ལྷ་མོ་རྫིང་ཁ།

ལྷ་མོའི་རྫིང་ཁ་དྲུང་ཁག། (དབྱིན་སྐད་དུ། Lhamoizingkha Dungkhag) ནི་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་དར་དཀར་ན་རྫོང་ཁག་གི་མངའ་ཁོངས་སུ་ཡོད་པའི་ལྷོ་མཚམས་ཀྱི་འཛིན་སྐྱོང་ས་ཁུལ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། སྔོན་མའི་མིང་ལ་ཀ་ལི་ཁོ་ལ་ (Kalikhola) ཟེར།[1] {https://dagana.gov.bt/lhamoizingkha-dungkhag/} ས་ཁུལ་འདི་ནི་འབྲུག་གི་སྲོལ་རྒྱུན་ཞིང་ལས་དང་དེང་རབས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་གོང་འཕེལ་གྱི་ལྟེ་བ་“དགེ་ལེགས་ཕུག་དྲན་ཤེས་ཁྲོམ་ཚོགས་” (Gelephu Mindfulness City - GMC) གཉིས་འབྲེལ་བའི་གནད་འགག་གི་སྒོ་མོ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།[2] {https://en.wikipedia.org/wiki/Gelephu_Mindfulness_City}

 འཛིན་སྐྱོང་གི་སྒྲོམ་གཞི། 
ལྷ་མོའི་རྫིང་ཁ་ནི་དར་དཀར་ན་རྫོང་ཁག་གི་འོག་ཏུ་ཡོད་པའི་དྲུང་ཁག་ (Sub-district) ཅིག་ཡིན།[3] {https://en.wikipedia.org/wiki/Dungkhag} འདིའི་འོག་ཏུ་དགེ་འོག་ (Gewog) གསུམ་ཡོད་པ་ནི། ལྷ་མོའི་རྫིང་ཁ་དགེ་འོག་དང་། ཀརྨ་གླིང་དགེ་འོག ནི་ཅུ་ལ་དགེ་འོག་བཅས་ཡིན། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༧ ལོའི་ཟླ་ ༤ པའི་ནང་། འཛིན་སྐྱོང་གི་དགོས་མཁོར་གཞིགས་ཏེ་ས་ཁུལ་འདི་གསར་སྤང་རྫོང་ཁག་ནས་དར་དཀར་ན་རྫོང་ཁག་གི་མངའ་ཁོངས་སུ་གནས་སྤོ་བྱས།[4] {https://en.wikipedia.org/wiki/Dagana_District}

 བྱུང་རབས་ལོ་རྒྱུས། 
ལྷ་མོའི་རྫིང་ཁ་དྲུང་ཁག་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༢ ལོར་འབྲུག་རྒྱལ་གསུམ་པ་འཇིགས་མེད་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་གི་སྐུ་དུས་སུ་གསར་བཙུགས་གནང་། ཐོག་མར་ས་གནས་འདིར་ལྷོ་མཚམས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་འོག་ཀ་ལི་ཁོ་ལ་ (Kalikhola) ཞེས་འབོད། མིང་འདི་ནི་བལ་པོའི་སྐད་ལས་ཟུར་ཆག་པ་ཞིག་ཡིན། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ནས་ ༡༩༧༠ བར་འབྲུག་གི་ལྷོ་མཚམས་སུ་ལྷོ་མཚམས་པའི་མི་འབོར་འཕེལ་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་བའི་དུས་རབས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད།[8] {https://en.wikipedia.org/wiki/Lhotshampa} རྗེས་སུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མིང་standardization བྱེད་པའི་ལས་གཞིའི་འོག་“ལྷ་མོའི་རྫིང་ཁ་”ཞེས་པའི་མིང་དུ་བསྒྱུར།{https://dagana.gov.bt/institutions/lhamoizingkha-higher-secondary-school-2/}

