Дыякрытычныя знакі

Дыякрыты́чныя зна́кі, дыякры́тыкі ( — «адрознівальны, адметны») — разнастайныя дадатковыя знакі, што выкарыстоўваюцца ў літарных (у тым ліку літарных кансанантных) і складовых  сістэмах пісьма для змянення або ўдакладнення значэння асноўных знакаў. Дыякрытыкі выкарыстоўваюцца ў выпадку, калі літар алфавіта не хапае для перадачы гукаў маўлення або для сэнсаадрознення.

Значную сэнсаадрознівальную функцыю дыякрытычныя знакі выконваюць у чэшскай, славацкай, румынскай, французскай, партугальскай, польскай, літоўскай, турэцкай, в’етнамскай мовах.

 Гісторыя 
Найбольш старажытнымі з’яўляюцца дыякрытычныя знакі, якія служаць для абазначэння даўжыні і кароткасці гуку ў грэчаскай мове, а таксама грэчаскія знакі націску.

Дыякрытычныя знакі выкарыстоўваюцца ў большасці алфавітаў на лацінскай, кірыліцкай, арабскай і індыйскай графічных асновах, y некаторых сістэмах транскрыпцыі і праектах міжнароднага алфавіта. Шырокае ўжыванне ў мовах, якія выкарыстоўваюць лацінскі алфавіт, звязана з тым, што ў класічнай лацінскай мове не было шыпячых гукаў, насавых галосных, палаталізаваных (памякчаных) зычных.

У славянскай графіцы з’явіліся пад уплывам старажытнагрэчаскага пісьма. Самыя характэрныя дыякрытычныя знакі старабеларускага пісьменства — камора ( ̑), паерык (ⸯ), цітла ( ҃).

 Класіфікацыя 
Дыякрытычныя знакі можна класіфікаваць рознымі спосабамі:
 Паводле пазіцыі: надрадковыя, падрадковыя, унутрырадковыя.
 Па спосабе адлюстравання: свабодна далучальныя да асноўнага знака і тыя, што змяняюць асноўны знак.
 Па значэнні: 
 фанетычныя:
 знакі, што надаюць літарам новае значэнне (польскія ż, ć, ś; чэшскія ž, č, š);
 знакі, што абазначаюць варыянты гукаў (французскія è, é, ê; польскія ą, ę, ó);
 знакі, якія паказваюць, што літару трэба чытаць ізалявана (французскае ï);
 прасадычныя знакі:
 паказваюць на працягласць ці кароткасць гука;
 паказваюць націск і яго тыпы;
 паказваюць тоны (в’етнамскія à, ả, ã, á, ạ);
 арфаграфічныя;
 іерагліфічныя.
 Па статусе: абавязковыя, факультатыўныя.

 Дыякрытыка ў беларускім пісьме 
У беларускай пісьменнасці выкарыстоўваюцца надрадковыя знакі націску, двукроп’е над літарай «ё», знак кароткасці над «й» і «ў», а таксама розныя знакі фанетычнай транскрыпцыі.

 Крыніцы 

Катэгорыя:Дыякрытычныя знакі
Катэгорыя:Пісьменнасць
Катэгорыя:Тыпаграфіка