ကာဗွန်

လိုꩻမူႏ ကဆွအာဒါႏ သဲင် တွမ်ႏ ခဲးတဲမ်းအီလိတ် (မန်း- ခဲတံ)ယို ထွာ ကာဗွန်စင်စင်သှူ။ ဘူမိမေႏသွာႏ (မန်း- ကျောက်မီးသွေး)၊ မေႏသွာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ ကာဗွန်စင်စင်မွေးတောဝ်းရိုꩻကီလဲ့  ကာဗွန်အောဝ်ႏပါ ၉၀ ရျာꩻခှေါင် (၉၀%)သှူ။ ကာဗွန်အောဝ်ႏပါငီꩻ ထာꩻခြိုꩻလောင်းလင်လဲ့ အောဝ်ႏအာဗလေားဗလားတန်။ ကောပ်ကာဗွန်ဒြတ်ငီꩻဝင်ꩻ အာငါႏတဲင် ဓာတုဗေဒယို ဖခါꩻဗာႏနေး အဉ်အောဂဲန်းနေက် ဓာတုဗေဒ ယင်း အောဂဲန်းနေက် ဓာတုဗေဒ( အဉ်းကလစ်ဆျ်: Inorganic chemistry and organic chemistry) သှူ။ အောဂဲန်းနေက်ဓာတုဗေဒယို ထွာ ဓာတုဗေဒ ကရော့ဖုဲင်ႏတုမ်ႏဒါႏ ကာဗွန်ဒြတ်ငီꩻဝင်ꩻ ခြေင်ခြေင်၊ ဗꩻတှိုႏဟန်ႏသနီꩻခါ ကသေထွꩻလဲန်း ကာဗွန်ဒြတ်ငီꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏ အဗာႏသုမ်သေင်ႏ (၃၀၀ ၀၀၀)ဗော့ꩻဗော့ꩻတဲ့ရိုꩻ။ ထာꩻခြိုꩻ ကာဗွန်ကပါယို မဉ်ႏလဲ့ꩻဖေႏမေႏ တလီꩻကိုခြာတဲ့နောဝ်ꩻ၊ အောက်သီစဲန်ကိုတဲ့နောဝ်ꩻ ထွာလှောန် ကာဗွန်ဒုဲင်အောက်သုဲက် ဓာတ်လူး။ မဉ်ႏတလꩻလုမ်းတောဝ်း အောက်သီစဲန်တဲ့ အထွာလှောန် ကာဗွန်မိုနောက်သုဲက်သှူ။ ကာဗွန်တုမ်ႏ ဟုဲက်ဒရိုစဲန် မဉ်ႏကြူဝင်ꩻနောဝ်ꩻ လꩻ မီတိန်းဒြတ်တအှို၊ အောဂဲန်းနေက်အဲက်သစ်ဖုံႏနုဲင်း ကဲတ်သိုလဉ်း (မန်း- ဓာတ်ဆီ)၊ ယင်း ဒေါဝ်ခှိုꩻ (အဉ်းကလစ်ဆျ်- alcohol) ဖုံႏ။ မဉ်ႏအှောန်ႏငီꩻတုမ်ႏ အောက်သီစဲန် ယင်း ဟုဲက်ဒရိုစဲန် နီဗာႏလို့ꩻနောဝ်ꩻ လꩻ ကာဘိုဟုဲက်ဒရိတ် ဒြတ်ငီꩻဝင်ꩻ နုဲင်း အဲက်သီတေက်အဲက်သစ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသှူ။ ကာဗွန်ယို တုမ်ႏ သတ္တုဖုံႏလဲ့ အောဝ်ႏငီꩻဝင်ꩻလꩻ၊ ထာနောဝ်ꩻနောဝ်ꩻ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻ ကာဘုဲက်။

 အာႏကွိုꩻ 

ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