 སྤྱི་ཚོགས་དང་ལྷོ་མཚམས་པའི་བྱུང་རབས། 
སྤྱི་ལོ་ ༡༩༨༠ དང་ ༡༩༩༠ ནང་། འཛིན་སྐྱོང་གི་སྲིད་བྱུས་ཁག་ཅིག་ལ་བརྟེན་ནས་ལྷོ་མཚམས་ས་ཁུལ་དུ་ཟིང་ཆ་བྱུང་བ་དང་། དེ་ནས་མི་མང་པོ་ཞིག་བལ་ཡུལ་དུ་སྐྱབས་བཅོལ་ལ་སོང་ཡོད།[9] {https://en.wikipedia.org/wiki/Ethnic_cleansing_of_Lhotshampa_in_Bhutan} ལྷ་མོའི་རྫིང་ཁ་ནི་ཟིང་ཆ་འདིའི་གནད་འགག་གི་ས་གནས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། དུས་དེར་སློབ་གྲྭ་དང་སྨན་ཁང་ཁག་ཅིག་སྒོ་རྒྱག་དགོས་བྱུང་ཡོད།[10] {https://www.amnesty.org/en/wp-content/uploads/2021/06/asa140041994en.pdf} འོན་ཀྱང་། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོར་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་དམངས་གཙོའི་ལམ་དུ་བསྐྱོད་པ་ནས་བཟུང་། ལྷོ་མཚམས་པའི་མི་རིགས་རྣམས་འབྲུག་གི་འཛིན་སྐྱོང་དང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གོ་གནས་མཐོ་པོར་སླེབས་ཏེ་མཐུན་སྒྲིལ་ཆེན་པོར་གནས་ཡོད།

 དཔལ་འབྱོར་དང་“ཀ་ཀོ་ལའི་གསར་བརྗེ།” 
ལྷ་མོའི་རྫིང་ཁའི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གཞི་རྟེན་གཙོ་བོ་ནི་ཞིང་ལས་ཡིན། སྔོན་མ་ཚལ་ལུ་ (Oranges) ནི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཡོང་ཁུངས་གཙོ་བོ་ཡིན་ཡང་། ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་ནས་ཚལ་ལུ་སྡོང་པོ་རྒས་པ་དང་ནད་ཡམས་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་ཐོན་སྐྱེད་ཉམས་ཏེ། ད་ལྟ་ཀ་ཀོ་ལ་ནག་པོ་ (Black Cardamom) འདེབས་ལས་བྱེད་རྒྱུ་དེ་“དཔལ་འབྱོར་གྱི་གསར་བརྗེ་”ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།{https://sdiopr.s3.ap-south-1.amazonaws.com/2023/Jan/2022_APRJ_95176/Revised-ms_APRJ_95176_v2.pdf} སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ལོའི་གནས་ཚུལ་ལྟར་ན། ཀ་ཀོ་ལའི་ཕྱིར་ཚོང་གིས་འབྲུག་གི་སོ་ནམ་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ་ ༤.༣ ཟིན་ཡོད། ཀ་ཀོ་ལའི་གོང་ཚད་ནི་ཀི་ལོ་རེར་འབྲུག་སྒོར་ ༡,༥༠༠ ནས་ ༡,༨༥༠ བར་ཡིན།{https://www.bhutantoday.bt/C%D0%B0rd%D0%B0m%D0%BEm-B%D0%BE%D0%BEms-N/}

 བཟོ་བཀོད་ལས་གཞི་ཆེན་མོ། 

 སུན་ཀོ་ཤི་ཆུ་གློག་ལས་གཞི། (Sunkosh Hydropower Project) 
ལས་གཞི་འདི་ནི་འབྲུག་གི་ཆུ་གློག་ལས་གཞི་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཏུ་འགྱུར་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། གློག་ཤུགས་མེ་ག་ཝཊ་ (MW) ༤,༠༦༠ ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད།{https://thebhutanese.bt/sunkosh-reignites-with-4060-mw-capacity-and-nu-323-bn-cost/} ལོ་ངོ་ ༣༠ ལྷག་ཙམ་ལ་འགོར་འགྱངས་བྱུང་ཡང་། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ལོར་འབྲུག་གཞུང་གིས་ལས་གཞི་འདི་བསྐྱར་གསོ་བྱས་ཏེ། དགེ་ལེགས་ཕུག་དྲན་ཤེས་ཁྲོམ་ཚོགས་དང་འབྲེལ་ནས་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུའི་གསལ་བསྒྲགས་བྱས། འདིའི་འགྲོ་གྲོན་དུ་འབྲུག་སྒོར་ཐེར་འབུམ་ ༣༢༣ ལྷག་གཏོང་རྒྱུའི་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

