ནང་པའི་གནས་ཆེན་བཞི་

ནང་པའི་གནས་ཆེན་བཞི། 

ལྷོ་ཨེ་ཤེ་ཡའི་བསམ་བློ་དང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་དང་འབྲེལ་བའི་གནས་ཁམས་དང་ཁ་འབྲལ་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་ཡིན། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཚེའི་ནང་གི་གལ་ཆེའི་མཛད་པ་མཚོན་བྱེད་གནས་མཆོག་བཞི་སྟེ། ལུམྦི་ནཱི་དང་། རྡོ་རྗེ་གདན། ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི། རྩྭ་མཆོག་གྲོང་བཅས་ཡིན། གནས་འདི་དག་ནི་ཕྱིས་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གིས་བདམས་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར། སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་ ལས་དད་ལྡན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སྐྱོ་ཤས་དང་དད་པ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དུ་ངེས་པར་དུ་མཇལ་དགོས་པའི་གནས་སུ་ཞལ་ཆེམས་བཞག་པ་ཞིག་ཡིན། དེང་དུས་ཀྱི་མཁས་པ་དང་ཉམས་ལེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོས་ནས་བལྟས་ན། གནས་འདི་དག་གིས་སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་ ༦ པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དངོས་ཡོད་དང་དུས་རབས་ ༢༡ པའི་དེང་རབས་སྲིད་ཇུས་དབར་ཟམ་པ་ལྟ་བུའི་ནུས་པ་འདོན་བཞིན་ཡོད།

 ལུམྦི་ནཱི། 

གནས་མཆོག་ལུམྦི་ནཱི་ (Lumbini) ནི་རྒྱ་གར་ཨུཏྟར་པྲ་དེ་ཤི་མངའ་སྡེའི་གོ་རཀ་པུར་ (Gorakhpur) ནས་བལ་ཡུལ་ལུམྦི་ནཱིའི་མངའ་ཁུལ་གྱི་རུ་པན་དེ་ཧི་ (Rupandehi) བར་བརྐྱངས་པའི་ས་ཁུལ་དུ་ཆགས་ཡོད། འདི་ནི་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་སྐུ་བལྟམས་པའི་གནས་ཡིན་ལ། ལྷག་པར་དུ་ཡུམ་སྒྱུ་མ་ལྷ་མོའི་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་གྱི་གནས་ཤིག་ཀྱང་ཡིན།

 རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ་དང་རྒྱལ་པོ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱི་ཕྱག་རྗེས། 

སྤྱི་ལོ་ ༡༨༩༦ ལོར་ལྕགས་རིགས་རིག་པའི་དཔྱད་ཞིབ་པ་ཧྥུ་རཱར་ (Dr. Anton Führer) གྱིས་ལུམྦི་ནཱིར་རྒྱལ་པོ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱི་རྡོ་རིང་རྙེད་པ་ནས་བཟུང་། གནས་འདི་སངས་རྒྱས་འཁྲུངས་ས་དངོས་ཡིན་པ་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ནས་གསལ་པོ་ཆགས། རྡོ་རིང་དེའི་སྟེང་གི་བྲམ་ཟེའི་ཡི་གེ་ (Brahmi script) ལས། རྒྱལ་པོ་མྱ་ངན་མེད་རྒྱལ་སར་འཁོད་ནས་ལོ་ཉི་ཤུ་འཁོར་བའི་དུས་སུ་གནས་འདིར་དངོས་སུ་ཕེབས་ནས་ "འདི་རུ་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་འཁྲུངས་སོ་" ཞེས་མཆོད་པ་ཕུལ་བ་དང་རྡོ་རིང་བཙུགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་བཀོད་ཡོད།

