ဒုံပုံꩻချို့ꩻထီ

ဒုံပုံꩻချို့ꩻထီ (မန်း: ဆတ်သေရွာ) ဒုံချို့ꩻထီနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ  ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ် တောင်ႏကီꩻခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏရောက်ꩻစောက်ꩻ အွိုင်ႏဟံႏဖြေင်းကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ချို့ꩻထီနဝ်ꩻ ရပ်ကွက်အဝ်ႏ(၁၂)ကွက် လမ်းငင်းအဝ်ႏ တရေင်လွိုရပ် ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏဒုံတဒုံဒျာႏ နဝ်ꩻသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏ ခင်ႏလမ်းကိုဒ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၂၀၂၀၂၀ သွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ အွိုင်ႏဟံႏဖြေင်းကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၃၆,၉၁၈ ဖြာꩻသွူ။  

ဒုံပုံꩻချို့ꩻထီ ဒေႏသခံႏ မွိုးဖြားဖါဖြားသီး ကတဲႏစချို့ꩻထီဒုံနဝ်ꩻ ထွာကွို့ꩻထာꩻလိုပ်ꩻတုံး သိုမ်းဗူႏပေႏနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏဆုဲင်ꩻပင်လောင်ꩻခမ်း ပအိုဝ်ႏဖုံႏပြောင်ꩻခြုဲင်းအာလွဉ်တဲင် မဟာႏသက္ကရာဇ် ၁၃၁၄ ဗာႏနေင်ႏ၊ ဒဲဉ်ကံလာဗွေနီꩻ၊ မွူးနီꩻအင်္ဂါႏ အဝ်ႏသိုမ်းစုအရန်းပြောင်ꩻလွေꩻဒုံအရန်း တဲႏထောင်ႏလွေꩻ ဒုံပုံ့ꩻချို့ꩻထီနဝ်ꩻသွူ။ နေင်ႏ ၁၃၃၆ ဗာႏနဝ်ꩻ တယ်ႏလူႏလွေꩻစ ကောင်ရွဉ် စေႏတီႏတန်နဝ်ꩻသွူ။ နေင်ႏ ၁၃၃၇ ဗာꩻ ဝါႏခေါင်ႏလာဆန်ꩻကို တယ်ႏလူႏလွေꩻစ ဖရာꩻကိုးနဝင်းစေႏတီႏတန်နဝ်ꩻသွူ။ အစဖရာꩻကိုးနဝင်းစေႏတီႏ ထပ်မံႏ(၃)လဲင်ႏထွူတဲင် ယိုခါ ထွာ"ခမ်းကိုခွꩻစေတီႏ" (ပြည်တော်အေး) နဝ်ꩻသွူ။ နေင်ႏ ၁၃၄၅ ဗာႏ ဒဲဉ်သီႏလာဗွေနီꩻ မွူးနီꩻသောကျာႏနဝ်ꩻ တယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻ ချို့ꩻထီဗွေႏဗွန်ကျောင်ꩻတန်နဝ်ꩻသွူ။

ချို့ꩻထီဒုံသားအမျာꩻယို ကောပ်ပွိုး အွဉ်ႏဖေင်ꩻတဝ်း ဖရာꩻ၊ တရာꩻ၊ သင်္ဃာႏ ရတနာႏတဲင် ဆဲꩻကပ်ပါ ဗွေႏသံႏဃာႏ တဲႏလူႏသေꩻခါꩻဗာႏပါ ကျောင်ꩻတန် နာႏခံဗာႏပါ သံႏဃာႏသီးဩဝါဒတွော့ꩻ လိန်ႏမာႏအီလွဉ်ရပ်ဒုံကို ကအွဉ်ႏထွော့ꩻဒါႏ စီꩻကန်ꩻချက်ဖုံႏ ဘာႏသာႏရေꩻ၊ လိုꩻမုꩻရေꩻ၊ ပညာႏရေꩻ၊ အွုပ်ချုပ်ရေꩻ စတဲင်.. လွောက်နာႏလို့ဝင်ꩻဖုံႏမꩻ လေလုဲင်းထွန်ꩻကာꩻလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ “ချို့ꩻထီပြွူႏဖြိုလွိုင်ႏကွုန်ꩻမုꩻ” အနေႏ ချို့ꩻထီ/ဟံႏဖြေင်းဒေႏသကို အာႏကွိုꩻချာတောမ်ႏနမ်းအာႏတဲင် အဝ်ႏတဲႏခါꩻပါ ဆေꩻချို့ꩻထီ/ဟံႏဖြေင်းအဝ်ႏသွူ။ ခမ်းသားအမျာꩻ စီꩻပွါꩻရေꩻအတာႏနဝ်ꩻ ကိဉ်းအာ ထွာဒျာႏဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻအကို အဓိကဆို့ꩻလွေꩻ ပြောင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻအလင်ဖုံႏနဝ်ꩻ - ဗေခြောင်၊ ပဲလော်၊ ဗွူ၊ ကဝ်ႏလာ စတဲင်အဝ်ႏဆို့ꩻရုဲင်ပါသွူ။ ဖက်ꩻခေါ်၊ ကုလာပဲ၊ အေင်၊ ဗေဟမ်ႏ ဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏလိုပ်ꩻမာꩻပါသားတဲ့အဝ်ႏနေနေသွူ။

 ကဟဲ့ꩻဖန်ဗာႏ ပုံꩻချို့ꩻထီ အခရာႏ 
ချို့ꩻထီဒေႏသအရပ်နဝ်ꩻ ထီစွုမ်းထီထန်ႏတသေႏ ထွာဒျာႏပုံꩻ တောမ်ႏ တနွိုင်တန်ကို ထွာချို့ꩻဖုံႏ ခင်ႏလမ်းအုံကွူႏအနေးတဲင် ဟဲ့ꩻစပ်လွေꩻ "ပုံꩻချို့ꩻထီ" နဝ်ꩻသွူ။ အမဲန်ႏနဝ်ꩻအဝ်ႏဟဲ့ꩻဖို "ချို့ꩻသီ" နေးနဝ်ꩻသွူ။ ချို့ꩻသီနဝ်ꩻ "ခ"တောမ်ႏ"သ"ယို ရန်ႏဖက် ”ကိုးနဝိင်း” ဗွေတဝ်းတဲင် ပေႏတင်ႏနယ်ꩻအလꩻ ဟဲ့ꩻဖန်လွေꩻယင်း "ပုံꩻချို့ꩻထီဒုံ" နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။

 အာႏကွိုꩻ 

ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏရောက်စောက်ꩻကိုဒုံဖုံႏ