བོད་ཀྱི་སྣོད་བཅུད་ཆགས་ཚུལ།

<big>བོད་ཆེན་པོའི་ཡུལ་ཁམས་ཆགས་ཚུལ་ནི། སྔར་བོད་ཀྱི་ཡུལ་ལུང་ཕལ་མོ་ཆེ་ཆུ་ཡིས་ཁེངས་ཡོད་ལ། རྗེས་སུ་རིམ་གྱིས་ཆུ་འཁྱིལ་བའི་ཡོལ་གོ་རྣམས་ཁ་ཤོར་ཏེ་ཆུ་རྣམས་ཀོང་ཡུལ་བརྒྱུད་རྒྱ་མཚོར་བཞུར་བའི་ཤུལ་དུ་རིམ་པར་རྩི་ཤིང་ནགས་ཚལ་དང༌། རི་ལུང་གི་རྣམ་པ་སོགས་སྐམ་ས་ཆགས་པས་སཱ་ལའི་སྨན་ལྗོངས་སུ་གྲགས་ལ། བོད་ལྗོངས་འདི་ཐོག་མར་ཆུས་གང་བ་རྣམས་རིམ་གྱིས་སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་གཡའ་རི་དང་གངས་རི། བར་དབུས་གཙང་རུ་བཞི་ལ་བྲག་རི་དང་སྤང་ལྗོངས། སྨད་མདོ་ཁམས་སྒང་དྲུག་རྩི་ཤིང་དང་ནགས་ཚལ་གྱིས་གང་བ་སོགས་ས་ཁམས་ཆགས་པའམ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་གྱུར་ནས་ལོ་ཆེས་མང་པོའི་བར་མིའི་འགྲོ་བ་བྱུང་མེད། 
རིམ་བཞིན་སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ནི་ཤ་རྐྱང་རི་དྭགས་ཀྱི་གླིང་དང༌། བར་དབུས་གཙང་རུ་བཞི་ནི་སྟག་གཟིག་གཅན་གཟན་གྱི་ཡུལ། སྨད་མདོ་ཁམས་སྒང་དྲུག་ནི་འདབ་ཆགས་བྱ་ཡི་ཡུལ་དུ་གྱུར་བས་གཅན་གཟན་དང༌། བྱ། རི་དྭགས་སོགས་སར་གནས་སེམས་ཅན་གནས་གཞིའི་ཡུལ་དུ་རུང་བར་གྱུར་བ་སོགས་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་བཤད་ཅིང་དེ་ནས་བོད་ཀྱི་མིའི་འགྲོ་བ་རིམ་བཞིན་བྱུང་ཚུལ་གསུངས་པ་རྣམས་འཛམ་གླིང་སྤྱིའི་སྣོད་བཅུད་ཁོར་ཡུག་ཆགས་ཚུལ་དང་ཡོངས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན། 
བོད་ཀྱི་ཡུལ་ཁམས་སྤྱིའི་ཆགས་དབྱིབས། 
སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་རྫིང་དང་འདྲ། །བར་དབུས་གཙང་རུ་བཞི་ཡུར་བ་འདྲ། །སྨད་མདོ་ཁམས་སྒང་དྲུག་ཞིང་དང་འདྲ། །ཞེས་ཡུལ་གྱི་དབྱིབས་ཙམ་བསྟན་པ་ཡོངས་གྲགས་ལྟར་དང༌། དེང་ཚན་རིག་པས་རྟོག་ཞིབ་བྱས་པའི་སྡོམ་ཚིག་ཏུའང༌། ད་ཕན་ཕལ་ཆེར་ལོ་ངོ་དུང་ཕྱུར་གཅིག་དང་བྱེ་བ་དྲུག་གི་སྔ་རྗེས་སུ་བོད་ཡུལ་འདི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་ལ། ལོ་ས་ཡ་གཉིས་དང་འབུམ་ལྔའི་གོང་ཙམ་དུ་ས་བབ་ཁད་ཀྱིས་མཐོ་རུ་སོང་སྟབས་སྐམ་ས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཆགས་པར་འདོད་དོ། ། 
