လာရီသန်ဂါ

လော်ရိဉ့်မတ်သန်ဂါ (အဲင်းကလေတ်: Lawrence Mark Sanger) (;, video taken from Sanger's official educational YouTube channel, pronunciation confirmed around 0:10, accessed May 7, 2016လွူးဖွာꩻ ၁၉၆၈ ဗာႏနေင်ႏ၊ လာဇူလုဲင် ၁၆ နီꩻ)နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏလိုꩻမျိုꩻ ဖန်ဆင်ꩻထေမာꩻ အိဉ်တာနဲက်စီႏမံႏကိန်ꩻသား၊ တယ်ႏထောင်ႏဖက်ကို ဝီခီပီးဒီးယားသား၊ တောမ်ႏ တယ်ႏထောင်ႏ Citizendiumသား တဖြာꩻဒျာႏသွူ။ ဝွေꩻနဝ်ꩻ တန်လွောန်ဒျာႏ အလဲက်သကာခမ်းနယ်ႏ အန်ချောရိတ်( Anchorage)ကိုသွူ။ ဖဝအစဝ်းကရီးခါနဝ်ꩻ သꩻဝင်ႏစာꩻ ဒဿနိကဗေဒဘာႏသာႏတဲင် ၁၉၉၁ ဗာႏခိန်ႏနဝ်ꩻ လꩻလွေꩻခန်းဗွဲ့ တောမ်ႏဒဿနိကဗေဒဘာႏသာႏ ရိကောလေက်ကိုနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏ ၂၀၀၀ ဗာႏခိန်ႏနဝ်ꩻ ထွာလွေꩻခန်း ဒဿနိကဗေဒဘာႏသာႏ ဒေါက်တာဗတဖြာꩻ တက္ကသိုလ်ႏ Ohio State University ကိုနဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻထာꩻယူႏထာꩻထီႏ ကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ အခေႏခံႏလွေꩻဒျာႏ ဗဟုသုတသီအိုရီ ကထွာဒါႏ epistemology နဝ်ꩻသွူ။ လာရီသန်ဂါနဝ်ꩻ အဝ်ႏနွို့ခွုမ်မာꩻကို လဲင်းလောင်းကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏအမျိုꩻမျိုꩻကိုနဝ်ꩻသွူ။ဝွေꩻနဝ်ꩻ ထွာတယ်ႏထောင်ႏ နူပီးဒီးယား(Nupedia)သား အတန်အကယ်ႏတဖြာꩻဒျာႏသွူ။ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ကအဝ်ႏနူပီးဒီးယားကိုခိန်ႏကျာꩻ ခွုမ်မာꩻစီႏစဲဉ်ႏဖေႏ ရောမ်ဖြုဲင်ꩻဖန်ဆင်ꩻမုꩻ ထာꩻမာꩻတန်ကိုဖုံႏသွူ။

၂၀၀၂ ဗာႏနဝ်ꩻ လာရီသန်ဂါ ထန်ႏထိုꩻခန်းဒျာႏ ဝီခီပီးဒီးယားနဝ်ꩻသွူ။ ကျာꩻနဝ်ꩻ ဝီခီပီးဒီးယားစီႏမံႏကိန်ႏလဲ့ အဝ်ႏမော့ꩻအယပ်ꩻခုဲင်ႏ တချကျာꩻသွူ။ ဝွေꩻနဝ်ꩻရိုꩻပါ "ဝီခီပီးဒီးယားယို ယွုမ်းအံႏနွောင်ꩻအာႏအဝ်ႏဆေ့ꩻလွဉ်သွူတကာႏတဝ်း ပွိုးဝွေꩻသီးထိုမ်ႏပါ နမ်းအကျိုꩻအမျတ်"နုဲင်းနဝ်ꩻအကျောင်ꩻသွူ။ တွိုႏခရစ်နေင်ႏ ၂၀၀၆ ဗာႏ လာအောက်တိုဗာကိုနဝ်ꩻ သန်ဂါလဲ့ တယ်ႏစလွေꩻခန်း လဲင်းလောင်းကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏ Citizendium သေန်ႏနုဲင်းဒါႏ ဝီခီပီးဒီးယားနဝ်ꩻသွူ။

သန်ဂါနဝ်ꩻ အဝ်ႏသွဉ်ဖေႏ ဒဿနိကဗေဒဘာႏသာႏ Ohio ခမ်းနယ်ႏတက္ကသိုလ်ႏကိုကျာꩻ ထွာပါခန်း အစဝ်းကရီးခါ ကတဲမ်းဖေႏဒါႏ ကမ္ဘာႏကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏ ထာꩻယူႏထာꩻထီႏကရီးခါသားတဖြာꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ပွိုးတောမ်ႏပညာႏရေꩻ စီႏမံႏကိန်ꩻအစွိုးစွိုးဖုံႏ ယံထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွုန်ႏထဲင်းတာႏ အုံဖေႏအာႏတွမ်ႏ WatchKnowLearn ဆꩻချာဖဲ့ꩻတဲင် အဝ်ႏခွုမ်မာꩻကိုဖေႏ ထာꩻမာꩻနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏ ၂၀၁၃ ဗာႏ လာဖေဖော်ဝါရီကိုနဝ်ꩻ ဖေႏကမာꩻနွောင်ꩻ ဝန်ဆောင်မုသတင်ꩻပရောစဲစ်ထာꩻမာꩻတဗာႏ တောမ်ႏအမိဉ်ꩻ Infobitt ယို အဝ်ႏရေႏခါꩻထွူလဲဉ်းနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏ ၂၀၁၅ ခိန်ႏ ထာႏဝကိုနဝ်ꩻ အီႏမာꩻစလွေꩻ စီႏမံႏကိန်ꩻနဝ်ꩻတာႏ ကိုဒ်ဖုံႏအဝ်ႏထွူလို့လဲဉ်းဒျာႏလဲ့ ကောပ်စွဉ်ႏ ရွဉ်ရေꩻတောင်ꩻရေꩻတဲင် မာꩻသွုပ်ဗာႏတဝ်းဒုမ်နဝ်ꩻသွူ။

အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