လော့စေက်ဂိတ်

လော့စေက်ဂိတ် တဗာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာ ထာꩻခြွိုင်း ကတေင်းထမ်ႏဖေႏဒါႏဘူလီယဲန် ထာꩻအွောန်ႏကန်ႏ ဖန်ဆဉ်တဗာႏ၊ ထွာ လော့စေက်ဖဲ့ꩻ ထာꩻမာꩻ အောဝ်ႏ ဝင်ꩻကပသာလွေꩻ ဘိုန်နရီ အနွို့ကို ထေဖေႏ ဘိုန်နရီ ကထန်ႏတသာထာꩻသွူ။ 

မူလပထမ ကမာꩻထွာစဒါႏ လော့စေက်ဂိတ်ဖုံႏနောဝ်ꩻ မာꩻခါꩻတွမ်ႏ ဒုဲန်အုဒ်မေႏရာႏဖုံႏ၊ တောဝ်းလဲ့ ထရန်သေတ်သတာဖုံႏ၊ အဗွောင်ဖေႏ အပေ့ꩻဖေႏချာငါသော့အီ မေႏကြဲ့ မေႏခလုက် From Integrated circuit ထာꩻယိုꩻ ထူႏတွမ်ႏ တလီꩻကအုံတောဝ်းဒါႏ မေႏရာႏ (vacuum tube)၊ တျာႏထာꩻတရေ့ꩻပသီႏ ရီလေး (electromagnetic relay) တယ်ႏမာꩻ တဲ့ဒါႏ၊ ရဲန်ꩻဖေႏခါꩻဗာႏနေး relay logic, fluidic logic, pneumatic logic, optics, molecular logic gate, acoustics ဖုံႏ။ မာꩻတွမ်ႏ အဲန်စဉ် ဖအကယ်ꩻ (Analytical Engine ဟဲ့ꩻ သရုပ်ခွဲအင်ဂျင်) တောဝ်းလဲ့ thermal ဒြတ်စင်ဖုံႏတဲ့ လꩻသွူ။

လော့စေက်ဂိတ်ယို အွာထန်ႏပဉ်ယွီးယွီး ပီနုဲင်း ကရဲန်ꩻဗူႏခါꩻ အွာထန်ႏပဉ်ယွီးယွီး ကဒါႏဒါႏ ဘူလီယဲန် ဖန်ဆဉ် ထာꩻအွောန်ႏကန်ႏမိုး၊ စူꩻဖေႏအီ ကမာꩻဒါႏ ရူပဖဲ့ꩻ အနမ်းအဲန် ဘူလီယဲန် လော့စေက်ကားကအောဝ်ႏ လꩻ။ ထွာနေး ရဲန်ꩻလွေꩻဖေႏ အယ်လဂိုရစ်တဲမ် ကားကအောဝ်ႏ ယင်း သင်္ချာယို အွောန်ႏနယ်အီနေးတွမ်ႏ ဘူလီယဲန်လော့စေက် ဖေႏနေးကလꩻတာႏသွူ။ လော့စေက် သားကစ်ကိုနောဝ်ꩻ ထာꩻခြွိုင်းပီနုဲင်း 
multiplexer, processor register, arithmetic logic unit (ALUs), computer memory, လို့လို့နောဝ်ꩻ အောဝ်ႏလေမ်ꩻလွေꩻ မုဲက်ခရို ပရော့သဲတ်သာ (microprocessor) 
ဖုံႏအောဝ်ႏပါ၊ ထာꩻခြွိုင်းနောဝ်ꩻစားဖုံႏကို လော့စေက်ဂိတ်ဖုံႏ ပါသော့ꩻအာထဲင်းကဒါႏ အသိန်းတရိန်၊ မန်းနေး သန်း ၁၀၀ (100 million logic gates) သွူ။

(Compound logic gates) လော့စေက်ဂိတ် ကြူနေးဝင်ꩻ AND-OR-invert (AOI) တွမ်ႏ OR-AND-invert (OAI) ယို ရဲန်ႏဖေႏသော့ꩻကုဲင်း သားကစ် ဒီသုဲန်းကို၊ ထွာမုဲင်းနဲးတဲင် မာꩻတွမ်ႏ MOSFETs ကတယ်ႏဗူႏနောဝ်ꩻ အတရေင်တောဝ်း၊ အဗာႏဟောဝ်ထဲင်းက ဂိတ်ဖုံႏလောင်းလင်ဗူႏဝင်ꩻ နောဝ်ꩻမꩻသွူ။

ထူႏတောမ်