Андрэй Дзмітрыевіч Строцаў

Андрэй Дзмітрыевіч Строцаў () — беларускі антраполаг, рэлігіязнавец, перакладчык і мастак-графік. Даследчык творчасці Джона Рональда Руэла Толкіна.

 Біяграфія 
Нарадзіўся 22 кастрычніка 1994 года. Продкі па лініі бабуль і дзядоў паходзяць з Латвіі, Украіны, Паўднёвай Расіі і Мінска. У дзяцінстве слухаў чытанні бацькоў, калі пяцігадовым згубіўся ў мінскім ЦУМе, назваўся супрацоўнікам «хобітам», бо захапляўся творам Толкіна з ілюстрацыямі Міколы Байрачнага (выданне 1994 года).

Скончыў Ліцэй БДУ. Скончыў магістратуру антрапалогіі ў  (EHESS) у Парыжы.

Выкладае ў літаратурных майстэрнях Creative Writing School, дзе курыруе кірункі, звязаныя з літаратурнай творчасцю. Выступае лектарам адукацыйнай платформы «Страдарыум» (праект «Страдающее Средневековье»), вядзе курс «Толкін як традыцыя».

Станам на 2024 год жыве ў Вільні. Актыўны прыхаджанін беларускай праваслаўнай парафіі Канстанцінопальскага патрыярхату ў Вільні.

 Творчасць 
У 2015 годзе напісаў прадмову да ўкладзенага Касяй Глухоўскай пасмяротнага зборніка вершаў свайго таварыша па ліцэі Сяргея Маціна «Мары хмар». Учынак быў асэнсаваннем гібелі сябра праз вядомы Андрэю літаратурны міф. Цяпер Строцаў бачыць у гэтым прамую паралель з біяграфіяй Толкіна, які ў 1918 годзе выдаў зборнік вершаў A Spring Harvest свайго сябра Джэфры Сміта, загінулага на вайне. На думку Строцава, прадмова была актам міфатворчасці, які дазваляе захаваць памяць пра «страчанае пакаленне», знайсці мову асэнсавання трагічнай рэчаіснасці і прыняць адказнасць за працяг культурнай традыцыі.

 Рэлігіязнаўства 
Навуковая спецыялізацыя ахоплівае рэлігіязнаўства і даследаванне рэлігійных рухаў у асяроддзі рускай эміграцыі. Гэтая тэматыка была прадметам яго магістарскага даследавання ў Вышэйшай школе сацыяльных навук (EHESS) у Парыжы.

Значная частка дзейнасці Строцава звязана з даследаваннем тэалагічнага падмурка легендарыўма Толкіна. Ён аналізуе ўплыў каталіцкай веры пісьменніка на этычную структуру свету Сярэдзем’я. Даследчык разглядае творчасць Толкіна як рэлігійна-тэалагічную гісторыю, у якой выдуманыя народы ўзаемадзейнічаюць з вышэйшымі сіламі і божаствамі. У лекцыях і інтэрв’ю асвятляе пытанні прысутнасці Бога (Эру Ілуватара) у творах пісьменніка. У кнізе, над якой працуе ў 2023—2024 гадах, Строцаў сярод іншага даследуе паняцце смерці ў міфалогіі Толкіна, праводзячы паралелі з хрысціянскімі догматамі пра Дар Божы і Узнясенне.

 Толкіназнаўства 
Асноўны кірунак дзейнасці Андрэя Строцава — толкіназнаўства — даследаванне жыцця і творчасці Толкіна. Распрацаваў аўтарскі метад аналізу свету Сярэдзем’я, які называе антрапалагічнай гульнёй. Падыход прадугледжвае вывучэнне выдуманых народаў і іх культур як рэальных этнаграфічных аб’ектаў.

Як антраполаг Строцаў бачыць паралелі паміж творчасцю Джона Толкіна і Максіма Багдановіча, на яго думку, гэтыя аўтары адначасова стваралі новыя нацыянальныя міфалогіі для сваіх народаў у крызісны перыяд пачатку XX стагоддзя. Прапанаваў гульнявую тэорыю падзелу гісторыі вывучэння Толкіна на эпохі, вызначае сучасны этап як трэцюю эпоху толкінаўскай традыцыі.

Аўтар і лектар курса «Толкін як традыцыя» на адукацыйнай платформе «Страдарыум», у курсе разглядае спадчыну пісьменніка ў шырокім гістарычным і інтэлектуальным кантэксце . Таксама Строцаў выступае экспертам у медыйных праектах, прысвечаных праблемам экранізацыі і інтэрпрэтацыі фэнтэзі.

Важная частка дзейнасці — калекцыянаванне, да ліпеня 2024 года Строцаў сабраў 45 выданняў аповесці «Хобіт» на 34 чатырох мовах, у тым ліку два розныя выданні беларускай. Актыўна камунікуе з міжнароднай супольнасцю толкіністаў на платформе Reddit пад псеўданімам strocau.

Папулярызуе міфапаэтычную літаратуру і толкіназнаўства праз сацыяльныя сеткі Reddit, Instagram і Facebook, удзел у медыя-праектах і відэа-блогах, адукацыйныя платформы.

Станам на 2023—2024 гады працуе над манаграфіяй пра свет Толкіна на рускай мове, якая будзе грунтавацца на яго антрапалагічных даследаваннях.

 Пераклады 
У 2018 годзе пераклаў на беларускую аповесць Клайва Стэйплза Льюіса «Хронікі Нарніі: Прынц Каспіян» («Пазітыў-цэнтр», 2022). У перакладзе выкарыстоўвае розныя моўныя пласты: для афіцыйных лістоў у творы ўжываў старабеларускую лексіку XVI стагоддзя, стылізаваў тэкст пад мову тагачасных рыцарскіх раманаў (сярод іх «Аповесць пра Трышчана»). За гэты пераклад намінаваны на прэмію імя Карласа Шэрмана (2022) і ўвайшоў у шорт-ліст у катэгорыі «Пераклад дзіцячай кнігі».

 Ілюстраванне 
Працуе як мастак-графік. Стварае ілюстрацыі па матывах легендарыума Толкіна . У 2023 годзе як майстар-каліграф аформіў карты да беларускага выдання аповесці «Хобіт» (пераклад Францішка Корзуна), выпушчанага ініцыятывай «Кніжны рысь» .

 Прызнанне 
 У 2022 годзе трапіў у шорт-ліст прэміі імя Карласа Шэрмана ў намінацыі «Пераклад дзіцячай кнігі» з беларускім выданнем твора «Хронікі Нарніі: Прынц Каспіян».

 Крыніцы 

Катэгорыя:Перакладчыкі з англійскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Толкіназнаўцы