བོད་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ནི། གངས་རི་མཐོན་པོའི་ནི་དབུས། ཆུ་བོ་ཆེན་པོའི་ནི་མགོ ཡུལ་མཐོ་ས་གཙང་བ་ལ། ཞེས་དང༌། རི་མཐོན་པོ་གནམ་གྱི་ཀ་བ་ཡོད། །མཚོ་དམའ་མོ་གཡུ་ཡི་མེ་ལོང་ཡོད། །སྤང་སེར་པོ་གསེར་གྱི་ལྷུན་པོ་ཡོད། །ཅེས་དང༌། བཀའ་གདམས་གླེགས་བམ༌ལས། ཤར་རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་ན། །གནས་པུར་རྒྱལ་བོད་ཅེས་བྱ་བ་ཡོད། །རི་མཐོན་པོ་གནམ་གྱི་ཀ་བ་ཡོད། །མཚོ་དམའ་མོ་གཡུ་ཡི་མཌཎལ་ཡོད། །གངས་དཀར་པོ་ཤེལ་གྱི་མཆོད་རྟེན་ཡོད། །སྤང་སེར་པོ་གསེར་གྱི་ལྷུན་པོ་ཡོད། །དྲི་ཞིམ་པོ་སྨན་གྱི་བདུག་སྤོས་ཡོད། །ཚོན་བཀྲ་བ་གསེར་གྱི་མེ་ཏོག་ཡོད། །དབྱར་བཀྲ་བ་གཡུ་ཡི་ཞིང་ཁམས་ཡོད། །ཞིང་དེ་ན་ཁྱོད་ཀྱི་གདུལ་བྱ་ཡོད། །ཅེས་དང༌། ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་ལས། རི་མཐོ་ས་གཙང་ཆུ་བསིལ་ཚད་པ་མེད། །སྦྲུལ་གདུག་སྟག་གཟིག་ཅེ་སྤྱང་དུག་སྦྲང་མེད། །འཛམ་གླིང་ཆུ་བཞིའི་མགོ་བོ་གངས་ཅན་གནས། །ས་ལས་ལྕགས་རིས་རིན་ཆེན་སྣ་ལྔ་བྱུང༌། །སྤང་ལྗོངས་མཚོ་དང་ཆུ་རྒྱུན་རབ་ཏུ་མང༌། །ལོངས་སྤྱོད་དམན་ཡང་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གཞན་ལས། །དེ་ལྟའི་ཁྱད་ཆོས་དུ་མས་ཁྱད་པར་འཕགས། །ཞེས་དང༌། 
སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས། ༼ ཁ་བ་ཅན་གྱི་ཡུལ་ཞེས། ༽ འཛམ་བུའི་གླིང་གི་གཙུག་གཏོར་ལྟར་མཐོ་བ། ས་གཙང་བ། བསིལ་ལ་མཛེས་པ༑ འཆི་བ་མེད་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཅོ་འདྲི་བ། ཕྱོགས་བཞིར་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་བཞི་འབབ་པ། མི་དཔའ་ལ་རྟ་མགྱོགས་པ། གསེར་དངུལ་ཟངས་ལྕགས་བཤའ་དཀར་ཞ་ཉེ་ལ་སོགས་པ་རིན་པོ་ཆེ་དུ་མའི་འབྱུང་ཁུངས། རྩི་མཆོག་དྲི་ཞིམ་ལ་བཅུད་ཆེ་བ། འབྲུའི་རྣམ་པ་མང་ཞིང་བཟང་བ། གངས་རིའི་ཕྲེང་བས་ཀུན་ནས་བསྐོར། ཞེས་དང༌། 
མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་ལས། བོད་ཀྱི་ཆུ་བཟང༌། སའི་བསིལ་དྲོད་སྙོམས། སྲོག་ཆགས་ཉུང༌། ཟས་བཅུད་ཆེ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་གངས་ལྗོངས་ནི་རི་ཆུ་མཚོ་གསུམ་དང༌། སའི་དགེ་བཅུ་འཛོམས་པ། རི་མཐོ་ཞིང་ས་གཙང་བ། གསེར་དངུལ་ཟངས་ལྕགས་སོགས་རིན་ཆེན་དུ་མའི་འབྱུང་ཁུངས་རྩི་མཆོག་དྲི་ཞིམ་ལ་བཅུད་ཆེ་བ། མོ་མཛངས་ཤིང༌། ཕོ་དཔའ་བ། རྟ་མགྱོགས་པ། ཞེས་དམ་པ་དུ་མས་ལན་གཅིག་མིན་པར་བསྔགས་པར་མཛད་པ་སོགས་འཛད་མེད་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཕྱུག་པ་ཞིག་གོ ། 