 དགེ་ལེགས་ཕུག་དྲན་ཤེས་ཁྲོམ་ཚོགས། (Gelephu Mindfulness City - GMC) 
ལྷ་མོའི་རྫིང་ཁ་ནི་ GMC ལས་གཞིའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཕོག་པའི་ས་ཁུལ་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན།{https://en.wikipedia.org/wiki/Gelephu_Mindfulness_City} ལས་གཞི་འདིས་ས་ཁུལ་འདིར་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནམ་ཐང་དང་། མགྱོགས་ལམ་སོགས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་བསྐྲུན་ཏེ། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༣༠ ལོར་ལས་ཀ་ཁྲི་ ༡༠ གསར་བསྐྲུན་བྱ་རྒྱུའི་དམིགས་ཡུལ་བཟུང་ཡོད།

 གཞི་རིམ་གོང་འཕེལ། 

 སློབ་གསོ།: ལྷ་མོའི་རྫིང་ཁ་གོང་རིམ་སློབ་གྲྭ་ (Lhamoizingkha Higher Secondary School) ནི་ས་ཁུལ་འདིའི་ཤེས་རིག་གི་ལྟེ་བ་ཡིན། འདི་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ལོར་དབུས་སློབ་ (Central School) ཀྱི་གོ་གནས་སུ་སྤར་ཡོད།
 འཕྲོད་བསྟེན།: འབྲུག་གི་གསོ་རིག་སློབ་གསོའི་ལམ་ལུགས་ (KGUMSB) ལ་བརྟེན་ནས་ས་གནས་ཀྱི་འཕྲོད་བསྟེན་ཞབས་ཞུ་ཡར་རྒྱས་སོང་ཡོད་པ་དང་། ལྷ་མོའི་རྫིང་ཁ་དྲུང་ཁག་ཏུ་གཞི་རིམ་འཕྲོད་བསྟེན་སྨན་ཁང་ (BHU) གསུམ་ཡོད།{https://www.alm.com/press_release/alm-intelligence-updates-verdictsearch/?s-news-17807057-2025-12-05-bhutan-s-medical-education-system-fully-transferred-to-khesar-gyalpo-university-post-jica-support}
 ལམ་བཟོ།: ཨེ་ཤེ་ཡ་ཡར་རྒྱས་དངུལ་ཁང་ (ADB) གི་རོགས་རམ་འོག་ལྷ་མོའི་རྫིང་ཁ་ནས་གསར་སྤང་བར་གྱི་རྒྱལ་ལམ་གསར་བཟོའི་ལས་གཞི་འགོ་བཙུགས་ཡོད།{https://mof.gov.bt/press-release-24-sept-2025/}

 སྐྱེ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོབ་དང་རིག་གནས། 
ས་ཁུལ་འདིར་ཕྱི་སུ་ (Phibsoo Wildlife Sanctuary) རི་སྐྱེས་སེམས་ཅན་སྲུང་སྐྱོབ་ས་ཁུལ་ཡོད་པ་དང་། འདི་ནི་གླང་ཆེན་འགྲོ་ལམ་དང་རྩ་ཆེའི་ཤིང་ནགས་ཀྱི་བསྟི་གནས་ཤིག་ཡིན། དེ་བཞིན་ནི་ཅུ་ལ་ (Nichula) དགེ་འོག་ནི་སྐྱེ་ཁམས་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཆམ་ (Eco-tourism) གྱི་ཆེད་དུ་ས་གནས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་བཞིན་ཡོད།{https://dagana.gov.bt/nichula-gewog/}

 དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ། 

 ད་དུང་གཟིགས། 

 འབྲུག།
 དར་དཀར་ན་རྫོང་ཁག།
 དགེ་ལེགས་ཕུག་དྲན་ཤེས་ཁྲོམ་ཚོགས།