འོད་རིག་པ་

འོད་རིག་པ་ནི་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་བྱེ་བྲག་ཅིག་ཡིན། གཙོ་བོ་འོད་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་དང་། ངོ་བོ། བེད་སྤྱོད། ད་དུང་འོད་དང་དངོས་རྫས་བར་གྱི་ཕན་ཚུན་བྱེད་ནུས་དང་འོད་རིག་ཡོ་བྱད་བཟོ་བ་སོགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད། འོད་རིག་པས་རྒྱུན་པར་དམར་ཕྱིའི་འོད་ཐིག་དང་། མཐོང་ཐུབ་འོད། སྨུག་ཕྱིའི་འོད་ཐིག་བཅས་ཀྱི་དངོས་ལུགས་སྤྱོད་པ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད། དེ་ཡང་འོད་ནི་གློག་སྡུད་རླབས་ཡིན་པས། གློག་སྡུད་རྩིབས་འཕྲོ་གཞན་པ་དེ། Xའཕྲོ་ཐིག་དང་། རླབས་ཕྲན། གློག་སྡུད་རྩིབས་འཕྲོ། སྐུད་མེད་གློག་རླབས་སོགས་ཚང་མར་འོད་དང་འདྲ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད། 

དུས་རྒྱུན་མཐོང་བའི་འོད་རིག་པའི་སྣང་ཚུལ་ཕལ་ཆེར་བ་རྨད་བྱུང་གློག་སྒུལ་ཤུགས་རིག་གི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་འགྲེལ་རྒྱག་ཐུབ། ཡིན་ན་ཡང་། རྒྱུན་པར་གཞུང་ལུགས་འདི་རྣམས་དངོས་སུ་བཀོལ་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བས་ཐོག་མར་དཔེ་དབྱིབས་མང་པོ་བསྐྲུན་དགོས། དབྱིབས་རྩིས་འོད་རིག་གི་དཔེ་དབྱིབས་ཤིན་ཏུ་སྟབས་བདེ་ཡིན་དེ། དེ་ཡིས་འོད་ནི་ དྲང་ཐིག་ལྟར་འགུལ་སྐྱོད་བྱེད་ཐུབ་པ་དང་བར་རྫས་མི་མཐུན་པར་ཐུག་དུས་ཁ་ཕྱོགས་འགྱུར་བའི་འཕྲོ་ཐིག་（འོད་ཐིག）ཅིག་ཏུ་ཆ་འཇོག་བྱས་ཡོད། དེ་ཡིས་འོད་དྲང་མོར་མཆེད་པ་དང་། ལྡོག་འཕྲོ། དཀྱོག་འཕྲོ་སོགས་སྣང་ཚུལ་མང་པོར་འགྲེལ་རྒྱག་ཐུབ། དངོས་ལུགས་འོད་རིག་གི་དཔེ་དབྱིབས་ཅུང་ཞིབ་ཚགས་ཡིན་དེ། དེ་ཡིས་འོད་ནི་བར་རྫས་ནང་མཆེད་པའི་རླབས་（འོད་རླབས）ཤིག་ལ་ངོས་འཛིན། དེ་ཡིས་ལྡོག་འཕྲོ་དང་། དཀྱོག་འཕྲོ་ལས་གཞན། ད་དུང་མཆེད་པ་དང་། རྐྱེན་ཐེབས། ཡོ་འདར་སོགས་ཀྱི་འོད་རིག་པའི་སྣང་ཚུལ་ལ་རླབས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་འགྲེལ་རྒྱག་ཐུབ། དབྱིབས་རྩིས་འོད་རིག་གིས་འོད་རིག་པའི་སྣང་ཚུལ་ཅུང་དཀའ་མོ་འདི་དག་ལ་འགྲེལ་རྒྱག་མི་ཐུབ། ལོ་རྒྱུས་སྟེང་དུ། འོད་ཀྱི་འཕྲོ་ཐིག་དཔེ་དབྱིབས་སྔོན་ལ་འཕེལ་རྒྱས་འཐུས་ཚང་དུ་གྱུར་བ་དང་། དེ་ནས་འོད་ཀྱི་རླབས་འགུལ་དཔེ་དབྱིབས་གྲུབ་པ་རེད།

