အုဲင်ယာလန်ခမ်းထီ

အုဲင်ယာလန်ခမ်းထီ ( ) () ကဟဲ့ꩻဒါႏ အုဲင်ယာလန် ခမ်းနမ်းဗွေႏခမ်းထီ () () နဝ်ꩻ ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဥရောပတွိုက် အခဝ်တွို့ꩻကို အာႏဏာႏပဲင်ႏခမ်းတခမ်းဒျာႏသွူ။ ၁၉၂၁ ဗာႏ ကဖန်းဖြယ်ဒါႏ အိုပ်ချုပ်ရေꩻဒေႏသ နီဗာႏအနေႏ အဝ်ႏထူႏခါꩻ ခင်ႏလမ်းဟံႏနယ်ႏ အုဲင်ယာလန်ကြွန်လောင်း သူပွန်းငတ်ꩻပွန်းရပ်သွူ။ ဟံႏနယ်ႏကောင်သဲင် အကူအနားနဝ်ꩻ အဝ်ႏရောင်ꩻဒျာႏတောမ်ႏ ယူနုဲက်တဲတ်ကိင်းဒန်းခမ်းတန်ကို ကပါသော့ꩻဒါႏ အုဲင်ယာလန်ထင်ꩻခမ်းထီ နဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏကုဲင်အလင်နဝ်ꩻတဲ့ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ အတ်တလန်တိတ် သမုဒ္ဒရာႏ၊ အုဲင်းရစ်ပင်ႏလယ်ႏ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ စိန့်ဂျော့ခ်ရှ် ရေလက်ကြား၊ ဖဲ့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ သဲလ်တဲစ်ပင်ႏလယ်ႏဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းထီဝေင်ꩻတန်တောမ်ႏ အတန်သွတ်ꩻဝေင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻဒပ်ဗလိဉ် သွူ။ ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏ အအဲဉ်ႏအလုဲင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏစတုရန်းမဲင်ႏ ၂၇,၁၃၃ မဲင်ႏ (၇၀,၂၇၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ) သွူ။ ၂၀၂၂ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ခမ်းကိုလိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ (၅.၂ သန်း) ရပ်တဲင် နဝ်ꩻအကို ၇၆ % နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အုဲင်းရစ်လိုꩻမျိုꩻ နဝ်ꩻသွူ။

အုဲင်းရိစ် လွစ်တခြင်ရေꩻ စဲ့ꩻပွယ်ꩻထွူ တဲမ်းချုတ်နွောင်ꩻလွေꩻ အိင်ဂလို-အုဲင်းရိစ် လိတ်ချုတ်တဲင် ဗိတိသျဓနသယာယ ယူကေခမ်းတန်ကို လွစ်တခြင်ဒါႏ အုဲင်းရိစ်ခမ်းထီယို အွဉ်ႏထွော့နွောင်ꩻပါ နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဟံႏနယ်ႏအနေႏ တယ်ႏထောင်ႏလွေꩻ ၁၉၂၂ ဗာႏ ဒီသဲဉ်ဗာလာ ၆ နီꩻကိုသွူ။  ပွိုး ဝက်စ်မင်စတာ ဥပဒေႏ တောမ်ႏ ၁၉၃၆ ဗာႏ စွန်ꩻထိုꩻဟော်နန်ꩻ အရေꩻတဲင် အုဲင်းရိစ်ခမ်းထီ ပဲင်ႏဆဲင်ႏအချုတ်အာႏဏာႏနဝ်ꩻ ယိင်းအာလွဉ်ထဲင်းစွဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ၁၉၃၇ ကို ကျဋ္ဌာန်းဒါႏ အခေႏခံႏဥပဒေႏတသာနဝ်ꩻ ကေႏညာႏလွေꩻစွဉ်ႏ အချုတ်အာႏဏာႏ အဗွေတဗာႏ ပဲင်ႏဆဲင်ႏဒါႏ အုဲင်ယာလန်ခမ်းထီ နဝ်ꩻသွူ။

အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဥရောပတွိုက်ကို ခမ်းထီဖုံႏ
ကဏ္ဍ:ကြွန်ခမ်းထီဖုံႏ
ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အစွိုꩻနွို့ခမ်းထီဖုံႏ
ကဏ္ဍ:ဥရောပသမဂ္ဂ အစွိုꩻနွို့ခမ်းထီဖုံႏ