ལྷ་ས།

གྲོང་ཁྱེར་ལྷ་ས་ནི། ལོ་ངོ་ཆིག་སྟོང་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པའི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་ཡིན་པ་ལ། ད་ལྟའང་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ལྟེ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་ཡིན་པ་རེད། འདི་ནི་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དང་། དཔལ་འབྱོར། རིག་གནས་ཀྱི་ལྟེ་གནས་ཡིན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་གྲོང་ཁྱེར་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་ཡུལ་སྐོར་གྲོང་ཁྱེར་སྐད་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཡིན།  ད་ལྟ་གྲོང་ཁྱེར་འདིའི་སྤྱིའི་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་རྒྱ་ཁྱོན་ནི། སྤྱི་ལེ་ངོས་སྙོམས་ 50 ལྷག་ཙམ་དང་། མི་འབོར་ཁྲི་ 40 ལྷག་ཙམ། རྒྱ་མཚོའི་ངོས་མས་སྤྱི་ཁྲི 3650 ཙམ་གྱིས་མཐོ་བའི་ས་བབས་ཡིན་སྟབས་འཛམ་གླིང་ཐོག་ས་བབས་ཐོ་ཤོས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་ཡིན་ཞེས་ཟེར། མ་ཟད་མིང་གཞན་ལ་ཉི་འོད་གྲོང་ཁྱེར་ཡང་ཟེར། གནའ་གྲོང་ལྷ་ས་ནི་གཡུ་ལྟར་སྔོ་བའི་ལྷ་སའི་སྐྱིད་ཆུའི་འགྲམ་དུ་མཆིས། ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་རིང་། རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་ཡུལ་སྐོར་བ་དང་ས་ཁང་མ་འཇོག་པའི་ཚོང་པ་མང་པོ་ཞིག་སྤྲིན་གྱི་ཚོགས་བཞིན་གྲོང་ཁྱེར་འདིར་འདུས་ཤིང་། གནའ་གྲོང་ལྷ་ས་ལ་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གསོན་ཤུགས་གསར་བ་རྒྱས་བཞིན་ཡོད་པ་རེད།  སྒོར་མོ་མེ་འཁོར་བབས་ཚུགས་ནས་སྤྱི་ལེ་ 1165 ཙམ། སི་ཁྲོན་ཁྲིན་ཏུའུ་གྲོང་ཁྱེར་ནས་སྤྱི་ལེ 2415 ཙམ་བཅས་སོ་སོ་ནས་ལམ་ཐག་དེ་ལྟ་བུ་ཕེབས་ན་གནའ་བོའི་གྲོང་ཁྱེར་འདིར་འབྱོར་གྱི་རེད། 
 ལྷ་ས་ཞེས་པའི་མིང་ཐོབ་ཚུལ། 
དེ་ཡང་སྐྱིད་ཤོད་དང་། ར་ས་དང་། ལྷ་ས། ལྷ་ལྡན། ཉི་འོད་གྲོང་ཁྱེར། ཡུལ་དབུས་ལྷ་ལྡན་སོགས་ནི་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཙམ་ཡིན། 
༡ དེ་དག་ལས་སྐྱིད་ཤོད་ནི། སྐྱི་ཞེས་པ་ནི་གནའ་བོའི་བོད་ཀྱི་རུས་མིང་ཞིག་ཡིན་ལ། རུས་རྒྱུད་དེས་དབང་བའི་ས་གནས་ཀྱི་མིང་ལའང་སྐྱི་ཞེས་ཟེར། རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་དག་ཏུ་གདུང་རུས་སྐྱི་ཡི་སྐོར་གླེང་སྐབས། སྐྱི་རྒྱལ་པོའི་གཙུག་གཏོར་དང་། སྐྱི་ཆོས་ཀྱི་སེངྒེ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དབང་པོ་ལྟ་བུ་སྐྱིའམ་ཀྱི་ཡི་མིང་ཅན་དུ་མ་ཞིག་འབྱུང་བ་དང་། རུས་མིང་སྐྱི་ལས་ཐོགས་པའི་ས་ཆའི་མིང་བརྗོད་སྐབས་སྐྱི་ཤོད་དང་སྐྱི་ཆུ་སོགས་བྱུང་ཞིང་། དེ་ཉིད་ཡུལ་མིང་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་སྤྱིའི་ཆར་དེང་སང་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མངའ་ཁུལ་ཏེ། ལྷ་ས་སྐྱིད་ཆུའི་སྟོད་སྨད་ཀྱི་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཟེར། སྐྱིད་ཤོད་ཅེས་པ་ནི། སྔ་རབས་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་མང་པོར་སྐྱི་ཆུ་ཞེས་བྲིས་ཡོད་ལ། འབྲི་གུང་ནས་ཆུ་ཤུར་བར་གྱི་ས་གནས་དེར་ལྷ་ས་ཞེས་མིང་མ་ཐོགས་གོང་དུ་རུས་མིང་སྐྱི་ཡིན་པའི་ཚོ་པ་རྣམས་གནས་སྡོད་བྱེད་སའི་ས་གནས་ཡིན་པས་སྐྱི་ཤོད་དང་། དེའི་རྒྱུད་དུ་འབབ་པའི་གཙང་པོ་ལ་སྐྱི་ཆུ་ཞེས་འབོད་པར་གྲགས་ཤིང་། གནའ་རབས་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ནང་སྐྱི་ཆུ་ཞེས་འབོད་པ་ཁུངས་བཙན་ཡང་ཡོངས་གྲགས་སུ་སྐྱིད་ཆུ་ཞེས་འབྲི་སྲོལ་ཡོད། དེས་ན་ལྷ་སའི་གཙང་པོ་ལ་མིང་དངོས་སྐྱིད་ཆུ་དང་དེའི་འབབ་ཡུལ་གྱི་ལུང་པའི་མིང་ལ་སྐྱིད་ཤོད་ཅེས་མིང་ཐོགས། 
༢ ར་ས་ཞེས་པ་ནི་ལྟ་སའི་མིང་རྙིང་ཞིག་དང་གཙུག་ལག་ཁང་གི་མིང་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། དེ་ནི་མི་ལོ་ ༡༣༥༠ ལྷག་ཙམ་གྱི་གོང་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐུ་དུས་སུ་གཙུག་ལག་ཁང་ཐོག་མར་བཞེངས་སྐབས། རྒྱ་བཟས་སྤོར་ཐང་གི་རྩིས་ལ་བརྟེན་ནས་ས་དཔྱད་བརྟགས་པ་ལྟར་ས་གནས་འོ་ཐང་གི་མཚོ་བསུབ་སྐབས་མཚོའི་དཀྱིལ་དུ་རྡོའི་མཆོད་རྟེན་བརྩིགས་པའི་སྟེང་དུ་ཕྱོགས་ བཞི་མཚམས་བརྒྱད་དུ་གདུང་མ་བསྣོལ་མར་བཏང་བའི་ཐོག་ཏུ་ར་དཀར་མོ་ཞིག་ལ་ས་རྡོ་བཀལ་ཏེ་མཚོ་བསུབས་པར་བརྟེན་མཚོ་བསུབས་ཤུལ་གྱི་སྐམ་ས་དེར་ར་ས་ཞེས་མིང་ཐོག་མར་ཐོགས་པ་དང་། མཚོ་བསུབས་ཏེ་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་རྗེས་ཐོག་མའི་མཚན་ལའང་ར་ས་སྤྲུལ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཞེས་གསོལ། དེ་རྗེས་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་ཉིད་ལྟེ་བར་བྱས་ནས་ཆགས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མིང་ལའང་ར་ས་ཞེས་རིམ་བཞིན་ཐོགས་པར་མངོན་ལ། ར་དཀར་མོ་དེ་ལྷི་ས་སྐྱིད་ཆུའི་ཕ་རོལ་གྱི་ལྷོ་ནུབ་ངོས་སུ་ཤེལ་དཀར་བྲག་ཁུང་ཞེས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ལས་བྱུང་སྟབས་ཡུལ་མིང་དུ་ར་མ་སྒང་ཞེས་ཐོགས་པ་ལྟར་ད་ལྟའང་དེ་ལྟར་འབོད་བཞིན་ཡོད། 
སངས་རྒྱས་དངོས་ཀྱིས་རབ་གནས་མཛད་པའི་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེ་དང་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་རྣམ་གཉིས་གནས་འདིར་བཞུགས་པས་ལྷ་ས་ཞེས་པའི་མིང་ཐོགས་ཞེས་གསུངས་སྲོལ་མི་འདྲ་བ་ཡོད། 
 ལོ་རྒྱུས། 
དེ་ཡང་སྤོར་ཐང་རྩིས་ལ་བོད་ཀྱི་ས་དབྱིབས་དེ་སྲིན་མོ་གན་རྐྱལ་དུ་བསྡད་པ་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་ལས་ལྷ་ས་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་སྐབས་བར་ཆད་དང་དཀའ་བ་དུ་མ་ཕྲད། དེ་དག་གནོན་ཆེད་མཐའ་འདུལ་དུ་ལྷ་ཁང་བཅུ་གཉིས་བཞེངས། དེའི་ནང་ནས་མཐའ་འདུལ་ལྷ་ཁང་ཆེ་བ་བཞི་ཡོད་པ་སྟེ། སྲིན་མོའི་དཔུང་པ་གཡས་པ་གནོན་ཆེད་དབུ་རུ་ཀ་ཚལ་མི་འགྱུར་ལྷ་ཁང་དང་། སྲིན་མོའི་དཔུང་བ་གཡོན་མ་གནོན་ཆེད་གཡོན་རུ་ཁྲ་འབྲུག་བཀྲ་ཤིས་བྱམས་སྙོམས་ལྷ་ཁང་བཞེངས། སྲིན་མོའི་དཔྱི་མགོ་གཡས་པ་གནོན་ཆེད་གཡས་རུ་གཙང་འགྲམ་བྱང་ཆུབ་དགེ་གནས་ཀྱི་ལྷ་ཁང་བཞེངས། སྲིན་མོའི་དཔྱི་མགོ་གཡོན་མ་གནོན་ཆེད་རུ་ལག་གྲོམ་པ་རྒྱང་དྲི་མེད་རྣམ་དག་གི་ལྷ་ཁང་བཞེངས། ལྷ་ས་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་སྲིན་མོའི་སྙིང་དབུས་སུ་གནས། ལྷ་སའི་ཕྱོགས་བཞིར་མཐའ་འདུལ་དུ་རིགས་གསུམ་མགོན་པོའི་ལྷ་ཁང་བཞེངས་ཏེ། སྤྱན་རས་གཟིགས་དང་། འཇམ་དཔལ་དབྱངས། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་གཙོས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྟེན་མང་པོ་བཞེངས། 

 ཕྱོགས་བཞིའི་རི་བོ།  
ལྷ་སའི་མཐའ་སྐོར་གྱི་རི་བོའི་ངོས་སུ་བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་ཀྱི་རི་མོ་གསལ་བར་ཡོད་པའི་ནང་ཚན་ནུབ་ཏུ་གཉྫིའི་སྟེང་དུ་དུང་ཕོར་བཞག་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་དེ་སྟག་བྲག་རི་ཁྲོད་གནས་ཡུལ་བྲང་ཕུའི་བྱང་ངོས་རི་སྟེང་དུ་ཡོད་པ་དང་། བྲང་ཕུའི་བྲག་ལ་འཁོར་ལོ་ཞེས་གསལ་བ་ཡང་གོང་གསལ་དུང་གི་རི་མོ་ཡོད་པའི་ནུབ་ངོས་ཀྱི་བྲག་ལྡེབས་སུ་ཁ་ཤར་ལ་བལྟས་ནས་ཡོད་པ་དང་།གདོང་དཀར་གྲི་བྲག་ལ་པད་མ་ཞེས་པ་དེ་གདོང་དཀར་གྲོང་ཚོའི་རྒྱབ་ཀྱི་རིའི་ལྡེབས་སུ་ཡོད། ཡུག་པའི་རི་ལ་དཔལ་བེའུ་ཞེས་པ་ནི་ར་མ་སྒང་གི་ལྷོ་ནུབ་ཀྱི་རི་ངོས་སུ་གསལ་བ་བཅས་དང་། གཞན་ཡང་ནུབ་ཤུན་གྱི་བྲག་ལ་བདུད་ནག་པོ་བྱ་ར་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ནི་གདོང་དཀར་གྱི་བྲག་ཟང་ཟིང་དེ་ཡིན་ཟེར་སྲོལ་ཡོད། ལྷོ་ནུབ་ཏུ་སྡིག་པ་ཟན་ལ་རུབ་པ་འདྲ་བ་ཟེར་བ་དེ་ཡང་ར་མ་སྒང་གི་ནུབ་ངོས་སུ་ཡོད། 
གྲོང་ཁྱེར་དེའི་ཡུལ་གྱི་དགེ་མཚན་ནི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ལྷ་སའི་སྐྱིད་ཆུ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ལྡན་གྱི་གཙང་ཆུ་གཡས་སུ་འཁོར་ཞིང་རྒྱུགས་པ་དང་། ཤར་ན་ཇོ་མོ་ཟེ་ཟེ། བྱང་ཤར་དུ་སྨིན་དྲུག་རྫ་རི། ཤར་ལྷོར་ཆོས་རྒྱལ་བླ་རིའམ་བུམ་པ་རི། ནུབ་བྱང་དུ་དགེ་འཕེལ་རི་སོགས་ཀྱིས་བསྐོར་ཡོད།  
 གཞུང་དང་ཆབ་སྲིད། 

Administratively speaking, Lhasa is a prefecture-level city that consists of one district and seven counties. ཁྲེང་ཀོན་ཆུས་ནི་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གྲོང་ཁུལ་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། The mayor and vice-mayor of Lhasa are Doje Cezhug and Jigme Namgyal, respectively.

