ကဲလီယမ်

ကဲလီယမ်ယို ထွာ သင်္ကေတ Ga တုမ်ႏ အဲတ်တမ်အမုဲင် ၃၁ ကိုကအောဝ်ႏဒါႏ ဓာတုဗေဒ ဒြတ်စင်တဗာႏသှူ။ ဖြဲန့်သ် လိုꩻခှိုꩻ အမဉ်ꩻ Paul-Emile Lecoq de Boisbaudran မော့ꩻလွေꩻ ခရစ်နေင်ႏ ၁၈၇၅ ကိုခါ။ အထဲ့ရော့ꩻ ထာꩻရွောင်ကိုနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏသော့ꩻ အဗူႏ ၁၃၊ အဗွန်ပီ အလူမီနီယမ်၊ အိန္ဒီယမ်၊ တုမ်ႏ တူလီယမ်။

ကယ်လီယမ် ဒြတ်စင်ယို အပနဲန်ႏ၊ ကထော့ခါꩻ ထာꩻလျားတုမ်ႏ တလီꩻတေက်ꩻအာႏ ဆလနောဝ်ꩻ အရောင်ႏပီရှောန်။ မဉ်ႏနုဲင်းအထီနောဝ်ꩻ အရောင်ႏထန်ႏ ရှောန်ရောင်ႏဗွာဗွာ။ မဉ်ႏတေက်ꩻနျꩻသန်လှောန်ꩻမွေးနောဝ်ꩻ အသဲင်ႏ အပꩻခေါဝ် တအွာနေး။ တဲႏကမော့ꩻစ ၁၈၇၅ ကိုခါကာႏ ကယ်လီယမ်ယို မာꩻအီအာမွေး အကစိုႏခြီယိုꩻဒါႏ သတ္တုကြူဖုံႏ။ ကမာꩻ တျာႏမေႏစပ်ꩻတခူးတခေါဝ် (semiconductor) ကိုတဲ့ ဝင်ꩻသူႏငီꩻဖေႏပါ အဗေင်ႏပဉ်ထှိုင်ထှိုင်သှူ။
ကယ်လီယမ် ကခြီစိုႏဒါႏ အမုဲင်ယို ထော့အီဝင်ꩻ အလျားအမုဲင်ခြိုႏ (temperature reference point) နောဝ်ꩻသှူ။ ကယ်လီယမ် သတ္တုကြူယို အစှူႏအဲန်တောဝ်း၊ အမှိုတ်ဖဉ်းထာꩻအထျꩻအသောင်တဲင် ထာꩻခြှိုင်းကထောင်အလျား နုဲင်း တာမိုမီတာဖုံႏ ယဟန်းကို ခါးလားကသော့ မာဇျူရီ ပျဒါး (mercy) နောဝ်ꩻ ဝင်ꩻသော့ꩻတေား ကယ်လီယမ် သတ္တုကြူ။ ကဲလီယမ်ယို တေင်းခါꩻနှောင်ꩻအလျားအာႏ သန်ထဲင်းက ပျဒါးသှူ။

ထူႏတောမ်

ကဏ္ဍ: ဓာတုဗေဒ