དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་

༄༅། །«དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་»ཞེས་པ་ནི་ཁ་ཆེའི་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སློབ་དཔོན་སུ་ཛྙ་ན་ཤྲཱི་བྷ་དྲས་མཛད་པའི་གསང་སྔགས་ཀྱི་མན་ངག་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ནོ། །གཞུང་འདི་ནི་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ནང་ཙམ་ལ་བོད་དུ་འགྱུར་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེའི་བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དཀའ་ཐུབ་དང་། གནས་ཡུལ་བགྲོད་པ། སྤྱོད་པ་རྩུབ་མོ་ཙམ་ལ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་པར། རང་ལུས་རྡོ་རྗེའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཤེས་ནས་ནང་སེམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནད་ཟབ་མོ་སྟོན་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །མན་ངག་འདི་ནི་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་བམ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་སུ་དམིགས་པ་ཞིག་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ལ་མགོ་མི་འཁོར་བར་ནང་གི་ཡེ་ཤེས་བཙལ་དགོས་པར་བསྟན་ཡོད་དོ།།

 ༡. མཚན་དོན། 

 མཚན་བྱང་། 

 རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཏཏྟྭ་ཀཱ་རི་ཀཱ། (Tattvakārikā)
 བོད་སྐད་དུ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ།

 མཚན་བྱང་གི་གོ་དོན། 

 ཏཏྟྭ་ (Tattva): བོད་སྐད་དུ་ "དེ་ཁོ་ན་ཉིད་" ཅེས་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ལུགས་མཐར་ཐུག་པའམ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་བདེན་དོན་ལ་གོ་དགོས།
 ཀཱ་རི་ཀཱ་ (Kārikā): བོད་སྐད་དུ་ "ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་" ཞེས་པ་སྟེ། ཚིག་ལྷུག་མ་ཡིན་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྙན་ངག་གི་ལམ་ནས་དོན་རྣམས་བསྡུས་ཏེ་བཀོད་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞིག་ལ་ཟེར་རོ། །དེས་ན་མཚན་གྱི་དོན་ནི་ "གནས་ལུགས་མཐར་ཐུག་པ་དེ་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ལམ་ནས་བསྟན་པའི་བསྟན་བཅོས་" ཞེས་པ་ཡིན་ནོ།།

 ༢. མཛད་པ་པོ་དང་བརྒྱུད་པ། 

 མཛད་པ་པོ། 
གཞུང་འདིའི་མཛད་པ་པོ་ནི་ཁ་ཆེའི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་སློབ་དཔོན་སུ་ཛྙ་ན་ཤྲཱི་བྷ་དྲ་ (Sujñānaśrībhadra) ཡིན་ནོ། །ཁོང་ནི་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ནང་བྱོན་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་པཎྜི་ཏ་གྲགས་ཅན་ཞིག་སྟེ། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་རྔོག་ལོ་ཙཱ་བ་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་དང་ནག་ཚོ་ལོ་ཙཱ་བ་སོགས་དང་ལྷན་དུ་ཆོས་གཞུང་མང་པོ་བསྒྱུར་མྱོང་མཁན་ཞིག་ཡིན་ལ། ཁོང་གིས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་འདིས་གསང་སྔགས་ཀྱི་དོན་ཟབ་མོ་རྣམས་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཉམས་ལེན་གྱི་རིམ་པར་སྦྱར་ནས་གསལ་བར་མཛད་ཡོད།

 འགྱུར་གྱི་ལོ་རྒྱུས། 
གཞུང་ཀྱི་མཇུག་བྱང་ལྟར་ན། རྒྱ་གར་གྱི་པཎྜི་ཏ་པ་ར་ཧེ་ཏ་ (Parahita) དང་། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོ་ནག་ཚོ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བསྒྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ལོ་ཙཱ་བ་ནག་ཚོ་ནི་ཇོ་བོ་རྗེ་དཔལ་ལྡན་ཨ་ཏི་ཤ་བོད་དུ་གདན་འདྲེན་མཁན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་གྲགས་ཅན་དེ་ཡིན་ཞིང་། ཁོང་གིས་སློབ་དཔོན་སུ་ཛྙ་ན་ཤྲཱི་བྷ་དྲའི་མན་ངག་འདི་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བས་བོད་ཀྱི་སྔགས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད།