 Map # Name Hanzi Hanyu Pinyin Tibetan Wylie Population  Area (km²) Density (/km²) 400pxCity proper1Chengguan District城关区Chéngguān Qūkhrin kon chus279,074525531.56Rural2Lhünzhub County林周县Línzhōu Xiànlhun grub rdzong50,2464,10012.253Damxung County当雄县Dāngxióng Xiàndam gzhung rdzong46,46310,2344.544Nyêmo County尼木县Nímù Xiànsnye mo rdzong28,1493,2668.615Qüxü County曲水县Qūshuǐ Xiànchu shur rdzong31,8601,62419.616Doilungdêqên County堆龙德庆县Duīlóngdéqìng Xiànstod lung bde chen rdzong52,2492,67219.557Dagzê County达孜县Dázī Xiànstag rtse rdzong26,7081,36119.628Maizhokunggar County墨竹工卡县Mòzhúgōngkǎ Xiànmal gro gung dkar rdzong44,6745,4928.13

གྲོང་ཁྱེར་གྱི་འཚོ་བ།
དྲ་ཐོག་ནས་བསམ་ཤོག་འཕངས་པ་ལྟར་ན།  རྒྱ་ནག་གིས་གྲོང་ཁྱེར་བྲེལ་བ་ཆེ་ཤོས་ ༡༢ དང་སྒྱིད་ལུག་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་རྣམས་ལ་དྲ་རྒྱའི་སྟེང་ནས་བསམ་ཤོག་བསྡུས་པ་ལྟར་ན། ལྷ་ས་ནི་རྒྱ་ནག་ནང་གི་གྲོང་ཁྱེར་སྒྱིད་ལུག་ཨང་གཉིས་པ་དེ་རེད་ཟེར། ཡིན་ཡང་ལྷ་སར་གནས་སྡོད་བྱེད་མཁན་དང་ཡུལ་སྐོར་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྱིག་ལུག་ཅེས་པའི་ཚིག་འདི་ནི་འོས་འཚམ་མིན་པར་འདོད་ལ། ཞིང་ཆེན་གཞན་དང་བསྡུར་ན་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ཏུ་འགྲན་རྩོད་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་མི་འདུག་ཟེར་ལ། དེ་བས་སྒྱིག་ལུག་གི་ཚབ་ཏུ་ལྷོད་གཡེང་དང་སྣང་མེད་ལྟ་བུ་ཞིག་སྤྱད་ན་འོས་པར་ བརྗོད། ལྷ་སའི་བོད་མིའི་སྲོལ་རྒྱུན་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་མཁའ་དབུགས་དེས་མི་རྣམས་ལ་ལས་ཀ་ནི་ཕྱི་དངོས་པོའི་དོན་དག་ཅིག་ཡིན་པར་ཚོར་དུ་འཇུག་ལ། མི་མང་པོ་ཞིག་ལྷ་ས་ནས་ཕྱིར་སོ་སོའི་ཕ་ཡུལ་དུ་ལོག་རྗེས་ལས་ཀ་དོར་གི་ཡོད། མ་ཟད་གཟའ་མཇུག་ལ་ཇ་ཁང་ཚང་མའི་ནང་ཇ་འཐུང་མཁན་གྱིས་ཁེངས་བསྡད་ཡོད་ལ། སྲང་ལམ་གྱི་མི་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ཁམས་ཞི་འཇམ་ཞིག་གི་ནང་ཡོད།
 ཁྲོམ་ལམ་ 
སྐོར་ལམ་གཡས་གཡོན་གྱི་ཚོང་ཁྲོམ་ནི་བོད་ཁུལ་དུ་ཁྱད་ཆོས་མངོན་པར་གསལ་བའི་ཚོང་དོན་གཉེར་སའི་ལྟེ་བ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཅིང་། དེའི་ནང་གི་ཚོང་པ་མང་དག་ཅིག་ནི་ཁམས་པའི་ཚོང་དཔོན་ཡིན་ཞིང་གཞན་དག་ནི་རྒྱ་གར་དང་བལ་ཡུལ། ཀན་སུའུ་དང་སི་ཁྲོན་སོགས་ཀྱི་ཚོང་པ་ཡིན་པ་རེད། ལྷ་སའི་ཁྲོམ་གཟིགས་ཁང་དུ། ། བསྐོར་བ་ལན་གསུམ་རྒྱག་དུས། ། འཛམ་བུ་གླིང་དུ་བསྐོར་བའི། ། སྣང་བ་ཡིད་ལ་ཤར་བྱུང་། ། ཞེས་པའི་གླུ་ཚིག་བཞིན་ལྷ་སའི་བར་སྐོར་ཁྲོམ་ལམ་དུ་རྒྱ་གར་དང་། འབྲུག་པ། རྒྱ་ནག གཞན་ཡང་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཚོང་རྫས་རིགས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་། 

 འགྲིམ་འགྲུལ་ཡོ་བྱད་  
བདལ་གཏོང་རླངས་འཁོར་དང་།རྒྱལ་གཉེར་སྤྱི་སྤྱོད་རླངས་འཁོར།གླ་བྱེད་རླངས་འཁོར།འཁོར་ལོ་གསུམ་ལྡན་རྐང་འཁོར། རྐང་འཁོར་སོགས་ཡོད་ལ་གཞན་ཡང་གནས་སྐོར་ཀུང་སིའི་ཚོང་དོན་རླངས་འཁོར་ཡང་གླས་ཆོག  ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ནང་གི་རྒྱལ་གཉེར་སྤྱི་སྤྱོད་རླངས་འཁོར་གྱི་བདལ་གླ་སྒོར་མོ 1 ཡིན་པ་དང་། སྤྱི་སྤྱོད་རླངས་འཁོར་བསྡད་ཚེ་ངེས་པར་དུ་འབབ་ཚུགས་ཡོད་སར་བབ་དགོས། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ནང་གི་གླ་བྱེད་རླངས་འཁོར་གང་དུ་ཡོད་ཀྱང་དེར་བཀག་ཆོག་ཅིང་ལྷ་ས་ས་ཁུལ་གྱི་གླ་བྱེད་རླངས་འཁོར་གྱི་བདལ་གླ་སྤྱིར་སྒོར་མོ་ 10 ཡིན་པ་དང་། དེ་ལས་ཐག་རིང་བའི་སར་བསྐྱོད་དགོས་ཚེ་ཆུ་ཚོད་བཀག་སྟེ་སྒོར་བཅུ་ལྷག་ཙམ་དང་ཉི་ཤུ་ཡས་མས་ཐོབ་ཀྱི་ཡོད། ལྷ་སའི་འཁོར་ལོ་གསུམ་ལྡན་རྐང་འཁོར་གྱི་གླས་གླ་སྒྲིག་ཆོག་ཅིང་སྤྱིར་ཉིན་པར་ལམ་ཐག་རིང་ཐུང་ལ་བརྟེན་ནས་སྒོར་ 3 ནས་ 8 བར་ཡིན་པ་དང་། མཚན་མོ་སྒོར་མོ་ 1 ནས་ 2 བར་མཐོ་བ་ཡོད། མགྲོན་ཁང་དང་འགྲུལ་བཞུད་ཁང་མང་པོ་ཞིག་ལ་རྐང་འཁོར་གླས་ཆོག་པ་དང་། གླས་གླ་ཉིན་རེར་སྒོར་20ནས་30བར་ཡིན།
ས་འོག་རླངས་འཁོར་འཇོག་གནས།
གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རླངས་འཁོར་སྤྱི་གྲངས་མགྱོགས་མྱུར་ངང་ཇེ་མང་དུ་སོང་ནས་། རླངས་འཁོར་འཇོག་དཀའ་བའི་གནད་དོན་གྱིས་གྲོང་མི་རྣམས་དཀའ་ཚེགས་ལ་གཏད་ཡོད། ནང་སྒོས་པེ་ཅིང་དཀྱིལ་ལམ་གྲོང་མཁར་རྙིང་པའི་ཁུལ་དུ་འཁོར་འཇོག་དཀའ་བའི་གནད་དོན་ཧ་ཅང་ཚབས་ཆེན་ཡིན། བར་སྐོར་ཚོང་རའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ས་འོག་འཁོར་འཇོག་གནས ༦༠༠ ལྷག་བཙུགས་པ་དང་། རྣམ་གྲངས་གྲུབ་རྗེས་ཚད་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་པེ་ཅིང་དཀྱིལ་ལམ་དང་གྲོང་མཁར་རྙིང་བའི་འཁོར་འཇོག་དཀའ་བའི་གནད་དོན་ཞི་ལྷོད་དུ་གཏོང་ཡོད། ཚེ་སྨོན་གླིང་དུས་རབས་ཐང་ཆེན་ས་འོག་རླངས་འཁོར་འཇོག་གནས་སོགས་འཛུགས་ཡོད། 
 ནམ་ཟླ། 
ནམ་ཟླ་དུས་བཞིར་ཉི་འོད་འཕྲོ་ཤུགས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་དང་། ལོ་འཁོར་གཅིག་ནང་ཉི་འོད་འཕྲོད་ཚད་ཆུ་ཚོད་ ༣༠༠༠ ཙམ་ཟིན་གྱི་ཡོད། གྲོང་ཁྱེར་དེའི་ས་ནང་བབ་ཀྱི་མཐོ་ཚད་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་སྤྱི་ཁྲི་ ༣༦༥༠ ཙམ་ཟིན་ཡོད་པ་དང་མཁའ་རླུང་ཤིན་ཏུ་གཙང་བ་མ་ཟད། དབྱར་དུས་ཆར་ཆུ་འབབ་ཚད་སྙོམ་པ། ལོ་རེའི་ཧོར་ཟླ་ ༧、༨、༩གསུམ་གྱི་ནང་ཆར་ཆུ་འབབ་ཚད་ཆ་སྙོམས་ལྟར་ན་ཧའོ་རྨིད་ ༤༥༠ ཙམ་དང་། ལོ་རེའི་ཆ་སྙོམས་དྲོད་ཚད་ནི་དྲོད་ཚད་ཨང་གྲངས་ ༨ ཡས་མས་ཡིན། དབྱར་དཀྱིལ་དྲོད་ཚད་མཐོ་ཤོས་ལ་དྲོད་ཚད་ཨང་གྲངས་ ༢༩ ཙམ་ཡོད། 
 གྲོང་ཁྱེར་ཁོང་གི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག། 
 བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོང་རིམ་པའི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་གི་ཐོ་འགོད་ཁྲོད་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཨར་གཞས་སོགས་རྣམ་གྲངས་ ༡༠ མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་ནང་ཚུད་ཡོད་པ་རེད། ད་ཆ་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དུ་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་གི་རྣམ་གྲངས་ ༧༦ ཙམ་ཟིན་གྱི་ཡོད་པ་དང་དེའི་ཁྲོད་ལྷ་སའི་ཞོ་སྟོན་དང་། སྐྱུ་མོ་ལུང་ལྷ་མོ་ཚོགས་པ། ལྷ་སའི་ནང་མ། བོད་རིགས་ཀྱི་གཏེར་ལས་བཟོས་པའི་རྒྱུ་ཆའི་བཟོ་རྩལ་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་གི་རྣམ་གྲངས་ཁག་ ༢༠ དང་། ལྷ་སའི་སྟོད་གཞས་དང་། ཨར་གཞས། འབྲི་གུང་གི་བོད་ལུགས་སྨན་གཞུང་སོགས་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་རིམ་པའི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་ ༣༡ གྲོང་ཁྱེར་རིམ་པའི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་ ༢༥ སོགས་ཡོད་པ་རེད། དེ་མིན་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་གི་རྒྱུན་འཛིན་མི་སྣ་ ༦༦ ཡོད་པའི་ནང་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་རྒྱུན་འཛིན་མི་སྣ་ ༡༢ དང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་རིམ་པའི་རྒྱུན་འཛིན་མི་སྣ་ ༢༡ གྲོང་ཁྱེར་རིམ་པའི་རྒྱུན་འཛིན་མི་སྣ་ ༣༣ བཅས་ཡོད་པ་རེད།  
ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་པའི་འཛུགས་སྐྲུན།

