ကနေဒါခမ်းထီ

ကနေဒါခမ်းထီ (အဲင်းကလေတ်: Canada)နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ အမေႏရိကတွိုက်ထင်ꩻ အခဝ်ထင်ꩻကို ခမ်းနယ်ႏ(၁၀)ဖြုံႏတောမ်ႏ ဟံႏနယ်ႏ(၃)နယ်ႏ ကပါဒါႏ အာႏဏာႏပဲင်ႏ ခမ်းတခမ်းဒျာႏသွူ။ တယ်ႏ အတ်တလန်တိတ် သမုဒ္ဒရာႏတောမ်ႏ ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာႏ ဗꩻထင်ꩻတွိုႏလွေꩻ အာတိတ် သမုဒ္ဒရာႏထျꩻတဲင် ဟံႏနယ်ႏလုဲင်းဟဝ်ငါႏ ခမ်းဒျာႏသွူ။ ခမ်းထီအအဲဉ်ႏအလုဲင်းဧရိယာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏစတုရန်းမဲင်ႏ ၃.၈၅ သန်း (စတုရန်းကီလိုမီတာ ၉.၉၈ သန်း)တဲင် ဧရိယာႏခြွဉ်းလို့ပါတောမ်ႏထီပင်ႏလယ်ႏအနေႏနဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏလောင်း ထွာဒုတိယအတန်သွတ်ꩻထွူ မိဉ်ႏတော် ဟံႏကောင်ဧရိယာႏအနေႏနဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏလောင်း ထွာအတန်လုဲင်းသွတ်ꩻ ခမ်းထီဒျာႏသွူ။ ကနေဒါခမ်းထီတောမ်ႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်းခြွဉ်းဗူႏသီး ခမ်းကူအဝ်ႏရောင်ꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏလောင်း ထွာအဆွာꩻသွတ်ꩻ ဟံႏကောင် ခမ်းကူသီး ဒျာႏသွူ။ ခမ်းကိုနဝ်ꩻ ၂၀၂၁ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၃၈ သန်းလွိုသွူ။ ခမ်းထီဝေင်ꩻတန်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻအော့တဝါသွူ။

ဖဲ့ꩻတွို့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ အမေႏရိကန်ႏခမ်းခြွဉ်းဗူႏ အလဲတ်သကာခမ်းနယ်ႏ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာႏ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာႏ၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ အာတိတ်သမုဒ္ဒရာႏ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏထင်ꩻနဝ်ꩻ ဂရိဉ်းလဲဉ်းကြွန်၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ အမေႏရိကန်ႏခမ်းခြွဉ်းဗူႏ ဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။

 အစိုႏရတောမ်ႏခမ်းထီရေꩻ 
ကနေဒါခမ်းထီနဝ်ꩻ ထူႏသုင်ꩻဒျာႏ (စည်းမျဉ်းခံ)ခွန်ဟော်ခံꩻစနိစ် ဆွိုက်စပ်တောမ်ႏ ပါလီမန်စနိစ်သွူ။ ကနေဒါခွန်ဟော်ခံꩻစနိစ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻ၊ စီႏရင်ႏတရာꩻရေꩻ တောမ်ႏ ထေမာꩻဥပဒေႏ ကဏ္ဍဖုံႏ အခေႏခံႏဒျာႏသွူ။ ခမ်းထီအတန်အကယ်ႏ(ဦးသျှောင်)နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဆျာႏခွန်ဟော်ခံꩻ-၃ တဲင် ဝွေꩻနဝ်ꩻ ထွာ ဓနသဟာယခမ်းထီအလင် ၁၅ ခမ်းတောမ်ႏ ကနေဒါ ခမ်းနယ်ႏ ၁၀ ဖြုံႏသီး အတန်အကယ်ႏနဝ်ꩻသွူ။

