ལག་ཐོག་ཁ་དཔར།

ལག་ཐོག་ཁ་དཔར་ནི་ལག་ཏུ་ཐོག་ནས་འགྲུལ་བསྐྱོད་བྱེད་ཆོག་པའི་ཁ་དཔར་ཆུང་ཆུང་དེང་སང་དར་བཞིན་པ་དེ་ཡིན། དེ་ཡང་དབྱིན་སྐད་དུ་མོ་བེལ་mobileབརྗོད་པ་དེ་རེད།

ཤེས་ལྡན་ཁ་པར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་བོད་ཀྱི་བརྡ་འཕྲིན་འཕྲུལ་རིག་འཕེལ་རིམ་གྱི་ཞིབ་འཇུག་སྙན་ཐོ། བོད་ཀྱི་བརྡ་ཆད་རིག་པའི་ནང་གི་ཤེས་ལྡན་ཁ་པར་གྱི་གོ་དོན་དང་འགྱུར་རིམ། དེང་རབས་ཀྱི་དུས་རབས་འདིར་བརྡ་འཕྲིན་ལག་རྩལ་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱི་འཚོ་བའི་ཁ་ཕྱོགས་སྒྱུར་བྱེད་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། དབྱིན་སྐད་དུ་ "Smartphone" ཞེས་འབོད་པའི་ཡོ་བྱད་འདི་ཉིད་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ནང་བསྒྱུར་སྐབས། བོད་ཀྱི་བརྡ་ཆད་རིག་པའི་མཁས་པ་དང་སྐད་ཡིག་ལས་ཁང་ཁག་གིས་དོན་གྱི་བྱེད་ལས་ལ་གཞིགས་ཏེ་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་མི་འདྲ་བ་འགའ་གཏན་ལ་ཕབ་ཡོད། གཙོ་བོ་ ཤེས་ལྡན་ཁ་པར འམ་ མཁས་ཁ་པར ཞེས་པ་འདི་གཉིས་རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་ནི་དེའི་ནང་གི་རིག་ནུས་ཀྱི་ནུས་པ་དང་འཆར་འགོད་ཀྱི་མཁས་རྩལ་ལ་དམིགས་པ་ཞིག་ཡིན། འདི་ནི་ཁ་པར་དཀྱུས་མ་ཞིག་ལས་བརྒལ་ཏེ། གློག་ཀླད་ཀྱི་བྱེད་ལས་དང་། འཛམ་གླིང་དྲ་རྒྱའི་འབྲེལ་མཐུད། དེ་བཞིན་མིའི་བློ་རིག་དང་འདྲ་བའི་ལས་འགན་མང་པོ་ཞིག་ཅིག་ཅར་དུ་སྒྲུབ་ཐུབ་པའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པས་ཡིན། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ལས་ཁང་གི་ལག་ལེན་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བེད་སྤྱོད་ཁྲོད། གཤམ་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད་རྣམས་ཀྱང་དོན་ལ་གནས་པའི་སྒོ་ནས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཆོག་པ་ཡིན། བློ་རིག་ཁ་པར (intelligent phone) ཞེས་པ་ནི་ཁ་པར་གྱི་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་བློ་རིག་དང་སྟངས་འཛིན་གྱི་ནུས་པ་ལ་གཞིགས་ནས་བཏགས་པ་ཡིན། རིག་ནུས་ཁ་པར (capable phone) ཞེས་པ་ནི་ཁ་པར་དེས་ལས་ཀ་སྣ་མང་སྒྲུབ་ཐུབ་པའི་ནུས་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། འགྲུལ་འཕྲིན་མཁས་ཁ་པར (smart mobile