ဗုဒ္ဓဝင်ႏ

ဗုဒ္ဓဝင်ႏ (ပါဠိ: ဗုဒ္ဓဝံသ Buddhavaṃsa) (မန်း: ဗုဒ္ဓဝင်) (အဲင်းကလေတ်: the Chronicle of Buddha) ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဗွေႏဖရာꩻ ဂေါတမဗုဒ္ဓတောမ်ႏ ပွိုင်းလဲင်ႏကရီးခါ ကပွင်ꩻထွူလဲဉ်းဒါႏ ဖရာꩻ(၂၈)ဆူႏ ဖဝထွာလွဉ်တဖူꩻရဲဉ်ႏဖုံႏယို အွဉ်ႏနယ်ခါꩻဒါႏ လိတ်ကျမ်ꩻစောင်ႏဒျာႏတဲင် အွဉ်ႏနယ်ခါꩻပါ ဗွေႏဖရာꩻ ကလꩻလွဉ်ဒါႏ သဗ္ဗညုတဉာဏ်ႏပုင်ႏဖုံႏသွူ။ သုတ္တန်ပိဋကတ်ကို ထွာဒျာႏ ငတ်ꩻဖွူꩻဗွေ နိကာယ်ကထွာဒါႏ ခုဒ္ဒကနိကာယ် အဖွူꩻ(၁၄)ဗွေ လိတ်ကျမ်ꩻစောင်ႏဒျာႏသွူ။

ကတဲမ်းဒါႏ အပါဒါန် (အပါဒါန)၊ စရိယာပိဋကတ်တောမ်ႏ ဗုဒ္ဓဝင်ႏ (ဗုဒ္ဓဝံသ) ကျမ်ꩻဖုံႏအခိန်ႏနဝ်ꩻ ပညာႏသျင်ႏသီးကဲဉ်းအာ အဝ်ႏမတ်ထူႏဒေါ့ꩻရောင် ဗီသီ ၁-၂ ရျာꩻဗူႏအကိုနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ပါဠိလိတ်ကျမ်ꩻဖုံႏကိုနဝ်ꩻ ထဲမ်သော့ꩻဆုဲင်ꩻထဲင်းယင်းဒျာႏအကျောင်ꩻ အဝ်ႏရံꩻယူဆလွ့ဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။A textual and Historical Analysis of the Khuddaka Nikaya – Oliver Abeynayake Ph. D. , Colombo,  First Edition – 1984, p. 113.ဗုဒ္ဓဝင်ႏနဝ်ꩻ ဖွဲ့ဗူႏခါꩻတောမ်ႏ အခန်ꩻ(၂၉)ခန်ꩻသွူ။ အခန်ꩻ(၂၇)ကိုနဝ်ꩻ တဲမ်းနယ်ခါꩻဖေႏ ဂေါတမဗုဒ္ဓ ဗွေႏမျတ်ဖရာꩻ ဖဝထွာစဲဉ်ႏခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။

 ဖရာꩻဂေါတမ ဗုဒ္ဓဝင်ႏ 
နီဗွေႏဖရာꩻဂေါတမဗုဒ္ဓဝင်ႏယို ဗွေႏ/ခွန်/နင်ꩻဖုံႏကားကအဝ်ႏ ယံဖေႏကသေ ယံဖေႏကဒေါ့ꩻနယ်ဒါႏချာယင်းဝင်ꩻတဲင် တဲမ်းနယ်လွေꩻဖေႏနေးဗာႏအအဲဉ်ႏသွူ။ နီထွာလဲဉ်းဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏယို ကဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ကိုꩻကွဲႏဒျာႏဗုဒ္ဓဘာႏသာႏတဲင် ဗုဒ္ဓဝင်ႏယို ဟဝ်သေထွိုက်ငါႏစွုမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ နီဗွေႏဖရာꩻဂေါတမဗုဒ္ဓဝင်ႏအအဲဉ်း အဝ်ႏဆ့ꩻလယိုအတွိုင်ꩻသွူဩ-