အိုပ်ချုတ်ရေꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ခွန်ဟော်ခံꩻမူႏတောမ်ႏ ဘုရင်ခံချုပ်သီး နွို့ပါတုဲင်ရုဲက်ငါႏတဝ်းတဲင် ဆေ့ꩻမွေးငါႏနဝ်ꩻသွူ။ အမဲဉ်ႏနဝ်ꩻ အိုပ်ချုတ်ရေꩻအာႏဏာႏယို လွတ်တောႏအရန်းလ့ ခံႏတာႏဝွန်ႏခါꩻထွူတဲင် အစိုႏရအစွိုꩻကို အတန်သွတ်ꩻကထွာဒါႏ ကနေဒါဝွန်ႏတန်ချုတ် ကအွဉ်ငါလွိုက်ရွေꩻဖေႏဒါႏ အစိုႏရ မွေးတဝ်းလဲ့ ခွန်ဟော်ခံꩻ ဝွန်ႏတန်ဖုံႏ အိုပ်ချုတ်ဖန်းဖြယ်ဖေႏဒျာႏသွူ။ အရေꩻပေါႏ အခေႏနေႏယဟန်ႏနဝ်ꩻ ဘုရင်ခံချုပ် မွေးတဝ်းလဲ့ ခွန်မူႏနဝ်ꩻ ဝွန်ႏတန်အစွိုꩻသီး ဖေႏကျံႏဉာဏ်ႏ တပါတဝ်းလဲ့ ထူႏသုင်ꩻနွောင်ꩻဒျာႏ ဝွေꩻသီးအာႏဏာႏသွူ။ အစိုႏရအစွိုꩻကို ဖေႏကစွူ ထိန်ꩻကမ်းချာငါဖေႏကလꩻတဲင် လွတ်တောႏအရန်းလ့ကို လိုꩻအာခမ်းသားအမျာꩻ ကယွုမ်းအံႏလꩻဒါႏ ခမ်းထီရေꩻပါတီအွဉ်ငါသားယို ဘုရင်ခံချုပ်နဝ်ꩻ လွိုက်ဒင်ႏလွေꩻဗာႏ ဝွန်ႏတန်ချုတ်အနေႏ နုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏသွူ။

 စီꩻပွာꩻရေꩻ 
၂၀၁၅ ဗာႏ မတ်တန်ꩻအလꩻ ကနေဒါခမ်းထီယို ကမ္ဘာႏလောင်း ထွာစီꩻပွာꩻရေꩻအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီဖုံႏအကို အဝ်ႏအရန်း(၁၁)တဲင် ခမ်းကိုထေထန်ႏနွောင်ꩻကွန်ႏ(စုစုပေါင်းပြည်တွင်းထုတ်ကုန်)တန်ႏဖိုꩻနဝ်ꩻ အရမ်ꩻအလꩻ အဝ်ႏအမေႏရိကန်ႏဒေါ်လာ ၁.၇၉ ထရီလီယံ ရပ်သွူ။ ကနေဒါခမ်းထီနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻ ခမ်းစွုမ်ႏနုဲင်ငံတကာ စီꩻပွာꩻရေꩻ ခွုမ်မာꩻညီꩻရေꩻတောမ်ႏ လွိုင်ႏကွုန်ꩻရေꩻအစွိုꩻ (အိုအီးစီဒီ) ကို အစွိုꩻနွို့ခမ်းထီအနေႏတဲင် ခမ်း(၈)ခမ်းအစွိုꩻ(G8)ကိုလဲ့ အဝ်ႏပါသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကမ္ဘာႏလောင်း ဖြေꩻစာကူꩻကားကွန်ႏ အထိုသွတ်ꩻ ခမ်း(၁၀)ခမ်းကိုလဲ့ အဝ်ႏပါသော့ꩻတဲင် တောမ်ႏတကမ္ဘာႏလွုမ်းလဲ့ စီꩻပွာꩻရေꩻ အဝ်ႏဆွိုက်စပ်လွေꩻ အရန်းထိုကိုနဝ်ꩻသွူ။

အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:အမေႏရိကတွိုက်ထင်ꩻကို ခမ်းထီဖုံႏ