ကွမ်တမ်မက္ကနစ်

ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ် (ဟဲ့ꩻ) ကွမ်တမ် သဘော်ꩻယန္တရာႏ (ထေ့) အပေႏကနေ့ꩻ ဘဘော်ꩻယန္တရာႏ (အင်္ဂလိပ်: Quantum Mechanics) ကရိုꩻနဝ်ꩻ - အက်တမ်ယို အရွယ်ႏအစားဟမ်းပေါင်းပေႏမွေးထဲင်းက ပမာႏဏ ( scale ) အကိုကအဝ်ႏဒါႏ၊ မဥ်ႏတမွေးတဝ်းလဲ့ အပေႏကနေ့ꩻ ( ကွမ်တမ် ) လောကအပေႏသွတ်ꩻ အရန်းကိုယို သဘာဝ သဘော်ꩻတရာꩻဖုံႏယိုနောဝ်ꩻ ကလွေꩻချာငါပွုံႏအရွုတ်ယို အတွက်အဗျာႏ ရူပဗေဒနယ်ꩻတွမ်ႏ လွောက်ꩻလွူꩻဗာႏဖုံႏအတွက် အခေႏအခံႏအွတ်အရွီး သီအိုရီအာကားကအဝ်ႏဖုံႏယို အွဥ်ႏရုမ်ꩻအွဥ်ႏနယ်လွေꩻဗာႏ ထွာနုဲင်းနဝ်ꩻသွူတဲင် (၁) ကွပ်ပွိုးတွော့ꩻ အပေႏကနေ့ꩻငါႏမွေး ဓာတုဗေဒ ( quantum chemistry )၊ အပေႏကနေ့ꩻသိပ္ပ ( quantum technology) စတဲ့ အပေႏကနေ့ꩻ(ကွမ်တမ်) ပညာႏအဖဲ့ꩻ အစားစားယိုနောဝ်ꩻ အအွတ်ꩻအရွီးခိုးယိုတစွိုး ကထွာဒါႏ။ အပေႏကနေ့ꩻ(ကွမ်တမ်) သဘော်ꩻယန္တရားလဲ့၊ အက်တမ်တွမ်ႏအက်တမ်ဆလ ကထွာဒါႏအဖွန်ႏအာဖုံႏယိုတဲ့ ဖှိုတွန်(အလေစွန်ꩻအာႏ အပေႏကနေ့ꩻ)၊ အီလက်ထရွန်(မေႏတျာႏယို အပေႏကနေ့ꩻ) စတဲင်ဖုံႏယို လွောက်ꩻလွူꩻဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
အွိုႏကရီး ရူပဗေဒ (Classical Physics)တွမ်ႏ ကခွုမ်စံႏချောင်ꩻထွားဗာႏ  စွုမ်ႏနီꩻနီꩻကအဝ်ႏမာꩻသဘာဝယို အပေႏသွတ်ꩻ အရင်ꩻခံႏ အကွို့ꩻအစ ကအဝ်ႏရာꩻ တထင်းဒါႏတဝ်းတွော့ꩻ တဲက်ရာꩻ အချင်ꩻအရာꩻဖုံႏအာ၊ သက်သေႏသာဓကယိုနဝ်ꩻလဲ့ စွန်ꩻအာႏယို အပေႏ‌ရေꩻမွေးတဲ့ ခမ်းလမ်းစွစ်ꩻစဲစ် တဗာႏဗာႏယို အပေႏကနေ့ꩻကထွာဒါႏ အဝ်ႏထီထွꩻဗာႏ နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင်တွော့ꩻ အပေႏကနေ့ꩻအထီႏစင်းလွဥ်မုꩻ(being quantized )သဘော်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻ (ရူပဗေဒပညာႏသျင်ႏ အမျိုꩻမျိုꩻယိုတဲ့ အတွမ်အထူႏ အမျိုꩻမျိုꩻ အကွယ်ꩻဒါႏစွဥ်ႏကီလဲ့ တနယ်ꩻနဝ်ꩻတဲ့) ၅ ယူနစ်ကထူႏဗာႏ စွန်ꩻအာႏ အပေႏကနေ့ꩻကထွာဒါႏမုꩻယို သာဓက စဥ်ꩻစာꩻနဝ်ꩻ ၀ ယူနစ်၊ ၅ ယူနစ်၊ ၁၀ ယူနစ်၊ ၁၅ ယူနစ် စနောဝ်ꩻ စွန်ꩻအာႏပမာဏတွမ်ႏ မေႏတျာႏသန်လဲက်အလဲင်းအာ ကပေါႏထွာလွဥ်မွော့ ၄ ယူနစ်၊ ၇ ယူနစ်၊ ၁၂ ယူနစ် စနောဝ်ꩻ အပေႏကနေ့ꩻဗွေတထဲ့တဝ်းတဲ့ စွန်ꩻအာႏပမာဏတွမ်ႏအလဲင်းအာ တထွာပေါႏနွောင်ꩻတဝ်း တဲ့ အဝ်ႏရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ အထွာနုဲင်းနဝ်ꩻအမျိုꩻသွူတွော့ꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင်တွော့ꩻ အပေႏကနေ့ꩻ(ကွမ်တမ်) အစဲင်းခွိုင်ႏကားတဲ့ အပေႏသွတ်ꩻအတွိုင်ꩻ အဝ်ႏစွစ်ꩻစဲစ်ချာငါအကိုသူꩻတဲင် တဲက်ခရာႏအချင်ꩻအရာꩻ အဝ်ႏလွဥ်ရေားရေားသွူယို ပမာဏကအဝ်ႏစွူနွောင်ꩻမုꩻ ပွုံႏစံႏ-အပေႏကနေ့ꩻ တညီႏတငါႏတဝ်းသွူ ပလန့်ကိန်းသေ(Planck's constant )ယိုတဲ့ မာဗွေအာထဲင်းဖုံႏတွမ်ႏ ဒင်ႏထွူကလꩻလွဥ်ဒါႏအချက်အာဖုံႏ ထွာလွဥ်နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ အက်တမ်အောက် အဖွန်ႏလောက၊ အွိုႏ ကွမ်တမ်(အပေႏကနေ့ꩻ) လောကကိုယို စွန်ꩻအာႏအာ အဝ်ႏလုဲင်ႏဖေႏဗာႏ အဝ်ႏအီထန်ႏဗာႏတဲင်ခါ ပမာဏမျိုꩻစွုမ်ႏတွမ်ႏ တထုတ်အီထန်ႏလွတဝ်းသွူ၊ အရင်ꩻခံႏ အစအပေႏကနေ့ꩻ(ကွမ်တမ်) သတ်မတ်ချက်စွုမ်ႏဗာႏစီꩻ ခရာႏ အဝ်ႏလို့ဒျာႏမွေး၊ ဝွေꩻ ပမာဏအဗွေတဗာႏဖုံႏယို အစွိုးစွိုးအဝ်ႏပွာႏအာလွဥ် အစုဗူႏခွိုင်ႏကနွောင်ꩻတဲ့ ပမာဏအာလဲ့ အဝ်ႏဗူႏလွဥ်စွူစွူ ထေထန်ႏလို့သွူ။ ပလိန့်ကိန်းသေယို အထင်ႏဗွေအဗာႏကထွာဒါႏ ပမာဏအာယိုလဲ့ ထေထန်ႏလို့သွူ ကွပ်ပွိုးအကျောင်ꩻ အပေႏကနေ့ꩻ သဘော်ꩻယန္တရာႏ( Quantum Mechanics ) တဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဟောင်နွောင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ အွိုႏသဘော်ꩻတရာꩻယိုနဝ်ꩻ အွိုႏကရီးရူပဗေဒ သဘော်ꩻတရာꩻတဲ့ ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ တသျင်ꩻနယ်နွောင်ꩻတဝ်းလဲ့ ကိစ္စတမျိုꩻ အီႏထွာလွဥ်နဝ်ꩻသွူ။