རྒྱལ་པོ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱིས་ལུམྦི་ནཱིའི་གྲོང་ཚོར་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དཔྱ་ཁྲལ་ལས་ཐར་པ་དང་། ས་ཞིང་གི་དཔྱ་ཁྲལ་ཡང་བརྒྱད་ཆ་གཅིག་ (atha-bhagiye) ཙམ་དུ་བཅག་ཡོད། འདིས་དུས་རབས་ ༣ པའི་ནང་དུ་ལུམྦི་ནཱི་ནི་རྒྱལ་པོའི་གཟིགས་སྐྱོང་ཡོད་པའི་གནས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཟིན་པ་མཚོན་ཐུབ།

 སེར་སྐྱའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་ལྕགས་རིགས་རིག་པའི་གནས་བབ། 

སངས་རྒྱས་སྐུ་འཁྲུངས་པའི་གནས་ལུམྦི་ནཱི་ཡིན་ཡང་། ཁོང་གི་གཞོན་ནུའི་དུས་ཀྱི་བཞུགས་གནས་སེར་སྐྱའི་གྲོང་ (Kapilavastu) དེ་གང་དུ་ཡིན་མིན་ལ་བལ་ཡུལ་གྱི་ཏི་ལའུ་ར་ཀོ་ཊི་ (Tilaurakot) དང་རྒྱ་གར་གྱི་པི་པྲ་ཝཱ་ (Piprahwa) གཉིས་དབར་རྩོད་པ་ཡོད། ཉེ་བའི་དུས་སུ་ཏི་ལའུ་ར་ཀོ་ཊིར་ཚན་རིག་གི་བརྟག་དཔྱད་བྱས་པ་ལས། དེར་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དང་དགོན་སྡེའི་ཤུལ་མང་པོ་ཐོན་ཡོད་པ་དེ་རྒྱ་ནག་གི་བཙུན་པ་ཕ་ཧྱན་ (Faxian) དང་ཐང་ཟན་ (Xuanzang) གཉིས་ཀྱི་ལམ་ཡིག་དང་མཐུན་པོ་ཡོད།

{| class="wikitable" ! གནས་ཀྱི་མིང་།!! གལ་ཆེའི་ཁྱད་ཆོས།!! དུས་རབས་ཀྱི་གནད་དོན་།

|- | ལུམ་བི་ནིའི་ལྡུམ་ར། | | ཡུམ་སྒྱུ་མ་ལྷ་མོའི་ལྷ་ཁང་། | | འཁྲུངས་གནས། (སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་ ༦༢༣) |- | ཏི་ལའུ་ར་ཀོ་ཊི། | | ལྕགས་རིའི་མཐའ་བསྐོར་བའི་གྲོང་ཁྱེར། | | སེར་སྐྱའི་གྲོང་གི་ལྟེ་བར་བརྩི། |- | ཀུ་དཱན་ (Kudan) | | མཆོད་རྟེན་དང་རྫིང་བུ། | | སངས་རྒྱས་དང་ཡབ་ཟས་གཙང་མ་མཇལ་ས། |- | པི་པྲ་ཝཱ། | | རིང་བསྲེལ་བཞུགས་པའི་མཆོད་རྟེན། | | སེར་སྐྱའི་གྲོང་གི་ཡི་གེ་ཡོད་པའི་རིང་བསྲེལ་སྣོད་རྙེད་ས། |}

 རྡོ་རྗེ་གདན། 

རྡོ་རྗེ་གདན་ (Bodh Gaya) ནི་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་དགུང་ལོ་སོ་ལྔའི་སྟེང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་གནས་མཆོག་དེ་ཡིན། གནས་འདི་ནི་ཆུ་བོ་ནེེ་རཉྫ་ནའི་ (Niranjana) འགྲམ་དུ་ཆགས་ཡོད།

 ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་དང་ལྕགས་རིགས་རིག་པ། 

རྒྱལ་པོ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱིས་གནས་འདིར་བྱང་ཆུབ་མཆོད་ཁང་དང་རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་ཁྲི་ (Vajrasana) བཞེངས་ཡོད། ད་ལྟའི་མཆོད་རྟེན་ཆེན་མོ་འདི་ནི་དུས་རབས་ ༥ ནས་ ༦ པའི་དབར་དུ་བཞེངས་པའི་སོ་ཕག་གི་མཆོད་རྟེན་རྙིང་ཤོས་ཤིག་ཡིན།