 ༣. རྒྱབ་ལྗོངས་དང་མཛད་པའི་དགོས་པ། 
མན་ངག་འདི་མཛད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། སྐབས་དེའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཁག་ཅིག་གིས་གསང་སྔགས་ཀྱི་དོན་ལ་ལོག་པར་རྟོག་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་སོགས་སུ་དངོས་སུ་བགྲོད་པ་དང་། བཟའ་བཏུང་མི་གཙང་བ་ལ་སྤྱོད་པ། གཅེར་བུར་རྒྱུ་བ་སོགས་ལུས་ཀྱི་དཀའ་ཐུབ་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་པ་ཙམ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་རློམ་པའི་ནོར་འཁྲུལ་དག་བསལ་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་སུ་ཛྙ་ན་ཤྲཱི་བྷ་དྲས་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྤྱོད་པ་དེ་དག་གིས་གྲོལ་བ་མི་ཐོབ་པར། ནང་གི་རྩ་ཁམས་དང་སེམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་ན་གཞི་ནས་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དུ་མཛད་པའོ།།

 ༤. གཞུང་ཚད་དང་བརྗོད་དོན། 
མན་ངག་འདི་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཐུང་ངུའི་རྣམ་པར་ཡོད་ཅིང་། དོན་ཚན་གཙོ་བོ་གཤམ་གསལ་ལྟར་ས་བཅད་དུ་དབྱེ་ཆོག་གོ།

 ༡. ཕྱག་འཚལ་བ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གཞི། 
ཐོག་མར་དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། སྙིང་གི་པདྨའི་ལྟེ་བར་མར་མེ་འབར་བ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་བསྒོམ་ཚུལ་བསྟན་ཡོད། དེ་ནི་ཡུལ་ལ་མི་འཇུག་ཅིང་ཁམས་གསུམ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།།

 ༢. ནང་གི་མཆོད་པ་དང་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར། 
ཕྱིའི་མཆོད་པ་ལས་ནང་གི་མཆོད་པ་གལ་ཆེ་བར་བསྟན་ཏེ། "ཕྱི་ཡི་མཆོད་པའི་སེམས་ནི་གཞན། །ངེས་པའི་རང་བཞིན་སེམས་གོམས་བྱ། །" ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། རང་གི་ལུས་ཀྱི་ནང་དུ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་བཞུགས་པར་བསྒོམས་ནས་ནང་གི་མཆོད་པ་འབུལ་དགོས་པར་བསྟན་ཏོ།།

 ༣. ཕྱི་རོལ་གནས་ཡུལ་བགྲོད་པ་དགག་པ། 
རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་ཆེན་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་སོགས་སུ་དངོས་སུ་འགྲོ་དགོས་པར་སེམས་པ་དེ་ནོར་འཁྲུལ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། "ངལ་དུབ་ལས་ནི་དེ་ཡིན་དེ་ཉིད་མིན། །དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པ་མིན། །" ཞེས་ཕྱིའི་འགྲུལ་བཞུད་ཀྱིས་ལུས་ངལ་བ་ལས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མི་རྟོགས་པར་གསུངས་སོ། །གནས་དེ་དག་ནི་རང་གི་ལུས་ལ་ཡོད་པར་གདམས་སོ།།

 ༤. བརྟུལ་ཞུགས་ལོག་པ་སྤོང་བ། 
མི་གཙང་བ་ཟ་བ་དང་གཅེར་བུར་རྒྱུ་བ་སོགས་སྨྱོན་པའི་སྤྱོད་པ་ལྟ་བུ་ནི་ཕྱི་རོལ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་པས། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་དེ་དག་སྤངས་ནས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་སྐྱོང་དགོས་པར་བསྟན་ཏོ།།