အွိုႏကရီးရူပဗေဒတွမ်ႏကွမ်တမ်သဘော်ꩻအလꩻ အဖွန်ႏတဗာႏအလွယ်ꩻတရွို့စွဥ်ႏကအဝ်ႏပွုံႏဖုံႏယို အတညီႏရင်ꩻ အရွုပ်မွန်ပျꩻလွဥ်သွူ။ ဆကီသွတ်ꩻ ( နီ ) ပွုံႏ ( Aတွမ်ႏB) နဝ်ꩻ အွိုႏကရီးရူပဗေဒအတွိုင်ꩻ၊ လိုꩻသꩻစွယ်ꩻယူႏတွေꩻဖြွီꩻ ( common sense ) အတွိုင်ꩻ ထွာလွဥ်သွူ။ကအဝ်ႏကုဲင်ကျန်ႏပွုံႏအာယိုနဝ်ꩻ ကွမ်တမ်သဘော်ꩻယန္တရာႏအလꩻ ထွာထွူ အလဲင်ႏခရာႏတဲ့ အတွက်အဗျာႏယုဂ်ထန်ႏသွူ။ အရွေꩻတနျာႏဖုံႏလဲ့ ကအွဥ်ႏနယ်ခါꩻဒါႏနဝ်ꩻ အွိုႏဝွေꩻအတွက်အဗျာႏ ( function ) အလဲင်းအရွုတ်မွန်( wavefucntion)ယို ကိန်ꩻထွားစဲစ်ꩻစေꩻတန်ꩻဖိုꩻ ထွာထွူနုဲင်းနဝ်ꩻ အသွမ်ႏယို ကအွဥ်ႏနယ်ခါꩻဒါႏနဝ်ꩻ အွဥ်ႏစုကိန်ꩻဖုံႏ ( imaginary ) တန်ꩻဖိုꩻ ထွာနဝ်ꩻသွူ။ 
အရောင်ႏစွုမ်ႏလွဥ်ဝတ္ထုမꩻ ရဲင်ꩻအာႏထွတ်ꩻထန်ႏနေကတဲင်(black-body radiation) ပုစ္ဆာႏအလောင်း မက်စ် ပလန့်( Max Plank) တဲ့ နေင်ႏ ၁၉၀၀ ဗာႏယို ဖြေႏသျင်ꩻချက်တွမ်ႏ အလေမꩻ မေႏတျာႏသဘော်ꩻတရာꩻ (photoelectric effect) အကျောင်ꩻ အဲလ်ဘတ် အိုင်းစတိုင်း ( Albert Einstein )ယိုနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၁၉၀၅ ဗာႏ ကစ အပေႏကနေ့ꩻသဘော်ꩻသွုံꩻ ဖြေႏသျင်ꩻဖုံႏယိုမꩻ စလွဥ်ခန်း အွိုႏကွမ်တမ်(အပေႏကနေ့ꩻ) သဘော်ꩻယန္တရာႏ သီအိုရီအပွီခမ်းလမ်းလဲ့ အတန်ထိုဖွူႏလွဥ်လဲဥ်း ယွယွ နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ 
ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ် ဆဲင်ႏရာꩻ သီအိုရီအာဖုံႏယို ကသွုံꩻပျုꩻဒါႏတဲ့ ကထင်ႏသျာꩻမွေး ကိစ္စဖဲ့ꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ စူပါမေႏကူꩻသန်လဲက်၊ အရောင်ႏလွတ်ꩻဒိုင်အုတ်တွမ်ႏလေဆာအရောင်ႏ၊ ထရန်စစ်စတာတွမ်ႏ အပဲင်ႏမေႏကူꩻကထွာဒါႏတခြိုꩻယိုတဲ့ မိုက်ကရိုပရောဆက်ဆာ၊ တသီႏယွုံႏအာကိုနဝ်ꩻ အသွုံꩻပျုꩻမꩻ MRI ဓာတ်မန်ႏစက် စတဲင်ဖုံႏယို ထွာနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။