phone) ཞེས་པ་ནི་གནས་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པར་འགྲུལ་བཞུད་ཁྲོད་སྤྱོད་ཆོག་པའི་མཁས་པའི་ཡོ་བྱད་ཅིག་ལ་གོ་དགོས། མིང་གི་རྣམ་གྲངས་འདི་དག་གི་འདེམས་ཀ་ནི་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ལས་ཁང་གི་ལག་ལེན་ལ་རག་ལས་ཀྱང་། ཤེས་ལྡན་ཁ་པར་ཞེས་པའི་མིང་འདི་ནི་དེང་རབས་ཀྱི་བརྡ་ཆད་གསར་བའི་ནང་གོ་དོན་ཟབ་ཤོས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། ད་ལྟའི་དུས་སུ་ང་ཚོའི་ཁ་ལག་ནང་གི་མཁས་པའི་རིག་ནུས་ཀྱིས་འཕྲུལ་བཀོལ་བའི་ཤེལ་གྱི་པང་ལེབ་དེ་ནི་ལོ་ངོ་བརྒྱད་ཅུའི་སྐབས་ཀྱི་ "Brick" ལས་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན། ཤེས་ལྡན་ཁ་པར་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་དངོས་རྫས་གཞན་ཕལ་ཆེར་ལས་མགྱོགས་པར་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་ཡོད། དེ་ནི་ཐོག་མར་ཚོང་ལས་ཀྱི་ལག་ཆ་རིན་ཐང་ཆེ་བ་ཞིག་ནས་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ཡོངས་རྫོགས་དང་འབྲེལ་མཐུད་བྱེད་པའི་ "digital limb" ཡང་ན་ "གྲངས་རིག་གི་ཡན་ལག" ཅིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཟིན། འདིའི་འཕེལ་རིམ་གྱིས་མིའི་བསམ་བློ་དང་། འབྲེལ་ལམ། ཐ་ན་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ལམ་ལུགས་ལའང་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་བཏང་ཡོད ། ཤེས་ལྡན་ཁ་པར་དང་འབྲེལ་བའི་བོད་མིང་གི་ཤན་སྦྱར། | དབྱིན་སྐད་ཀྱི་བརྡ་ཆད། | བོད་སྐད་ཀྱི་འགྱུར་མིང་། | ནུས་པའི་ཁྱད་ཆོས། | |---|---|---| | Smartphone | ཤེས་ལྡན་ཁ་པར / མཁས་ཁ་པར | རིག་ནུས་ལྡན་པའི་འགྲུལ་འཕྲིན་ཡོ་བྱད། | | Intelligent Phone | བློ་རིག་ཁ་པར | བློ་རིག་དང་ལྡན་པའི་སྟངས་འཛིན་མ་ལག | | Capable Phone | རིག་ནུས་ཁ་པར | བྱེད་ལས་སྣ་མང་སྒྲུབ་པའི་ནུས་པ། | | Smart Mobile Phone | འགྲུལ་འཕྲིན་མཁས་ཁ་པར | འགྲུལ་བཞུད་སྐབས་ཀྱི་མཁས་པའི་ཁ་པར། | | Digital Limb | གྲངས་རིག་ཡན་ལག | མིའི་ལུས་པོའི་ཡན་ལག་ལྟ་བུའི་དགོས་མཁོ། | འགོ་ཚུགས་སྐབས་ཀྱི་འཕྲིན་གཏོང་ལག་རྩལ། ༡༩༧༣-༡༩༩༢ ཤེས་ལྡན་ཁ་པར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ནི་༡༩༧༣ ལོའི་ཟླ་༤ པའི་ཚེས་༣ ཉིན་ Motorola འཕྲུལ་རིག་པ་ Martin Cooper གྱིས་འཛམ་གླིང་གི་ཐོག་མའི་འགྲུལ་འཕྲིན་ཁ་པར་གྱི་ཁ་པར་བཏང་བ་དེ་ནས་འགོ་འཛུགས་པ་ཡིན། དེ་ནི་སྐབས་དེའི་འཕྲིན་གཏོང་ལག་རྩལ་གྱི་གོམ་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་ཡང་། དེ་ཉིད་ཚོང་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་ཐོན་པར་ལོ་ངོ་བཅུ་ལྷག་གི་འབད་བརྩོན་དགོས་བྱུང་ཡོད། ༡༩༨༣ ལོར་ཐོག་མར་ཁྲོམ་རར་བཏོན་པའི་ Motorola DynaTAC 8000X ནི་དབྱིབས་དང་ཆེ་ཆུང་ལ་གཞིགས་ནས་ "Brick" ཡང་ན་ས་ཕག་ལྟ་བུའི་ཁ་པར་ཞེས་འབོད། འདིའི་ལྗིད་ཚད་དང་ཆེ་ཆུང་གིས་དེང་རབས་ཀྱི་ཁ་པར་དང་བསྡུར་ན་སྟབས་བདེ་ཞིག་མིན་པ་གསལ་པོ་ཡིན ། ལག་རྩལ་གྱི་གནས་ཚད་ལ་བལྟས་ན། སྐབས་དེའི་ཁ་པར་གྱི་རིན་ཐང་ནི་ཨ་སྒོར་༤༠༠༠ ཙམ་ཡིན་པ་དང་། འདི་ནི་དེང་རབས་ཀྱི་དངུལ་འཛུགས་ལ་གཞིགས་ན་ཧ་ཅང་གི་རིན་ཐང་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན། དེའི་ནུས་པའི་ཆ་ནས་སྐད་ཆ་ཤོད་དུས་སྐར་མ་༣༠ ཙམ་ལས་མེད་པ་དང་། གློག་སྦྱོར་བྱེད་པར་ཆུ་ཚོད་༡༠ ཙམ་དགོས་པ་དེས་སྐབས་དེའི་གློག་རྫས་ (Battery) ཀྱི་ལག་རྩལ་ཞན་པོ་ཡིན་པ་མཚོན་ཐུབ། འོན་ཀྱང་འདི་ནི་འགྲུལ་འཕྲིན་གསར་བརྗེའི་ས་བོན་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། མི་རྣམས་ལྕགས་སྐུད་ཀྱི་འཆིང་རྒྱ་ལས་གྲོལ་ནས་ས་གནས་གང་སར་འབྲེལ་བ་བྱེད་ཐུབ་པའི་རྨང་གཞི་བཏིངས་པ་ཡིན ། ཤེས་ལྡན་ཁ་པར་གྱི་མེས་པོ། IBM Simon ༡༩༩༤ མང་ཚོགས་མང་པོ་ཞིག་གིས་ Apple ཡི་ iPhone ནི་ཤེས་ལྡན་ཁ་པར་གྱི་ཐོག་མ་ཡིན་པར་འདོད་མོད། དོན་དངོས་ཐོག་༡༩༩༤ ལོར་འཁྲོལ་བའི་ IBM Simon Personal Communicator ནི་འཛམ་གླིང་གི་ཐོག་མའི་ཤེས་ལྡན་ཁ་པར་དུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འདི་ནི་འགྲུལ་འཕྲིན་ཁ་པར་དང་སྒེར་གྱི་གྲངས་རིག་རོགས་བྱེད (PDA) གཉིས་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན། འདིའི་ནང་དུ་དེང་རབས་ཀྱི་ཤེས་ལྡན་ཁ་པར་ལ་ཡོད་པའི་ཁྱད་ཆོས་དུ་མ་ཞིག་ཐོག་མར་ཚོད་ལྟ་བྱས་ཡོད ། IBM Simon གྱི་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོ་ནི་ཁ་དོག་གཅིག་པའི་ Touchscreen དང་། ལྕགས་སྨྱུག་ (Stylus) བེད་སྤྱོད་གཏོང་དགོས་པ་དེ་ཡིན། དེའི་ནང་དུ་ལོ་ཐོ་ (Calendar) དང་། ས་གནས་དེབ (Address book)། ཟིན་བྲིས་ (Notepad) བཅས་ཀྱི་མཉེན་ཆས་ (Apps) ཡོད་པ་མ་ཟད། དམིགས་བསལ་གྱིས་ Email དང་ Faxes སྐུར་ཐུབ་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྐབས་དེའི་ཚོང་པ་དང་འགོ་ཁྲིད་རྣམས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་དང་ཤིན་ཏུ་མཐུན། འོན་ཀྱང་དངུལ་རིན་ཨ་སྒོར་༡༠༩༩ ཙམ་ཡིན་པ་དང་། གཟུགས་པོ་ཆེ་དྲགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་དར་ཁྱབ་ཆེན་པོ་བྱུང་མ་ཐུབ ། སྔ་དུས་ཀྱི་ཤེས་ལྡན་ཁ་པར་གྱི་ཁྱད་ཆོས་བསྡུར་བ། | ཁ་པར་གྱི་མིང་། | ལོ་ཚིགས། | གཙོ་བོའི་བྱེད་ལས། | དཀའ་ངལ། | |---|---|---|---| | Motorola