 བདུན་ཕྲག་བདུན་གྱི་མཛད་པ་དང་དེང་རབས་ཀྱི་གནས་བབ། 

སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སངས་རྒྱས་པའི་རྗེས་སུ་སྟོན་པ་མཆོག་གིས་གནས་དེའི་ཉེ་འཁོར་དུ་བདུན་ཕྲག་བདུན་བཞུགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པ་དང་། དེ་དག་གི་མཚོན་བྱེད་དུ་ད་ལྟ་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་མཆོད་རྟེན་དང་རྫིང་བུ་སོགས་ཡོད། དེང་དུས་སུ་རྡོ་རྗེ་གདན་མཆོད་རྟེན་གྱི་བདག་གཉེར་དེ་ ༡༩༤༩ ལོའི་ཁྲིམས་ཡིག་ (Bodh Gaya Temple Act) འོག་རྒྱ་གར་ཧིན་དུ་དང་ནང་པ་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་ཚོགས་པ་ཞིག་གིས་བྱེད་བཞིན་ཡོད། འོན་ཀྱང་ ༢༠༢༥ ལོ་ནས་བཟུང་། ནང་པའི་དགེ་འདུན་པ་ཁག་ཅིག་གིས་མཆོད་རྟེན་འདི་ནང་པ་རང་ཉིད་ཀྱིས་བདག་གཉེར་བྱེད་དགོས་པའི་རེ་འདུན་འདོན་བཞིན་ཡོད།

 ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི། 

ཆོས་འཁོར་བསྐོར་བའི་གནས་དང་། ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི་དྲང་སྲོང་ལྷུང་བ། སཱ་ར་ནཱ་ཐ་ (Sarnath) ནི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་འཁོར་ལྔ་སྡེ་བཟང་པོ་ལ་ ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་བསྐོར་བའི་མདོ་ ཐོག་མར་གསུངས་པའི་གནས་ཡིན། འདི་རུ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་དབུ་བརྙེས་པ་ཡིན།

 གལ་ཆེའི་མཆོད་རྟེན་དང་རྒྱལ་རྟགས། 

དྷ་མེག་མཆོད་རྟེན་ (Dhamek Stupa) ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་འཁོར་བསྐོར་བའི་གནས་དངོས་མཚོན་བྱེད་ཡིན། གནས་འདིར་རྒྱལ་པོ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱིས་བཙུགས་པའི་སེང་གེའི་ཀ་བ་ (Lion Capital) དེ་ད་ལྟ་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་རྟགས་སུ་གྱུར་ཡོད།

{| class="wikitable" ! ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་གནས་ཁག།!! ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གལ་གནད།

|- | དྷ་མེག་མཆོད་རྟེན། | | ཆོས་འཁོར་བསྐོར་བའི་གནས། |- | ཆའུ་ཁན་དྷི་མཆོད་རྟེན། | | འཁོར་ལྔ་སྡེ་དང་ཐོག་མར་མཇལ་ས། |- | མྱ་ངན་མེད་ཀྱི་རྡོ་རིང་། | | དགེ་འདུན་གྱི་སྒྲིག་ལམ་བཀོད་པའི་ཡི་གེ། |}

 རྩྭ་མཆོག་གྲོང་། 

རྩྭ་མཆོག་གྲོང་ (Kushinagara) ནི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུའི་སྟེང་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་དེ་ཡིན། འདི་ནི་གྱད་ཀྱི་ཡུལ་ (Mallas) དུ་ཆགས་ཡོད།

སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གདུང་དེ་ཉིན་དྲུག་རིང་བཞུགས་སུ་གསོལ་རྗེས་ཉིན་བདུན་པར་ཞུགས་འབུལ་བྱས། རྗེས་སུ་བྲམ་ཟེ་སྡོང་པོས་རིང་བསྲེལ་ཆ་བརྒྱད་དུ་བགོས་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལ་གནང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད། དེང་དུས་སུ་གནས་འདིར་གཟིམས་ཁྲི་ལ་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་རིང་པོ་ཞིག་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཆོད་རྟེན་ (Nirvana Stupa) སོགས་ཡོད།

 དེང་རབས་དང་ནང་པའི་གནས་སྐོར་ལམ་ཕྱོགས། ཕྱི་འབྲེལ་དང་འཛུགས་སྐྲུན། 

དུས་རབས་ ༢༡ པའི་ནང་། གནས་ཆེན་བཞི་པོ་འདི་དག་ "ནང་པའི་གནས་སྐོར་ལམ་ཕྱོགས་" (Buddhist Circuit) ནང་བཅུག་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་རིག་གཞུང་ཕྱི་འབྲེལ་དང་ཡུལ་སྐོར་སྤེལ་བའི་ལག་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ལོ་ནི་ "ཨེ་ཤེ་ཡ་ཤར་ལྷོའི་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ (ASEAN) དང་རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་སྐོར་ལོ་" རུ་སྲུང་བརྩི་བྱེད་བཞིན་ཡོད།

 རིང་བསྲེལ་ཕྱི་འབྲེལ་དང་འཛུགས་སྐྲུན། 

༢༠༢༥ ལོར་རྒྱ་གར་གྱི་རིང་བསྲེལ་རྣམས་ཝི་ཏེ་ནམ་ (Vietnam) དུ་གདན་དྲངས་ནས་མི་གྲངས་བྱེ་བ་ ༡.༨ ལྷག་གིས་མཇལ་ཁ་ཞུས་ཡོད། ༢༠༢༦ ལོའི་འགོ་སྟོད་དུ་སྲིད་བློན་མོ་དྷི་མཆོག་གིས་ལྡི་ལིར་ "འོད་ཟེར་དང་པད་མ" (The Light & the Lotus: Relics of the Awakened One) ཞེས་པའི་རིང་བསྲེལ་གྱི་འགྲེམས་སྟོན་ཆེན་མོ་ཞིག་དབུ་འབྱེད་གནང་ཡོད།

འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་ཐད་ནས་ཀྱང་། ༢༠༢༦ ལོར་ནོ་ཡེ་ཌ་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནམ་ཐང་ (Noida International Airport) སྒོ་འབྱེད་རྒྱུ་དང་། གངྒཱ་མྱུར་ལམ་ (Ganga Expressway) སོགས་ཀྱིས་གནས་སྐོར་བ་རྣམས་ཕེབས་བདེ་རུ་བཏང་ཡོད།

 གནས་ཆེན་རྣམས་ཀྱི་གཏན་འཇགས་ཀྱི་གལ་གནད། 

ནང་པའི་གནས་ཆེན་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཅིག་གི་རྨང་གཞི་ལྟ་བུ་ཡིན། འདི་དག་ནི་འདས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཙམ་མ་ཡིན་པར། དེང་དུས་ཀྱི་དད་ལྡན་མི་མིང་དང་། ཕྱི་འབྲེལ་། རིག་གཞུང་བཅས་ཀྱི་གསོན་གནས་ལྟེ་བ་ཞིག་ཡིན། ༢༠༢༦ ལོའི་འཕེལ་རྒྱས་དང་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་འཆར་གཞི་ཁག་དང་བསྟུན་ནས། ནང་པའི་གནས་སྐོར་ལམ་ཕྱོགས་འདི་ཉིད་འཛམ་གླིང་མི་གྲངས་ས་ཡ་མང་པོའི་སེམས་ཀྱི་རྟེན་གཞི་དང་བྱམས་བརྩེའི་འབྱུང་ཁུངས་སུ་མུ་མཐུད་གནས་རྒྱུ་ཡིན།