Новахаванск

Новахава́нск () — вёска ў Невельскім раёне Пскоўскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Турычынскай воласці.

Са студзеня 1995 да красавіка 2015 года вёска была адміністрацыйным цэнтрам цяпер скасаванай Новахаванскай воласці.

 Геаграфія 
Размешчана за 18 км на паўднёвы захад ад Невеля. 

Навахаванск знаходзіцца на чыгуначнай галінцы Вялікія Лукі — Полацк, праходзіць асфальтаваная дарога Невель — Полацк. 

Ланцуг невялікіх насыпаў-курганоў, якая ідзе па заходняй частцы Невельскага раёна ад Новахаванска да вёскі Емянец і пазначала мяжу паміж Маскоўскім Вялікім Княствам і Літвой.

 Гідраграфія 
Возера Новахаванскае.

 Гісторыя 
Рэвалюцыя 1917 года заспела Новахаванск у складзе Віцебскай губерні, з 1927 года — Вялікалуцкая акруга Ленінградскай вобласці, з 1929 года — у Заходняй вобласці, з 1935 года — у Калінінскай вобласці, з 1944 года — у Вялікалуцкай вобласці, і толькі ў 1957 годзе Невельскі раён перададзены Пскоўскай вобласці.

Першае летапіснае згадванне пра Новахаванскам краі ставіцца да 1185 годзе ў Наўгародскай летапісе. Першапачаткова Цэнтральнай сядзібай лічылася вёска Бярозава (уздоўж гасцінца на Полацк была прыгожая бярозавая алея). Хоць вёскі як такой там не было, стаяла карчма Бярозава, якая адносілася да маёнтка Терентьеполь. Ад гэтай карчмы ў радыусе 500-700 метраў размяшчаліся буйныя вёскі: Рэчыстая, Заручаўе. Да 1906 года ў карчме пражывала 5 чалавек. Пасля пабудовы чыгункі ў 1907 годзе станцыя стала называцца Новахаванск (меркавана ад слова «Новы» і прозвішча княжацкага роду Хаванскіх), быў пабудаваны вакзал, чыгуначныя казармы. Падвойнае назва захоўвалася аж да 1964 года. 18 студзеня 1964 года Ўказам Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР зноў адукаваны населены пункт у Невельскім раёне названы Новахаванск.

У канцы XIX стагоддзя была пабудавана царква, большая частка насельніцтва была праваслаўнай, але мелася і стараверская абшчына паморскага згоды. Бярозава ў канцы XIX і пачатку XX стагоддзяў адносілася да Пласкоўскай воласці. Валасное праўленне размяшчалася ў маёнтку Плоскае, які належыць Юліі Велінбахавай, ўдаве сапраўднага стацкага саветніка. У складзе воласці было: 74 вёскі, у якіх пражывала 4909 чалавек.

У гады вайны на тэрыторыі Новахаванскай зямлі дзейнічаў партызанскі атрад імя Чкалава, 2-я Калінінская партызанская брыгада. 2 лістапада 1943 года Новахаванск быў вызвалены ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. 

Пасля вайны пачалося актыўнае аднаўленне сельскай гаспадаркі. У 60-я гады пабудаваны філіял Кіраўскага завода. У 80-я гады пабудаваны новыя будынкі школы і дзіцячага камбіната.

 Насельніцтва 
Колькасць насельніцтва вёскі па ацэнцы на пачатак 2001 года складала 774 чалавекАдминистративно-территориальное деление Псковской области (1917—2000 гг.) : Справочник : в 2 кн. — 2-е изд., перераб. и доп. — Псков : Государственный архив Псковской области, 2002. — Кн. 1. — 464 с. — 1000 экз. — ISBN 5-94542-031-X..

 Культура 

 Дом культуры.
 Музей Баявой Славы ў Новахаванскай сярэдняй школе (прадстаўлены экспазіцыйныя матэрыялы аб Героях, якія ўдзельнічалі ў баях за Пскоўскую зямлю ў час Вялікай Айчыннай вайны, — пра Германа Анатольевіча Буланцава і інш.).

 Славутасць 

 Царква іконы Божай Маці.
 Чыгуначная станцыя Новахованск. Па участку Невель—Алёшча перыядычна курсіруе шляхавымяральнік.
 Возера Новахаванскае.

 Памятныя мясціны 

 Воінскае пахаванне.

 Крыніцы 

 Спасылкі 

 Деревня Новохованск Невельского района.

Катэгорыя:Населеныя пункты Невельскага раёна (Пскоўскай вобласці)