འོད་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་འོད་ཀྱི་རླབས་རྡུལ་སྣང་གཉིས་རང་བཞིན་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད། ཚད་རྡུལ་ཤུགས་རིག་ཁོ་ནས་སྣང་ཚུལ་འདི་རྣམས་ལ་འགྲེལ་རྒྱག་ཐུབ། ཚད་རྡུལ་ཤུགས་རིག་ཏུ། འོད་ནི་འོད་རྡུལ་བྱ་བའི་རྡུལ་གྱི་ཚོགས་པ་ཞིག་གིས་གྲུབ་པར་འདོད། 
ཚད་རྡུལ་འོད་རིག་གིས་ཆེད་དུ་ཚད་རྡུལ་ཤུགས་རིག་པས་འོད་རིག་པར་ཇི་ལྟར་འགྲེལ་རྒྱག་པ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད།

འོད་རིག་པ་ཞིབ་ཏུ་དབྱེ་ན། འོད་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་ཚན་རིག་ལ་རྒྱུན་པར་འོད་རིག་པའམ་༼འོད་རིག་དངོས་ལུགས་༽ཟེར། ཉེར་སྤྱོད་འོད་རིག་ལ་རྒྱུན་པར་འོད་རིག་བཟོ་སྐྲུན་ཟེར། འོད་རིག་བཟོ་སྐྲུན་ནང་སྣང་གསལ་མ་ལག་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ཁག་ལ་༼སྣང་གསལ་བཟོ་སྐྲུན་༽ཟེར། བྱེ་བྲག་རེ་རེར་བེད་སྤྱོད་སྟངས་དང་། ལག་རྩལ། གནད་ས། ཆེད་ལས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་སོགས་ཀྱི་ཐད་མི་འདྲ་ས་མང་པོ་ཡོད། འོད་རིག་བཟོ་སྐྲུན་ཁྲོད་དུ། ཅུང་གསར་དུ་དར་བའི་སྐོར་ལ་ལྷན་དུ་འོད་རྡུལ་རིག་པ་ཟེར།

འོད་རིག་པ་འཚོ་བའི་ནང་རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་བཀོལ་བཞིན་ཡོད་པས། འོད་རིག་དངོས་ལུགས་དང་འོད་རིག་བཟོ་སྐྲུན་གཉིས་ཞིབ་འཇུག་བྱ་ཡུལ་དུ་མང་པོ་ཞིག་འདྲེས་ནས་ཡོད། འོད་རིག་ནི་གློག་རྡུལ་བཟོ་སྐྲུན་དང་། དངོས་ལུགས་རིག་པ། གནམ་རིག གསོ་རིག་སོགས་རིག་ཚན་མང་པོ་དང་འབྲེལ་བ་ཟབ། ཚན་རྩལ་གལ་ཆེན་མང་པོ་ཞིག་གི་ནང་འོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་གི་གྲུབ་འབྲས་འདུས་ཡོད་དེ། མེ་ལོང་། རྒྱུ་ཤེལ་ རྒྱང་ཤེལ་ ཕྲ་མཐོང་ཤེལ་ སྐུལ་འོད་ འོད་ཚིན་ འོད་འཕྲོ་སྣེ་གཉིས་སྦུ་གུ་ འོད་ཝོལ་སོགས་སོ།།
 འོད་ 
<big>
འོད་ཅེས་པ་ནི་རང་རེར་ཧ་ཅང་ཕན་ཐོགས་ཆེ་བའི་དངོས་པོ་ཞིག་རེད། འོད་ཅེས་པའི་དངོས་པོ་དེའི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་སྐོར་ལ། ཚན་རིག་པ་འགའ་རེས་ photron ཞེས་པའི་རྡུལ་དུ་མ་འཕྱུར་བའི་ཆུ་རྒྱུན་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་པས་རྡུལ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཡང་གཞན་དག་གིས་གཡོ་བཞིན་རྒྱུ་བའི་རླབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཀྱིན་ཡོད་ཀྱང་། དེང་དུས་དངོས་ཁམས་ཚན་རིག་པ་མང་ཆེ་བས་རླབས་དང་རྡུལ་གཉིས་ཀའི་བྱེད་ལས་དང་ལྡན་ཞེས་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་གིན་ཡོད་འདུག

