Лукаш Гурніцкі

Лукаш Гурніцкі (; 1527—1603 гг.) — польскі паэт і празаік, значная частка жыцця якога была звязаная з ВКЛ.

 Біяграфія 
Нарадзіўся ў Асвенцыме ў сям’і незаможных мяшчанаў, пачаткова меў прозвішча Гура. Выхаванне і пачатковую адукацыю атрымаў ад свайго дзядзькі, паэта і гуманіста С. Гансёрка, клірыка каралеўскай капліцы на Вавелі. Служыў каралеўскім віцэ-канцлерам С. Мацееўскаму і Я. Пшэбыскаму, а таксама кракаўскаму біскупу А. Зэбжыдоўскаму. У 1557-59 гадах вучыўся ў Падуанскім універсітэце (Італія), дзе прасякнуўся гуманістычнымі ідэямі. Вярнуўшыся ў Польшчу ў 1559 годзе, стаў каралеўскім сакратаром і бібліятэкарам, у 1561 годзе быў узведзены ў шляхецтва (гл. Набілітацыя), атрымаў прозвішча Гурніцкі і быў прыняты да герба «Агеньчык». Атрымаў Тыкоцінскае староства (1571) і Васількоўскае староства (1579). 

Аўтар кнігі «Прыдворны польскі» (Dworzanin Polski, Кракаў, 1565), якая была перапрацоўкай і перакладам славутага на ўсю тагачасную Еўропу італьянскага твора Бальтазара Кастыльёні (Il Cortegiano, 1528). Перакладчык тэкстаў старажытнарымскага філосафа Сенекі (I ст. н. э.)., аўтар палітычных памфлетаў «Размова паміж палякам і італьянцам», «Шлях да сапраўднай свабоды» (апублікаваныя пасмяротна ў 1616 і 1650 гадах), дзе выступаў як прыхільнік моцнай каралеўскай улады і асуджаў так званую «залатую шляхецкую вольнасць». Напісаў гістарычную хроніку, якая ахоплівае падзеі ў Польскай Кароне з 1538 па 1572 год (апублікаваная пасмяротна, Кракаў, 1637). Апублікаваў у лацінскай транскрыпцыі ўрывак з Бібліі, верагодна, з Астрожскай Бібліі, прытрымліваючыся ўкраінскай фанетыкі .

Гурніцкі лічыцца адным з найлепшых польскіх пісьменнікаў XVI стагоддзя. Яго кніга «Прыдворны польскі» шмат разоў перакладалася на канцылярскую мову ВКЛ, была шырока вядомай на ўкраінскіх і беларускіх землях і захоўвалася ў бібліятэках яшчэ ў XVIII стагоддзі .

 Літаратура 

 Stanisław Bodniak, Karta z bibljotekarskich i starościńskich zajęć Górnickiego, Kraków 1928;
 Bronisław Czarnik, Żywot Łukasza Górnickiego, Lwów 1883;
 Ignacy Kozielewski, Łukasz Górnicki: studium historyczno-literackie, Lwów 1929;
 Jakub Zdzisław Lichański, Łukasz Górnicki, Wrocław 1982, ISSN 0077-6181;
 Jakub Zdzisław Lichański, Łukasz Górnicki: sarmacki Castiglione, Warszawa 1998, ISBN 83-7181-015-6;
 Rafał Lowenfeld, Łukasz Górnicki, jego życie i dzieła: przyczynek do dziejów humanizmu w Polsce, Warszawa 1884;
 Łukasz Górnicki i jego czasy, pod red. B. Noworolskiej i W. Steca, Białystok 1993;
 Łukasz Górnicki i jego włoskie inspiracje, pod red. P. Salwy, Warszawa 2005, ISBN 83-89100-67-3;
 Roman Pollak, Górnicki Łukasz (1527-1603), w: Polski Słownik Biograficzny, t. VIII, cz. 3, z. 38, Wrocław 1960;

 Заўвагі 

Катэгорыя:Старосты тыкоцінскія
Катэгорыя:Старосты васількаўскія
Катэгорыя:Паэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Паэты Польшчы
Катэгорыя:Паэты XVI стагоддзя
Катэгорыя:Паэты XVII стагоддзя
Катэгорыя:Польскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Пісьменнікі Польшчы
Катэгорыя:Пісьменнікі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі XVII стагоддзя
Катэгорыя:Вікіпедыя:Спасылка на Вікісховішча непасрэдна ў артыкуле
Катэгорыя:Выпускнікі Падуанскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выпускнікі Ягелонскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Памерлі ў Тыкоціне
Катэгорыя:Памерлі ў 1603 годзе
Катэгорыя:Памерлі 22 ліпеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Асвенціме
Катэгорыя:Вікіпедыя:Артыкулы з крыніцамі з Вікіданых
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1527 годзе