DynaTAC | ༡༩༨༣ | སྐད་ཆ་བཤད་རྒྱུ་ཁོ་ན། | གློག་སྦྱོར་ཡུན་རིང་དགོས། | | IBM Simon | ༡༩༩༤ | Touchscreen, Email, Fax | རིན་ཐང་ཆེ་ཞིང་ལྗིད་ཚད་ཆེ། | | Nokia 9000 | ༡༩༩༦ | QWERTY མཐེབ་གནོན། | བརྙན་ཤོག་ཁ་དོག་མེད། | | BlackBerry 5810 | ༢༠༠༢ | Push Email, ཚོང་ལས། | ཁ་པར་བཤད་པར་རྣ་རྒྱན་དགོས། | མཐེབ་གནོན་གྱི་དམག་འཁྲུག་དུས་སྐབས། Nokia དང་ BlackBerry ༡༩༩༦-༢༠༠༦ དགུ་བཅུའི་ཕྱི་མ་ནས་བཟུང་ཡུ་རོབ་ཀྱི་ Nokia དང་ཀེ་ན་ཌའི་ Research In Motion (RIM) གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་ལྡན་ཁ་པར་གྱི་ཁྲོམ་ར་བཟུང་ཡོད། Nokia 9000 Communicator (༡༩༩༦) ནི་ "ཁ་ལག་ནང་གི་ལས་ཁང་" ལྟ་བུ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ཉིད་ཁ་ཕྱེ་སྐབས་ QWERTY མཐེབ་གནོན་ཡོངས་རྫོགས་དང་བརྙན་ཤོག་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེས་ཡིག་འབྲི་དང་ལས་ཀ་བྱེད་པར་སྟབས་བདེ་ཆེན་པོ་བཟོས། འདི་ནི་བོད་ཀྱི་བརྡ་ཆད་དུ་ "རོལ་འགྱུར་རྣམ་པ" ཞེས་འབོད་ཆོག་པའི་ཇུས་འགོད་ཅིག་ཡིན ། ༢༠༠༢ ལོར་ BlackBerry 5810 ཐོན་པ་དང་མཉམ་དུ་ "Push email" གྱི་ལག་རྩལ་འགོ་བཙུགས། འདིས་སྤྱོད་མཁན་གྱིས་ Email གསར་པ་འབྱོར་མ་ཐག་ལམ་སེང་ཤེས་ཐུབ་པ་བཟོས་པས། ཚོང་ལས་པ་དང་ཆབ་སྲིད་པའི་ཁྲོད་དུ་ BlackBerry ནི་གོ་གནས་ཀྱི་རྟགས་མཚན་ཞིག་ཏུ་གྱུར། དེའི་མཐེབ་གནོན་ནི་མཛུབ་མོས་འབྲི་བར་ཧ་ཅང་སྟབས་བདེ་བས་ "CrackBerry" ཞེས་པའི་མིང་ཡང་ཐོགས་མྱོང་ཡོད། དུས་རབས་འདི་ནི་དངོས་གཟུགས་མཐེབ་གནོན་གྱི་རྩེར་སོན་པའི་དུས་ཤིག་ཡིན་ཡང་། བརྙན་ཤོག་གི་ནུས་པ་དང་དྲ་རྒྱའི་མྱུར་ཚད་ཀྱིས་ད་དུང་ཚད་བཀག་བཟོས་ཡོད ། དེང་རབས་གསར་བརྗེ། iPhone དང་ Android ༢༠༠༧-༢༠༡༠ ༢༠༠༧ ལོའི་ཟླ་༡ པོར་ Steve Jobs ཀྱིས་དང་པོའི་ iPhone ངོ་སྤྲོད་བྱས་པ་དེས་ཤེས་ལྡན་ཁ་པར་གྱི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བཏང་། འདིས་དངོས་གཟུགས་ཀྱི་མཐེབ་རྟགས་རྣམས་སུབ་ནས་ "Multi-touch interface" དང་ Web browser ཡོངས་རྫོགས་སྤྱད་དེ་ཁ་པར་དེ་ཉིད་རྩེད་ཆས་དང་། དཔར་ཆས། གློག་ཀླད་བཅས་ཀྱི་ངོ་བོར་བསྒྱུར། ༢༠༠༨ ལོར་ App Store བཏོན་པ་དེས་མཁོ་སྒྲུབ་པ་ (Developers) རྣམས་ལ་གོ་སྐབས་གསར་པ་བསྐྲུན་ཏེ་ཁ་པར་གྱི་བྱེད་ལས་དེ་ཚད་མེད་དུ་བཏང་ ། Google གྱིས་ཀྱང་༢༠༠༨ ལོར་ HTC Dream (G1) བརྒྱུད་ནས་ Android མ་ལག་ངོ་སྤྲོད་བྱས། Android ཀྱི་ Open-source ཡང་ན་ "ཁ་རྒྱག་པའི་གཞི་རིམ་ལག་རྩལ" གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ Samsung དང་ Motorola སོགས་བཟོ་གྲྭ་མང་པོས་མ་ལག་འདི་བེད་སྤྱོད་བཏང་བས། འཛམ་གླིང་གི་ཁ་པར་གྱི་ཁྲོམ་ར་མང་ཆེ་བ་ Android ཀྱིས་བཟུང་། འདིས་བོད་ཡིག་ལྟ་བུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་རྣམས་གློག་རྡུལ་ལག་རྩལ་ནང་འཇུག་པར་ཡང་ལམ་ཁ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཕྱེས་ཡོད་དེ། མ་ལག་འདི་ཉིད་རང་དབང་གིས་བཟོ་བཅོས་དང་རྒྱ་བསྐྱེད་གཏོང་ཆོག་པས་ཡིན ། བོད་ཡིག་གི་གློག་རྡུལ་འཕེལ་རིམ་དང་ཤེས་ལྡན་ཁ་པར། བོད་ཡིག་གློག་རྡུལ་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ནི་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དེང་རབས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་གོ་རིམ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། ཐོག་མར་ཀུ་ཤུ་རྟགས་ཅན་གྱི་གློག་ཀླད་ནང་བོད་ཡིག་དབུ་མེད་དང་དབུ་ཅན་བེད་སྤྱོད་གཏོང་ཐུབ་པ་ནས་འགོ་བཙུགས། བློ་བཟང་སྨོན་ལམ་ལགས་ཀྱིས་སྨོན་ལམ་བོད་ཡིག་གི་མཉེན་ཆས་རྣམས་བཟོས་པ་དེས་བོད་མི་ཚོར་གློག་ཀླད་ནང་བོད་ཡིག་འབྲི་བར་སྟབས་བདེ་ཆེན་པོ་བཟོས། དེའི་རྗེས་སུ་ཤེས་ལྡན་ཁ་པར་གྱི་དུས་རབས་སླེབས་པ་དང་། བོད་མི་ཚོས་ཁ་པར་ནང་བོད་ཡིག་འབྲི་རྒྱུའི་དགོས་མཁོ་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད ། Android 7 ནས་བཟུང་བོད་ཡིག་གི་ཡིག་གཟུགས་དང་མཐེབ་གཞོང་མ་ལག་ནང་དུ་ཐད་ཀར་ཚུད་ཡོད་པ་དང་། Google Gboard བརྒྱུད་ནས་བོད་མི་ཚོས་རང་སྐད་ནང་གླེང་མོལ་བྱེད་ཐུབ་པའི་གནས་སྟངས་ཆགས། འདིར་བོད་ཡིག་གི་བརྡ་ཆད་དང་ལག་རྩལ་གྱི་འབྲེལ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཟབ། དཔེར་ན། "Wylie" ཡིག་བསྒྱུར་ལམ་ལུགས་ནས་ Unicode བར་གྱི་འགྱུར་ལྡོག་གིས་བོད་ཡིག་དྲ་རྒྱའི་ཐོག་ཏུ་སྤྱོད་ཐུབ་པ་བཟོས་ཡོད། ད་ལྟའི་དུས་སུ་བོད་ཡིག་གི་མཉེན་ཆས་མང་པོ་ཞིག་ཐོན་ཡོད་པ་ནི་གཤམ་གསལ་གྱི་རེའུ་མིག་ལས་གསལ་ཐུབ ། བོད་ཡིག་གི་གཙོ་བོའི་མཉེན་ཆས་ཁག་གི་ཞིབ་འཇུག | མཉེན་ཆས་ཀྱི་མིང་། | བྱེད་ལས། | རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པའི་མ་ལག | |---|---|---| | Monlam Dictionary | བོད་དབྱིན་རྒྱ་གསུམ་གྱི་ཚིག་མཛོད། | Android / iOS | | 84000 App | བཀའ་འགྱུར་བསྟན་འགྱུར་གྱི་ཡིག་སྒྱུར། | Android / iOS | | Yongzin | བོད་ཡིག་གི་འཚོལ་བཤེར་འཕྲུལ་འཁོར། | Web / App | | Tibetan Keyboard | བོད་ཡིག་འབྲི་བྱེད་ཀྱི་མཐེབ་གཞོང་། | Android / iOS | | Monlam AI | བོད་ཡིག་གི་རིག་ནུས་ལག་རྩལ། | Cloud / Web | ཡོང་འཛིན་འཚོལ་བཤེར་དང་བོད་ཡིག་གི་གཞི་གྲངས་ཆེན་མོ། ཡོང་འཛིན་ (Yongzin) འཚོལ་བཤེར་འཕྲུལ་འཁོར་ནི་རྒྱ་ནག་ནང་གི་བོད་ཡིག་དྲ་ཚིགས་ཡོངས་རྫོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པའི་སྒོ་མོ་ལྟ་བུ་ཡིན། འདི་ནི་མཚོ་སྔོན་གྱི་བོད་སྐད་ཡིག་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གིས་འགོ་ཁྲིད་དེ་བཟོས་པ་ཞིག་ཡིན། ལས་གཞི་འདིར་སྒོར་ས་ཡ་༥༧ ཙམ་གྱི་འགྲོ་གྲོན་བཏང་བ་དང་། བོད་རིགས་ཀྱི་མཁས་པ་དང་འཕྲུལ་རིག་པ་༡༥༠ ལྷག་གིས་ལོ་ངོ་གསུམ་ལྷག་ལ་འབད་བརྩོན་བྱས་ནས་བཟོས། ཡོང་འཛིན་གྱིས་ཨམ་དོ་དང་། ཁམས། དབུས་གཙང་བཅས་ཡུལ་སྐད་མི་འདྲ་བའི་ཐོག་ནས་འཚོལ་བཤེར་བྱེད་ཐུབ་པ་དེས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་རྒྱུན་འཛིན་དང་། གྲངས་རིག་གི་ཡིག་ཚགས་བཟོ་བར་རིན་ཐང་ཆེན་པོ་བསྐྲུན་ཡོད ། ད་ལྟའི་གནས་སྟངས། ལྟེབ་རུང་ཁ་པར་དང་ AI ཡི་དུས་རབས། ༢༠༢༠-༢༠༢༦ ལོ་ངོ་བཅོ་ལྔའི་རིང་ཤེས་ལྡན་ཁ་པར་ནི་ལེབ་མོ་དང་ཟུར་བཞི་ཅན་གྱི་དབྱིབས་ལ་གནས་ཡོད་ཀྱང་། ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་ནས་ "Form Factor" ཡང་ན་ཁ་པར་གྱི་བཟོ་དབྱིབས་ལ་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་ཐེབས་བཞིན་ཡོད། Samsung དང་ Google, Huawei སོགས་ཀྱིས་ལྟེབ་རུང་ཁ་པར (Foldables) མང་པོ་ཞིག་བཏོན་ཡོད། འདི་དག་གིས་བརྙན་ཤོག་གི་ཆེ་ཆུང་དེ་བརྒལ་ཏེ། ཁ་པར་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ནས་ Tablet ལྟ་བུའི་བརྙན་ཤོག་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཐུབ་པའི་ནུས་པ་ལྡན། དཔེར་ན། Xiaomi Mix Fold 4 ལྟ་བུ་ནི་བརྙན་ཤོག་གི་སྤུས་ཚད་དང་ལྗིད་ཚད་གཉིས་ཀའི་ཐོག་ནས་གསར་གཏོད་ཆེན་པོ་བྱས་ཡོད ། ལག་རྩལ་གྱི་འཕེལ་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནི་ Generative AI ཡང་ན་ "བསྐྱེད་བྱེད་རིག་ནུས" འདི་ཡིན། ༢༠༢༦ ལོར་སླེབས་སྐབས་ཁ་པར་གྱི་སྤུས་ཚད་ནི་ Hardware ཙམ་མིན་པར། དེའི་ནང་གི་རིག་ནུས་ལ་རག་ལུས་ཡོད། On-device AI ཡིས་སྐད་རིགས་དུས་ཐོག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་དང་། པར་རིས་བཟོ་བཅོས་བྱེད་པ། སྤྱོད་མཁན་གྱི་དགོས་མཁོ་སྔོན་དུ་ཤེས་ནས་རོགས་རམ་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་ནུས་པ་ལྡན། བོད་ཡིག་གི་ཐོག་ལའང་སྨོན་ལམ་བོད་ཀྱི་བརྡ་འཕྲིན་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གིས་ Monlam AI བརྒྱུད་ནས་བོད་ཡིག་གི་དག་ཆ་ནོར་བཅོས་དང་། ཡིག་སྒྱུར། སྐད་གདངས་ངོས་འཛིན་བཅས་ཀྱི་ཐོག་གོམ་པ་ཆེན་པོ་སྤོ་བཞིན་ཡོད ། ལྟེབ་རུང་ཁ་པར་གཙོ་བོ་ཁག་གི་ཁྱད་ཆོས། | ཁ་པར་གྱི་མིང་། | ལྟེབ་ཚུལ། | བརྙན་ཤོག་ཆེ་ཆུང་། | དམིགས་བསལ་ཁྱད་ཆོས། | |---|---|---|---| | Samsung Galaxy Z Fold | དེབ་ལྟར་ལྟེབ་པ། | 7.6 inch (Open) | Multitasking སྟབས་བདེ། | | Google Pixel Fold | ཞེང་ཆེ་བའི་ལྟེབ་ཚུལ། | 7.58 inch | Google AI མ་ལག་ཡོངས་རྫོགས། | | Huawei Mate XT | ལྟེབ་ཁ་གསུམ་ཅན། | 10.2 inch | Triple Foldable Design | | Xiaomi Mix Fold 4 | ཤིན་ཏུ་སྲབ་པའི་ལྟེབ་ཚུལ། | 7.98 inch | ལྗིད་ཚད་ཡང་ཞིང་ནུས་པ་ཆེ། | བོད་ཡིག་ Wikipedia དང་ Wikitext ཀྱི་ལག་ལེན་མཛུབ་སྟོན། བོད་ཡིག་ Wikipedia ནི་བོད་ཀྱི་ཤེས་བྱ་རྣམས་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལ་ཁྱབ་སྤེལ་བྱེད་པའི་སྡིངས་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། འདིའི་ནང་གི་ནང་དོན་རྣམས་སྒྲིག་བཟོ་བྱེད་པར་ Wikitext ཡང་ན་ Wiki markup ཤེས་རྒྱུ་ནི་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། འདིར་ཤེས་ལྡན་ཁ་པར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་འདི་ཉིད་ Wikipedia ནང་འཇུག་ཚུལ་གྱི་ལག་རྩལ་མདོར་བསྡུས་ཤིག་བཀོད་ན། ༡. མགོ་བརྗོད་སྒྲིག་སྟངས། Wikipedia ནང་མགོ་བརྗོད་རིམ་པ་མི་འདྲ་བ་བཟོ་བར་ = རྟགས་འདི་བེད་སྤྱོད་གཏོང་དགོས།
 * == ཤེས་ལྡན་ཁ་པར་གྱི་བྱུང་རིམ། == (རིམ་པ་གཉིས་པའི་མགོ་བརྗོད)
 * === དང་པོའི་ཤེས་ལྡན་ཁ་པར། === (རིམ་པ་གསུམ་པའི་མགོ་བརྗོད)
༢. ཡིག་གཟུགས་དང་འབྲེལ་ལམ།
 * ཤེས་ལྡན་ཁ་པར ཞེས་བྲིས་ན་ ཤེས་ལྡན་ཁ་པར (Bold) དུ་འཆར།
 * ] ཞེས་བྲིས་ན་ Wikipedia ནང་གི་འབྲེལ་ལམ་ (Internal link) བཟོ།
 * བོད་ཡིག་ཝེ་ཁེ་རིག་མཛོད། ཞེས་བྲིས་ན་ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲེལ་ལམ་བཟོ།
༣. རེའུ་མིག་བཟོ་སྟངས། Wikipedia ནང་རེའུ་མིག་བཟོ་བར་གཤམ་གསལ་གྱི་རྟགས་རྣམས་སྤྱོད་དགོས།
+ཤེས་ལྡན་ཁ་པར་གྱི་ལོ་ཚིགས།ལོ་ཚིགས།ཐོན་རྫས།བཟོ་གྲྭ།MotorolaApple
༤. པར་རིས་འཇུག་སྟངས།
 * ] འདི་ལྟར་བྲིས་ན་པར་རིས་དེ་གཡས་ཕྱོགས་སུ་ཆེ་ཆུང་འཚམ་པར་འཆར་ཐུབ །
