ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ

ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ (ဖြဝ်ꩻ: မိူင်းတႆး) (အဲင်းကလေတ်: Shan State) ယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ခမ်းနယ်ႏတနယ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းနယ်ႏဝေင်ꩻတန်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ နဝ်ꩻသွူ။ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ (မျန်မာခမ်းထီအကို ကအဝ်ႏအုံဒါႏ ခမ်းရင်ꩻသားလိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏ အုံꩻအဝ်ႏငီꩻသော့ꩻဒါႏခမ်းနယ်ႏ)ယိုနဝ်ꩻ ခမ်းခြွဉ်းဗူႏ ခမ်းနမ်းဗွေႏမျန်မာခမ်းထီအကို ထွာဒျာႏ အတန်လွိုသွတ်ꩻ (ဧရိယာႏအလုဲင်းသွတ်ꩻ)ခမ်းနယ်ႏဒျာႏသွူ။ ဗိတိသျအစိုႏရစိုးကို ကဟဲ့ꩻဖန်လွေꩻဒျာႏ ပဒေႏသရာဇ်ဖြဝ်ꩻခမ်းဖုံႏယို ခမ်းခြွဉ်းဗူႏမျန်မာခမ်းထီ ထွိုင်ႏလွူးဖွာꩻလွဉ်နဝ်ꩻ ခမ်းခြွဉ်းဗူႏ အခေႏခံဥပဒေႏ အပွိုဒ် ၅ အလꩻ ခမ်းနယ်ႏနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏလဲဉ်းဒျာႏ "ဝ"နယ်ႏယိုလဲ့ ခြွဉ်းဗူႏလွေꩻငီꩻတွမ်ႏဖြဝ်ꩻခမ်းဖုံႏနဝ်ꩻမ ဟဲ့ꩻဖန်လွေꩻစွဉ်ႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ နုဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏယို တောမ်ႏထီထဲ့လဲင်းဖုံႏ ထီတနွိုင်တန်ဖုံႏ ကောင်ရွေꩻဖုံႏ လွိုင်ႏကွုန်ꩻသာႏယာႏငါႏ ခမ်းနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုနဝ်ꩻ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ (၆)သန်းရပ်နဝ်ꩻသွူ။

ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏအဲဉ်ႏလုဲင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏစတုရန်းမဲင်ႏ ၆၀,၁၅၅ မဲင်ႏတဲင် တွိုင်ꩻတောမ်ႏခမ်းနယ်ႏ (၁၄)ဖြုံႏအကို ဟံႏနယ်ႏအလꩻ ထွာဒျာႏ အတန်လုဲင်းသွတ်ꩻ ခမ်းနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏတဲင် အဝ်ႏတတွာလွေꩻစွဉ်ႏ မျန်မာခမ်းထီ တခမ်းလွုမ်းဟံႏနယ်ႏ (၄)ပွန်း (၁)ပွန်းနဝ်ꩻသွူ။ အကျမ်ꩻအနေႏ အပုင်ႏအဝ်ႏဗိုန်လွေꩻ တြိဂံပုင်ႏတဲင် အဝ်ႏဟဲ့ꩻဖန်ဖြယ်လွ့ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ်၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်ကွဉ်ႏ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်ထင်ꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ခင်ခမ်းနယ်ႏ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏထင်ꩻနဝ်ꩻ ယူနန်ခမ်းနယ်ႏ ခယ်ႏခမ်းထီ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ ယူနန်ခမ်းနယ်ႏ ခယ်ႏခမ်းထီ၊ လာအိုခမ်းထီ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်နဝ်ꩻ ထုဲင်ꩻခမ်းထီ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ စောက်ꩻတနျာႏခမ်းနယ်ႏ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ နေပီတောႏခမ်းခြွဉ်းဗူႏဟံႏနယ်ႏ၊ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန်၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ သကုဲင်းတွိုင်ꩻဒေႏသတန်ဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ လတ္တီစျုထင်ꩻ ၁၉° ၂၀' တောမ်ႏ ၂၄° ၉' ခါႏ၊ လောင်စီစျုကွဉ်ႏ ၉၆° ၁၃' တောမ်ႏ ၁၀၁° ၉' အခါႏနဝ်ꩻသွူ။ မျန်မာခမ်းထီ ဖြေꩻစာကူꩻကားကွန်ႏ တောမ်ႏခမ်းကိုခမ်းထန်ႏ (၇၀%)နဝ်ꩻ လꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမူသယ်ကိုသွူ။

 လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်း 
တောမ်ႏကောင်ရွေꩻကောင်ဆောင်ႏ တနွိုင်သေင်ႏတခြာ ထီဖူꩻထီခြောင်ဖုံႏ ကအဝ်ႏလွိုင်ႏအာ သာႏယာႏခွꩻငိမ်ꩻဒါႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏယိုနဝ်ꩻ ခမ်းခြွဉ်းဗူႏအကို ထွာဒျာႏ ဟံႏနယ်ႏအလုဲင်းသွတ်ꩻ ခမ်းနယ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းနယ်ႏယို အအဲဉ်ႏအလုဲင်းဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏစတုရန်းမဲင်ႏ ၆၁,၁၂၃ မဲင်ႏတဲင် ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၆၇ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ခမ်းနယ်ႏကို လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏ(၂.၅)သန်းရပ်လွုမ်ꩻတဲင် (၁)စတုရန်းမဲင်ႏအကို လိုꩻအဝ်ႏဒျာႏ (၄၈)ဖြာꩻနုံꩻလွုမ်ꩻနဝ်ꩻမꩻ ထွာဒျာႏ လိုꩻအုံအဝ်ႏလမ်းပါႏဖုံႏ အဝ်ႏစꩻတခြင်ဒါႏ ခမ်းနယ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ မိဉ်ႏတဲက်ထွားတောမ်ႏ ခမ်းနယ်ႏဟံႏနယ်ႏအအဲဉ်ႏအလုဲင်းတောမ်ႏ လိုꩻအုံအဝ်ႏသော့ꩻဒါႏ လိုꩻဖြာꩻနဝ်ꩻ ထွာအဝ်ႏဆေ့ꩻငါႏရိုꩻလဲ့ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုနဝ်ꩻ ခမ်းကောင်သားကထွာဒါႏ ခမ်းရင်ꩻသားလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻစွုမ်ႏအာတန်တဲင် ဗိုန်ပီတောမ်ႏ ကဝ်ႏဖုံႏအဝ်းွိုမ်ႏဒါႏ ဥယျာဉ်ႏကဝ်ႏခြံကို ကဝ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ကထီႏမော့ꩻဒါႏ လိုꩻမျိုꩻဖုံႏယို မိဉ်ႏဖြယ်နေး ကဖွာꩻလင်ꩻလွဉ်ဒါႏ ခွိုꩻဖြယ်တန်စွိုꩻအနေႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလ့နဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ-
၁။ တိဗဲက်-မျန်မာ ခွိုꩻနွယ်ႏ၊ မျန်မာအစွိုꩻ
မန်း
ဓနုꩻ
မန်းနောင်
တောင်ႏရွိုꩻ
အဇီး
လရှီ
မရူ
မိုင်းသာ

၂။ တိဗဲက်-မျန်မာ ခွိုꩻနွယ်ႏ၊ လိုလိုအစွိုꩻ
ခယ်ႏလီႏသောႏ (လီသူ)
လားဟူ
အာခါ (ကော်)
နုံ (ဒရူး)

၃။ တိဗဲက်-မျန်မာ ခွိုꩻနွယ်ႏ၊ ခင်အစွိုꩻ
ခင် (မွေးတဝ်းလဲ့) ဂျိန်းဖော

၄။ ထုဲင်ꩻ(တုဲင်း)-ခယ်ႏ ခွိုꩻနွယ်ႏ၊ ထုဲင်ꩻ(တုဲင်း)အစွိုꩻ
ဖြဝ်ꩻ
ခယ်ႏဖြဝ်ꩻ
ဒရယ်
ဂုံ (မွေးတဝ်းလဲ့) ခွန်
လူး (လု)
လဝ် (မွေးတဝ်းလဲ့) ယွန်ꩻ
တုဲင်းလင်

၅။ ထုဲင်ꩻ(တုဲင်း)-ခယ်ႏ ခွိုꩻနွယ်ႏ၊ စောက်ꩻအစွိုꩻ
ပအိုဝ်ႏ(တောင်သူ)
စောက်ꩻ
စောက်ꩻတနျာႏ
တယင်၊ ပတောင်ႏ (ကယန်း)
(တောင်ꩻသေꩻ။ ။ ပအိုဝ်ႏတောမ်ႏစောက်ꩻခွိုꩻ ကပါသော့ꩻဒါႏ စောက်ꩻအစွိုꩻ နဝ်ꩻ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါအလꩻ ယိုခါအဝ်ႏသော့ꩻခါꩻဒျာႏ တိဗဲက်-မျန်မာ ခွိုꩻနွယ်ႏ၊ စောက်ꩻစွိုꩻ ကိုနဝ်ꩻသွူ။)

၆။ ထုဲင်ꩻ(တုဲင်း)-ခယ်ႏ ခွိုꩻနွယ်ႏ၊ ခယ်ႏအစွိုꩻ
ကိုးကန့်(ခယ်ႏဟန်)
ယူနန်

၇။ မွန်-ခမာ ခွိုꩻနွယ်ႏ၊ ဝ-ပလောင် အစွိုꩻ
လွယ်လ ၊ ဝ
ထနော့
ခမွတ်၊
တုဲင်းလွီ
ယင်းနက်၊ ယင်းကျား ၊ ယင်းဆက်
တအာင်း(ပလောင်၊ ပလေး)

