လုပ်ꩻမွုန်းဒွုမ်ယာ

၁။    ကောင်လောင်းဆောင်ႏခြာ        
       ကလုပ်ꩻယာသား
       ယံထွာသညာႏ
       တဲမ်းနယ်ဗာႏ ။
၂။    သီကလုပ်ꩻယာ
       ကောင်ဆောင်ႏခြာနဝ်ꩻ
       နေင်ႏအာညဆွာꩻ
       တမွိုꩻမာꩻလဲဉ်း
       ထူꩻချာꩻမုꩻယို
       အဝ်ႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ ။
၃။    မီႏရော့ꩻတဖြာꩻ
       မာႏတရျာꩻတဲင်
       ယဖြာꩻစွယ်ꩻအီ
       ယဟန်ႏသီလွဉ်ꩻ
       ခမ်းထီမဉ်ꩻကုဲင်
       တကားမုဲင်ꩻ ။
 ၄။   သေင်ႏဝါႏတနွိုင်
       ထပ်ထပ်ထွိုင်လဲ့
       ထွားမွိုင်ယိုခါ
       ကြေင်းစွစ်ꩻအာလဲဉ်း
       မာꩻငါတွိုႏဆုဲင်ꩻ
       အီႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ ။
၅။    မာꩻလမ်းမာꩻပါႏ
       သေင်ႏတွမ်ႏဝါႏယို
       ထွာဒျာႏအထျꩻ
       သုံꩻတွိုင်ꩻလꩻလဲ့
       ခွ၀ꩻယားကုဲင်
       ၀ွစ်ထိုꩻလဲဉ်း ။
၆။    သေင်ႏဝါႏလို့စူꩻ
       တနီꩻသူꩻနဝ်ꩻ
       ရပ်ဖူꩻဒုံကို
       လိုꩻသီးယိုတာႏ
       လမ်းပါႏမီႏမာꩻ
       ယပ်ꩻတဝ်းနဲ့ ။
၇။   လွိုဒွိုန်းလမ်းပါႏ
      သိုႏစို့ꩻတာႏလဲ့
      ယပ်ꩻဒျာႏနေနေ
      မွေးတဝ်းနဲ့  ။
၈။   သေင်ႏဝါႏသီးမျိုꩻ
       ထွိုင်ႏလို့ထိုꩻနဝ်ꩻ
       ထီရိုꩻသေ့ꩻပါ
       မွေးတဝ်းနဲ့  ။
၉။    နီစွိုးနီခွိုꩻ
       ပအို၀်ႏမျိုꩻဟွေး
       အငိုꩻတန်ႏငါႏ
       ရိုꩻစွဉ်ႏဒျာႏယဝ်း
       စွူႏရာႏကဝ်ႏတုဲင်
       မဉ်ꩻတကုဲင်ယို
       ဆို့ꩻရိုꩻမွုန်းဒွုမ်
       အွဉ်ႏထွူခန်း ။
၁၀။  အငိုꩻအဲဉ်ထဝ်း
       ခန်ထိုတဝ်းလဲ့
       လွစ်င၀်းဒေါ့ꩻနယ်ꩻ
       မျိုꩻရော်ꩻရယ်ꩻယို
       သꩻစွယ်ꩻကျံႏထုမ်ႏ
       ဆို့ꩻရုဲင်သွော့ ။
၁၁။  တွမ်ႏနီရပ်ရာႏ
       ခြံဟံႏယာႏယို
       ခ၀်းဒါႏကရိုꩻ
       စာလꩻငိုꩻစား
       ဗာႏမျိုꩻဗေဟံႏ
       ကျံႏဆို့ꩻသွော့ ။
၁၂။  နေင်းတွမ်ႏသေင်ႏရာႏ
       အမျိုꩻရာႏစား
       မောက်ꩻဖါးမောက်ꩻဝန်
       မွူးတန်ထော့ပတ်
      ခ၀်းအပ်မျိုꩻယို
      ကျံႏဆို့ꩻသွော့ ။
ဗွောင်နယ်ဖေႏ အဓိပ္ပါယ်ႏလုဲင်း

         ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏကဗျာယို သွဉ်တဲမ်းကဗျာသားသီး ဖေႏကထွာအထောက်အပံ့နဝ်ꩻ ခွေသွဉ်းအီႏဖြုဲင်ꩻနယ်ဖေႏ အဓိပ္ပါယ်ႏယိုသွူ ။
ကဗျာမဉ်ꩻ