ལག་རྩལ་གྱི་སྤུས་ཚད་དང་འགོག་སྲུང་ནུས་པ། དེང་རབས་ཀྱི་ཤེས་ལྡན་ཁ་པར་རྣམས་ཀྱི་སྤུས་ཚད་ནི་བརྙན་ཤོག་དང་ AI ཙམ་མིན་པར། དེའི་ཕྱི་ལུས་ཀྱི་འགོག་སྲུང་ནུས་པ་ལའང་རག་ལུས་ཡོད། OPPO F31 Series ལྟ་བུའི་ཁ་པར་གསར་པ་རྣམས་ལ་ IP66, IP68, IP69 བཅས་ཀྱི་ཚད་གཞི་ཡོད་པས། ཆུ་དང་། རྡུལ། ཐ་ན་ཆུ་གནོན་ཆེན་པོའི་འོག་ཏུའང་སྐྱོན་མི་ཤོར་བའི་ནུས་པ་ཡོད། འདི་ནི་ "Submarine" ལྟ་བུའི་བཟོ་སྐྲུན་ཡིན་ཞིང་། ཇ་དང་། འོ་མ། ཆུ་སོགས་གཤེར་ཁུ་རིགས་༡༨ ལྷག་ལ་ཚོད་ལྟ་བྱས་ནས་བཟོས་པ་ཞིག་ཡིན། འདིས་སྤྱོད་མཁན་གྱི་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ནང་གི་སྟེས་དབང་གི་བརྡབ་སྐྱོན་རྣམས་སྔོན་འགོག་བྱེད་ཐུབ ། གཞན་ཡང་ཁ་པར་གྱི་མཉེན་ཆས་ཀྱི་བདེ་འཇགས་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་ཡིན། བོད་ཡིག་གི་མཐེབ་གཞོང་དང་མཉེན་ཆས་ཕབ་ལེན་བྱེད་སྐབས། Google Play Store ལྟ་བུའི་གཞུང་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་ཚིགས་ནས་ཕབ་ལེན་བྱས་ན་ Virus དང་ Spyware སོགས་ཀྱི་ཉེན་ཁ་མེད། དེང་རབས་ཀྱི་མ་ལག་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱོད་མཁན་གྱི་གསང་རྒྱ་ (Privacy) སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པར་ "2-step verification" ལྟ་བུའི་ལག་རྩལ་སྤྱོད་བཞིན་ཡོད ། མཇུག་བསྡོམས་དང་མ་འོངས་པའི་འཆར་སྣང་། ཤེས་ལྡན་ཁ་པར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ནི་ལོ་ངོ་ལྔ་བཅུ་ལྷག་གི་གསར་གཏོད་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཞིག་ཡིན། འདི་ནི་འཕྲུལ་ཆས་ཤིག་གི་འཕེལ་རྒྱས་ཙམ་མིན་པར། དེས་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་ལ་ལྟ་སྟངས་དང་། འབྲེལ་ལམ་བྱེད་སྟངས་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་ཡོད། བོད་མི་རྣམས་ལ་མཚོན་ནའང་། ཤེས་ལྡན་ཁ་པར་ནི་རང་གི་སྐད་ཡིག་དང་རིག་གཞུང་དེང་རབས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ནང་གསོན་པོར་གནས་ཐུབ་པའི་ལག་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། མ་འོངས་པར་ AI ཡི་ནུས་པ་སྔར་བས་ཆེ་རུ་འགྲོ་བ་དང་། སྐད་རིགས་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་སྤུས་ཚད་མཐོ་རུ་འགྲོ་བར་བརྟེན་ནས། བོད་ཡིག་གི་ནང་དོན་རྣམས་འཛམ་གླིང་གི་སྐད་ཡིག་གཞན་དང་འབྲེལ་མཐུད་བྱེད་པ་དེ་སྔར་བས་སྟབས་བདེ་རུ་འགྲོ་རྒྱུ་ཡིན། "Digital Limb" ཞེས་པའི་དོན་བཞིན། ཤེས་ལྡན་ཁ་པར་ནི་ང་ཚོའི་ལུས་པོའི་ཡན་ལག་ལྟ་བུའི་མཁོ་གལ་ཆེ་བའི་ཡོ་བྱད་ཅིག་ཡིན་པས། འདི་ཉིད་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་རིག་གཞུང་གོང་འཕེལ་གྱི་དོན་དུ་བེད་སྤྱོད་ལེགས་པར་གཏོང་རྒྱུ་ནི་གལ་ཆེན་ནོ། ། །