འུ་སྡོད་སྦུག་ཞེས་པ་སྔར་འུ་ལག་སྡོད་སའི་སྦུག  གསོ་ར་སྦུག་ཞེས་པ་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྐབས་གསོལ་རྫོ་ར་བ། ཀླུ་སྒུག་ཇོ་བོ་རིན་པོ་ཆེ་ཀླུ་ཡུལ་དུ་གདན་ཞུར་སྒུག་བསྡད་ཡོད་པ།  གཏུགས་ར་སྦུག་ཞེས་པ་གྱོད་གཞི་ཞུ་གཏུགས་བྱེད་སའི་སྦུག  ལྷ་སར་ད་དུང་ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་པའི་གནའ་ཤུལ་ཞི་ཁྲོ་ལྷ་ཁང་། སྙུང་གནས་ལྷ་ཁང་། ཚེས་བཅུ་ལྷ་ཁང་། མ་ཎི་ལྷ་ཁང་།   དར་པོ་གླིང་། བདེ་ཆེན་རབ་བརྟན་འབྲངས་རྒྱས་ཤག  རག་ཁ་ཤག  སྣེའུ་ཤག་སོགས་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་ཁང་པ་མང་དག་ཅིག་དང་།  སྡེ་དཔོན་མི་དྲག་སེར་སྐྱ་དཔོན་རིགས་ཀྱི་གཟིམ་ཤག་དང་། བླ་བྲང་། གཞུང་ཁང་། གྲོང་མིའི་སྡོད་ཁང་སོགས་མང་པོ་ཡོད། ཡབ་གཞིས་བསམ་གྲུབ་ཕོ་བྲང་། ཡབ་གཞིས་ཕུན་ཁང་། ཡབ་གཞིས་ལྷ་ཀླུ། ཡབ་གཞིས་གླང་མདུན། ཡབ་གཞིས་སྟག་འཚེར་སོགས་ཡོད་པ་རྣམས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རིམ་བྱོན་གྱི་ཡབ་ཡུམ་བཞུགས་ཡུལ་ཡིན་པས་ཡབ་གཞིས་ཞེས་གྲགས། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ན་གོ་བ་ཁང་སེར་བཅས་པའི་ཁང་པར་ཀ་རག་སེར་པོ་གསོ་བ་དམིགས་བསལ་ཅན་འགའ་ཡོད་པར་དེ་ནི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པ་ཚང་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་ཕྱི་ཚུལ་ཙམ་གྱིས་འཇིག་རྟེན་མ་སྐྱེས་ཨ་མ་དང་མཉམ་དུ་བཞུགས་ཁང་རེད་ཅེས་བརྗོད་སྲོལ་འདུག  ཡིན་ནའང་དོན་དམ་པར་ཨེ་འདྲ་མིན་པར་གྲགས། ད་ལྟ་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ནང་ལོ་རྒྱུས་སུ་བྲིས་མེད་པའི་སྐད་གྲགས་ཡོད་པའི་བླ་བྲང་དང་། གཟིམ་ཤག   འབྱོར་པ་ཅན་གྱི་ཁང་ཁྱིམ་ཁག་ཅིག་བསྡད་ཡོད་པ་སྟེ། བར་སྐོར་ནང་དུ་གཟིམ་ཤག་ཐོན་པ་དང་། བར་སྐོར་ལྷ་ངོས་སུ་སྤོམ་མདའ་ཚང་། བསམ་གྲུབ་ཕོ་བྲང་། གླིང་ཚང་བླ་བྲང་། གཟིམ་ཤག་བཤད་སྒྲ། ཁྲི་བྱང་བླ་བྲང་སོགས་དང་། བར་སྐོར་བྱང་ངོས་སུ་ཡབ་གཞིས་ཕུན་ཁང་དང་། ཡབ་གཞིས་སྟག་འཚེར། ལྷ་ཀླུ་དགའ་ཚལ་སོགས་ཀྱི་ཁང་པ་མ་ཚང་བསྡད་ཡོད། ཡབ་གཞིས་མང་ཆེ་བ་ཁང་རུལ་དུ་གྱུར་ནས་གྲོང་མི་སྡོད་ལོས་མི་བཟོད་པར་སྔར་གྱི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་གསར་རྒྱག་རྒྱ་བསྐྱེད་བྱས་ཡོད། 
གཞུང་ལམ་དང་སྲང་ལམ།
པེ་ཅིང་གཞུངལམ་
ཅང་སུའུ་གཞུང་ལམ།
དེང་སྐབས། ཅང་སུའུ་གཞུང་ལམ་ཐོག་གི་གྲུབ་ཆ་ནི་ཀྲུང་གོའི་གྲོང་ཁྱེར་གཞན་དག་གི་གྲུབ་ཆ་དག་དང་འདྲ་མཚུངས་ཡོད་སྟེ། སྲིད་གཞུང་གི་ཁང་བརྩེགས། འཛིན་སྐྱོང་སྡེ་ཚན། སློབ་གྲྭ། སྨན་ཁང་། གསར་འགྱུར་བསྡུ་སྒྲིག་ཁང་། བཟོ་གྲྭ། མགྲོན་ཁང་། ཟ་ཁང་བཅས་འཚང་ཁ་ཤིག་ཤིག་ངང་བསྡད་ཡོད། ད་དུང་དམག་མིའི་སློབ་གླིང་དང་ཏང་ཨུད་གྲོས་ཚོགས་ལས་ཁུངས། སོངས་ཀྱང་ཡོད། གཞུང་ལམ་དེའི་མིང་འདོགས་ལ་ “ གློད་ཀླད་སྲང་ལམ ” ཞེས་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་རེད།
བདེ་སྐྱིད་གཞུང་ལམ།
བཅིངས་འགྲོལ་གཞུང་ལམ།
སེ་ར་གཞུང་ལམ།
གླིང་སྐོར་གཞུང་ལམ།
འདྭམ་ར་གཞུང་ལམ།
ཉང་བྲན་གཞུང་ལམ།
དྭོགས་སྡེ་གཞུང་ལམ།
ནན་ཅིང་གཞུང་ལམ།
ཀླུ་ལྡིངས་གཞུང་ལམ།
བརྒྱད་གཅིག་གཞུང་ལམ།
དུས་རབས་ལམ་ཆེན།
རྡོ་སེངྒེ་སྲང་ལམ།
གཡུ་ཐོག་སྲང་ལམ།
བར་སྐོར་སྲང་ལམ།
ཚེ་སྨོན་གླིང་སྲང་ལམ།

གླིང་ཕྲན་ཁག་གཉིས།
ཉི་མའི་གླིང་ཕྲན།
དེའི་སྔོན་ཉི་མའི་གླིང་ཕྲན་ལ་ལྕིང་མའི་གླིང་ག་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་རེད། དེ་རུ་ལྗོན་ཤིང་སྣ་ཚོགས་དང་ཆུ་འགྲམ་གྱི་བྱེ་ཐང་། འཇམ་ཐིང་ཐིང་ངང་བཞུར་བཞིན་པའི་ལྷ་སའི་སྐྱིད་ཆུ་བཅས་ཡོད་རེད། ཟམ་པ་ཆུང་ཆུང་དེའི་མགོ་མཇུག་གཉིས་ཀར་བོད་ཀྱི་རླུང་རྟས་བརྒྱན་ཡོད། ས་གནས་མི་དམངས་ཀྱིས་ཀུ་རེའི་ཚུལ་དུ་ས་ཆ་དེར་རྐུན་མ་གླིང་ག་ཞེས་ཀྱང་བཏགས་ཡོད། དེ་ནི་རྐུན་མ་དག་སྦས་སྐུང་བྱེད་ས་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་རེད། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༤ ལོར་ལྷ་སར་གནས་སྡོད་རྒྱའི་རི་མོ་བ་ཆེས་གྲགས་ཅན་ཞིག་གི་ངོ་སྤྲོད་རྒྱབ་གཉེར་འོག་ཨོའོ་མིན་ནས་ཡིན་པའི་རྒྱ་སྐྱེད་པ་ཞིག་དང་ལྷ་སའི་སྲིད་གཞུང་གཉིས་མཉམ་འབྲེལ་ཐོག་བདག་མེད་ཡུལ་ལྗོངས་དེ་རྒྱན་རྩེད་ཁང་ཞིག་ལ་བསྒྱུར་པ་རེད། དེ་ནས་རྒྱ་ནག་གི་འབྱོར་ལྡན་མི་སྣ་ཞིག་གིས་དེ་ཚུར་བླངས་ཏེ་དེའི་ཚབ་ལ་ཀྲུང་ཧེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་གྲོང་རྡལ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་པ་རེད། ཉི་མའི་གླིང་ཕྲན་ལ་ཡུལ་ལུང་འདྲ་མིན་གྱི་ཟས་རིགས་ཀྱི་བྲོ་བ་ལྡན་པའི་ཟ་ཁང་མང་པོ་འདུག བོད་ཀྱི་འབྲོག་ཁྱི་བཙོང་སའི་ཚོང་ཁང་ཡང་ཡོད། ལྷ་ས་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་དང་ལྷ་སའི་སྲིད་གཞུང་གི་གྲོལ་རྡལ་ལས་ཁུངས་སོགས་ཡོད།
ལྷ་ཞབས་གླིང་ཕྲན།

ཞིང་ལས་ཐོན་འབབ།
བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་སྔོ་ཚལ་ལས་རིགས་ཀྱིས་ཚོང་རར་ཁ་ཕྱོགས་ནས་རོང་འབྲོག་པའི་ཡོང་སྒོ་ཇེ་མང་དུ་གཏོང་བ་དེ་དམིགས་ཡུལ་དུ་བཟུང་ནས། ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་བཟང་ཆ་འདོན་སྤེལ་བྱས་ཏེ། དུས་ཚིགས་ལས་ལྡོག་པའི་སྔོ་ཚལ་དང་སྟོན་དཔྱིད་བར་གྱི་སྔོ་ཚལ་འདེབས་པར་ཤུགས་བསྣན་པས། ལྷ་སའི་སྔོ་ཚལ་ལས་རིགས་རིམ་བཞིན་ས་ཁུལ་ཅན་དང་། ཐོན་ལས་ཅན། ཁྱབ་ཁོངས་ཅན། དེང་རབས་ཅན་བཅས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གོང་འཕེལ་བྱུང་སྟེ། ཞིང་ལས་ལ་ཁེ་ཕན་ཐོབ་པ་དང་། ཞིང་བའི་ཡོང་སྒོ་འཕར་བ་མངོན་འགྱུར་བྱས། འཆར་གཞི་ལྟར་ན། 2015 ལོར་བསླེབ་དུས། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་སྔོ་ཚལ་འདེབས་འཛུགས་གཞི་ཁྱོན་མུའུ་ཁྲི 8.52 ལ་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་ཐོན་ཚད་ཏུན་ཁྲི 35 ལ་བསླེབ་ངེས།
 དུས་ཆེན། 
ཞོ་སྟོན་དུས་ཆེན་ 
ཧོར་ཟླ་བདུན་པའི་ནང་སྔར་སྲོལ་དུས་སྟོན་འབྲས་སྤུངས་ཞོ་སྟོན་ཡིན་པ་དང། ཉིན་དེའི་ཞོགས་ཕར་འབྲས་སྤུངས་དགོན་དང། སེ་ར་དགོན་གཉིས་སུ་གུ་གེ་ཞལ་ཐང་འགྲེམ་སྤེལ་བྱེད། དེ་རྗེས་ཉིན་བདུན་རིང་ནོར་བུ་གླིང་ག་དང་། རྫོང་རྒྱབ་ཀླུ་ཁང་སོགས་སུ་ལྷ་མོ་འཁྲབ་པ་དང་། གཞན་ཡང་དུས་དེ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་ནས་ཕེབས་པའི་ཡུལ་འཁོར་སྤྲོ་འཆམ་པ་དང་། གནས་མཇལ་བ། འཚོང་གཉེར་བ།རིག་གནས་སློབ་གསོའི་ལས་གཉེར་བ་སོགས་ཕྱོགས་མང་པོའི་མཐུན་གྲོགས་མཉམ་འཛོམས་ཐོག་དགའ་སྤྲོའི་ངང་ནས་གྲོང་ཁྱེར་དེ་ཡི་འབྱུང་འགྱུར་བྱ་གཞག་གང་དང་གང་གི་ཐད་ལ་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེས་ཀྱིས་ལག་སྦྲེལ་གོང་འཕེལ་གཏོང་རྒྱུའི་ཆོད་སེམས་མཐུན་ལམ་འཛུགས་པའི་གོ་སྐབས་བཟང་ཤོས་ཤིག་ཡིན། 
དཔལ་ལྷའི་དུས་ཆེན་
ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དུ། ལྷ་ས་དཔལ་ལྷའི་རི་ཁྲོད།། ཞོལ་པ་དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད།།ཅེས་བཤད་སྲོལ་ཡོད། དེའི་དོན་ནི། དཔལ་ལྷའི་རི་ཁྲོད་ཀྱི་ཉིན་དེར། ལྷ་སའི་གཡས་གཡོན་དུ་བཞུགས་མཁན་གྱི་གྲོང་མི་དང་སྤུན་མཆེད་རྣམས། ལྷ་སའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་མཆོད་མཇལ་ཞུ་བ་དང་དཔལ་ལྷ་མོ་མཇལ་དུ་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། སྐབས་དེར་ལྷ་ས་བ་ཚོས་ཞོལ་བ་རྣམས་སྐུ་མགྲོན་དུ་ཞུ་ནས་གསོལ་ཚིགས་འདེགས་སྲོལ་ཡོད། དབུས་ཁུལ་དང༌། ལྷག་པར་དུ་ལྷ་སའི་གཡས་གཡོན་གྱི་བོད་མི་ཚོར་མཚོན་ན། དཔལ་ལྷ་རི་རབ་ཀྱི་དུས་ཆེན་འདི་ནི་ཆེས་སྤྲོ་སེམས་འཁོལ་བའི་དུས་ཆེན་གྱི་གྲས་ཤིག་ཡིན།
དཔལ་ལྷའི་རི་ཁྲོད་ཀྱི་དུས་ཆེན་དངོས་གཞི་དེ་ནི། ལོ་རེའི་བོད་ཟླ་བཅུ་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔའི་ཉིན་ཡིན་ཞིང༌། ཉིན་དེར། ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་གི་གནས་སྲུང་དཔལ་ལྷ་དྲག་མོར་ལྷ་གསོལ་ཞུ་བའི་དུས་ཆེན་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད། 
ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ།
སྔོན་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་སྟོན་པ་བཀའ་དྲིན་ཅན་གྱིས་ཆོ་འཕྲུལ་དུས་སྟོན་མཛད་པར་དྲན་གསོ་ཞུ་ཕྱིར་བོད་ཁ་བ་ཅན་གྱི་ཡུལ་དུ་རྒྱལ་བསྟན་ཉིན་མོར་བྱེད་པའི་དཔལ་མགོན་དམ་པ་ྋཤར་རྒྱལ་བ་ཙོང་ཁ་པ་མཆོག་གི་མཛད་ཆེན་བཞིར་གྲགས་པའི་ཡ་གྱལ་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་འདི་བཞིན་སྤྱི་ལོ་ ༡༤༠༩ ལོར་གསར་འཛུགས་མཛད། དེ་ནས་བཟུང་སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ་གྱིས་གཙོས་དགེ་འདུན་སྟོང་ཕྲག་མང་པོས་ལོ་ལྟར་བོད་ཟླ་དང་པོའི་ཚེས་འགོ་ནས་ཉིན་ཉེར་གཅིག་རིང་སྨོན་ལམ་གསུང་འདོན་གྱིས་མཚོན་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་མཛད་པ་སྣ་མང་སྤེལ་ཏེ་གངས་ཅན་རི་བོའི་ཁྲོད་དུ་ཕན་བདེའི་གཞི་མ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་འཇོག་གནང་མཛད། 
དེ་རྗེས་སྤྱི་ལོ་ ༡༤༩༨ ནས་ ༡༥༡༨ བར་མི་ལོ་ཉི་ཤུ་རིང་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོར་བཀའ་བརྒྱུད་པ་དང་ས་སྐྱ་བ་སོགས་ལས་སེ་འབྲས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ཞུགས་མི་ཆོག་པའི་གནས་སྟངས་བྱུང་ཞིང། ། སྤྱི་ལོ་ ༡༥༡༨ ལོར་ཕག་གྲུ་སྡེ་སྲིད་ངག་དབང་གྲགས་པས་སྲིད་དབང་བཟུང་པ་ནས་སྔར་ལྟར་ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་དེ་སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ་གྱི་དགེ་འདུན་རྣམས་ཀྱིས་གཙོ་སྐྱོང་གནང་ཡོད། 
