ལ་དྭགས་ཀྱི་སྐོར

ལ་དྭགས་མཉམ་འབྲེལ་མངའ་ཁོངས། 

ལ་དྭགས་ (ཨིན་སྐད་དུ། Ladakh) ནི་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ཐད་སྐྱོང་བྱེད་པའི་མཉམ་འབྲེལ་མངའ་ཁོངས་ཤིག་ཡིན། འདི་ཉིད་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༣༡ ཉིན་ཇ་མུ་དང་ཀ་ཤི་མིར་བསྐྱར་འཛུགས་ཁྲིམས་ཡིག་བརྒྱུད་ནས་དབུ་བརྙེས། ལ་དྭགས་ནི་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཆེན་མོ་དང་ཀར་ཀོ་རམ་རི་རྒྱུད་ཀྱི་བར་དུ་ཆགས་པའི་མཐོ་སྒང་གི་བྱེ་ཐང་ཞིག་ཡིན་ལ། རྒྱ་གར་ནང་གི་ས་ཁྱོན་ཆེ་ཤོས་དང་མི་འབོར་ཉུང་ཤོས་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་ཤིག་ཡིན། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ལོའི་མི་འབོར་ཞིབ་བཤེར་ལྟར་ན། ཁྱོན་མི་འབོར་ ༢༧༤,༢༨༩ ཡོད།   

{| class="wikitable"

+ ས་ཁམས་དང་འཛིན་སྐྱོང་གི་གནས་ཚུལ།
! གནས་ཚུལ་དཀར་ཆག!! ཞིབ་ཕྲ།
|- | མཉམ་འབྲེལ་མངའ་ཁོངས་དབུ་བརྙེས་དུས། ༢༠༡༩ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༣༡  འཛིན་སྐྱོང་ལྟེ་གནས། གླེ་ (Leh) དང་མཁར་དཀྱིལ་ (Kargil ས་ཁྱོན་ཡོངས་རྫོགས།   སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ ༥༩,༠༠༠ ཙམ།  གཙོ་བོའི་ཆུ་བོ་ཁག སེང་གེ་ཁ་འབབ། ཟངས་དཀར་ཆུ་བོ། ཤྱོག་ཆུ་བོ། ཡིག་རྩིས་ཤེས་ཚད། (༢༠༢༤) | | ༩༧% ལས་བརྒལ་བ།  |- | ཆོས་ལུགས་གྲུབ་ཆ། | | ཁ་ཆེ་ (46%)། ནང་པ་ (40%)། ཧིན་དྷུ (12%) |}   

 འཛིན་སྐྱོང་སྒྲོམ་གཞི།  ལ་དྭགས་ལ་མངའ་སྡེའི་གྲོས་ཚོགས་མེད་པར། རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་འཛིན་གྱིས་བསྐོས་པའི་མངའ་ཞབས་སྤྱི་ཁྱབ་པ་ (Lieutenant Governor) ཞིག་གིས་སྐྱོང་གི་ཡོད། ས་གནས་ཀྱི་འཛིན་སྐྱོང་ནི་གླེ་དང་མཁར་དཀྱིལ་གྱི་རང་སྐྱོང་རི་ལྗོངས་ཡར་རྒྱས་ལྷན་ཚོགས་ (LAHDC) གཉིས་བརྒྱུད་ནས་ལག་བསྟར་བྱེད།   

 ལོ་རྒྱུས།  ལ་དྭགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནི་དར་གོས་ལམ་ཆེན་ (Silk Route) དང་འབྲེལ་བ་ཟབ་མོ་ཡོད་ལ། འདི་ནི་རྒྱ་གར་དང་བོད། དབུས་ཨེ་ཤེ་ཡ་བཅས་ཀྱི་བར་དུ་རིག་གནས་དང་ཚོང་འབྲེལ་གྱི་ལྟེ་གནས་ཤིག་ཡིན། གནའ་བོའི་དུས་སུ་འདི་ལ་ "མེ་རི་ཡུལ་" (Maryul) ཞེས་འབོད་ཅིང་། དེའི་དོན་ནི་རི་བོའི་ཚོས་གཞི་དམར་པོ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་བཏགས།   