၁။ လိုꩻမဉ်ꩻ -- ခွန်သိဒ္ဓတ္ထ ။

၂။ ဘုရာꩻမဉ်ꩻဘွဲ့တောႏ  -- ဗွေႏဂေါတမ ။

၃။ မွိုးဖာမဉ်ꩻ -- ခွန်တန်သုဒ္ဓေါဓန တွမ်ႏ သီရိမဟာ နင်ꩻမာႏယာႏဒေႏဝီႏ ။

၄။ မာနင်ꩻမူႏမဉ်ꩻ  -- ယသောႏဓရာႏ(ဘဒ္ဒကဉ္စနာ) ။

၅။ ပိုခို့မဉ်ꩻ- ရာဟုလာႏ ။

၆။ တမက်ꩻမဉ်ꩻ  -- ဒေဝဒတ် ။

၇။ မွိုးပေႏမဉ်ꩻ -- မဟာပဇာပတိဂေါတမီ ။

၈။ ခမ်း(တွိုင်ႏ) - ကပ္ပိလဝတ် ၊ သက္ကတွိုင်ႏ ၊ မဇ္စျိမဒေႏသ။

၉ ။ လွူးဖွာꩻဌာႏန -- လုမ္ဗိနီႏဥယျာဉ်ႏ (ကပ္ပိလဝတ်ခမ်းတွမ်ႏ ဒေဝဒဟခမ်းအခါႏ ။

၁၀ ။ ခံႏစာꩻဟော်နေင်ႏပေါင်ꩻ -- ၁၃ - နေင်ႏ (တယ်ႏသက် -၁၆ -နေင်ႏ , ဗ့ꩻသက်  - ၂၉ - နေင်ႏ ။

၁၁ ။ နိမိတ်တန်လစ်ꩻပါꩻ -- လိုꩻဖြား၊လိုꩻဆာ၊လိုꩻသီ၊ရဟန်ꩻ ။

၁၂။ ခံႏထူႏဗျာႏဒိတ်ဖဝ -- သုမေႏဓာႏရသေ့ꩻဖဝ။

၁၃။ ကဖေႏဗျာႏဒိတ် -- ဒီပင်္ကာရာႏဖရာꩻ ။

၁၄။ ပါႏရမီႏဖွာꩻဖက် -- သုမိတ္တာႏနင်ꩻမူႏ ။

၁၅ ။ ဖြဲ့ꩻပါႏရမီႏအခိန်ႏကာႏလ -- လစ်ꩻသင်္ချေႏပုဲင်ကမ္ဘာႏတသိန်ꩻ ။

၁၆။ ဖြဲ့ꩻပါႏရမီႏရေႏရွယ်ႏချက် -- ယံကမာꩻနွောင်ꩻအီ  သတ္တဝါႏသီးအကျိုꩻစီꩻပွာꩻ ။

၁၇။ ကံကျင်ꩻဒုက္ကရစရိယာႏခင်ႏလမ်း -- ဥရုဝေဠတခြာတန်ကို ။

၁၈။ ဒုက္ကရစရိယာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ -- ခုဲင်ႏခွော့ယပ်ꩻငါႏ ကကံကျင်ꩻဗာႏဒါႏအကျင်ꩻ ။

