လိုꩻလစ်ꩻမျိုꩻတွမ်ႏတရာꩻ

"ကဏ္ဏကတ္ထကသုတ် (လိုꩻလစ်ꩻမျိုꩻတွမ်ႏတရာꩻ)"
အွိုးခꩻတလဲင်ႏ-
နီဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ ဝေင်ꩻ'ဥရုည'၊ 'ကဏ္ဏကတ္ထလ'တခြာကိုအတွင်ꩻ ခွန်တန်ပသေနဒီကောသလ လွဉ်ထေ့ဗွေႏဘုရာꩻ၊ ရီဗွေႏဘုရꩻနုဲင်းယို-
"ဩဗွေႏ ဘုရာꩻမျတ်ဗွေႏဩ- 'ခွန်မျိုꩻ၊ ပုဏ္ဏာꩻမျိုꩻ၊ ကွုန်ႏသယ်ႏမျိုꩻ၊ လိုꩻဆင်ꩻရယ်ꩻမျိုꩻ၊ လိုꩻမျိုꩻလစ်ꩻမျိုꩻဖုံႏယို အထူꩻလို့ဝင်ꩻ၊ အကွာႏလို့ဝင်ꩻ အဝ်ႏနေဟောင်း'ဗွေႏဩ"ရီနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
"တကာႏခွန်တန်ဟွေး- မဉ်ႏထောက်တွမ်ႏ တရာꩻထာꩻမာꩻ၊ ကျိုꩻစာꩻကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ၊ လꩻမဂ်၊ လꩻဖိုလ်ႏ၊ တွိုႏနိဗ္ဗာန်ႏနဝ်ꩻတဲးတဲ့ အထူꩻလို့ဝင်ꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ အတကွာႏတဝ်းလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
အားထွုတ်ကမ္မဋ္ဌာန်ꩻအတာႏ အင်္ဂါႏအဝ်ႏငတ်ꩻပါꩻ-
၁။ သဒ္ဓေါ - ယွုမ်းဗာႏဘုရာꩻ (ဂွုဏ်ႏ-သဗ္ဗညုတဉာဏ်ႏ)
၂။ အပ္ပါဗာဓေါ - ထာဆာဆေ့ꩻ၊ ခြွိုင်ႏသန်ꩻဗာႏ
၃။ အသဌော - စွိုꩻစွဉ်ႏဗာႏ၊ မာႏယာႏလဲဉ်တဝ်းထာꩻ
၄။ အာရဒ္ဓဝီရိယော - ယံကထီႏသေတရာꩻ ကျိုꩻစာꩻမွေးမွေးဗာႏ
၅။ ပညဝါ ဟောတိ - ပညာႏအဝ်ႏ (ထာꩻသူႏသေအဝ်ႏ)ဗာႏ
(ပဓါနိယင်္ဂ-ပဓါနိယ+အင်္ဂ) အားထွုတ်တရာꩻသား အင်္ဂါႏငတ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ နဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
တကာႏခွန်တန်ဟွေး- နေးတွမ်ႏအင်္ဂါႏယို ငတ်ꩻပါꩻတဲင် လိုꩻအမျိုꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း မဉ်ႏအားထွုတ်မွေးတရာꩻနဝ်ꩻ လꩻအကျိုꩻစီꩻပွါꩻ၊ လꩻထာꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ဗွန်ပီဒျာႏလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
"ဩဗွေႏ ဘုရာꩻဗွေႏဩ-
စီꩻကန်ꩻငတ်ꩻဗာႏ၊ အင်္ဂါႏငတ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ မွေးလဲဉ်းသွူ၊ နေးတွမ်ႏအင်္ဂါႏငတ်ꩻပါꩻ ကကျိုꩻစာꩻ ကလꩻတရာꩻသားနဝ်ꩻ အကွာႏလို့ဝင်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻ ဗွေႏအော်။
တကာႏခွန်တန်ဟွေး-
ဥပမာႏ- ဆင်နီဗာႏ၊ သေနီဗာႏ၊ ဖိုးနီဗာႏအကို တဗာႏနဝ်ꩻ ပွိုက်ထွူငဲးလဲဉ်း၊ တဗာႏနဝ်ꩻ ပွိုက်ဗာႏတဝ်း (ပွိုက်လꩻတဝ်း)ငဲးတဝ်း အဝ်ႏရွိုင်ꩻနေကဒွိုန်း။
ကပွိုက်လဲဉ်း ကငဲးထွူ 'ဆင်၊ သေ၊ ဖိုး'ဖုံႏနဝ်ꩻ အုံမုဲင်ꩻကိုတဲ့ ငဲးဒျာႏ၊ ရွိုင်ꩻတဝ်း၊ လိုꩻတွိုင်ꩻလွေꩻထေ့၊ တရေ့ဖွစ်ꩻဖြွꩻ၊ မဲဉ်ႏသꩻနစ်သက်၊ ကောရက်သားအာ'။
တပွိုက်တဝ်း (လꩻပွိုက်တဝ်း)'ဆင်၊ သေ၊ ဖိုး'ဖုံႏနဝ်ꩻ ငဲးတဝ်း၊ ရွိုင်ꩻနေကတွော့ꩻ လိုꩻလွေꩻဗော့ꩻတဝ်း၊ ငမ်းအယမ်းလိုꩻ၊ ငမ်းအပတ်ꩻလိုꩻ၊ ငမ်းအထောင်းလိုꩻ၊ ခွေလဲ့ꩻညာꩻထိုꩻ၊ နာꩻဖုဲင်းညာꩻထိုꩻ၊ ခွေနာꩻလွင်းညာꩻထိုꩻဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ- နေးတွမ်ႏအင်္ဂါႏငတ်ꩻပါꩻ အားထွုတ်မွေးတရာꩻ ထီႏသေတရာꩻ(လꩻတရာꩻ)တဲင် ယေႏန်ကေႏ၊ ဣန္ဒြေႏဟောဝ်၊ ကေႏညိုႏခရာႏထွာ၊ လိုꩻအာလွဉ်ထေ့၊ တရေ့ဆယ်ꩻကပ်၊ နစ်သက်ရိုႏသေႏ ပငါပရာꩻ။
တအားထွုတ်မွေးတဝ်းတရာꩻ၊ တထီႏတဝ်း၊ တေသတဝ်း တလꩻတဝ်းတရာꩻသားဖုံႏနဝ်ꩻ ယေန်ႏကေႏတဝ်း၊ ဣန္ဒြေႏအဲဉ်ထဝ်း၊ ကေႏညိုႏခရာႏထွာတဝ်းတွော့ꩻ ကေႏညိုႏသားဆေ့ꩻ လူႏတန်ꩻသားဆေ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသပါဠိတောႏ၊ ကဏ္ဏကတ္ထလသုတ်) လိုꩻတွိုင်ꩻဖေႏနေး ကသေနာႏတဲင် ထေတဲမ်းဗာႏနုဲင်းယိုသွူ။ဗွေႏဗွန်-ကောဝိဒ(သီႏသဲင်ႏ)လိတ်ဗွောင်မဲ့နား(၄၆၉)
အာႏကွိုꩻ