འོད་ཅེས་པ་གང་ལས་འབྱུང་ཞེ་ན། འོད་མདངས་ཡིན་ནོ་ཅོག་ཨ་ཊོམ་གྱི་རྡུལ་ཕྲན་ལས་འབྱུང་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། དེའི་ཚུལ་ནི་ཨ་ཊོམ་གྱི་རྡུལ་ཕྲན་ལ་ཕྱི་རོལ་ནས་ཚ་དྲོད་དང་འོད་ཕོག་པ་ན། ཨ་ཊོམ་གྱི་རྡུལ་དེ་དང་དེའི་ནང་འཁོར་ཡུག་ཏུ་འཁོར་བསྐྱོད་བྱེད་བཞིན་གནས་པའི་གློག་རྡུལ་ཞེས་པའི་མོ་རྡུལ་གྱིས་ཕྱི་རོལ་ནས་སྤྲད་པའི་ནུས་པ་འཇིབས་འཐེན་ཀྱི་ཡོད། </p>
</big>
 རྨད་བྱུང་འོད་རིག 
ཚད་རྡུལ་འོད་རིག་འཕེལ་རྒྱས་མ་བྱུང་བའི་སྔོན་ལ། འོད་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་གཙོ་བོ་ནི་རྨད་བྱུང་གློག་སྡུད་ར་བའི་གཞུང་ལུགས་དང་དེའི་འོད་རིག་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་ཟློས་མཐོ་ཉེ་མཚུངས་བྱ་བ་ཡིན། རྨད་བྱུང་འོད་རིག་ནི་རྩ་ལག་གཙོ་བོ་གཉིས་སུ་བགར་ཆོག་སྟེ། དབྱིབས་རྩིས་འོད་རིག་དང་དངོས་ལུགས་འོད་རིག་ཡིན།
 དབྱིབས་རྩིས་འོད་རིག་ 
དབྱིབས་རྩིས་འོད་རིག ཡང་ན་འཕྲོ་ཐིག་འོད་རིག་ཟེར། འོད་ཀྱི་མཆེད་ཚུལ་ཞིབ་བརྗོད་བྱེད། དབྱིབས་རྩིས་འོད་རིག་ཏུ། འོད་ནི་འཕྲོ་ཐིག་（འོད་ཐིག）ཅིག་ཏུ་ངོས་འཛིན། འོད་ཐིག་ནི་བར་རྫས་མི་མཐུན་པ་གཉིས་ཀྱི་མཚམས་སུ་མཆེད་ཕྱོགས་འགྱུར་བ་མ་ཟད། གནས་ས་དང་བསྟུན་ནས་དཀྱོག་འཕྲོའི་ཕྱོད་འགྱུར་བའི་བར་རྫས་ནང་གུག་འཁྱོག་བྱུང་བའི་སྣང་ཚུལ་ཡང་ཡོད། དབྱིབས་རྩིས་འོད་རིག་ནང་གི་འོད་ཐིག་ནི་རྟོག་བཏགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཞིག་ཡིན། དེའི་མདུན་སྐྱོད་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས་ནི་འོད་རླབས་ཀྱི་རླབས་མགོ་དང་དྲང་འཕྱང་ཡིན། དབྱིབས་རྩིས་འོད་རིག་གིས་འོད་ཐིག་ནི་འོད་རིག་མ་ལག་ཏུ་མཆེད་པའི་ཆོས་ཉིད་བསྟན་ནས། དོན་དངོས་ཀྱི་རླབས་མགོའི་གནས་ས་སྔོན་དཔག་བྱེད་ཐུབ། ཉམས་འཇོག་དགོས་ས་ཞིག་ལ། དབྱིབས་རྩིས་འོད་རིག་གིས་འོད་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་སླ་བསྡུས་བྱས་ཡོད་པས། འོད་རིག་འབྲས་སྣང་གལ་ཆེན་མང་པོར་འགྲེལ་རྒྱག་མི་ཐུབ། དཔེར་ན། སྐོར་འཕྲོ་དང་། ཡོ་འདར་ལྟ་བུ།