၁၉။ ကျင်ꩻဒုက္ကရစရိယာႏနေင်ႏပေါင်ꩻ -- ည ( ၆ ) နေင်ႏ ။

၂၀။ ကထန်ႏတခြာခိန်ႏသက်အရွယ်ႏ -- ၂၉ နေင်း ။

၂၁။ ကထွာဖရာꩻခိန်ႏသက်အရွယ်ႏ -- ၃၅ နေင်ႏ ။

၂၂။ ဖရာꩻပွင်ꩻခိန်ႏသက်တန်ꩻ -- သက်တန်ꩻ(၁၀၀) ။

၂၃။ မာꩻဝေယျာဝစ္စသား -- ပဉ္စဝဂ္ဂီႏ -၅ -ပါꩻ (ကံဒုက္ကရစရိယာႏ အခိန်ႏတွင်ꩻ) ။

၂၄ ။ပဉ္စဝဂ္ဂီႏငတ်ꩻပါꩻမဉ်ꩻ -- ကောဏ္ဍည၊ ဝပ္ပ၊ ဘဒ္ဒိယ၊ မဟာနာမျ  ၊အဿဇိ ။

၂၅။ ဝါႏတောႏ -၂၀ - ကို ဝေယျာဝစ္စသား -- အဲဉ်ထဝ်းဒွိုန်း။

၂၆။ ဝါႏတောႏ -၂၀ - မာꩻငါ ဝေယျာဝစ္စသား -- ဗွေႏအာနန္ဒာမထေရ်ႏ ။

၂၇။ ကဟော်ꩻရီးတရာꩻဦꩻခင်ႏလမ်း -- ဗာႏရာႏဏသီႏခမ်း၊ မိဂဒါဝုန်ႏတခြာကို ။

၂၈။ ပထမအရီးသွတ်ꩻသာဝက -- ပဉ္စဝဂ္ဂီႏငတ်ꩻပါꩻ ။

၂၉။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻသာဝက -- သုဘဒ္ဒပရိဗိုဇ် ။

၃၀။ အထွေဖဲ့ꩻသာဝက-- ဗွေႏသာရိပုတ္တရာႏမထေရ်ႏ ။

၃၁။ အစေႏဖဲ့ꩻသာဝက -- ဗွေႏမဟာမောဂ္ဂလာန်ႏမထေရ်ႏ ။

၃၂။အဆွုံꩻအမ့ꩻ -- ပရိယတ်တိသာႏသနာႏ, ပဋိပတ်တိသာႏသနာႏ၊ ပဋိဝဓေသာႏသနာႏ ။

၃၃။ အကျင်ꩻသိက္ခာႏ -- သီႏလ ၊သမာဓိ ၊ပညာႏ ။

၃၄။ ကအွဉ်ႏနယ်တဖူꩻရဲဉ်ႏ -- မဇ္စျိမပဋိပဒါ(မဂ္ဂင်တဖူꩻရဲဉ်ႏ) ။

၃၅။ လွူးဖွာꩻဖက်(သွို)ဝင်ꩻနွတ်ꩻ -- 
၁။ ကာဠုဒါရီ ။ 
၂။ ယသောႏဓရာႏ ။ 
၃။ အာနန်ဒါ ။ 
၄။ ဆန္ဒအမတ် ။
၅။ ကဏ္ဍကသေဗွာ ။ 
၆။ သောဏ္ဏ(ခံꩻဖွိုင်ꩻလစ်ꩻဖြုံႏ) ။
၇။ ဗုဒ္ဓဟေ (ဗောဓိညောင်ႏမွူး) ။

၃၆။ ကထူႏပဋိသ‌န္ဓေႏနီꩻ -- မဟာႏသက္ကရဇ် - ၆၇ - ဗာႏ၊ ဝါႏဆိုႏလာ‌ဗွေနီꩻ၊ မွူးနီꩻကျာႏသပတေꩻ ။

၃၇။ ကလွူးဖွာꩻနီꩻ -- မဟာႏသက္ကရဇ် - ၆၈ - ဗာႏ၊ ဒဲဉ်ရုတ်ꩻလာဗွေနီꩻ၊ မွူးနီꩻသောက္ကျာႏ ။

၃၈။ ကထန်ႏတခြာတောႏထွက်နီꩻ - မဟာႏသက္ကရဇ် - ၉၇ - ဗာႏ၊ ဝါႏဆိုႏလာ‌‌ဗွေနီꩻ  မွူးနီꩻတနင်္လာႏ။

၃၉။ ကထွာဖရာꩻနီꩻ -- မဟာႏသက္ကရဇ် - ၁၀၃ - ဗာႏ၊ ဒဲဉ်ရုတ်ꩻလာ‌ဗွေနီꩻ၊ မွူးနီꩻဗုဒ္ဓဟူꩻ။

၄၀။ ကဟော်ꩻဒါႏ ဓမ္မစက္ကျာႏတရာꩻနီꩻ -- မဟာႏသက္ကရဇ် - ၁၀၃ - ဗာႏ-၊ ဝါႏဆိုႏလာဗွေနီꩻ၊  မွူးနီꩻစနေႏ ။