སྤྱི་ལོ་་ ༡༦༤༢ ལོར་ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་དབང་བདག་གིར་བཞེས་པ་ནས་ལོ་རེར་ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་སྔར་སྲོལ་ཉམས་མེད་ཐོག་དུས་སྟོན་གྱི་ཆེ་བ་འདེགས་ཆེད་ སྲིད་ཕྱོགས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་སྣ་མང་ཞིག་ཀྱང་སྐབས་བསྟུན་གསར་འཛུགས་གནང༌། སྨོན་ལམ་ཆེན་མོར་མང་ཇ་ཚོགས་ཐེངས་གསུམ་དང། །སྨོན་ལམ་གྱི་འདུས་ཚོགས་དངོས་གཞིར་དགའ་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་ཚོགས་མགོན་དུ་ཕེབས་ཏེ་སྲས་བཅས་རྒྱལ་བའི་སྤྱན་སྔར་མཆོད་སྤྲིན་སྤྲོ་འབུལ་དང་འབྲེལ། མཆོད་བསྟོད་སྨོན་གསུམ་གྱི་རིམ་པ་ཁག་མཛད། ཞོགས་པ་གསུང་རར་དགའ་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་ནས་སྐྱེས་རབས་སོ་བཞི་པའི་གསུང་ཆོས་དང། །དེ་རྗེས་ལྷ་རམས་དགེ་བཤེས་དམ་འཇོག་པ་ནས་ཚད་མ་ལས་འཕྲོས་པའི་བརྒལ་བརྟག་གི་གསུང་ལན་གནང་རྒྱུ་དང༌། གུང་ཚིགས་གྲོལ་བསྟུན་དབུ་ཕར། དགོང་ཇ་གྲོལ་མཚམས་འདུལ་མཛོད་བཅས་ཀྱི་དམ་འཇོག་མཛད་རྒྱུ་དང། །སྐབས་སོ་སོར་གདན་ས་གསུམ་གྱིས་གཙོས་མཁས་མང་ཡོན་ཏན་བྱེ་བས་མངོན་པར་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྒལ་བརྟག་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ལམ་ནས་རྩོད་པའི་གྲགས་པས་ཕྱོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་འགེངས་པ་མཛད། 


 པར་རིས་བར་འཁྱམས། 

 ཟིན་ཐོ་འམ་དཔྱད་གཞི། 

 དཔྱད་གཞིའི་དཀར་ཆག། 
རྒྱ་བོད་ཡིག་རིགས་གཉིས་ཀྱི་ལམ་དུ་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚངས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་བྱང་དང་མཛད་པ་པོ་སུ་ཡིན་གྱི་སྐོར། ལག་བྲིས་ཀྱི་རིགས་དང་དཔེ་ཆའི་དཔར་བསྐྲུན་གྱི་དུས་ཚོད་སོགས་གསལ་བོར་བཀོད་ཡོད།
 [1]《斯大林全集》第十一卷 作者： 斯大林 出版社：北京人民出版社 1985年
 [2]《དེབ་ཐེར་མེས་པོའི་ཞལ་ལུང》མཛད་པ་པོ། ཤིང་བཟའ་སྐལ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན། རྨ་ལྷོ་སོག་རྫོང་གི་དཔེ་རྙིང་ལག་བྲིས་མ། （ཟུར་ལྟའི་མ་ཡིག་དེབ་རྙིང་ཞིག་ཡོད་པར་འདོད་པས་དཔྱད་དགོས་རྒྱུ་འདུག）
 [3]《中国历史》编者：人民教育出版社历史室 出版社：人民教育出版社 2007年
 [4]《原始文化》神话，哲学，宗教，语言，艺术和习俗发展之研究 作者：爱德华•泰勒（1832-1917）英国人类学家 译者：连树声 出版社：广西师范大学出版社 2006年。
 [5]《古代社会》作者：路易斯•亨利•摩尔根（1818-1891）美国著名人类学家 历史学家 出版社：江苏教育出版社
 [6]《ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང》ཆོས་འབྱུང་ཆེན་མོ་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་ལྡེའུ་ཇོ་སྲས་ཀྱིས་མཛད་པ་བཞུགས་སོ། མཛད་པ་པོ། ལྡེའུ་ཇོ་སྲས། པར་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1987ལོ། 
 [7]《མ་ནྀ་བཀའ་འབུམ》མཛད་པ་པོ། ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ།　གཏེར་སྟོན་པ། གྲུབ་ཐོབ་དངོས་གྲུབ་སོགས། པར་སྐྲུན་ཁང་། སེར་གཙུག་ནང་བསྟན་དཔེ་རྙིང་འཚོལ་བསྡུ་ཕྱོགས་སྒྲིག་ཁང་ནས་བསྐྲུན། 
 [8]《བཻ་རོའི་རྣམ་ཐར་འདྲ་འབག་ཆེན་མོ》རྗེ་བཙུན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བཻ་རོ་ཙ་ནའི་རྣམ་ཐར་འདྲ་འབག་ཆེན་མོ། གཏེར་སྟོན་པ་གཡུ་སྒྲ་སྙིང་པོ། པར་སྐྲུན་ཁང་། ཟི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1995 ལོ། 
 [9]《སྲིད་པ་སྤྱི་སྐོང་སྣང་སྲིད་སྤྱི་མདོས》མཛད་པ་པོ། ར་སངས་ཁྲི་ནེ་ཁོད།（དུས་རབས་བརྒྱད་པ）བོན་གྱི་དཔེ་རྙིང་ཕྱོགས་བསྒྲིགས 《ཁུ་བྱུག་སྔོན་མོའི་གསུང་སྙན》ཁྲོད་བསྡུས་ཡོད། སྒྲིག་པ་པོ། མཁར་རྨེའུ་བསམ་གཏན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཉི་ཧོང་གི་མི་རིགས་རིག་པའི་དངོས་མང་བཤམས་མཛོད་ཁང་། 2002 ལོ།
 [10]《སྲིད་པའི་མཛོད་ཕུག》སྲིད་པའི་མཛོད་ཕུགས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་སྒོ་མོའང་ཟེར། གསུངས་པ་པོ། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེ།　གཏེར་སྟོན་པ། གྱེར་མི་ཉི་འོད་དང་རྨ་སྟོན་སྲིད་འཛིན། གཏེར་ཐོན་ལོ། 1108 ལོ། ལག་བྲིས་མ། 
 [11]《ཤ་རིའི་སྒྲ་མདོ》མཛད་པ་པོ་སོགས་མི་གསལ། རྒྱལ་རོང་ཁོག་གི་དཔེ་རྙིང་ལག་བྲིས་མ།
 [12]《གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག》ཞྭ་སེར་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེ་རྗེ་ཙོང་ཁ་བ་ཆེན་པོས་གཙོས་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་རིམ་བྱུང་གི་གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིགས་པའི་ དྲི་མེད་ཟླ་ཤེལ་གཙང་མའི་མེ་ལོང་ཞེས་བྱ་བ། སྒྲིག་པ་པོ། བོད་ལྗོངས་པོ་ཏ་ལ་རིག་དངོས་སྲུང་སྐྱོབ་སོའོ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1990 ལོ།
 [13]《现代印度哲学•人的精神》作者：拉达克里希南 电子版
 [14]《贝多芬语录》作者：贝多芬 电子版
 [15]《འདུལ་བའི་ལེགས་བཤད་སྐལ་བཟང་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ》མཛད་པ་པོ། པ࿄་ཆེན་བདེ་ལེགས་ཉི་མ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2007 ལོ།
 [16]《འདུལ་བའི་ལྒིང་འབུམ་ཆེན་མོ》ལེགས་པར་གསུངས་བའི་དམ་པའི་ཆོས་འདུལ་བའི་ལྒིང་གཞི་དང་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་ལུང་སྡེ་བཞི་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ ཅེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། མཛད་པ་པོ། རྗེ་དགེ་འདུན་གྲུབ། པར་སྐྲུན་ཁང་།　མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1990 ལོ། 
 [17]《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བ་རྣམས་ཀྱི་བྱུང་བ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་ཞེས་བྱ་བ། མཛད་པ་པོ། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1986 ལོ།
 [18]《མུ་ཡེ་པྲ་ཕུད་ཕྱའི་མཐར་ཐུག》བོན་གྱི་དཔེ་རྙིང་ཕྱོགས་བསྒྲིགས《ཁུ་བྱུག་སྔོན་མོའི་གསུང་སྙན》ཁྲོད་བསྡུས་ཡོད། སྒྲིག་པ་པོ། མཁར་རྨེའུ་བསམ་གཏན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཉི་ཧོང་གི་མི་རིགས་རིག་པའི་དངོས་མང་བཤམས་མཛོད་ཁང་། 2002 ལོ།
 [19]《དབུ་ནག་མིའུ་འདྲ་ཆགས》བོན་གྱི་དཔེ་རྙིང་ཕྱོགས་བསྒྲིགས《ཁུ་བྱུག་སྔོན་མོའི་གསུང་སྙན》ཁྲོད་བསྡུས་ཡོད། སྒྲིག་པ་པོ། མཁར་རྨེའུ་བསམ་གཏན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཉི་ཧོང་གི་མི་རིགས་རིག་པའི་དངོས་མང་བཤམས་མཛོད་ཁང་། 2002 ལོ།
 [21]《བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལྔའི་རྣམ་གཞག》མཛད་པ་པོ། བཙུན་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་རིན་ཆེན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1981 ལོ།
 [22]《རིག་གནས་ཀུན་ཤེས་ནས་བདག་མེད་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་དང་དེའི་དོན་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཉུང་གསལ་ཀུན་དགའ》སྟག་ཚང་ལོ་ཙཱ་བ་ཤེས་རབ་རིན་ཆེན་གྱི་གསུང་ རྩོམ་པོད་དང་པོའི་ནང་དུ་བསྡུས་ཡོད། མཛད་པ་པོ། སྟག་ཚང་ལོ་ཙཱ་བ་ཤེས་རབ་རིན་ཆེན། སྒྲིག་པ་པོ། དཔལ་བརྩེགས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་ཞིབ་འཇུག་ཁང་། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་གི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2007 ལོ།
 [23]《ཐ་སྙད་རིག་གནས་ལྔའི་བྱུང་ཚུལ་བློ་གསལ་མགྲིན་རྒྱན》མཛད་པ་པོ། འདར་སྟོད་དགྲ་འདུལ་དབང་པོ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།1988ལོ།
 [24]《རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང》མཛད་པ་པོ། ས་སྐྱ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1981 ལོ། 
 [25]《བཀའ་བརྒྱུད་པའི་བརྒལ་ལན་དང་དྲིས་ལན་ཕྱོགས་བསྒྲིགས》མཛད་པ་པོ། ཀུན་མཁྱེན་རྣམ་གཉིས་སོགས། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2009 ལོ།
 [26]《བྱམས་མ》བྱམས་མ་སྐྱོན་གྱི་འཇིགས་སྐྱོབ་ཅེས་ཀྱང་བྱ། གཏེར་སྟོན་པ། ཁྲོ་ཚང་འབྲུག་ལྷ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་མི་རིགས་ཞིབ་འཇུག་སོའུ་ཡི་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཞིབ་འཇུག་གི་ གློག་དཔར་སྣ་རིང་མ། 
 [27]《བོད་ཡུལ་ལ་མགྲོན་དུ་ཕེབས་པའི་གོ་ལ་གཞན་གྱི་མྱི》རྩོམ་པ་པོ། ལྡོང་ཕྲུག པར་སྐྲུན་ཁང་། གངས་ཅན་པ་ཚོང་འཕྲིན་ཇུས་འགོད་ཞབས་ཞུ་ལྟེ་གནས་ནས་དཔར། 
