ကိုဗစ် ၁၉

ကိုရိုနာဗုဲင်းရတ်သ် ၂၀၁၉ ('COVID-19") ယိုနောဝ်ꩻ ထွာ ရေားဂါႏရဒါႏဝင်ꩻ၊ ကောပ် ထာꩻသာတဖူꩻ ရေားဂါႏသန် ကိုရိုနာဗုဲင်းရတ်သ် ၂ တဲင် ရေားဂါႏထွာလွောန်ဗာႏ၊ ဗော့ꩻတုမ်ႏ SARS ဗုဲင်းရတ်သ်။ ထာꩻယိုနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏ တဟေထာꩻ တောဝ်းလဲ့ တစျထာꩻတွင်ꩻ ကထန်ႏဒါႏ ဖြောင်းတလီꩻကို ကပါလွေꩻဒါႏ ထာꩻသားစျꩻ လီညာꩻတဲင် တဖြာꩻတုမ်ႏတဖြာꩻ ရအီဒါႏဝင်ꩻ။ တယ်ႏကခွေါင်းဗာႏစဝင်ꩻ ဗꩻလွေꩻ ရေားဂါႏလောင်းလွိုးအောဝ်ႏလွောန်ခိန်ႏကို ညဒါႏ ၂ နီꩻ ဗꩻလွေꩻ ၁၄ နီꩻအခါႏရပ်။ ယမ်ရဲးကမ်းလꩻ ရေားဂါႏတဲင် ဝင်ꩻအောဝ်ႏဒေါ့ꩻခါꩻဖေႏ ဟွာႏဝင်ꩻစူဖုံႏ၊ အုံညာꩻညာꩻသွော့ လိုꩻအောဝ်ႏတဟေထာꩻ တဟွိုဗာႏသား၊ အုံဗော့ꩻတောဝ်းဝင်ꩻ နုဲင်းနောဝ်ꩻ။ အောဝ်ႏဒေါ့ꩻခါꩻဖေႏ နမ်းဒျာႏမဉ်ႏတဟေထာꩻနောဝ်ꩻ အွောန်ႏပေ့ꩻနေးတွမ်ႏ စူနဲင်ႏ တဟေနောဝ်သွူ။
လိုꩻသီးဖုံႏယို ကုဲင်းထွာလွောန်ဒါႏ ရေားဂါႏလွိုးအောဝ်ႏ တစူးတစိꩻ တောဝ်းလဲ့ ထာꩻဆာအောဝ်ႏ၊ တဟွိုဗာႏ၊ ယင်း သာထာꩻတကျ သာထာꩻခုဲင်ႏ။ ကထွာလွေꩻ ရေားဂါႏဖုံႏနောဝ်ꩻ နျူမိုးနီးယား ထာꩻသာဖုံးယော့ꩻရေားဂါႏ၊ ယင်း နမ်းကို ဆာႏဖုံး ဖြေ့ကုဲင်ထိုꩻစားဖုံႏ ထွာဒါႏ။ ဗုဲင်းရတ်သ် နောဝ်ꩻစားနောဝ်ꩻ အီးလုမ်ꩻလာꩻ ဗုဲင်းရတ်သ်ဗှို့ꩻသား၊ အီးလုမ်ꩻလာꩻ ရေားဂါႏလောင်းလှိုး အခြပ်အရဲန်ႏ၊ အှောန်ႏဟှော့ꩻ အှောန်ႏကမ်း အုံပှိုးလိုꩻဆာတာႏ၊ ယင်း ထာꩻပှိုင်သေꩻခါꩻ လုမ်ꩻလာꩻလောသေꩻထာꩻ အောဝ်ႏတောဝ်းဒွှန်းသှူ။ ၂၀၂၁ ဗာႏနေင်ႏကို အောဝ်ႏဆဲ့ꩻဖေႏလဲန်း တသီႏရဲးရိုꩻကီလဲ့ အီးရဲးနှောင်တွာမုဲင်ꩻ ခလုဲင်ႏသေတောဝ်း။ ကောပ်ထွာရေားဂါႏတဲင် ၁၀၀ ကို ၁ ဖြာꩻနဲ့ ၃ ဖြာꩻနဲ့ အောဝ်ႏ ၁% တှိုႏ ၃% ခါႏကို သီကုဲင်ထိုꩻဗာႏသှူ။
ကမ္ဘာႏခြှိုင်ႏသန်ꩻတာႏအစှိုꩻ (WHO) တုမ်ႏယင်း အမရိကန်ခမ်း ထွားစှိုင်ရေားဂါႏတာႏ ယင်း ရဲးကမ်းတာႏ ဌာႏနတန် (CDC) သီးရိုꩻဖေႏ ဝင်ꩻကယူႏခါꩻ ရေားဂါႏအောဝ်ႏဗှို့ꩻသားယို ယမ်ပေ့ꩻခါꩻဝင်ꩻ မဲ့ꩻငါ တုမ်ႏမဲ့ငါဒို့ꩻ (mask)၊ ခါးလားလွေꩻလုမ်ꩻလာꩻ တသီႏဌာႏနကို ဟဲ့ꩻလှောန်ဗော့ꩻ တသီႏဆရာႏ လမ်းကို လုမ်ꩻလာꩻနေးဗော့ꩻ နုဲင်းနောဝ်ꩻ။ ဝင်ꩻအောဝ်ႏဒေါ့ꩻခါꩻဖေႏ မဉ်ႏလုမ်ꩻလာꩻလိုꩻဆာ ဝင်ꩻကယူႏခါꩻ ရေားဂါႏအောဝ်ႏဗှို့ꩻနောဝ်ꩻ လုမ်ꩻလာꩻဖေႏသားယို အှောန်ႏရဲးခါꩻဗဲင်းဝင်ꩻ မဲ့ငါ တုမ်ႏမဲ့ငါဒို့ꩻတဲ့။ ၂၀၁၉-၂၀ ကိုရိုနာဗုဲင်းရတ်သ်ထွာတဲင် ကမ္ဘာႏခြှိုင်ႏသန်ꩻတာႏအစှိုꩻ WHO ဆောႏတမာႏခါꩻနေး ကပ်တန်ဖျောတာႏအခိန်ႏ (PHEIC) (မန်း : အရေးပေါ်အခြေအနေ)။

အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ရောႏဂါႏ