ཉེ་མདའ་ཉེ་མཚུངས་སམ་ཡང་ན་ཟུར་ཆུང་ཉེ་མཚུངས་ཀྱིས་དབྱིབས་རྩིས་འོད་རིག་ལྷག་ཏུ་སྟབས་བདེ་བཟོ་ཐུབ་པ་མ་ཟད། གྲངས་རིག་གི་ཐིག་གཤིས་ཅན་དང་ལྟོས་ཟླར་གྲུབ། ཉེ་མདའ་ཉེ་མཚུངས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་འོག འོད་རིག་ལྷུ་ལག་དང་མ་ལག་ནི་ལིང་ཚེ་སྟབས་བདེས་མཚོན་ཐུབ། དེ་གཞིར་བཟུང་ནས་ཀོ་སི་འོད་རིག་དང་ཉེ་མདའ་འོད་ཐིག་རྗེས་འདེད་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་ནས། འོད་རིག་མ་ལག་གི་ཐེངས་གཅིག་ཁྱད་གཤིས་ཏེ། དཔེར་ན་ཉེ་མཚུངས་བརྙན་གྲུབ་དང་། དངོས་པོའི་གནས་ས། ཆེར་སྐྱེད་ལྡབ་ཕྱོད་སོགས་ཐག་གཅོད་པ་ཡིན། ཀོ་སི་འོད་ཆུན་ཀྱི་མཆེད་ཚུལ་ནི་ཉེ་མཚུངས་འོད་རིག་གི་རྒྱ་བསྐྱེད་ཡིན་པས། རྐྱེན་ཐེབས་མཆེད་ཚུལ་ལྷག་ཏུ་ཞིབ་ཚགས་ཞིབ་བརྗོད་བྱེད་ཐུབ། （དཔེར་ན་སྐུལ་འོད་འོད་ཆུན་ལྟ་བུ）
སྔར་བཞིན་ཉེ་མདའ་ཉེ་མཚུངས་བེད་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཡང་། ལག་རྩལ་འདི་ཡིས་སྐོར་འཕྲོ་ཁག་གཅིག་ཞིབ་བརྗོད་བྱེད་ཐུབ་ལ། སྐུལ་འོད་ཆུན་པོ་མཆེད་པའི་འགྲོས་ཕྱོད་དང་མཉམ་འདུས་ཆེ་ཆུང་ཆུང་ཤོས་ཡང་དག་པར་རྩིས་རྒྱག་ཐུབ་པས། ཀོ་སི་འོད་ཆུན་མཆེད་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་དབྱིབས་རྩིས་འོད་རིག་དང་དངོས་ལུགས་འོད་རིག་གཉིས་ཀྱི་སྦྲེལ་ཟམ་ལྟ་བུ་ཡིན།
 དངོས་ལུགས་འོད་རིག་ 

དངོས་ལུགས་འོད་རིག ཡང་ན་རླབས་འགུལ་འོད་རིག་ཀྱང་ཟེར། ཧུའུ་ཀེན་སི་རིགས་པ་གཞིར་བཟུང་ནས་བཙུགས། འདུས་བསྲེས་རླབས་མགོ་ནི་འོད་རིག་མ་ལག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་དཔེ་དབྱིབས་བཙུགས་ཆོག ལག་རྩལ་འདི་ཡིས་རྩིས་འཁོར་གྲངས་ཀ་ཡིས་འདྲ་བཟོ་ལད་ཟློས་སམ་སྐོར་འཕྲོ་དང་། རྐྱེན་ཐེབས། ཡོ་འདར་ཀྱི་ཁྱད་གཤིས། བརྙན་ཁྱད་སོགས་འོད་རིག་པའི་སྣང་ཚུལ་དཀའ་མོ་རྣམས་རྩིས་རྒྱག་ཐུབ། སྔར་བཞིན་ཉེ་མཚུངས་ཐབས་བཀོལ་ཡོད་པས་དངོས་ལུགས་འོད་རིག་གིས་གློག་སྡུད་རླབས་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་དཔེ་དབྱིབས་བཞིན་དུ་འོད་མཆེད་ཚུལ་ཡོངས་སུ་ཞིབ་བརྗོད་བྱེད་མི་ཐུབ། དོན་དངོས་ཀྱི་གནད་དོན་མང་པོའི་ཐད་ལ། གློག་སྡུད་རླབས་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་དཔེ་དབྱིབས་ཆ་ཚང་གིས་རྩིས་བརྒྱབ་ན་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བས། དེང་གི་སྤྱིར་བཏང་གི་རྩིས་འཁོར་སྲ་ཆས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་ནང་བཀོལ་མི་གཏུབ། འོན་ཀྱང་ཚད་གཞི་ཆུང་བའི་གནད་དོན་ནི་རླབས་འགུལ་དཔེ་དབྱིབས་ཁ་ཚང་གིས་རྩིས་རྒྱག་ཐུབ།
 རྨད་བྱུང་དངོས་ལུགས་ཀྱི་འབྲེལ་ཡོད་ཁྱབ་ཁོངས། 
 དབྱིབས་རྩིས་འོད་རིག 
 རྒྱུ་ཤེལ་（Lenses）
 མེ་ལོང་（Mirrors）
 འོད་རིག་ཡོ་བྱད་（instruments）
 གདོང་ཤེལ་（Prisms）
 ཧྥེར་མ་རིགས་པ་（Fermat's principle）
 ལྡོག་འཕྲོ་
 དཀྱོག་འཕྲོ་