 အိုပ်ချုတ်ရေꩻဟံႏနယ်ႏဖုံႏ 
ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ ဝေင်ꩻတန်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ နဝ်ꩻသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ တွိုႏစဲ့ꩻအစိုႏရစိုနဝ်ꩻ အိုပ်ချုတ်ရေꩻအတာႏ ဖေႏကယိုꩻတဲင် ဖြယ်လွေꩻနေးဟံႏနယ်ႏ စဲ့ꩻတွိုင်ꩻဌာႏနချုတ်ကအဝ်ႏအတွိုင်ꩻ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်ထင်ꩻ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်ကွဉ်ႏ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ်တဲင် အခဝ်ထင်ꩻဝေင်ꩻတန်အနေႏ အွောန်ႏထွော့လွေꩻ ဝေင်ꩻလားသျိုး၊ အခဝ်ကွဉ်ႏဝေင်ꩻတန်အနေႏ ဝေင်ꩻကိင်ꩻတွုံ၊ အခဝ်နဝ်ဝေင်ꩻတန်အနေႏ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ တရာꩻဝင်ႏအနေႏ ဝေင်ꩻတန်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ နဝ်ꩻသွူ။

 ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ ဝေင်ꩻ၊ ရပ်ကွက်၊ အွိုင်ႏ၊ ဒုံဖုံႏ 
ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုနဝ်ꩻ ခရဲင်ႏအဝ်ႏ (၂၁)ခရဲင်ႏ၊ တောမ်ႏခရဲင်ႏအရန်းကပီဒါႏ နမ်းပဲင်ႏဒေႏသ(၄)ဖြုံႏ၊ ဟိုပန်ခရဲင်ႏတောမ်ႏမက်မန်းခရဲင်ႏနဝ်ꩻ လွောင်ႏဗူႏခါꩻ ဝနမ်းပဲင်ႏတွိုင်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအဝ်ႏ (၅၅)ဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ ဝေင်ꩻအဝ်ႏ (၉၃)ဝေင်ꩻ၊ ရပ်ကွက်အဝ်ႏ (၅၀၅)ကွက်၊ အွိုင်ႏအဝ်ႏ (၁၅၆၆)အွိုင်ႏ၊ ဒုံအဝ်ႏ (၁၄၃၃၄)ဒုံ နဝ်ꩻသွူ။နေပြည်တော် တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာ ဦးရေ စာရင်းချုပ် (၁၆. ၂. ၂၀၁၆)

 ခရဲင်ႏဖုံႏ 

ခရဲင်ႏကို ဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ 

ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ကွဉ်ႏ
ကိင်ꩻတွုံခရဲင်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏကိင်ꩻတွုံ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻခတ်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻပေင်ꩻမွိုင်းယန်းခရဲင်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်းယန်းမွိုင်းလားခရဲင်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်းလားမွိုင်ꩻသတ်ခရဲင်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻသတ်မွိုင်ꩻတုံခရဲင်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻတုံတာဆီလေက်ခရဲင်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏတာဆီလေက်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻဖျတ်မွိုင်းယောင်းခရဲင်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်းယောင်း

ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်း အခဝ်ထင်ꩻ
ကျောက်မဲးခရဲင်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏကျောက်မဲး၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏနောင်ချို၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏသီပေါး၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏနမ္မတူ၊လားသျိုးခရဲင်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏကွန်းလုံ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏလားသျိုး၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏတေင်းနီတန်းယန်းခရဲင်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻယုဲင်ꩻ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏတန်းယန်း၊လောက်ကုဲင်ခရဲင်ႏ(ကိုးကန့်နမ်းပဲင်ႏဒေႏသ)ဝေင်ꩻနယ်ႏကုံးစျံး၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏလောက်ကုဲင်ဟိုပန်ခရဲင်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏပန်ဝုဲင်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်းမော၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပန်မူသယ်ခရဲင်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏမူသယ်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏနမ်းခမ်း၊ကွတ်ခုဲင်ခရဲင်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏကွတ်ခုဲင်မိုးမေက်ခရဲင်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏမိုးမေက်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမဗေင်းမက်မန်းခရဲင်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏပင်သင်ꩻ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမက်မန်း၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏနားဖန်းပလောင်နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသဝေင်ꩻနယ်ႏနမ်သန်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမန်တုံ

ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နဝ်
လင်ꩻခွိုꩻခရဲင်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏလင်ꩻခွိုꩻ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻပန်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမောက်ꩻမုဲင်ႏလွယ်လဲမ်ခရဲင်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏလွယ်လဲမ်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏရုဲင်ꩻခါး၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻကွိုင်နမ်းစင်ခရဲင်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏနမ်းစင်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏကွန်ဟေင်း၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻနုဲင်ꩻ၊ မွိုင်ꩻသျူးခရဲင်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏကေးသီး၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻသျူးတောင်ႏကီꩻခရဲင်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏရောက်ꩻစောက်ꩻကလော်ꩻခရဲင်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏကလော်ꩻ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏညောင်ႏရွီႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖုဲင်ခွန်ႏပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏသီႏသဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်လောင်ꩻဓနုꩻနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသဝေင်ꩻနယ်ႏပင်ႏတရား၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏယေႏငန်ႏ၊ 

 ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻဖုံႏ 

 အာႏကွိုꩻ 

ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီကိုခမ်းနယ်ႏဖုံႏ