          ကဗျာတပုဒ်ယို အမဉ်ꩻနဝ်ꩻ အရေꩻတန်နေနေသွူ၊ နီကဖေႏဒါႏ ကဗျာမဉ်ꩻယို မဉ်ႏဒို့ꩻတခြို့နွောင်ꩻလို့ ကဗျာတပုဒ်လွုမ်းနဝ်ꩻမꩻ၊ မဉ်ႏပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ ကဗျာတပုဒ်လွုမ်းနဝ်ꩻမꩻ၊ မဉ်ႏသေန်ႏလျောႏဆဲင်ႏသော့ꩻ တွမ်ႏကဗျာတပုဒ်လွုမ်းနဝ်ꩻမꩻ ရိုꩻဗာႏ ကဗျာမဉ်ꩻမဲဉ်ႏသွူ ။
          နဝ်ꩻမဉ်ႏတမွေးတဝ်း၊ မဝ်ႏပွိုင်းဝွို့ဒျာႏ တခီႏတခဝ်လွုမ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ ပွိုင်းဝွို့တဝ်းတစိꩻစိꩻလဲ့နဝ်ꩻ ကဗျာမဉ်ꩻမဲဉ်ႏတဝ်း ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ ။
          ခွေသွဉ်းကဗျာချာယိုနဝ်ꩻ ဖေႏခါꩻအမဉ်ꩻ " လုပ်ꩻမွုန်းဒွုမ်ယာ " နုဲင်းနဝ်ꩻ ။
          ကဗျာယိုအမဉ်ꩻနဝ်ꩻ လꩻနွောင်ꩻ " လုပ်ꩻမွုန်းဒွုမ်ယာ " တစွိုးလွုမ်ꩻနဲ့၊ အလင်ဖေႏခရာႏ အဲဉ်ထဝ်းဒွုမ်နဲ့ မီႏရီနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြေႏဗာႏနုဲင်းန၀်ꩻ ။
         " ဆို့ꩻရုဲင်မွုန်းဒွုမ် " " ခဝ်းအပ်မျိုꩻယို ကျံႏဆို့ꩻသွော့ " " ဟံႏဓာတ်တဲ့ꩻရာꩻ ကျံႏဆို့ꩻသွော့ " စတဲင်အမဉ်ꩻဖုံႏယိုလဲ့ ဖေႏနွောင်ꩻဒျာႏသွူ ။
ကဗျာတပွိုက်စီႏ အဓိပ္ပါယ်ႏဖြုဲင်ꩻ

          ခွေသွဉ်းကဗျာယို တပွိုက်စီႏ ကသော့ꩻဖေႏဗာႏ နံပါတ်စဲဉ်ႏနဝ်ꩻ ဖြုဲင်ꩻနယ်အဓိပ္ပါယ်ႏ ဖေႏကသျင်ꩻတွော့ꩻ သော့ꩻဒျာႏ၊ မီႏအဝ်ႏလိုႏဖြုဲင်ꩻတဝ်း အဓိပ္ပါယ်ႏန၀်ꩻ နံပါတ်စဲဉ်ႏ သော့ꩻခရာႏလိုႏတဝ်း၊ သော့ꩻဗော့ꩻ အနုတ်လက္ခဏာႏ ( - ) နုဲင်းယိုလဲ့ လꩻဒျာႏ ၊ (ဆာႏပုံႏ) ( ၐ ) ၊ ဆာႏတုဲင်လဲ့ လꩻဒျာႏ၊ ( သွံစဲင်ႏ) တြိဂံပုံႏလဲ့လꩻဒျာႏ (လစ်ꩻစဲင်ႏ) စတုဂံပုံႏလဲ့ လꩻဒျာႏ ။
        ယိုအကိုနဝ်ꩻ အနုတ်လက္ခဏာႏန၀်ꩻ အယိုꩻသွတ်ꩻတဲင် ခွေသွဉ်နဝ်ꩻ သုံꩻအာအနုတ်လက္ခဏာႏသွူ ။
                                          ( ၁ )

