ခယ်ႏခမ်းထီ

ခယ်ႏခမ်းထီ (ခယ်ႏ - (Simplified Chinese - 中华人民共和国); (Traditional Chinese - 中華人民共和國)၊ ပဉ်ယဉ်း - Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó) (အဲင်းကလေတ်: China/ People's Republic of China (PRC) နဝ်ꩻ တရာꩻဝင်ႏမိဉ်ꩻအနေႏ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဖန်ခါꩻ ခယ်ႏခမ်းသားခမ်းနမ်းဗွေႏခမ်းထီ နဝ်ꩻသွူ။ ခယ်ႏခမ်းထီယိုနဝ်ꩻ အာသျခဝ်ကွဉ်ႏနဝ်ကို ထွာအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီတဖြုံႏဒျာႏတဲင် ကမ္ဘာႏလောင်းနဝ်ꩻ ထွာတတိယအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခယ်ႏခမ်းကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ သန်း(၁၄၀၀)ရပ်တဲင် ကမ္ဘာႏလောင်း ထွာစွဉ်ႏ လိုꩻအဝ်ႏသော့ꩻအာသွတ်ꩻ ခမ်းထီတဖြုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ခယ်ႏခမ်းယိုနဝ်ꩻ ခယ်ႏခမ်းကွန်မျူနိစ်ပါတီ (Communist Party of China (CPC) အစိုႏရစွိုꩻ အဝ်ႏအိုပ်ချုတ်လွေꩻတဲင် အိုပ်ချုတ်ရေꩻဟံႏနယ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဖန်းဖြယ်ခါꩻ ခမ်းနယ်ႏ (၂၂)ဖြုံႏ၊ နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ (၅)ဖြုံႏ၊ အထူꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻဝေင်ꩻတန် (၄)ဖြုံႏ (ပေကျင်း၊ ထျန်းကျင်း၊ ရှန်ဟိုင်း၊ ချုံချင့်) တောမ်ႏ အထူꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻဒေႏသ (၂)ဖြုံႏ (ဟောင်ကောင် တောမ်ႏ မကာအို) ဖုံႏဒျာႏသွူ။ ခမ်းထီဝေင်ꩻတန်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်ပေစဉ်းသွူ။ ထုဲင်ဝမ်နဝ်ꩻ ခယ်ႏခမ်းတန်အနေႏ အဝ်ႏအွဉ်ႏထွော့ဒျာႏ ခမ်းနယ်ႏတဖြုံႏအရန်းလဲ့ ထုဲင်ဝမ်ခမ်းသား စူꩻတဝ်းတဲင် ပွိုးတောမ်ႏ ထုဲင်ဝမ်အိုပ်ချုတ်ရေꩻခရာႏနဝ်ꩻ ခယ်ႏခမ်းထီတန်တောမ်ႏ ခယ်ႏထုဲင်ဝမ်ခါႏ အဝ်ႏထွာက အသျုတ်တရေင်ပျသနာႏနဝ်ꩻသွူ။

ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏအဲဉ်ႏလုဲင်း အဝ်ႏ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၉.၆)သန်း (စတုရန်းမဲင်ႏ - (၃.၇)သန်း) သွူ။ ဟံႏမဲ့ငါခိုႏပုင်ႏစံႏနဝ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏအာစွိုးအာမျိုꩻ အဝ်ႏစွုမ်ႏတန်သွူ။ သေင်ႏတခြာတန်ဖုံႏလဲ့အဝ်ႏ၊ သုဲင်ꩻကန္တာရ (ဂိုဘီ သုဲင်ꩻကန္တာရ၊ တပ်လာမာကန် သုဲင်ꩻကန္တာရ) ထာꩻသဲင်ခြစ်ꩻ ထာꩻလျားတုံးလဲ့ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းထီ အကူကအဝ်ႏဗော့ꩻဒါႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ လာအို၊ ဗီယက်နမ် ထျꩻ ဒေႏသဖုံႏနဝ်ꩻ သေင်ႏတခြာဖုံႏ အဝ်ႏဒို့ꩻတခြို့အာနဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းထီအခဝ်တွို့ꩻနဝ်ꩻ ကောင်ရွေꩻဖုံႏ၊ ကောင်ထိုဖုံႏအဝ်ႏတဲင် ဟိမဝန္တာႏကောင်ရွေꩻတောမ်ႏ ထဉ်းသျန်းကောင်ရွေꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဗော့ꩻဒျာႏ အေင်ဒိယခမ်းကူထျꩻသွူ။ ခမ်းထီအခဝ်ကွဉ်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏမိုးထေ့လင်ꩻဒျာႏ ပင်ႏလယ်ႏကွန်နဝ်ꩻသွူ။  ကမ်းရိုးတန်း အဆွာꩻအဝ်ႏ ၁၄,၅၀၀ ကီလိုမီတာ (မဲင်ႏ ၉၀၀၀) သွူ။ ခယ်ႏခမ်းထီထျꩻနဝ်ꩻ ခယ်ႏပင်ႏလယ်ႏကွဉ်ႏ တောမ်ႏ ခယ်ႏပင်ႏလယ်ႏနဝ် အဝ်ႏနီဖြုံႏသွူ။

တယ်ႏ ၁၉၇၈ ဗာႏ ကစလွေꩻဒါႏ ဆေꩻကွက်ꩻစီꩻပွာꩻရေꩻစနိစ်အလꩻ ထွိုင်ႏမာꩻလွေꩻ စီꩻပွာꩻရေꩻ အပြောင်ꩻအလုဲင်ႏနဝ်ꩻ လွိုင်ႏကွုန်ꩻထင်ႏထိုမုꩻဖုံႏလဲ့ အမွိုင်တဗာႏ ဖြိုတန်လွဉ်စွဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ကမ္ဘာႏလောင်း ထွာလွဉ် ပသာထန်ႏကွန်ႏ အတန်သွတ်ꩻတောမ်ႏ ဒင်ႏသွင်ꩻနွို့ကွန်ႏ ဒုတိယအတန်သွတ်ꩻသား နဝ်ꩻသွူ။ စီဒီပီ(GDP)တန်ႏဖိုꩻအလꩻ ကမ္ဘာႏလောင်း ထွာဒုတိယ စီꩻပွာꩻရေꩻ အာႏရဲင်ꩻတန် ခမ်းတခမ်းသွူ။ ကမ္ဘာႏကုလသမဂ္ဂ လိုမ်းဗိဉ်ႏရေꩻကောင်သီကိုလဲ့ အဝ်ႏထွာ အစွိုꩻနွို့အသေႏ ခမ်းတခမ်းဒျာႏသွူ။ ကမ္ဘာႏကူꩻကားကွန်ႏအစွိုꩻ (WTO)၊ အေပဲတ် (APEC)၊ စီ-၂၀ (G20) စတဲင်အစွိုꩻဖုံႏကိုလဲ့ အဝ်ႏထွာ အစွိုꩻနွို့သားသွူ။ အဝ်ႏပဲင်ႏဆဲင်ႏခါꩻပါ နျူးကလီးယားစူခွုမ်တဲင် ကမ္ဘာႏရဲင်ꩻအာႏအတန်သွတ်ꩻ စဲ့ꩻတပ်တောမ်ႏ စဲ့ꩻရေꩻတာႏ သုင်ꩻလွေꩻစရိပ်နဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏလောင်း ထွာဒုတိယသွူ။ ခယ်ႏခမ်းထီယိုနဝ်ꩻ ခမ်းထီရေꩻပညာႏသျင်ႏ၊  စဲ့ꩻရေꩻပညာႏသျင်ႏ၊ စီꩻပွာꩻရေꩻပညာႏသျင်ႏ၊ သိပ္ပံပညာႏသျင်ႏဖုံႏ အဝ်ႏပေါ်ႏထန်ႏအာဒါႏ ခမ်းတခမ်းဒျာႏ နေနေသွူ။