 [28]《གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནི་བོད་རང་གི་མི་ཞིག་རེད》ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་གསུང་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་སུ་བསྡུས་ཡོད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་གི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་དང་བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྒྲིག་ཁང་གི་མཉམ་འབྲེལ་དཔར་མ། 2009 ལོ།
 [29]《ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང》རྒྱ་བོད་ཆོས་འབྱུང་རྒྱས་པ་ཡང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། ལྡེའུ་ཇོ་སྲས། པར་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1987 ལོ།
 [30]《འཛམ་གླིང་རྒྱས་བཤད》འཛམ་གླིང་ཆེན་པོའི་རྒྱས་བཤད་སྣོད་བཅུད་ཀུན་གསལ་མེ་ ལོང་ཞེས་ཀྱང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། བཙན་པོ་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་བསྟན་འཛིན་འཕྲིན་ལས། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2009 ལོ།
 [31]《图腾崇拜》作者：海通 苏联著名的人类学专家 译者：何星亮 出版社：广西师范大学出版社 2006年。
 [32]《金枝》作者： J•G弗雷泽（1854-1941）英国著名人类学家 民俗学家 译者：张泽石等 出版社：新世纪出版社 2006年
 [33]《ལྟ་བའི་ཕྱོགས་སོ》ལས་ཁྱུང་གི་རུ་སྐོལ་སྐོལ་མདོའི་ལེའུ། མཛད་པ་པོ། ཞང་ཞུང་ཁྲོ་འཕན། ལག་བྲིས་མ།
 [34]《སྲིད་པ་རྒྱུད་ཀྱི་ཁ་བྱང་རྣམ་ཐར་ཆེན་མོ》གཏེར་སྟོན་པ། ཁོད་པོ་བློ་གྲོས་ཐོགས་མེད། གཏེར་ཐོན་ལོ། 1301 ལོ། དཔེ་ཁུངས། ལག་བྲིས་མ། 
 [35]《བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ》གཏེར་སྟོན་པ། གུ་རུ་ཨུ་རྒྱན་གླིང་བ། གཏེར་ཐོན་ལོ། རབ་བྱུང་ལྔ་བ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1986 ལོ།
 [36]《རྒྱལ་གཤེན་ཡ་ངལ་གྱི་གདུང་རབས་ཨུན་ཆེན་ཚངས་པའི་སྒྲ་དབྱངས》མཛད་པ་པོ། ཡང་སྒོམ་མི་འགྱུར་རྒྱལ་མཚན། མཛད་པའི་ལོ་ཚིགས། དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པ། དཔེ་ཁུངས། དབུ་མེད་ཕྱག་བྲིས་མ། 
 [37]《ཡུམ་བུ་བླ་སྒང་གི་དཀར་ཆག་འབྲིང་པོ》མཛད་པ་པོ། ལྕང་གླང་རོལ་བའི་རྡོ་རྗེ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010 ལོ།
 [38]《ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་གནའ་བོའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ》སྒྲིག་པ་པོ། དབང་རྒྱལ་དང་བསོད་ནམས་སྐྱིད་། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1992 ལོ། 
 [39]《ཞང་བོད་བསྟན་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་ལྷ་རྒྱུད་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་མ་བཅོས་གསེར་གྱི་ཡང་ཞུན་ཞེས་བྱ་བ》མཛད་པ་པོ། ཀུན་བཟང་བློ་གྲོས། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2003ལོ།
 [40]《བོན་གྱི་མོ་ཡིག་རྙིང་བ་ཁག་གསུམ》ནི《敦煌吐蕃文书论文》རུ་བསྡུས་ཡོད། 编者：王尧和陈践 出版社：四川人民出版社 1988年
 [41]《དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་གསུང་རྩོམ》པོད་གསུམ་པ། མཛད་པ་པོ། དོན་གྲུབ་རྒྱལ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1997 ལོ།
 [42]《བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ》བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་རྣམ་ཐར་བཀའ་ཆེམས་གསེར་གྱི་འཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ། གཏེར་སྟོན་པ། ཇོ་བོ་ཨ་ཏི་ཤ། གཏེར་ཐོན་ལོ། 1049 ལོ། པར་སྐྲུན་ཁང་།　ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1995 ལོ། 
 [44][46]《ཉང་རལ་ཆོས་འབྱུང》ཆོས་འབྱུང་མེ་ཏོག་སྙིང་པོ་སྦྲང་རྩིའི་བཅུད་ཅེས་ཀྱང་བྱ། མཛད་པ་པོ། ཉང་རལ་ཉི་མ་འོད་ཟེར། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང། 1988 ལོ། 
 [45]《གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་རྒྱུད་འབུམ་གྱི་མ་དཔེ་རྙིང་བ་མི་འདྲ་བ་ཁག་ལྔ》བསྡུ་སྒྲིག་པ། བན་ཤུལ་དཔལ་མཁར་རྒྱལ། དབུ་ཅན་དང་དབུ་མེད་ལག་བྲིས་མ།
 [47]《ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་ཡིག་ཆ་བདམ་བསྒྲིགས》སྒྲིག་པ་པོ། ལུའོ་པིང་ཧྥུན་དང་ཧོང་པུའུ་ཧྥན། པར་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1983 ལོ། 
 [48]《གསོ་རིག་སྨན་གྱི་ཁོག་འབུགས》དཔལ་ལྡན་གསོ་བ་རིག་པའི་ཁོག་འབུགས་ལེགས་བཤད་བཻདཱུཪྻའི་མེ་ལོང་དྲང་སྲོང་དགྱེས་པའི་དགའ་སྟོན་ཡང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ། པར་སྐྲུན་ཁང་། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1982 ལོ། 
 [49]《ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང》རྒྱ་བོད་ཆོས་འབྱུང་རྒྱས་པ་ཡང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། ལྡེའུ་ཇོ་སྲས། པར་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1987 ལོ།
 [50] 《སྔ་རབས་བོད་ཀྱི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་འབེལ་གཏམ་ལུང་གི་སྙིང་བོ》མཛད་པ་པོ། བསྟན་འཛིན་རྣམ་དག དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བལ་ཡུལ་སྨན་རིའི་ཁྲི་བསྟན་ནོར་བུའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། 2005 ལོ།
 [51] 《མི་དམར་མགོ་གསུམ་བཞུགས་པའི་དབུ་ལེགས་སོ》བོན་གྱི་དཔེ་རྙིང་ལག་བྲིས་མ། 
 [52]《བདེན་པ་བོན་གྱི་མཛོད་སྒོ་སྒྲ་འགྲེལ་འཕྲུལ་གྱི་ལྡེ་མིག》 མཛད་པ་པོ། དྲན་པ་ནམ་མཁའ། གཏེར་སྟོན་པ། གྱེར་མི་ཉི་འོད་དང་རྨ་སྟོན་སྲིད་འཛིན། དཔེ་ཁུངས། སྨན་རིའི་ལྕགས་དཔར་སྣ་རིང་མ། 
 [53]《རྒྱལ་ཁམས་རིགས་པས་བསྐོར་བའི་གཏམ་རྒྱུད་གསེར་གྱི་ཐང་མ》མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ་པོད་དང་པོར་བསྡུས་ཡོད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང། 1990 ལོ། 
 [54]《རྦ་བཞེད་ཕྱོགས་བསྒྲིགས》སྒྲིག་པ་པོ། བདེ་སྐྱིད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2009 ལོ།
 [55]《རྒྱལ་རབས་མང་བོའི་ལེགས་བཤད་རྣམ་གྲངས་ཡིད་འཛིན་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ》མཛད་པ་པོ། སྟག་ཚང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་བོ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔར། 2007 ལོ།
 [56]《ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང》རྒྱ་བོད་ཆོས་འབྱུང་རྒྱས་པ་ཡང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། ལྡེའུ་ཇོ་སྲས། པར་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1987 ལོ།
 [57]《རྒྱ་བོད་ཀྱི་ནོར་རྫས་ཀྱི་རིས་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་པའི་དཔྱད་དོན་ཡིད་ཀྱི་འདོད་འཇོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ》བཟོ་རིག་ཉེར་མཁོ་བདམས་བསྒྲིགས་ཞེས་པར་བསྡུས་ཡོད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང། 1990 ལོ། 
 [58]《རྒྱལ་རབས་གསེར་གྱི་ཕྲེང་བ》བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་གསེར་གྱི་ཕྲེང་བར་གྲགས་པ་ལས་མངའ་རིས་སྟོད་མར་ཡུལ་བདག་པོའི་དེབ་ཐེར་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ཀ་ཐོག་རིག་འཛིན་ཚེ་དབང་ནོར་བུའི་གསུང་འབུམ་པོད་གསུམ་པར་བསྡུས་ཡོད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་གི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2006 ལོ།
 [59]《ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས》མཛད་པ་པོ་མི་གསལ། པར་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1987 ལོ། 
 [60]《བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་དང་མཁན་པོ་སློབ་དཔོན་པདྨའི་དུས་མདོ་སྔགས་སོ་སོར་མཛད་པའི་སྦ་བཞེད་ཞབས་བཏགས་མ》མཛད་པ་པོ། སྦ་གསལ་སྣང་། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཟི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1990 ལོ།
 [61]《གུ་རུའི་བཀའ་ཐང་རྒྱས་པ》མཛད་པ་པོ། རིག་འཛིན་རྒོད་ལྡེམ།　དཔེ་ཆའི་ཐོན་ཁུངས། དམངས་ཁྲོད་ལག་བྲིས་མ།《གུ་རུའི་བཀའ་ཐང་དུམ་ཆུང》མཛད་པ་པོ། ཨ་ཡ་བོན་པོ་ལྷ་འབུམ། དཔེ་ཆའི་ཐོན་ཁུངས། དམངས་ཁྲོད་ལག་བྲིས་མ།《སློབ་དཔོན་པདྨ་ཚེ་དབང་རིག་འཛིན་གྱི་རྣམ་ཐར་བོན་ལུགས་མ》བསྡོམས་པས་པོད་བརྒྱད་ཡོད། དཔེ་ཆའི་ཐོན་ཁུངས། དབུ་མེད་ཕྱག་བྲིས་མ། 《གུ་རུའི་བཀའ་ཐང་ས་གཏེར་མ》གཏེར་སྟོན་པ། དུམ་རྒྱ་ཞང་ཁྲོམ། དཔེ་ཆའི་ཐོན་ཁུངས། དམངས་ཁྲོད་ལག་བྲིས་མ་སོགས་སྣ་མི་འདྲ་བ་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོད། 