         ကောင်လောင်းဆောင်ႏခြာ        ကလုပ်ꩻယာသား
         ယံထွာသညာႏ                         တဲမ်းနယ်ဗာႏ ။
          ပထမပွိုက် ကဗျာယိုနဝ်ꩻ ကတဲမ်းဗာႏကဗျာယို ရေႏရွယ်ႏချက်ဒျာႏ၊ တနယ်ꩻ မီႏဒေါ့ꩻဗာႏနဝ်ꩻ ပဋိညာဉ်ႏဝွန်ႏခံႏမုꩻဒျာႏတဲင် ပါလဲ့လꩻ၊ ပါတဝ်းလဲ့ လꩻသွူ ။
          လင်ႏကာႏစပ်နယ်ꩻနဝ်ꩻ ( ခြာ - ယာ - ထွာ ) သွံဖြုံႏယို လင်္ကာႏလောႏတဝင်ꩻတဲင် ထွာ ( ၄ - ၃ - ၂ ) စပ်နယ်ꩻသွူ၊ ၄-နဝ်ꩻ ပထမပွိုက်၊ ၃-န၀်ꩻ ဒုတိယပွိုက်၊ ၂- နဝ်ꩻ တတိယပွိုက်သွူ ။
           တဲမ်းကဗျာဒွေါင်ႏယို မီႏတဲမ်းနွောင်ꩻ ( ၄ - ၃ - ၂ ) စပ်နယ်ꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ အဟဝ်သွတ်ꩻသွူ ။
          မီႏထွာကဗျာဆွာꩻ ( ဝတ္ထုကဗျာ ) နဝ်ꩻ စပ် (၄ - ၃ - ၂ ) ခြေင်ခြေင်လဲ့ နန်ꩻမော့ꩻ၊ နန်ꩻထွူ၊ နန်ꩻလꩻငါႏတဲင် ( ၄-၃-၂) ( ၄-၃ ) ( ၄-၂ ) ( ၄-၁ ) စတဲင်နုဲင်းယို မော့ꩻရာꩻ ယိုꩻရာꩻ စပ်အီလဲ့ အရေꩻတတန်တဝ်းသွူ ။

                                                           ( ၂ )
            သီကလုပ်ꩻယာ    ကောင်ဆောင်ႏခြာန၀်ꩻ
            နေင်ႏအာညဆွာꩻ  တမွိုꩻမာꩻလဲဉ်း
           ထူꩻချာꩻမုꩻယို        အဝ်ႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ ။
           ဒုတိယပွိုက်ကဗျာယို လုပ်ꩻယာအပဲစ်၊ လုပ်တဝ်းယာ အကျိုꩻယို ခါးလားကတဲမ်းနယ်နဝ်ꩻ ရီအွဉ်ဒျာႏ လုပ်ꩻယာသား ငဝ်းသာမညအနေႏသွူ ။
           ကွဲႏတွော့ꩻ လုပ်ꩻတဝ်းယာအကျိုꩻန၀်ꩻ ကဗျာကို အလုဲင်းတပါတဝ်း၊ လုပ်ꩻယာအပဲစ်ယို မီႏချာႏတဗန်ႏ အဓိပ္ပါယ်ႏန၀်ꩻ ထွာလုဲင်ႏလုပ်ꩻတဝ်းယာ အကျိုꩻသွူ ။
           ဥပမာႏ - မီႏလုပ်ꩻယာန၀်ꩻ သေင်ႏဝါႏဝွစ်လို့၊ ဖြေꩻစာယာသား၊ စွယ်ꩻယာသားအဝ်ႏ၊ ထီသေ့ꩻ-စတဲင် လꩻအပဲစ်နုဲင်းယိုဖုံႏတဲင် မီႏလုပ်ꩻတဝ်းယာနဝ်ꩻ သေင်ႏဝါႏဝွစ်တဝ်း၊ ဖြေꩻစာယာသား၊ စွယ်ꩻယာသားအဲဉ်ထဝ်း၊ ထီသေ့ꩻတဝ်း အကျိုꩻအဉ်ႏလုဲင်ႏနုဲင်းန၀်ꩻ၊ အဓိပ္ပါယ်ႏ ထွာလုဲင်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ ။
         လင်ႏကာႏစပ်နယ်ꩻန၀်ꩻ ပထမပွိုက် လစ်ꩻဖြုံႏကို ( ယာ )၊ ဒုတိယပွိုက် သွံဖြုံႏကို  ( ခြာ ) ၊ တတိယပွိုက် နီဖြုံႏကို (အာ) ၊ ( ယာ - ခြာ - အာ ) ယို လင်ႏကာႏလွောက်ꩻတဝင်ꩻတဲင် ထွာ ( ၄ - ၃ - ၂ ) စပ်နယ်ꩻနဝ်ꩻသွူ ။
        တတိယ၊ စတုတ္ထ၊ ပဉ္စမ သွံပွိုက်ယိုလဲ့ (ဆွာꩻ-မာꩻ-ချာꩻ) သွံဖြုံႏလင်္ကာႏလွောက်ꩻတဝင်ꩻတဲင် ထွာ ( ၄ - ၃ - ၂ ) စပ်နယ်ꩻနဝ်ꩻနေနေသွူ ။
                                                                   သွုပ်အဝ်ႏနေက -
ဒဲဉ်သီႏလက်ဆောင်ႏ အမုဲင်(၂၄) ခွန်ကုဝေ
လုပ်ꩻမွုန်းဒွုမ်ယာ

 အာႏကွိုꩻ 

ကဏ္ဍ:ကဗျာ