Мікола Караткевіч

Мікола Караткевіч (1932 — каля 2011) — музыка з вёскі Асінаўка (Глыбоцкі раён) (Глыбоцкі край), вядомы як апошні мясцовы носьбіт дударскай традыцыі і вучань даваеннага дудара Пятра Бурца (прыбл. 1860—1940).

 Біяграфія 
Мікола Караткевіч жыў у вёсцы Асінаўка (Глыбоцкі раён) (гміна Празарокі, Дзісенскі павет). З дзяцінства быў звязаны з мясцовай музычнай традыцыяй і, паводле ўспамінаў даследчыка і музыканта Змітра Сасноўскага, браў урокі ў самабытнага дудара Пятра Бурца, якога называў «дзед Пётр».

 Дударская традыцыя і навучанне ў Пятра Бурца 
Паводле сведчанняў, Пётр Бурэц быў знакамітым рэгіянальным дударом, чые «музычныя вечарыны» збіралі людзей з навакольных вёсак. Мікола Караткевіч лічыў сябе яго вучнем і пераемнікам.

Сярод дэталяў, якія Караткевіч пераказваў экспедыцыі:
 у Пятра Бурца быў «вялікі мех», які доўга трымаў паветра;
 выкарыстоўваліся чаратовыя пішчыкі (як больш «ашчадныя» для паветра);
 Бурэц мог «заламліваць» сапель/трубку пад паху, каб спяваць падчас грання;
 граў найгрышы і спяваў прыпеўкі (у т.л. жартоўныя/нецэнзурныя з польскімі ўстаўкамі, калі прысутнічалі польскія вайскоўцы з пагранічнай стражніцы).

 Экспедыцыі 2007 і 2011 гадоў 

 Экспедыцыя 2007 
У 2007 годзе ў Асінаўку прыехала дударская экспедыцыя (Зміцер Сасноўскі, Андрэй Апановіч, Алег Белавусаў). Падчас сустрэчы Мікола Караткевіч эмацыйна адрэагаваў на гучанне дуды і пазней пагадзіўся ўзяць інструмент у рукі: надзьмуў мех і праіграў просты найгрыш, дэманструючы прафесійную паставу і навыкі, нягледзячы на ўзрост і стан здароўя.

Паводле Сасноўскага, Караткевіч прасіў не выкарыстоўваць відэазапіс самога грання (з этычных прычын і з-за таго, што «не так як даўней»).

 Экспедыцыя 2011 
У 2011 годзе другая экспедыцыя (у т.л. З. Сасноўскі, А. Апановіч, Дзяніс Шматко; пра паездку пісаў Алег Клімаў) не застала Караткевіча дома: паводле звестак ад сваякоў, ён быў цяжка хворы і знаходзіўся ў бальніцы ў Полацку.

 Памылка з тапонімам і ўдакладненне месца 
Пазнейшыя публікацыі (2011—2012) змяшчалі памылку ў назве вёскі, ператварыўшы Асінаўку (каля возера Шо) у неіснуючыя варыянты («Свіліна/Слівіна»). У дакументальным фільме Змітра Сасноўскага «Старыя інструменты Беларусі» назва вёскі пазначаная як Асінаўка.

 Магіла Пятра Бурца і сведчанні пра род 
Падчас экспедыцый і наступных удакладненняў былі сабраныя сведчанні пра месца пахавання Пятра Бурца і яго сям’і на могілках у Асінаўцы (па словах Міколы Караткевіча і яго жонкі Эміліі). Таксама адзначалася, што род Бурцоў у рэгіёне быў вялікі і «музыкальны», а ў наваколлі жывуць нашчадкі роду.

 Значэнне 
Паводле Змітра Сасноўскага, сустрэча з Міколам Караткевічам мела сімвалічны сэнс як «перадача» рэшткаў жывой традыцыі: дуда, якую трымаў Караткевіч, выкарыстоўвалася для навучання маладых дудароў, а ўспаміны і фотаматэрыялы захавалі сведчанне пра апошніх носьбітаў традыцыі Глыбоцкага краю.

 Крыніцы 
 Сасноўскі, Зміцер. Дакументальны фільм: Старыя інструменты Беларусі (фрагменты пра Асінаўку і М. Караткевіча).
 Клімаў, Алег. «Последний дударь». СБ. Беларусь сегодня, 23.08.2011.
 [дадаць] Публікацыя ў часопісе «Дудар» (2012), дзе паўтараецца памылковы тапонім.
 [дадаць] Кніга: Дудары Глыбоцкага краю (выданне 1/2; у падрыхтоўцы 3-е выданне).

 Гл. таксама 
 Пётр Бурэц
 Дударскі рэй
 Беларуская дуда
 Глыбокае

Катэгорыя:Беларускія музыканты
Катэгорыя:Дудары
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1932 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 2010-я гады
Катэгорыя:Культура Віцебскай вобласці