ဘစ်ကွုဲန်

ဘစ်ကွုဲန် () ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ cryptocurrency တမျိုꩻ ဗဟိုႏထိန်ꩻချွုတ်မုꩻအဲဉ်တဝ်း virtual ဒီစစ်တယ်ရွဉ်တောင်ꩻ တမျိုꩻနဝ်ꩻသွူ ၊ ၂၀၀၈ ဗာႏနေင်ႏတွင်ꩻ ဂျပန်လိုꩻမျိုꩻတဖြာꩻ ကမဉ်ꩻ Satoshi nakamoto နဝ်ꩻ ဖန်ဆင်ꩻခါꩻထွူတဲင် တွိုႏ ၂၀၀၉ ဗာႏနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွုပ်ဖေႏတောမ်ႏ open-source ဒီစစ်တယ်ဖေႏရွဉ်စနိစ်သွူ ၊ ထွာ peer to peer စနိစ်တဲင် သွုံꩻသားအနေႏ မာꩻရွဉ်လွဲꩻရွဉ်ပြောင်ꩻဒါရဲက်လꩻသွူ ၊ ဘစ်ကွုဲန်နဝ်ꩻ မာꩻအလွဲꩻအပြောင်ꩻယို blockchain Network အွဉ်ႏအတီႏသွူ ၊ ဘစ်ကွုဲန်ယို cryptocurrency ဆေꩻကွက်ꩻလောင်းနဝ်ꩻ ထွာအရန်းထိုသွတ်ꩻအမျိုꩻအစာꩻသွူ။ မာꩻတောမ်ႏ ခူႏ Bitcoin  (bitcoin mining )တဲင် စုရောမ် ဘစ်ကွုဲန်လꩻထွူ လုဲင်ႏတောမ်ႏ ရွဉ်ယာႏအလောင်းအလင်တဲ့ လꩻသွူ။

ဘစ်ကွုဲန်ရွဉ်တောင်ပဲင်း
စု‌ရောမ်အီ ထိင်ꩻသိမ်ꩻအီဘစ်ကွုဲန်အတာႏသွုံꩻ တောင်ပဲင်း () နဝ်ꩻသွူ။ အခေႏခံႏတောမ်ႏ ‌ဆော့ဝဲးလ်တောင်ပဲင်း အခေႏခံႏတောမ်ႏ အွန်လုဲန်းဝဲဘ်သုဲက်တောင်ပဲင်း ဟာဒ်ဝဲးတောင်ပဲင်း စတဲင်အဝ်ႏကွဲꩻဝင်ꩻသွူ။ ဆော့ဝဲးလ်တောင်ပဲင်းလဲ့ full client တောမ်ႏ lightweight client အဝ်ႏကွဲꩻထဲင်းကသွူ။ full client အစူအဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အဗွေအစွူမ်ႏထိုမ်ႏထွား block chain ကိုသွူ ။ ၂၀၁၆ ခါ ၆၀ ဂစ်ဂါဘစ် ပမာဏလွိုတဲင် ထူႏသွုံꩻဒါႏ ယဟန်ႏသားနဝ်ꩻအဆင်ႏပြေႏတဝ်းသွူ ။ တောင်ပဲင်းအ‌လောင်းအလင်ဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာအုံ‌နောင်နေးအွန်လုဲန်း။ ဥပမာႏ blockchain.info Coinbase စတဲင်နဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ အစွိုးအမျိုꩻနဝ်စားဖုံႏနဝ်ꩻချꩻအုံ သာဗာလောင်း ယွုမ်းအံႏလꩻငါႏသွူ။  ပွိုင်းဝွို့တောမ်ႏ‌ဘစ်ကွုဲန်ရွဉ်တောင်ပဲင်းအစူအဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဆာဗာယိုအဝ်ႏထိင်ꩻခါꩻဖေႏသွူ။ ထူႏသွုံꩻသားအတာႏပေါင်းယိုꩻသွူ။

ယူနိစ်
ဘစ်ကွုဲန်ယူနိစ်နဝ်ꩻ ထွာ bitcoin သွူ။ ကထွာဒါႏဒီစစ်တယ်ရွဉ်အင်္ဂလိပ်အက္ခရာႏအပေႏနဝ်ꩻသွုံꩻ bitcoin တဲင် ဆဲင်ႏတောမ်ႏကွန်ပျူတာဝေါဟာရအတာႏ အက္ခရာႏအတန် သွုံꩻ Bitcoin နဝ်ꩻသွူ။ ၂၀၁၄ ဗာႏနေင်ႏအလꩻ ဘစ်ကွုဲန်သင်္ကေတနဝ်ꩻ BTC၊ XBT၊  သွူ။ ဘစ်ကွုဲန်ပမာႏဏ‌ပေါင်းဆေ့ꩻအတာႏနဝ်ꩻ သွုံꩻဟဲ့ꩻ millibitcoin (mBTC) microbitcoin (µBTC)ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ဘစ်ကွိုင်အဆေ့ꩻသွတ်ꩻယူနိစ်နဝ်ꩻဟဲ့ꩻ ၁ satoshi သွူ   ၀.၀၀၀၀၀၀၀၁ btc နဝ်ꩻသွူ ။ millibitcoin နဝ်ꩻ ကဲက်ညီႏတောမ်ႏ ၀.၀၀၁ bitcoin တဲင် ။ ၁ btc ၁၀၀၀ ပွုံႏတပွုံႏနဝ်ꩻသွူ ။ satoshi  ကရိုꩻနဝ်ꩻ ဖန်ဆင်ꩻစနိစ်သား ထူႏဂွုဏ်ႏလွေꩻ ဝွေꩻဂျပန်လိုꩻမျိုꩻအနေႏတဲင် ဟဲ့ꩻဖန်လွေꩻနုဲင်းနဝ်ႏသွူ။