၄၁။ ကကူꩻပရိနိဗ္ဗာန်ႏနီꩻ - မဟာႏသက္ကရဇ် - ၁၄၈-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်ရုတ်ꩻလာဗွေနီꩻ၊ မွူးနီꩻအင်္ဂါႏ ။

၄၂။ တေဇောဓာတ်မေႏကခိုးနီꩻ - မဟာႏသက္ကရဇ် - ၁၄၈-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်ရုတ်ꩻလာလောင်း ၁၂ နီꩻ၊ မွူးနီꩻတနင်္ဂနွေႏ ။ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ လိုꩻယွဲးစွန်ꩻထီဗွေ သွဉ်တန်ꩻ ငဝ်းဝုဲင်ႏဘုရာꩻလိတ်စောင်ႏ၊ ကျောင်ꩻနောင်တောင်ꩻပရဟိတ၊ ၂၀၁၇

 ကမ္ဘာႏတွမ်ႏဖရာꩻပွင်ꩻ 
၁။ သာရကမ္ဘာႏကိုနဝ်ꩻ  ဖရာꩻပွင်ꩻ (၁)ဆူႏ ။
၂။ မဏ္ဍကမ္ဘာႏကိုနဝ်ꩻ  ဖရာꩻပွင်ꩻ (၂)ဆူႏ ။
၃။ ဝရကမ္ဘာႏကိုနဝ်ꩻ ဖရာꩻပွင်ꩻ (၃)ဆူႏ ။
၄။သာရမဏ္ဍကမ္ဘာႏကိုနဝ်ꩻ ဖရာꩻပွင်ꩻ (၄)ဆူႏ ။
၅။ ဘဒ္ဒကမ္ဘာႏကိုနဝ်ꩻ ဖရာꩻပွင်ꩻ (၅)ဆူႏ ။
၆။သုညကမ္ဘာႏကိုနဝ်ꩻ ‌ဖရာꩻပွင်ꩻတဝ်းဒွိုန်းတဆူႏဆူႏ ။
ကွဲႏတွော့ꩻ သုညကမ္ဘာႏကိုယို ဖရာꩻလောင်ꩻသီး
အဝ်ႏဖြဲ့ꩻပါႏရမီႏ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါႏသီး အဝ်ႏပွင်ꩻသော့ꩻသွူ။

တောင်ꩻသေꩻ။ ။ ယိုခါနီဗွေႏဖရာꩻဂေါတမနဝ်ꩻ အဝ်ႏပွင်ꩻသော့ꩻ ဘဒ္ဒကမ္ဘာႏကိုယိုသွူ။ ဗွေႏဖရာꩻဂေါတမ ပွင်ꩻထွူလဲဉ်းတဲင် အဝ်ႏကုဲင်ဒွိုန်းက ဗွေႏမျတ်ဖရာꩻ အရိမေတ္တေယျတဆူႏနဝ်ꩻသွူ။ 

(နီမဉ်ႏမာꩻဒါႏန ကံကျင်ꩻသီႏလ ပွာꩻမျာꩻသမထဘာႏဝနာႏ ဝိပဿနာႏတဲင် ပါႏရမီႏကွီကော့ꩻ  သဲင်ꩻကျုံႏခွဲးဒါႏ ဗွေႏဖရာꩻအရိမေတ္တေယျနဝ်ꩻသွူ)။ နေးတွမ်ႏမေတ္တာႏ စေႏတနာႏအာအာတဲင် နမ်းသ့ꩻနီပါꩻ ယံခွꩻစုံရျူႏဒျာႏဝင်ꩻ ပငါပရာꩻဩ။
ဗုဒ္ဓဝင်ႏအအဲဉ်ႏ၊ ခွန်အာႏရဲင်ꩻ

 ဟော်ꩻထွားထဲင်းဖရာꩻခရာႏအသွုပ် 
ဘုရာꩻခရာႏ(ပ)

ဘုရာꩻခရာႏ(ဒုပဲင်ꩻ)

 အာႏကွိုꩻ 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