 ༥. མཇུག་བསྡུ་བ། 
མཐར་བླ་མའི་དྲིན་དང་རང་གི་བསོད་ནམས་ཀྱིས་མན་ངག་འདི་བྲིས་པར་བརྗོད་ཅིང་། དགེ་བ་དེས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྙིང་པོའི་དོན་རྟོགས་པར་སྨོན་ལམ་བཏབ་ནས་མཇུག་རྫོགས་སོ།།

 ༥. ལྟ་གྲུབ་གཙོ་བོ། 
གཞུང་འདིའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ནི་གཤམ་གསལ་ལྟར་རོ།།

 ནང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ལུགས་ནི་རང་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོར་གནས་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་མེད་པ།
 གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས། ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་དང་། འཁོར་འདས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ལྟ་བ།
 སྙིང་རྗེ་དང་སྟོང་ཉིད་ཟུང་འཇུག "སྙིང་རྗེའི་སེམས་ཀྱིས་རོལ་ཅིང་གནས། །" ཞེས་པ་ལྟར། རྟོགས་པ་མཐོན་པོ་ཡོད་ཀྱང་སྙིང་རྗེ་དང་མི་འབྲལ་བ་གལ་ཆེ་བར་བསྟན་པ།
 ལུས་དཀྱིལ་གྱི་གནད། ཕྱིའི་གནས་ཡུལ་རྣམས་རང་གི་ལུས་ཀྱི་རྩ་ཁམས་སུ་རྫོགས་པར་འདོད་པའི་ལྟ་བ།

 ༦. གལ་གནད་དང་ཤུགས་རྐྱེན། 
མན་ངག་འདི་ནི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་གསང་སྔགས་ཉམས་ལེན་ཁྲོད་དུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་ཏེ།

༡. གསང་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་དོན་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་ཞེན་ནས་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གོལ་ས་གཅོད་པར་བྱེད་དོ།།

༢. ཕྱིའི་རྣམ་པ་ལས་ནང་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཙོ་བོར་འཛིན་དགོས་པའི་བསླབ་བྱ་གནང་ཡོད།

༣. ལྷག་པར་དུ་མ་རྒྱུད་ཀྱི་ཉམས་ལེན་དང་འབྲེལ་བའི་ལུས་དཀྱིལ་གྱི་རྣམ་གཞག་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ལ་ཁུངས་གཏུགས་སའི་གཞུང་གལ་ཆེན་ཞིག་ཆགས་ཡོད་དོ།།

 ༧. ཟུར་ལྟའི་ནང་དོན། 

 སློབ་དཔོན་སུ་ཛྙ་ན་ཤྲཱི་བྷ་དྲ།
 ལོ་ཙཱ་བ་ནག་ཚོ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་མཚན།
 རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ།
 ལུས་དཀྱིལ།

 ༨. རྩ་འགྲེལ། 
མན་ངག་འདི་ནི་སློབ་དཔོན་སུ་ཛྙ་ན་ཤྲཱི་བྷ་དྲས་མཛད་པའི་རྩ་བའི་གཞུང་ (Kārikā) གི་ངོ་བོར་བཞུགས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། བོད་ཀྱི་བསྟན་འགྱུར་ཁྲོད་དུ་རྒྱུད་ཀྱི་འགྲེལ་པའི་སྐོར་དུ་བཞུགས་ཡོད། འདི་ཉིད་རྩ་བ་ཡིན་པས་རྒྱ་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དག་གིས་ལུང་འདྲེན་ས་གཙོ་བོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།

 ༩. དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ། 

 ༡. ནང་ཁུལ་གྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ། 

 ཝི་ཀི་མ་ཡིག: དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ།

 ༢. ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ། 

 ནང་བསྟན་དཔེ་ཚོགས་ལྟེ་གནས། (BDRC): དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ། (MW23703_1714)