 အိုပ်ချုတ်ရေꩻ ဟံႏနယ်ႏဒေႏသဖုံႏ 

 ခယ်ႏခမ်းတန် Mainland China

450px|center| တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏မြေပုံ

 ခမ်းနယ်ႏ 
(Provinces|省)
 အန်းဟွေးခမ်းနယ်ႏ|Anhui|安徽
 ဖူကျန့်ခမ်းနယ်ႏ|Fujian|福建
 ကန်းစုခမ်းနယ်ႏ|Gansu|甘肃
 ကွမ်တုန်းခမ်းနယ်ႏ|Guangdong|广东
 ကွေ့ကျိုး ခမ်းနယ်ႏ|Guizhou|贵州
 ဟိုင်နန် ခမ်းနယ်ႏ|Hainan|海南
 ဟဲပေခမ်းနယ်ႏ|Hebei|河北
 ဟေးလုံကျန်း ခမ်းနယ်ႏ| Heilongjiang| 黑龙江
 ဟဲနန် ခမ်းနယ်ႏ |Henan| 河南
 ဟူပေခမ်းနယ်ႏ| Hubei| 湖北
 ဟူနန်ခမ်းနယ်ႏ| Hunan| 湖南
 ကျန်းစူး ခမ်းနယ်ႏ |Jiangsu| 江苏
 ကျန်းရှီး ခမ်းနယ်ႏ |Jiangxi| 江西
 ကျိလင် ခမ်းနယ်ႏ |Jilin| 吉林
 လျောင်းနင် ခမ်းနယ်ႏ |Liaoning| 辽宁
 ချင်းဟိုင် ခမ်းနယ်ႏ |Qinghai| 青海
 ရှန်ရှီး ခမ်းနယ်ႏ||Shaanxi||陕西
 ရှန်းတုန်း ခမ်းနယ်ႏ| Shandong| 山东
 ရှန်းရှီး ခမ်းနယ်ႏ| Shanxi| 山西
 စစ်ချွမ်း ခမ်းနယ်ႏ| Sichuan| 四川
 ယူနန်ခမ်းနယ်ႏ| Yunnan| 云南
 ကျဲ့ကျန်း ခမ်းနယ်ႏ| Zhejiang| 浙江
 ထိုင်ဝမ် ခမ်းနယ်ႏ| Taiwan|台湾 (ခယ်ႏထုဲင်ဝမ် ROC အိုပ်ချုတ်ခါꩻဒျာႏသွူ။)
တောင်ꩻသေꩻ- ထုဲင်ဝမ်နဝ်ꩻ ခယ်ႏခမ်းတန်အနေႏ အဝ်ႏအွဉ်ႏထွော့ဒျာႏ ခမ်းနယ်ႏတဖြုံႏအရန်းလဲ့ ထုဲင်ဝမ်ခမ်းသား စူꩻတဝ်းတဲင် ပွိုးတောမ်ႏ ထုဲင်ဝမ်အိုပ်ချုတ်ရေꩻခရာႏနဝ်ꩻ ခယ်ႏခမ်းထီတန်တောမ်ႏ ခယ်ႏထုဲင်ဝမ်ခါႏ အဝ်ႏထွာက အသျုတ်တရေင်ပျသနာႏနဝ်ꩻသွူ။

 နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ
Autonomous regions (自治区)
 ကွမ်ရှီး နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ| Guangxi| 广西壮族自治区
 မွန်ဂိုလီးယားအကိုဖဲ့ꩻ နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ Inner Mongolia| 内蒙古自治区
 နိင်သျ နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ| Ningxia| 宁夏回族自治区
 ရှင်းကျန်း နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ| Xinjiang| 新疆维吾尔自治区
 တိဗဲတ် နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ| Tibet| 西藏自治区 

 အထူꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻဝေင်ꩻ
Municipalities (直辖市)
 ဝေင်ꩻပေစဉ်း- Beijing (北京市)
 ဝေင်ꩻချုံချင့်- Chongqing (重庆市)
 ဝေင်ꩻသျန်ဟုဲင်း- Shanghai (上海市)
 ဝေင်ꩻထျန်းစဉ်း- Tianjin (天津市)

 အထူꩻအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ
 Special Administrative Regions (特别行政区)
 ဟောင်ကောင် အထူꩻအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ Hong Kong (香港特別行政區) (ခယ်ႏနဝ်ꩻ အငဝ်းထန်ႏဒျာႏ ရှန်းကန်သွူ။)
 မကာအို အထူꩻအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ Macau (澳門特別行政區) (ခယ်ႏနဝ်ꩻ အငဝ်းထန်ႏဒျာႏ အောက်မင်သွူ။)

 လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းတောမ်ႏ လိုꩻမျိုႏဖုံႏ 
250px|thumbnail|ခယ်ႏခမ်းထီကို ခင်ႏလမ်းအလွောက်ꩻ ကဒေါ့ꩻသုင်ꩻဒါႏ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါဖုံႏ
ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၀ ဗာႏ လာဇူလုဲင်စာႏရင်ꩻအလꩻ ခယ်ႏခမ်းသား ခမ်းနမ်းဗွေႏခမ်းထီကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွောန်းအဝ်ႏ ၁,၃၃၈,၆၁၂,၉၆၈ ဖြာꩻ (သန်း ၁၃၀၀ လွို) နဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းကိုတရာꩻဝင်ႏ ကအွောန်ႏထွော့ခါꩻဒါႏ ခမ်းရင်ꩻသားလိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏ(၅၆)မျိုꩻသွူ။ နဝ်ꩻအကို ဟန်လိုꩻမျိုꩻ(ဟဲ့ꩻ)ခယ်ႏလိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွောန်းအဝ်ႏ (၉၁.၉%) တဲင် ခမ်းကိုထွာလိုꩻဖြာꩻ အအာသွတ်ꩻသွူ။ လိုꩻဖြာꩻခြွောန်း ကအဝ်ႏအာဒါႏ ခမ်းရင်ꩻသားလိုꩻမျိုꩻ အလင်ဖုံႏနဝ်ꩻ ကျွမ်းလိုꩻမျိုꩻ(Zhuang - ၁၆သန်း), မန်ချူးလိုꩻမျိုꩻ (Manchu - ၁၀သန်း)၊ ဟွေးလိုꩻမျိုꩻ (Hui - ၉သန်း)၊ မျဝ်လိုꩻမျိုꩻ (Miao - ၈သန်း)၊ ဝူးအာလိုꩻမျိုꩻ (Uyghur - ၇သန်း)၊ ယီလိုꩻမျိုꩻ (Yi - ၇သန်း)၊ ထူကျားလိုꩻမျိုꩻ(Tujia - ၅.၇၅သန်း)၊ မွန်ဂိုလိုꩻမျိုꩻ (Mongols - ၅သန်း)၊ တိဗဲတ်လိုꩻမျိုꩻ (Tibetans - ၅သန်း)၊ ပုယီးလိုꩻမျိုꩻ (Buyei - ၃သန်း) တောမ်ႏ ကိုရီးယားလိုꩻမျိုꩻ (Koreans -၂သန်း) ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။