 [62] 《རྦ་བཞེད་ཕྱོགས་བསྒྲིགས》སྒྲིག་པ་པོ། བདེ་སྐྱིད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2009ལོ།
 [63] [90]《བདུད་འཇོམས་ཆོས་འབྱུང》གངས་ལྗོངས་རྒྱལ་བསྟན་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་ཕྱི་མོ་སྔ་འགྱུར་ཐེག་པའི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་ཚུལ་དག་ཅིང་གསལ་བར་བརྗོད་ པ་ལྷ་དབང་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་བའི་རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་དབྱངས་ཞེས་བྱ་བའང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། བདུད་འཇོམས་འཇིགས་བྲལ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ། དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། 1996 ལོ།
 [64]《དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་བྱུང་ཚུལ་བསྟན་པའི་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་ཆེན》ས་སྐྱའི་ཆོས་འབྱུང་གཅེས་བསྡུས་དེབ་བཞི་བར་བསྡུས་ཡོད། མཛད་པ་པོ། ངོར་ཆེན་དཀོན་མཆོག་ལྷུན་གྲུབ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔར། 2009 ལོ།
 [65]《རྒྱ་ནག་ཆོས་འབྱུང》མཛད་པ་པོ། སོག་པོ་ལོ་ཙཱ་བ་མགོན་པོ་སྐྱབས། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཟི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།1983 ལོ།
 [66]《རྒྱའི་བཙུན་པ་ཧྥ་ཤན་གྱི་རྒྱ་གར་ལམ་ཡིག》བོད་འགྱུར་མ། མཛད་པ་པོ། ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ（334-420）དཔེ་ཁུངས། གློག་རྡུལ་ཡིག་ཚགས། 
 [67] 《ཆེན་པོ་ཐང་གུར་དུས་ཀྱི་རྒྱ་གར་ཞིང་གི་བཀོད་པའི་དཀར་ཆགས》མཛད་པ་པོ། ཞོན་ཙང་། བསྒྱུར་པ་པོ། ཆ་གན་བླ་མ་ཞབས་དྲུང་རྒྱལ་མཚན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཉི་ཧོང་ཨོ་ཐ་ནི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་གློག་དཔར་སྤུས་ལེགས་མ། 2005 ལོ།
 [68] 《大唐西域求法僧传校注》 作者：义净等 出版社：中华书局 1988年
[69]《ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཅིག་ཅར་རིགས་པ་ཡང་དག་ངེས་པ》(顿悟大乘正理决叙) ཧྥ་རན་སིའི་བསྡུ་ཉར་གནང་བའི་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ཁྲོད་བཞུགས་ཡོད། མ་དཔེ་རྒྱ་ཡིག གློག་རྡུལ་དཔེ་ཆ། 
 [70]《ས་སྐྱའི་གདུང་རབས་ངོ་མཚར་བང་མཛོད》མཛད་པ་པོ། ས་སྐྱ་ཨ་མྱེས་ཞབས། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1986 ལོ།
 [71]《ཀྲིན་ཡོན་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་ཐོ་ཡིག》གློག་རྡུལ་དཔེ་ཆ། 
 [72]《ས་སྐྱའི་གསུང་འབུམ》པོད་བཅོ་ལྔ་བར་བསྡུས་ཡོད། སྡེ་དགེ་ཤིང་དཔར། 
 [73]《ལོ་ཙིས་ཧུའུ་མར་བདམས་པ》གློག་རྡུལ་དཔེ་ཆ།
 [74]《ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས》པོད་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་བར་གསལ། དེའི་ཁྲོད་དུ་བསྡུས་པའི་ཐེ་གེའི་རྣམ་ཐར་ཁྲོད་དུ་ཡོད། གློག་རྡུལ་དཔེ་ཆ། 
 [75]《བྱང་ཆུབ་ལམ་རིམ་ཆེན་མོ》མཛད་པ་པོ། རྗེ་བཙུན་བློ་བཟང་གྲགས་པ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2000 ལོ།
 [76]《དབུ་མའི་སྒོམ་རིམ》ཅེས་པ་《རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཀ་མ་ལ་ཤི་ལས་མཛད་པའི་བསྒོམ་རིམ་གསུམ་དང་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་བཅས་ཕྱོགས་སྡེབས་ བཞུགས་སོ》རུ་བསྡུས་ཡོད། མཛད་པ་པོ། ཀ་མ་ལ་ཤི་ལ། པར་སྐྲུན་ཁང་། སེར་གཙུག་ནང་བསྟན་དཔེ་རྙིང་འཚོལ་བསྡུ་ཕྱོགས་སྒྲིག་ཁང་ནས་བསྐྲུན། 
 [77]《སྡོམ་གསུམ་རབ་དབྱེ》སྡོམ་པ་གསུམ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱང་ཟེར། ས་སྐྱའི་དཔེ་ཚོགས་ཀྱི་གྲས་སྡོམ་གསུམ་ཞེས་པར་བསྡུས་ཡོད། མཛད་པ་པོ། ས་པ࿄་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2004 ལོ།
 [78]《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བ་རྣམས་ཀྱི་བྱུང་བ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་ཞེས་བྱ་བ། མཛད་པ་པོ། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1986 ལོ།
 [79]《ཆག་ལོའི་ལམ་ཡིག》ཆག་ལོ་ཙཱ་བ་ཆོས་རྗེ་དཔལ་གྱི་རྣམ་ཐར་ཀྱང་ཟེར། ཁོང་གི་ཡིག་འབྲི་བ་ཆོས་དཔལ་དར་བྱང་གིས་མཛད། ལག་བྲིས་མ། 1981 ལོ། 
 [80]《藏传佛教中观哲学》作者：伊丽莎白•纳珀 出版社：中国人民大学出版社 2006年
 [81]《རྒྱ་ནག་ཧྭ་ཤང་གི་བྱུང་ཚུལ་གྲུབ་མཐའི་ཕྱོགས་སྔ་དང་བཅས་པའི་ས་བོན་ཙམ་སྨོས་པ་ཡིད་ཀྱི་དྲི་མ་དྭངས་བྱེད་དགེ་བའི་ཆུ་རྒྱུན》ཀ་ཐོག་རིག་འཛིན་ཚེ་དབང་ནོར་བུའི་གསུང་འབུམ་པོད་གཉིས་པར་བསྡུས་ཡོད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2006 ལོ།
 [82] 《ཆོས་འབྱུང་དཔག་བསམ་ལྗོན་བཟང》མཛད་པ་པོ། སུམ་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་འབྱོར། དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། 1992 ལོ།
 [83]《སྨན་དཔྱད་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོ》སྨན་དཔྱད་སོ་མ་ར་ཛའང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ། བསྒྱུར་པ་པོ། ཧྭ་ཤང་མ་ཧྭ་ཡ་ན་དང་བཻ་རོ་ཙ་ན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1985 ལོ།
 [84][85][86]《དེབ་ཐེར་དམར་པོ་གསར་མ》རུ་བསྟན་བཅོས་དེ་གསུམ་བསྡུས་ཡོད། མཛད་པ་པོ། པ࿄་ཆེན་བསོད་ནམས་གྲགས་པ། པར་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1982 ལོ། 
 [87] 《ས་སྐྱ་པ࿄་ཊི་ཏ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་གསུང་རྩོམ་ལྒིགས་བམ་པོད་གསུམ་པ》ལས་སྐྱེས་སུ་དམ་པ་རྣམས་ལ་སྤྲིང་བའི་ཡི་གེ་རུ་འཁོད་ཡོད། མཛད་པ་པོ། ས་སྐྱ་པ࿄་ཊི་ཏ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན། པར་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང། 1992 ལོ།
 [88]《ཀ་དཔེ་རྩ་བའི་སྡོམ》སྣ་རིང་ལག་བྲིས་མ། 
 [89] 《བོད་ཀྱི་སེར་མོ་བའི་ཆོས་རྩོད་ལོ་རྒྱུས》རྩོམ་པ་པོ། སྒྲེ་མེ་བེད། ཧྥ་རན་སི་ནས་དཔར་སྐྲུན་བྱས། 1952 ལོ། 
 [91]《བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་སྐོར་བཤད་པ》དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་གསུང་རྩོམ་དུ་བསྡུས་ཡོད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།　ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1997ལོ།
 [92]《ཧྥེ་ཨར་པ་ཧི་ཡི་ཆོས་སྲིད་ལྟ་ཚུལ》འགའ་ཤས་བདག་གི་ཟིན་བྲིས་ལས་བཤུས་ཤིང་དེབ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཐོར་བཏུས་ཡིན་པས་དཔེ་སྐྲུན་གནས་ཚུལ་སོགས་ཞིབ་པ་ འགོད་མ་ཐུབ།
 [93]《བོད་རིགས་གཞོན་ནུ་རྣམས་ལ་གྲོས་སུ་འདེབས་པ་གཟི་ཡི་ཕྲེང་བ》མཛད་པ་པོ། ནམ་མཁའ་ནོར་བུ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཟི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1989 ལོ།
 [94] [116]《ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་དང་བོད་རིག་པའི་འཕེལ་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ》རྩོམ་པ་པོ། རྨེ་སྤྲུལ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ། དཔེ་ཆའི་ཐོན་ཁུངས། ལྕགས་དཔར་དེབ་གཟུགས། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་སོགས་མི་གསལ།
 [95]《吐蕃政教关系史》作者：石硕 出版社：四川出版集团和四川人民出版社 2004年
 [96]《མཁས་དབང་བོན་བརྒྱ་རིན་པོ་ཆེའི་བསྟན་རྩིས་དང་དཔྱད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས》 མཛད་པ་པོ། བོན་བརྒྱ་དགེ་ལེགས་ལྷུན་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2009ལོ། 
 [97]《ང་ཚོ་སད་རན》རྩོམ་པ་པོ། སྒོ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2007 ལོ། 
 [98]《ཆོས་འབྱུང་འབེལ་གཏམ་ཉུང་ངུ》མཛད་པ་པོ། རྫ་དཔལ་སྤྲུལ་ཨོ་རྒྱན་འཇིགས་མེད་ཆོས་ཀྱི་དབང་པོ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1988ལོ། 
 [99]《青藏高原的历史与文明》作者：石硕 出版社：中国藏学出版社 2007年
 [100]《ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་རིང་ཆོས་མི་སྣུབ་པའི་ཕྱིར་རྗེ་བློན་མནས་བསྒག་པའི་བཀའ་གཙིགས་ཡི་གེ་གཉིས་པ》བོད་ཀྱི་བརྡ་རྙིང་ཡིག་ཆ་བདམས་བསྒྲིགས་ཞེས་པར་བསྡུས་ཡོད། སྒྲིག་པ་པོ། གཉའ་གོང་དཀོན་མཆོག་ཚེ་བརྟན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1995 ལོ།
 [101]《军事学是什么》作者：任向群等著 出版社：北京大学出版社 2009 年
 [102]《战争论》出版社：商务印书馆 1964 年
