པདྨ། (Lotus)  
པདྨ་ནི་འདམ་ལས་སྐྱེས་ཀྱང་འདམ་གྱིས་མ་གོས་པ་ལྟར། འཁོར་བའི་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་མཚོན། ཁ་དོག་དཀར་པོས་དག་པ་དང་། དམར་པོས་སྙིང་རྗེ། སྔོན་པོས་ཤེས་རབ་བཅས་མཚོན།    

 ༥. དུང་དཀར་གཡས་འཁྱིལ། (Conch)  
དུང་དཀར་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་དབྱངས་དང་། ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་དབྱངས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་རྣམས་མ་རིག་པའི་གཉིད་ལས་སློང་བ་མཚོན། གཡས་སུ་འཁྱིལ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་དཀོན་པས་བྱིན་རླབས་ཆེ་བར་བརྩི།    

 ༦. དཔལ་བེའུ། (Endless Knot)  
དཔལ་བེའུ་ནི་འགོ་མཇུག་མེད་པའི་རི་མོ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་། ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ལྟ་བ་མཚོན།    

 ༧. རྒྱལ་མཚན། (Victory Banner)  
རྒྱལ་མཚན་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བདུད་བཞིའི་གཡུལ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་པའི་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པ་མཚོན། འདིས་ཉོན་མོངས་པ་དང་འཆི་བའི་འཇིགས་པ་ལས་རྒྱལ་བའི་མཚོན་བྱེད་བྱེད།

 ༨. ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ། (Dharma Wheel)  
འཁོར་ལོ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་བསྟན་པ་མཚོན་བྱེད་གཙོ་བོ་ཡིན། རྩིབས་བརྒྱད་ཀྱིས་འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་། ལྟེ་བས་ཚུལ་ཁྲིམས། མུ་ཁྱུད་ཀྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཅས་མཚོན།

 སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཡི་ཆ་ཤས་དང་སྦྱར་བ། 
བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ནང་རྟགས་བརྒྱད་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཡི་ཆ་ཤས་སོ་སོ་དང་སྦྱོར་སྲོལ་ཡོད་པ་སྟེ།

| class="wiki table"  སྐུ་ཡི་ཆ་ཤས། བཀྲ་ཤིས་པའི་རྟགས།
- | དབུ། (Head) || གདུགས། |
- | སྤྱན། (Eyes) | | གསེར་ཉ། |
- | ལྗགས། (Tongue) | | པདྨ། |
- | མགུལ། (Neck) | | བུམ་པ། |
- | གསུང་། (Speech) | | དུང་དཀར། |
- | ཐུགས། (Mind) | | དཔལ་བེའུ། |
- | སྐུ། (Body) | | རྒྱལ་མཚན། |
- | ཞབས། (Feet) | | འཁོར་ལོ། |

 ལག་ཤེས་དང་ཆོ་གའི་སྤྱོད་སྒོ། 
ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིའམ་ཀཱ་ཤིའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་ཀྱི་རི་མོ་ནི་ལྷ་ཁང་དང་། གངྒཱའི་འགྲམ་གྱི་རྡོ་སྐས་ (Ghats) བཅས་སུ་མང་པོ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད། ལྷག་པར་དུ་ཀཱ་ཤིའི་གོས་ཆེན་(Banarasi Silk) ནང་དུ་ཀཱ་སིམ་ཁྱིམ་རྒྱུད་(Kasim family) ལྟ་བུའི་ལག་ཤེས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟགས་བརྒྱད་ཀྱི་རི་མོ་བཏགས་ཏེ་བོད་དང་ཧི་མ་ལ་ཡའི་ས་ཁུལ་དུ་ཚོང་འགྲེམས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འདི་ནི་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོའི་རིག་གནས་བརྗེ་རེས་ཀྱི་དཔང་རྟགས་ཤིག་ཡིན།
བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྲོལ་དུ་བླ་ཆེན་རྣམས་གདན་འདྲེན་ཞུ་བའི་སྐབས་སུ་ས་ལ་རྟགས་བརྒྱད་ཀྱི་རི་མོ་དཀར་རྩི་འམ་ཕྱེ་མས་འབྲི་སྲོལ་ཡོད།  འདིས་བཀྲ་ཤིས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་བསྒྲིག་པ་དང་བར་ཆད་སེལ་བའི་དོན་མཚོན། བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་གཉིས་ཀ་ལམ་ལྷོང་ཡོང་བའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མཚོན་རྟགས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ།།