 ဝေင်ꩻတန်ဖုံႏ 
ရဲဉ်ႏဝေင်ꩻမိဉ်ꩻခမ်းနယ်ႏမိဉ်ꩻလိုꩻဝေင်ꩻကိုလိုꩻဝေင်ꩻကို+ဝေင်ꩻသောင်ဖုံႏအဝ်ႏဒါႏအခဝ်ခင်ႏလမ်း၁  ရှန်ဟိုင်း ရှန်ဟိုင်းမြူနီစီပါယ်အုပ်ချုပ်ရေꩻ 9,495,701 18,542,200 အခဝ်ကွဉ်ႏ၂ ပေကျင်း ပေကျင်းမြူနီစီပါယ်အုပ်ချုပ်ရေꩻ 7,296,962 17,430,000 အခဝ်ထင်ꩻ၃ ဟောင်ကောင် အထူꩻအုပ်ချုပ်ရေꩻဒေႏသ 7,000,000 7,000,000 အခဝ်နဝ်၄ ထျန်းကျင်း ထျန်းကျင်းမြူနီစီပါယ်အုပ်ချုပ်ရေꩻ 5,066,129	11,500,000 အခဝ်ထင်ꩻ၅ ဝူဟန့် ဟူးပေခမ်းနယ်ႏ 6,660,000 9,100,000 အခဝ်နဝ်ထာႏဝ၆  ကွမ်ကျိုး ကွမ်တုန်းခမ်းနယ်ႏ 4,154,808	15,000,000	အခဝ်နဝ်၇ ရှင်းကျင့် ကွမ်တုန်းခမ်းနယ်ႏ 4,000,000	8,615,500	အခဝ်နဝ်၈ ရှင်ယန် လျောင်းနင်ခမ်းနယ်ႏ 3,981,023	7,500,000 အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ၉ ချုံချင့် ချုံချင့်မြူနီစီပါယ်အုပ်ချုပ်ရေꩻ 3,934,239	31,442,300 အခဝ်ကွဉ်ႏနဝ်၁၀ နန်ချောင့် ကျန်းရှီးခမ်းနယ်ႏ 3,790,000	4,990,184	အခဝ်ကွဉ်ႏ၁၁ နန်ကျင်း ကျန်းစူးခမ်းနယ်ႏ 2,822,117	7,100,000  အခဝ်ကွဉ်ႏ၁၂ ဟာ့ရ်ပင်း ဟေးလုံကျန်းခမ်းနယ်ႏ 2,672,069	8,499,000	အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ၁၃ ရှီကျားကျွမ်း ဟဲပေခမ်းနယ်ႏ 2,620,357	9,630,000 အခဝ်ထင်ꩻ၁၄ ရှီအန်း ရှန်ရှီးခမ်းနယ်ႏ 2,588,987	10,500,000 အခဝ်တွို့ꩻထင်ꩻ၁၅ ချင်းဒူ စီချွမ်းခမ်းနယ်ႏ 2,341,203	11,300,000 အခဝ်တွို့ꩻနဝ်၁၆ ချောင်ချွန်း ကျိလင်ခမ်းနယ်ႏ 2,223,170	7,400,000 အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ၁၇ တလျန် လျောင်းနင်ခမ်းနယ်ႏ 2,118,087	6,200,000 အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ၁၈ ဟန်ကျိုး ကျဲ့ကျန်းခမ်းနယ်ႏ 1,932,612	7,000,000 အခဝ်ကွဉ်ႏ၁၉ ကျီနန် ရှန်းတုန်းခမ်းနယ်ႏ 1,917,204	6,300,000	အခဝ်ကွဉ်ႏ၂၀ ထိုက်ယွမ် ရှန်းရှီးခမ်းနယ်ႏ 1,905,403	3,413,800	အခဝ်ထင်ꩻ၂၁ ချင်းတောင် ရှန်းတုန်းခမ်းနယ်ႏ 1,867,365	8,000,000 အခဝ်ကွဉ်ႏ
၂၀၀၈ ဗာႏ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းစာႏရင်ꩻအရမ်ꩻ

 အာႏကွိုꩻ 

ကဏ္ဍ:ကွန်မျူနိစ်ခမ်းထီဖုံႏ
ကဏ္ဍ:အာသျတွိုက်ကို ခမ်းထီဖုံႏ