 [103]《毛泽东选集》作者：毛泽东 出版社：人民出版社 1991年
 [104]《文明的毁灭与孕育梷深刻影响人类社会的60次重大战争》作者：李庆山 出版社：中国青年出版社 2008年
 [105]《中国西藏地方货币》作者：曹刚 出版社 四川民族出版社 1999年
 [106]《ས་ཡི་སྙིང་བོ་འཁོར་ལོ་བཅུ་བའི་མདོ》སྡེ་དགེ་བཀའ་འགྱུར་ཁྲོད་བཞུགས་ཡོད།
 [107]《འཕགས་པ་གསེར་འོད་དམ་པའི་མདོ》འཕགས་པ་གསེར་འོད་དམ་པ་མདོ་སྡེའི་དབང་བོའི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་བཞུགས་སོ། དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1989ལོ།
 [108]《མདོ་སྡེ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག》འགྱུར་བྱང་མེད། སྡེ་དགེ་བཀའ་འགྱུར་གྱི་མདོ་མང་ཟ་འ་ཡ་ར་བཅས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་བཞུགས་ཡོད།
 [109]《བྱང་སེམས་སྤྱོད་ཡུལ་ཐབས་ཀྱི་ཡུལ་ལས་རྣམ་པར་འཕྲུལ་བ་བསྟན་པའི་མདོ》པ࿄་ ཊི་ཏ་པྲཱཛྙྲཝརྨ་དང་ལོ་ཙཱ་བ་བན་དེ་ཡེ་ཤེས་སྡེ་སོགས་པས་བསྒྱུར། སྡེ་དགེ་བཀའ་འགྱུར་ཁྲོད་བཞུགས་ཡོད།
 [110]《ཀླུ་ཡི་རྒྱལ་པོ་རྔ་སྒྲའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཤོ་ལོ་ཀ་བརྒྱ་བ》འགྱུར་བྱང་མེད། སྡེ་དགེ་བཀའ་འགྱུར་མདོ་མང་ལ་ཁྲོད་བཞུགས་ཡོད།
 [111]《ལེགས་པར་བཤད་པ་རིན་པོ་ཆེ་གཏེར་དང་འགྲེལ་བ་བཞུགས་སོ》བོད་ཀྱི་ཕལ་སྐད་ལ་ས་སྐྱ་ལེགས་བཤད་ཅེས་གྲགས་ཆེ། རྩ་བ་མཛད་པ་པོ། ས་སྐྱ་པ࿄་ཊི་ཏ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན། དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1982ལོ། 
 [112] 《བདུད་འཇོམས་ཆོས་འབྱུང》གངས་ལྗོངས་རྒྱལ་བསྟན་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་ཕྱི་མོ་སྔ་འགྱུར་ཐེག་པའི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་ཚུལ་དག་ཅིང་གསལ་བར་བརྗོད་ པ་ལྷ་དབང་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་བའི་རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་དབྱངས་ཞེས་བྱ་བའང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། བདུད་འཇོམས་འཇིགས་བྲལ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ། དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། 1996ལོ།
 [113]《ལྷ་བླ་མ་ཡེ་ཤེས་འོད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་རྒྱས་པ་བཞུགས་སོ》མཛད་པ་པོ། གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན། ལག་བྲིས་མ།
 [114]《人类的生存哲学》主编：英炜 出版社；中华工商联合出版社 2007年
 [115]《གྲུབ་མཐའི་སྐོར་གྱི་རྣམ་བཤད》མཁས་དབང་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་འབུམ་དུ་བསྡུས་ཡོད། མཛད་པ་པོ། དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས། སྒྲིག་པ་པོ། རྣམ་རྒྱལ་ར་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2004 ལོ།
 [117]《历史哲学》作者：黑格尔 出版社：商务印书馆2007年
 [118]《རྒྱལ་སྡེ་སྐར་ཆུང་ལྷ་ཁང་གི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ》བོད་ཀྱི་བརྡ་རྙིང་ཡིག་ཆ་བདམས་བསྒྲིགས་ཞེས་པར་བསྡུས་ཡོད། སྒྲིག་པ་པོ། གཉའ་གོང་དཀོན་མཆོག་ཚེ་བརྟན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1995ལོ།
 [119]《房龙讲述历史的故事》作者：亨德里克•威蒹•房龙 译者：黄拥 出版社：中国广播电视出版社 2005年
 [120]《བསྐལ་བའི་གཏམ་ལྒིང་དམར་ལྡང་མ》རྩོམ་པ་པོ། འབྲོང་བུ་ཚེ་རིང་རྡོ་རྗེ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2002 ལོ།
 [121]《འཛམ་གླིང་མཐའ་དབུས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཉེར་མཁོའི་སྣང་བ》མཛད་པ་པོ། དབྲ་སྟོན་སྐལ་བཟང་རྒྱལ་མཚན། དཔེ་ཁུངས། ཤིང་དཔར་ལྒིགས་བམ། 
 [122]《སྔ་རབས་བོད་ཀྱི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་འབེལ་གཏམ་ལུང་གི་སྙིང་བོ》མཛད་པ་པོ། བསྟན་འཛིན་རྣམ་དག དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བལ་ཡུལ་སྨན་རིའི་ཁྲི་བསྟན་ནོར་བུའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། 2005 ལོ།
 [123][124]《འཛམ་གླིང་གངས་རྒྱལ་ཏི་སེའི་དཀར་ཆག་ཚངས་དབྱངས་ཡིད་འཕྲོག》མཛད་པ་པོ། གྲུབ་དབང་བསྟན་འཛིན་རིན་རྒྱན། དཔེ་ཁུངས། དབུ་མེད་ཕྱག་བྲིས་མར་གསལ།
 [125]《གནའ་བོའི་ཞང་ཞུང་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་འཇུག་ཡུལ་ལ་དཔྱད་པ》དཔྱད་རྩོམ་ཆ་ཚང་བཀོད་ཐུབ་མེད། རྩོམ་པ་པོ། བན་ཤུལ་དཔལ་མཁར་རྒྱལ། རྩོམ་ཁུངས། བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག་དེབ་གསུམ་པ། དཔར་བསྐྲུན་ལོ། 2009 ལོ།
 [126]《རྒྱལ་རབས་བོན་གྱི་འབྱུང་གནས》མཛད་པ་པོ། ཁྱུང་པོ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན། དཔེ་ཁུངས། དབུ་ཅན་ལག་བྲིས་སྣ་རིང་མ།
[127]《སྒྲུང་ལྡེའུ་བོན་གསུམ་གྱི་གཏམ》མཛད་པ་པོ། ནམ་མཁའ་ནོར་བུ། མཁས་དབང་ནམ་མཁའ་ནོར་བུའི་གསུང་དུ་བསྡུས་ཡོད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1994 ལོ།
 [128]《世界文明史年表》主编：沈坚 出版社：上海古籍出版社 2000年
 [129] 《难以置信》 苏三 著 2006年出版社：花成出版社出版2006年 196-207页
 [130]《མདོ་དྲི་མེད་གཟི་བརྗིད》པོད་བཅུ་གཉིས། སྙན་རྒྱུད་འགོད་པ་པོ། ཁྱུང་པོ་བློ་ལྡན་སྙིང་པོ།（དུས་རབས་བཅུ་བ）དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། 2000 ལོ། 
 [131]《མདོ་གཟེར་མིག》གཏེར་སྟོན་པ། དྲང་རྗེ་བཙུན་པ་གསེར་མིག དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1996 ལོ།
 [132]《མདོ་འདུས》ལྷ་ཡི་བོན་མདོ་འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ། གཏེར་སྟོན་པ། ཨ་ཙ་ར་མི་གཉིས་ཞེས་པ་ལས་མིང་མ་གསལ། དཔེ་ཁུངས། ལག་བྲིས་མ། 
 [133]《ཐུའུ་བཀྭན་གྲུབ་མཐའ》གྲུབ་མཐའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁུངས་དང་འདོད་ཚུལ་སྟོན་པ་ལེགས་བཤད་ཤེལ་དཀར་མེ་ལོང་ཞེས་བྱ་བ། མཛད་པ་པོ། ཐུའུ་བཀྭན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1984 ལོ། 
 [134]《ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་ཊྭཱྃཀྐ་བཞུགས་སོ》དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཐེག་པ་མཆོག་གི་དམ་པའི་ཆོས་རིན་ཆེན་དྲི་མ་མེད་པ་ཐེག་མ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། རྒྱལ་ཚབ་དར་མ་རིན་ཆེན། རྒྱལ་ཚབ་རྗེ་ཡི་གསུང་འབུམ་ག་པར་བསྡུས་ཡོད། ཤིང་དཔར་མ།
 [135]《རྗེ་བཙུན་རེད་མདའ་བ་གཞོན་ནུ་བློ་གྲོས་ཞབས་ཀྱི་གསུང་འབུམ་པོད་གསུམ་པ》 རུ་རྒྱུད་བླའི་དོན་བསྡུས་བསྡུས་ཡོད། སྒྲིག་པ་པོ། ས་སྐྱའི་དཔེ་རྙིང་བསྡུ་སྒྲིག་ཁང་། པར་ཁང་སོགས་མི་གསལ།
 [136]《ཡུམ་གསུམ་གནོད་འཇོམས》མཛད་པ་པོ། དབྱིག་གཉེན། དོགས་པ་ཡོད། དཔལ་ལྡན་ཇོ་ནང་བའི་དཔེ་ཚོགས་སུ་བསྡུས་ཡོད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། 2009ལོ།
 [137]《དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྙིང་བོའི་མདོ》རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཤཱཀྱ་པྲ་བྷ་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་བན་དེ་ཡེ་ཤེས་སྡེས་བསྒྱུར་ཅིང་སྐད་གསར་བཅད་ཀྱིས་བཅོས་པ། སྡེ་དགེའི་བཀའ་འགྱུར་མདོ་མང་ཞའི་ཁོངས་སུ་བསྡུས་ཡོད།
 [138]《ལེགས་བཤད་གསེར་ཕྲེང》ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་འགྲེལ་བ་དང་བཅས་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལེགས་བཤད་ གསེར་གྱི་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ། མཛད་པ་པོ། རྗེ་བཙུན་བློ་བཟང་གྲགས་པ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1986 ལོ། 
 [139]《དྲང་ངེས་ལེགས་བཤད་སྙིང་བོ》དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་བཤད་སྙིང་བོ་ཞེས་བྱ་བ། མཛད་པ་པོ། རྗེ་བཙུན་བློ་བཟང་གྲགས་པ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། སེར་གཙུག་ནང་བསྟན་དཔེ་རྙིང་འཚོལ་བསྡུ་ཕྱོགས་སྒྲིག་ཁང་ནས་བསྐྲུན། 
 [140]《གྲུབ་མཐའི་སྐོར་གྱི་རྣམ་བཤད》མཁས་དབང་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་འབུམ་དུ་བསྡུས་ཡོད། མཛད་པ་པོ། དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས། སྒྲིག་པ་པོ། རྣམ་རྒྱལ་ར་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2004 ལོ།
 [141][142]《དཔལ་ལྡན་ཇོ་ནང་བའི་དཔེ་ཚོགས》དུ་བསྡུས་ཡོད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། 2009 ལོ།