བོད་དུ་མིའི་འགྲོ་བ་ཐོག་མར་བྱུང་ཚུལ།
བོད་དུ་མིའི་འགྲོ་བ་ཐོག་མར་བྱུང་ཚུལ་ལ་བཞེད་པ་མང་དུ་ཡོད་པ་སྟེ། བོན་གྱི་ཆོས་ལུགས་ནས་བཤད་ཚུལ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་སྤྱིའི་བཤད་ཚུལ། བོད་གནའ་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བཤད་ཚུལ་བཅས་གསུམ་ཡོད་པ་ལས། 
དང་པོ། བོན་གྱི་ཆོས་ལུགས་སམ་བོད་ཀྱི་ཆེས་གནའ་བོའི་བཤད་ཚུལ་ནི། ༵༵རླངས་ཀྱི་པོ་ཏི་བསེ་རུ་རྒྱས་པ་ཀཀ ལས། འབྱུང་བ་རྣམ་ལྔའི་སྙིང་པོ་ལས། སྒོ་ང་ཆེན་པོ་གཅིག་ཡོང་བ། ཕྱིའི་སྒང་ཤུན་ལ་ལྷ་བྲག་དཀར་མོ་ཆགས། །ནང་གི་སྒོང་ཆུ་ལ་དུང་མཚོ་དཀར་མེར་འཁྱིལ། །བར་གྱི་སྒོ་ངའི་དར་ཆ་ལ། །རིགས་དྲུག་སེམས་ཅན་ཀུན་ཏུ་གྲོལ། །ཞེས་དེ་ལ་མིག་དང༌། རྣ་བ། སོ། ལྕེ། རྐང་ལག་སོགས་དོད་ནས་ཡེ་སྨོན་རྒྱལ་པོ་བྱ་བ་བྱུང༌། དེ་དང་ཆུ་ལྕག་རྒྱལ་པོ་འདུས་པས་རིམ་བཞིན་མིའི་འགྲོ་བ་འཕེལ་བ་ཡིན་ཞེས་བོན་ལུགས་སུ་བསྐལ་པ་ཡ་ཐོག་གི་སྣོད་བཅུད་རྣམས་སྲིད་པ་ཀློང་གི་སྒོ་ང་ལས་གྲོལ་བར་བཤད་དོ། ། 
གཉིས་པ། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བཤད་ཚུལ་ནི། འབྱུང་བ་ལྔ་སོ་སོ་རྡུལ་ཕྲན་མང་པོ་ཕན་ཚུན་འདུས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱ་མཚོ་དང་སྐམ་ས་སོགས་ཆགས་རྗེས་ལྷ་ཡུལ་ནས་སེམས་ཅན་ཞིག་ཤི་ནས་མི་ཡུལ་དུ་སྐྱེ་བ་བླངས་པ་ནས་འགྲོ་བ་མི་ཡི་རིགས་ཐོག་མར་བྱུང་བར་བཤད་པས་ཞིབ་པར་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་ལེའུ་གསུམ་པར་གཟིགས་པར་འཚལ་ལོ། ། 
གསུམ་པ། བོད་ཀྱི་གནའ་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བཤད་ཚུལ་ནི། བོད་ཀྱི་མི་རིགས་ནི་ཐོག་མར་ཡར་ཀླུང་གཙང་པོའི་རྒྱུད་རྩེད་ཐང་ས་ཁུལ་དུ་ཕ་སྤྲེའུ་དང་མ་བྲག་སྲིན་གཉིས་འདུས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྲུ་གུ་མང་དུ་བྱུང་བ་ལས་རིམ་བཞིན་མི་ཡི་འགྲོ་བ་བྱུང་བར་བཤད་དོ། ། 
ཀ ༽ སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས། སྟག་ལོ་སོགས་འགའ་ཞིག་རྒྱ་བལ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་གཞན་དང་འདྲ་བར་ཐོག་མ་ནས་མིའི་འགྲོ་བ་ཆགས་པར་བཞེད་པ་ཡིན། 