 ལ་དྭགས་རྒྱལ་རྒྱུད།  དུས་རབས་ ༡༠ པའི་ནང་བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་གདུང་བརྒྱུད་སྐྱིད་ལྡེ་ཉི་མ་མགོན་གྱིས་ལ་དྭགས་སུ་དཔུང་འཇུག་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་ས་ཤེལ་ (Shey) དུ་བཏབས། དུས་རབས་ ༡༧ པའི་ནང་ཆོས་རྒྱལ་སེང་གེ་རྣམ་རྒྱལ་ (Sengge Namgyal) གྱི་སྐབས་སུ་ལ་དྭགས་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཆེ་ཤོས་སུ་གྱུར་ཏེ། གླེ་མཁར་དགུ་ཐོག་ཅན་བཞེངས་པ་དང་། མངའ་རིས་ནས་དར་དི་སི་ཏན་ (Dardistan) བར་མངའ་ཁོངས་རྒྱ་བསྐྱེད་བཏང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༨༣༤ ལོར་ཌོ་གྷ་རའི་ (Dogra) དཔུང་དམག་གིས་ལ་དྭགས་དབང་དུ་བསྡུས་པ་ནས་བཟུང་ལ་དྭགས་ཀྱི་རང་བཙན་ཤོར།   

 སྐད་ཡིག་གི་ཤུལ་བཞག  ལ་དྭགས་ཀྱི་ཕ་སྐད་ནི་ལ་དྭགས་སྐད་དམ་ "བྷོ་ཊི" (Bhoti) ཡིན། འདི་ནི་བོད་ཡིག་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲི་བ་ཞིག་ཡིན།   

 ༢༠༢༥ ལོའི་གཞུང་འབྲེལ་སྐད་ཡིག་གི་སྒྲིག་གཞི།  ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༣ ཉིན་རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་འཛིན་མཆོག་གིས་ ལ་དྭགས་གཞུང་འབྲེལ་སྐད་ཡིག་གི་སྒྲིག་གཞི (༢༠༢༥) གསལ་བསྒྲགས་གནང་སྟེ། གཤམ་གསལ་སྐད་ཡིག་ལྔ་པོ་གཞུང་འབྲེལ་དུ་ངོས་འཛིན་གནང་།

དབྱིན་ཡིག (English)

ཧིན་དི། (Hindi)

ཨུར་དུ། (Urdu)

བྷོ་ཊི། (Bhoti)

པུར་གི། (Purgi)

 སྤྱི་ཚོགས་རིག་གནས་དང་ཆོས་ལུགས།  ལ་དྭགས་ཀྱི་རིག་གནས་ཀྱི་རྟེན་གཞི་གཙོ་བོ་ནི་ནང་པའི་དགོན་སྡེ་ཁག་ཡིན།   

ཕུག་ཐར་དགོན་པ། (Phuktal Monastery): ཟངས་དཀར་ལྗོངས་སུ་ཆགས་པའི་དགོན་པ་འདི་ནི་བྲག་རིའི་ངོས་སུ་སྦྲང་ཚང་ལྟར་བཞེངས་ཡོད་པས་ "སྦྲང་ཚང་དགོན་པ" ཞེས་ཀྱང་འབོད།

དུས་ཆེན།: ཧེ་མི་དུས་ཆེན་ (Hemis Festival) ནི་ལ་དྭགས་ཀྱི་དུས་སྟོན་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཡིན་ལ། དེའི་སྐབས་སུ་གྲྭ་པ་ཚོས་ "འཆམ་" རྒྱག་པའི་སྲོལ་ཡོད།

 དཔལ་འབྱོར།  ལ་དྭགས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ནི་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཆམ་དང་། པ་ཤི་མི་ན (Pashmina) བལ། ས་གནས་ཀྱི་སོ་ནམ་ལས་རིགས་བཅས་ལ་བརྟེན་ཡོད།   

པ་ཤི་མི་ན།: ལ་དྭགས་བྱང་ཐང་གི་ར་ལུག་ལས་བྱུང་བའི་བལ་འདི་ནི་འཛམ་གླིང་ནང་སྐད་གྲགས་ཆེན་པོ་ཡིན།