 [143]《རྒྱུ་འབྲས་ཐེག་པ་མཆོག་གི་གནས་ལུགས་ཟབ་མོའི་དོན་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཇོ་ནང་པ་ཆེན་པོའི་རིང་ལུགས་འཇིགས་མེད་གདོང་ལྔའི་ང་རོ》ཇོ་ནང་ཆོས་འབྱུང་དང་རྗེ་ཇོ་ནང་ པ་ཆེན་པོའི་རིང་ལུགས་བཞུགས་སོ་ཞེས་པར་བསྡུས་ཡོད། མཛད་པ་པོ། ངག་དབང་ཡོན་ཏན་བཟང་པོ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2000 ལོ།
 [144]《ལོ་ཙཱ་བ་རིན་ཆེན་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར》ལོ་ཙཱ་བ་རིན་ཆེན་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་འབྲིང་པོ་དཀའ་སྤྱད་སྒྲོན་མ་ཤེལ་ཕྲེང་ལུ་གུ་རྒྱུད་ཅེས་ཀྱང་བྱ། མཛད་པ་པོ། གུ་གེ་ཁྱི་ཐང་བ། ལག་བྲིས་མ། 
 [145] [156]《ཆེན་པོ་ཐང་གུར་དུས་ཀྱི་རྒྱ་གར་ཞིང་གི་བཀོད་པའི་དཀར་ཆགས》 མཛད་པ་པོ། ཞོན་ཙང་། བསྒྱུར་པ་པོ། ཆ་གན་བླ་མ་ཞབས་དྲུང་རྒྱལ་མཚན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཉི་ཧོང་ཨོ་ཐ་ནི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་གློག་དཔར་སྤུས་ལེགས་མ། 2005 ལོ།
 [146]《唐 •吐蕃•大食政治关系史》 作者：王小捕 出版社：中国人民大学出版社 2009年
 [147]《法苑珠林》 作者：释道世（唐） 120卷 出版社：扬州，江苏广陵古籍刻印社（影印） 1990年
 [148]《རྗེ་མར་ལུང་བ་བྱང་ཆུབ་སེང་གེའི་རྣམ་ཐར》ཐོན་ཀུན་དགའ་རིན་ཆེན་དང་བྱང་ཆུབ་འབུམ་གཉིས་ཀྱིས་བརྩམས། སྣ་ཐུང་ལག་བྲིས་མ།
 [149]《གྲུབ་ཆེན་ཨུ་རྒྱན་པའི་རྣམ་ཐར》གྲུབ་ཆེན་ཨུ་རྒྱན་པའི་རྒྱ་གར་ལམ་ཡིག་ཀྱང་ཟེར། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང། 1997 ལོ། 
 [150]《ཤམ་བྷ་ལའི་རྣམ་བཤད》 གྲུབ་པའི་གནས་མཆོག་ཤམ་བྷ་ལའི་རྣམ་བཤད་འཕགས་ཡུལ་གྱི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་ངོ་མཚར་བྱེ་བའི་འབྱུང་གནས་ཞེས་བྱ་བ། བཙན་པོ་ནོ་མོ་ཧན་གྱི་དོགས་ལན་ཀྱང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། པ࿄་ཆེན་དཔལ་ལྡན་བསྟན་པའི་ཉི་མ། པཎ་ཆེན་དྲུག་པ་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་བསྟན་པའི་ཉི་མའི་གསུང་འབུམ（ཉ）བའི་ནང་དུ་ཡོད། 
 [151][154]《ཁྱུང་ཕོའི་རྒྱལ་རྒྱུད་ཤེལ་དཀར་མེ་ལོང་ཞེས་བྱ་བའི་དབུ་ཕྱོགས་བཞུགས》ཉར་ཚགས་གནང་མཁན། ཚེ་དབང་རྒྱལ་མཚན། དཔར་སྒྲིག་པ། ལི་ཤུ་སྤྲུལ་སྐུ་གཤེན་རྒྱལ་བསྟན་འཛིན། དཔེ་ཁུངས། ཁྲོ་ཆེན་རྒྱལ་པོའི་ཡིག་ཚངས།
 [152]《གྲུབ་མཐའ་རྒྱན་གྱི་མེ་ཏོག》བཅོམ་ལྡན་རིག་པའི་རལ་གྲི（1127-1250）ཡིས་བརྩམས། ལག་བྲིས་མ།
 [153]《ཡི་གེ་ཡིད་ཆེས་གསུམ་ལྡན》སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་པདྨ་འབྱུང་གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་བ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཡི་གེ་ཡིད་ཆེས་གསུམ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ། རྣམ་ཐར་རྒྱ་ལུགས་མའང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། ཏཱ་ར་ནཱ་ཐ། ཉང་ཉི་མ་འོད་ཟེར་གྱིས་གཏེར་ནས་བཏོན་པའི་སློབ་དཔོན་པདྨའི་རྣམ་ཐར་ཟངས་གླིང་མར་བསྡུས་ཡོད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1989 ལོ། 
 [155]《དེབ་ཐེར་དཀར་པོ》མཛད་པ་པོ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ། མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ་པོད་གསུམ་པར་བསྡུས་ཡོད། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང། 1990 ལོ། 
 [157]《大唐西域记》注释：姚世珠 出版社：中央民族学院科研处 1984年
 [158][160]《བསྟན་རྩིས་ཀུན་ལས་བཏུས་པ》མཉམ་མེད་ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་བོ་འདས་འཁྲུངས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་གཙོར་གྱུར་པའི་བསྟན་རྩིས་སུམ་སྟོང་ཙམ་གྱི་རེའུ་མིག་གི་རྣམ་གཞག་ མཐོང་ཚད་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ཡང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1982 ལོ། 
 [159]《ལི་ཡུལ་ནས་རྙེད་པའི་བོད་ཀྱི་ཁྲམ་ཤིང་གི་ཡི་གེ》སྒྲིག་པ་པོ། དབང་རྒྱལ་དང་བསོས་ནམས་སྐྱིད་གཉིས་ཡིན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། རིག་རྫས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་ནས་དཔར་བསྐྲུན་བྱས། 1986 ལོ།
 [161]《འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད》དཔལ་ལྷ་བཙན་པོ་ལྷ་བཙུན་པ་བྱང་ཆུབ་འོད་ཀྱི་བཀས་རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་དགེ་བསྙེན་ཆེན་པོ་ཀུ་渡་ལ་ར་ཤ་དང་སྒྲ་བསྒྱུར་ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་ཤཱཀྱ་བློ་གྲོས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ལགས། ཞོལ་བཀའ་འགྱུར། རྒྱུད་ཀྱི་སྡེ་ཚན་（པོད་ཐ）པར་བསྡུས་ཡོད།
 [162] MAHAYANA SUTRA SAMGRAHA PART II EDITED BY DR SITANSUSEKHAAR BAGCHI PUBISHED BY MITHILA INSITUTE ，DARBHANGA 1964
 [163]《སྔ་རབས་བོད་ཀྱི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་འབེལ་གཏམ་ལུང་གི་སྙིང་བོ》མཛད་པ་པོ། བསྟན་འཛིན་རྣམ་དག དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བལ་ཡུལ་སྨན་རིའི་ཁྲི་བསྟན་ནོར་བུའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། 2005 ལོ།
 [164]《རྒྱལ་རོང་ལོ་རྒྱུས་རབ་གསལ་མེ་ལོང》མཛད་པ་པོ། རྒྱལ་རོང་བྲག་བར་དཔལ་ལྡན། སྒྲིག་པ་པོ། སྲིད་གྲོས་འབར་ཁམས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང། དཔར་སྐྲུན་ལོ། 2002 ལོ། 
 [165]《ཞང་བོད་གནའ་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནོར་བུའི་མེ་ལོང》མཛད་པ་པོ། ནམ་མཁའ་ནོར་བུ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཟི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1990 ལོ།
 [166]《བོད་ཀྱི་བརྡ་རྙིང་ཡིག་ཆ་བདམས་བསྒྲིགས》སྒྲིག་པ་པོ། གཉའ་གོང་དཀོན་མཆོག་ཚེ་བརྟན། དཔར་བསྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། 1995 ལོ། 
 [167]《ལེགས་བཤད་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་མཛོད》མཛད་པ་པོ། ཤར་རྫ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་མཚན། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། 1985 ལོ།
 [168]《སྐད་ཡིག་དང་སློབ་གསོ》མཁས་དབང་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་འབུམ་དུ་བསྡུས་ཡོད། མཛད་པ་པོ། དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས། སྒྲིག་པ་པོ། རྣམ་རྒྱལ་ར་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2004 ལོ།
 [169]《བོད་ཀྱི་གནའ་བོའི་ས་དབྱིབས་བྲིས་ཚུལ་གཉིས》རྩོམ་པ་པོ། ཀུ་མེ་ལེ་ཀུ་ཙེ་ནེ་སོབ། རྩོམ་ཁུངས། སུའུ་ལེན་རིག་གཞུང་དེབ་ཕྲེང་། འདོན་ཐེངས་གཉིས་པའི་ཨང་བདུན་པ། 1970 ལོ།
 [170]《བོད་ཆགས་ཚུལ་གྱི་ས་དགྲ་སྲིན་མོ་གན་རྐྱལ་དུ་ཉལ་བ་ལྟ་བུའི་ཁ་གནོན་བྱས་པའི་དཔེ་རིས་གསལ་བའི་ཞལ་ཐང་ལ་རྟོག་ཞིབ་ལམ་ཙམ་བྱས་པ》དཔྱད་རྩོམ། རྩོམ་པ་པོ། ཨའོ་གྲའོ་ཀུས། བོད་ལྗོངས་སྒྱུ་རྩལ་ཞིབ་འཇུག་ཅེས་པར་བསྡུས་ཡོད། 1993 ལོ།
 [171]《མངའ་རིས་རྒྱལ་རབས》མཛད་པ་པོ། གུ་གེ་མཁན་ཆེན་ངག་དབང་གྲགས་པ། དཔེ་ཁུངས། ཐོ་ལིང་དཔལ་དཔེ་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ལོ། ༡༠༠༠འཁོར་བའི་རྗེས་དྲན་མཛད་སྒོའི་གོ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་གིས་དཔར་བསྐྲུན་ཞུས་པའོ། །
 [172]《དེབ་ཐེར་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས》གངས་ཅན་ཡུལ་གྱི་ས་ལ་སྤྱོད་པའི་མཐོ་རིས་རྒྱལ་བློན་གཙོ་བོར་བརྗོད་པའི་དེབ་ཐེར་རྫོགས་ལྡན་གཞོན་ནུའི་དགའ་སྟོན་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར། མཛད་པ་པོ། རྒྱལ་དབང་ལྔ་བ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། 1988 ལོ།
 [173] 《藏学文史故事十五讲》 作者：马丽华 出版社：中国藏学出版社 2009年
 [174]《སྔོན་གྱི་གཏམ་མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ》བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་ཁག་ལྔ་ཞེས་པར་བསྡུས་ཡོད། མཛད་པ་པོ། ནེལ་བ་པ࿄་ཊི་ཏ་གྲགས་པ་སྨོན་ལམ་བློ་གྲོས། དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང། 1990 ལོ། 
 [175]《རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང》མཛད་པ་པོ། ས་སྐྱ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན། དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་། 1990 ལོ།

 ད་དུང་གཟིགས། 
 ཕྱི་ཕྱོགས་དྲ་མཐུད། 

Category:གྲོང་ཁྱེར།
Category:ས་ཁམས།
Category:ཁོར་ཡུག
Category:དབུས་གཙང་།