ཁ ༽ པཎ་ཆེན་བསོད་གྲགས་ཀྱིས་མཛད་པའི་རྒྱལ་རབས་འཕྲུལ་གྱི་ལྡེ་མིག༌ལས། ལུང་རྣམ་འབྱེད་དང་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སོགས་སུའང་བོད་ཅེས་མང་དུ་བྱུང་བས། ངོ་བོ་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་བྱོན་པའི་དུས་ལས་ཡུལ་དང་མི་གཉིས་ཀ་ཆེས་སྔ་བས་ཆགས་པ་ཞིག་ཏུ་སྣང་ཞེས་གསུངས། 

ག ༽ འགོས་ལོའི་དེབ་སྔོན་ལས། བོད་ཀྱི་ཡུལ་འདི་ཡང་རྒྱ་གར་དང་འདྲ་བར་ཡུལ་དང་མི་ལ་སོགས་པ་གནས་པའི་བསྐལ་པ་ནས་བྱུང་བར་བྱས་ན་ཡང་ལུང་དང་རིགས་པའི་གནོད་པ་མེད་ཅེས་གསུངས་ལ༑ དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མཁན་པོ་སྟག་ལོ་དང༌། བུ་སྟོན། ནེལ་པ་པཎྜི་ཏ་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་འདི་ལྟར་མགྲིན་གཅིག་ཏུ་འདོད་པ་ལྟར་མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་འགའ་ཞིག་དང༌། ཡང་ན་མི་ལོ་ཁྲི་ཁྲག་དུ་མའི་སྔོན་དུ་གངས་ཅན་གྱི་ཡུལ་དེར་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་གནས་ཡོད་པ་ལས། ཡུལ་ཕྱོགས་གང་ཞིག་ནས་ཀྱང་མི་ཆས་འོངས་ཏེ་དེའི་རྒྱུད་པ་ལས་བོད་གངས་ཅན་གྱི་མི་རྣམས་བྱུང་བ་རྩ་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། 

བོད་ཁ་བ་གངས་ཅན་གྱི་ཞིང་ཁམས་སུ་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཚུལ།
ཀ ༽ རྒྱལ་པོའི་བཀའ་ཐེམས་དང༌། ཀ་འཁོལ་མ། མ་ཎི་བཀའ་འབུམ་སོགས་ནས་འབྱུང་བ་ལྟར་ཕ་སྤྲེའུ་རྒན་དང་མ་བྲག་སྲིན་གཉིས་འདུས་པ་ལས་སྤྲེའུ་ཕྲུག་བྱུང་བ་དེ་ནས་བརྒྱུད་པ་མང་པོ་རིམ་བཞིན་འཕེལ་ནས། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་མེས་པོ་སྟེ། བསེ། རྨུ༑ ལྡོང༌། སྟོང་བཅས། ༼ རུས་རྒྱུད་ཚན་པ་ཁག་བཞིར་གྱེས་པ་ལས་རུས་རྒྱུད་ཚོགས་ཁག་ཐོག་མར་བྱུང་བ་ཡིན་ཞེས། བོད་ཀྱི་རུས་མཛོད་ལས་གསལ། ༽ བོད་ཀྱི་ཐོག་མའི་རིགས་ཏེ་ནང་གི་རིགས་བཞི་དང༌། དབྲ། འབྲུ་གཉིས་ཕྱི་ཡི་རིགས་བཅས་མིའུ་གདུང་དྲུག་བྱུང་བ་ལས་རིམ་གྱིས་མིར་གྱུར་བའི་རྒྱུད་པ་ལས་བོད་མི་འཕེལ་བར་གྲགས་ཤིང༌། དེས་ན་སྤྲེའུ་མིར་གྱུར་ཏེ་མིའི་འགྲོ་བ་ཆགས་པ་ནི་སྔ་བ་ཡིན། 
ཁ ༽ ལྷ་ལས་ཕུལ་བྱུང་གི་སྟོད་འགྲེལ་ལས། རྩོད་ལྡན་ཐོག་མའི་སྐབས། སྐྱ་སེང་བུ་ལྔ་དམག་འཁྲུག་བྱུང་ནས། རུ་པ་ཏི་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོ་དཔུང་གི་ཚོགས་གཅིག་དང་བཅས་པ་གཡུལ་འགྱེད་པའི་ཚེ་བུད་མེད་ཀྱི་ཆ་ལུགས་སུ་བྱས་ཏེ་བྲོས་ནས་རི་ཁ་བ་ཅན་གྱི་རི་ཁྲོད་དུ་ཞུགས་ཏེ་གནས་པའི་རིགས་ལས་དེང་སང་ན་ཡང་བོད་ཅེས་བྱ་བར་གྲགས་པ་ཡིན་ཞེས་རྒྱ་གར་ནས་མཆེད་པ་ཡིན་ཟེར་བ་དང༌། </p>