 དངོས་ལུགས་འོད་རིག
 རླབས
 བརྙན་ཁྱད་
 རྐྱེན་ཐེབས་
 སྐོར་འཕྲོ་
 ཐོར་འཕྲོ་
 འོད་ཀྱི་མདོག་ཐོར་
 ཡོ་འདར་

 གཞན་དག
 འོད་ཐིག་（Ray）
 འོད་ཐིག་རྗེས་འདེད་

 ཉེ་རབས་འོད་རིག 

 འོད་སུལ་རིག་པ་（spectroscopy）
 ཆིང་མ་རྡུལ་གྱི་འོད་སུལ་
 འོད་རྡུལ་（photon）
 དངོས་པོའི་རླབས་（matter wave）
 ནུས་ཚད་ཚད་རྡུལ་ཅན་（Energy is quantized）

 ཉེ་རབས་འོད་རིག་གི་འབྲེལ་ཡོད་ཁྱབ་ཁོངས། 
 འཕྲོད་མཐུན་འོད་རིག་
 བདར་གཟུགས་འོད་རིག་
 སྐོར་འཕྲོའི་འོད་རིག་
 འོད་ཚིན་འོད་རིག་
 རླབས་འདྲེན་འོད་རིག་
 བརྡ་ཚང་ལག་རྩལ་
 འདུས་གྲུབ་འོད་རིག་
 སྐུལ་འོད་
 ཐིག་གཤིས་མིན་པའི་འོད་རིག་
 འོད་གློག་རྡུལ་
 ཚད་རྡུལ་འོད་རིག་
 སྡོམ་རྩིས་འོད་རིག་
 ཐོར་འཕྲོ་འོད་རིག་
 སྲབ་སྐྱི་འོད་རིག་
 X འཕྲོ་ཐིག་འོད་རིག་

 འོད་རིག་ཁྱབ་ཁོངས་གཞན་དག 
 ཁ་དོག་ཚན་རིག་
 སྣང་གསལ་བཟོ་སྐྲུན་
 བརྙན་རིས་ཐག་གཅོད་
 ཆ་འཕྲིན་སྨྲ་བ་
 ཐིག་གཤིས་འོད་རིག་
 བརྙན་ལེན་རིག་པ་
 མཐོང་ཚོར་མ་ལག་

 འོད་རིག་ཉེར་སྤྱོད། 

 འོད་རིག་ཡོ་བྱད་
 པར་ཆས་
 མིག་ཤེལ་
 རྒྱང་ཤེལ་
 ཕྲ་མཐོང་ཤེལ་
 ཆེ་ཤེལ་
 འོད་བརྡ་སྐྱེལ་

 འཚོ་བའི་ནང་གི་འོད་རིག 
 འཇའ་ཚོན་

 དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ། 
1.光学：http://zh.wikipedia.org/wiki/光学

2.བོད་རྒྱ་དབྱིན་དངོས་ལུགས་རིག་པའི་མིང་མཛོད་གཟི་ཡི་ཕྲེང་བ།

Category:དངོས་ཁམས་རིག་པ།