སྟར་ཁ།: ལ་དྭགས་ནི་རྒྱ་གར་ནང་གི་སྟར་ཁ་ (Apricot) ཐོན་སྐྱེད་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཡིན། ཁྱད་པར་དུ་ "ར་ཀྲེ་ཀར་པོ" (Raktsey Karpo) ལ་ས་ཁམས་མཚོན་རྟགས་ (GI Tag) ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཡོད།

༢༠༢༥ ལོའི་དཔྱ་ཁྲལ་བཅོས་སྒྱུར།: པ་ཤི་མི་ནའི་དཔྱ་ཁྲལ་ (GST) ༡༢% ནས་ ༥% བར་བཅག་སྟེ་ས་གནས་ཀྱི་ལག་ཤེས་དར་སྤེལ་གཏོང་བཞིན་ཡོད།   

 སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག  ལ་དྭགས་ལ་ "སྣེ་གསུམ་པ" (Third Pole) ཞེས་འབོད་ཅིང་། འདིར་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་གིས་འཁྱགས་རོམ་བཞུ་བའི་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་ཡོད།

གངས་གཟིག (Snow Leopard): ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ལོའི་བརྟག་ཞིབ་ལྟར་ན། ལ་དྭགས་སུ་གངས་གཟིག་ ༤༧༧ ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྒྱ་གར་ཡོངས་ཀྱི་གངས་གཟིག་གྲངས་འབོར་གྱི་ ༦༨% ཙམ་ཡིན།   

 སྲིད་དོན་གྱི་གནས་བབ།  ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༡ ལོ་ནས་བཟུང་། ལ་དྭགས་མི་དམངས་ཀྱིས་ "གླེ་སྤྱི་ཚོགས་ལྷན་ཚོགས" (Leh Apex Body) དང་ "མཁར་དཀྱིལ་མཉམ་འབྲེལ་ཚོགས་པ" (KDA) བཅས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་འོག་ལས་འགུལ་སྤེལ་བཞིན་ཡོད།   

དགོས་འདུན་གཙོ་བོ་ཁག: ལ་དྭགས་ལ་མངའ་སྡེའི་ (Statehood) ཐོབ་ཐང་དགོས་པ་དང་། རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་ དྲུག་པའི་རེའུ་མིག (Sixth Schedule) ཁོངས་སུ་འཇུག་དགོས་པའི་རེ་བ་བཏོན་ཡོད།   

ལས་ཀའི་ཐོབ་ཐང་།: ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ལོའི་སྒྲིག་གཞི་ལྟར་ན། ལ་དྭགས་ཀྱི་གཞུང་འབྲེལ་ལས་ཀ་ ༨༥% ས་གནས་མི་དམངས་ལ་ཉར་ཚགས་བྱས་ཡོད།

 ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཆམ།  ལ་དྭགས་སུ་ཡོང་མཁན་ཚོར་ས་བབ་མཐོ་བས་ "མཐོ་བདེན" (AMS) གྱི་ཉེན་ཁ་ཡོད་པས། ཡུལ་སྐོར་བས་ཉིན་ ༡-༢ རིང་གླེ་རུ་ངལ་གསོ་བྱས་ཏེ་གོམས་འདྲིས་བྱེད་དགོས།

ཁབ་ལེན་རི་བོ། (Magnetic Hill): འདི་ནི་མིག་གི་འཁྲུལ་སྣང་ (Optical Illusion) ཞིག་ཡིན་ལ། དེར་སྣུམ་འཁོར་བཞག་ན་རང་བཞིན་གྱིས་གྱེན་ལ་འགྲོ་བ་ལྟར་སྣང་།

ཆ་དར་འཁྱགས་ལམ། (Chadar Trek): དགུན་ཁའི་དུས་སུ་ཟངས་དཀར་ཆུ་བོ་འཁྱགས་པར་ཆགས་དུས། དེའི་སྟེང་དུ་སྤྱི་ལེ་ ༦༥ ཙམ་གོམ་བགྲོད་བྱེད་པའི་ཡུལ་སྐོར་ལས་རིགས་ཤིག་ཡིན།