<p> ག ༽ ནུབ་ཕྱོགས་པས་སོག་པོའི་རིགས་སུ་བརྩི་བར་གྲག་ལ། ང ༽ དངོས་རྫས་བསྔོག་འདོན་གྱི་ཚན་རིག་ལྟར་ནའང་བོད་ཀྱི་མི་རིགས་འདི་ཡུལ་གཞན་ནས་ཡོང་བ་མ་ཡིན་པར་གདོད་མ་ནས་བོད་ས་རང་དུ་བྱུང་བའི་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན་པར་ར་སྤྲོད་བྱུང་བས་བོད་མི་རིགས་ནི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་གྱི་མི་རིགས་དང་མ་འདྲེས་པའི་མི་རིགས་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་ཡིན། 
ང ༽ མིའུ་གདུང་དྲུག་རྣམས་ཁོང་ཚོའི་རྩེད་འཇོའི་སྤྱོད་པ་ལས་ཁོང་ཚོའི་རིག་པ་རིམ་བཞིན་འཕེལ་རྒྱས་སུ་གྱུར་ནས་མིའི་རྣམ་པར་གྱུར་ལ། ལྷོ་བྲག་ཆོས་འབྱུང་ལས། ལོ་ཏོག་ཟོས་པས་དེ་ཀུན་མི་ཉིད་གྱུར། །མ་རྨོས་འབྲུ་ཟ་གོས་སུ་ཤིང་ལོ་གྱོན། །ནགས་ན་རི་དྭགས་ལྟ་བུར་གནས་ཡི། །ཀློ་དང་མོན་ལྟར་སྤྱོད་པས་བོད་ཡུལ་གང༌། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཁོང་ཚོའི་ཟས་སུ་ཤིང་འབྲས་ཟ་ཞིང༌། གོས་སུ་ཤིང་ལོ་གྱོན། ནགས་གསེབ་ཏུ་རི་དྭགས་ལྟར་འཚོ་སྡོད་བྱེད། དེ་ལྟར་མིའི་འགྲོ་བ་དར་བ་ནས་བཟུང་ལོ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མའི་རྗེས་སུ་འཚོ་ཐབས་ཀྱི་རྩོལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་རིམ་བཞིན་ཞིང་པ་དང༌། འབྲོག་པ། ས་མ་འབྲོག་སོགས་བྱུང་སྟེ་ཡུལ་སྡེའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྱུར་བ་ཡིན་ལ། ཞིང་ལ་སྔ་བ་བཟོ་དང་ཞིང༌། ཡུལ་ལ་སྔ་བ་ཡར་ལུང་སོག་ཁ་ཞེས་པ་སྐབས་དེ་དུས་ནས་བྱུང་ངོ༌། ། 
གཞན་ཡང་བོད་མིའུ་གདུང་དྲུག་ཏུ་གྲགས་པ་ནི། འབྲི་གུང་སྐྱུ་རའི་གདུང༌། སྟག་ལུང་ག་ཟིའི་གདུང༌། ས་སྐྱ་འཁོན་གྱི་གདུང༌། ཆོས་རྒྱལ་བྱ་ཡི་གདུང༌། འོད་གསལ་ལྷ་ཡི་གདུང༌། སྣེའུ་གདོང་གོང་མ་ལྷ་ཡི་གདུང་དང་དྲུག་གོ །མི་རྣམས་ཀྱི་རུས་ཀྱི་ཕྱི་མོ་བཅུ་གཉིསས་ནི། རྒྱལ་རིགས་ཆེ་བ། རྗེའི་རིགས་བཙུན་པ། བྲམ་ཟེའི་རིགས་གཙང་བ། དམངས་རིགས་མང་བ་སྟེ་སྤྱིའི་རིགས་བཞི་བརྒྱ་ལྷ་ལས་ཆད། རྒྱ་ནག་ཀླུ་ལས་ཆད། ཧོར་ལྷ་མ་ཡིན་ལས་ཆད། བོད་སྤྲེའུ་དང་བྲག་སྲིན་ཏེ་འདྲེ་ལས་ཆད། དེ་བཞི་ལ་བར་གྱི་རིགས་བཞི། ལྡོང་དང་སྟོང་གཉིས། སེ་དང་རྨུ་གཉིས་ཏེ་ནང་གི་རིགས་ཀྱི་ཕྱི་མོ་བཞིའོ། །