 တန်ႏဖိုꩻ အထင်ႏအလင်ꩻ 
၂၀၁၄ ဗာႏနေင်ႏ Mark T. Williams ကရိုꩻခါꩻ ဘစ်ကွုဲန်နဝ်ꩻ လွိုထဲင်းခမ်ꩻနွတ်ꩻဆ၊ လွိုထဲင်းအမေႏရိကန်ႏဒေါ်လာ ၁၈ ဆ တန်ႏဖိုꩻအဝ်ႏတခွိုန်နဝ်ꩻသွူ။ တန်ႏဖိုꩻထိုမုꩻယို  ထိင်ꩻကမ်းဖေႏဒါႏ စနိစ်အဲဉ်တဝ်းအကျောင်ꩻ ဂျပန်လိုꩻမျိုꩻ ကျောင်ꩻသားဖုံႏအဝ်ႏခြုဲင်းနယ်ခါꩻသွူ။ Forbes မဲဂ္ဂသဉ်း ဂျာနယ်လစ်သားတဖြာꩻဒေါ့ꩻနဝ်ꩻ ဘစ်ကွုဲန်ယို အတာႏဆွာꩻ တန်ႏဖိုꩻအဲဉ်တဝ်းအရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ အစတဲ့ တန်ႏဖိုꩻထင်ႏနဝ်ꩻယုတ္တိအဝ်ႏ ။ "ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးကရိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻဖုံႏ မိဉ်လꩻအခွဲးအကျုံႏ ဘစ်ကွုဲန်ယို အမာꩻထာꩻမာꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻနဲးကရိုꩻနဝ်ꩻသွူ"။ ၂၀၁၁ ဗာႏနေင်ႏတန်ႏဖိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏဒေါ်လာ ၀.၃  ဗꩻ၃၂ ရပ်အငိုꩻထိုတခွုန်နဝ်ꩻသွူ။ ၂၀၁၂ ဗာႏနေႏ ဘစ်ကွုဲန်တန်ႏဖိုꩻနဝ်ꩻ ကွဲးတသွေႏကီအငိုꩻထိုစသွူ။ ၂၀၁၃ ဗာႏနေင်ႏ ဩဂုတ်လာ အငိုꩻအဝ်ႏ အမေႏရိကန်ႏဒေါ်လာ ၆၀၀ မာꩻလသွူ။ ၂၀၁၃ နိုဝင်ဘာလာနဝ်ꩻ ဘစ်ကွုဲန်တန်ႏဖိုꩻ တသွေႏထင်ႏ အထိုꩻသွတ်ꩻဗꩻ ၁၂၄၂ ရပ်သွူ။ ဇန်နဝါရီလာ ၂ဝ၁၅ ဗာႏနေင်ႏ ဘစ်ကွုဲန်တန်ႏဖိုꩻနဝ်ꩻ ၂ဝ၁၃ ဗာႏ‌နေင်ႏခါကာႏ အဆေ့ꩻသွတ်ꩻတန်ဖိုးထဲ့လင်ꩻ အမေႏရိကန်ႏဒေါ်လာ ၂၂၄ သွူ။ ၂၀၁၇ မတ်လာ ၃ နီꩻ ဘစ်ကွုဲန်တန်ႏဖိုꩻနဝ်ꩻ လွိုထဲင်း ခမ်ꩻ ငိုꩻသွူ။ ၂၀၁၇ ဒီဇင်ဘာလာ တသွေႏထင်ႏယင်း အဆ ၂၀ နဝ်ꩻသွူ။ ဘစ်ကွုဲန်အငိုꩻနဝ်ꩻ မိဉ်ႏထဲ့တဲ့ထဲ့မွေး မိဉ်ႏတသွေႏကီတဲ့တသွေႏမွေးသွူ။ ၂၀၁၉ ဗာႏ‌နေင်ႏ ဖေဖော်ဝါရီလာနဝ်ꩻ အငိုꩻအဝ်ႏကုဲင်ချာ ၃၂၀၀ ဒေါ်လာလွုမ်ꩻသွူ။ နုဲင်းယိုခါခိန်ႏ အငိုꩻအဝ်ႏလွိုထဲင်း ခမ်ꩻခန် ၈ ဆသွူ။

 အာႏကွိုꩻ 

ကဏ္ဍ:လွိုင်ႏအာတာႏ