Войт новагародскі

Войт новагародскі — кіраўнік органа гарадскога самакіравання (лавы) у Новагародку, галоўная службовая асоба ў горадзе пасля надання яму Магдэбургскага права.

 Гісторыя пасады 
У Вялікім Княстве Літоўскім войт быў асобай, якая ўзначальвала магістрат і мясцовае кіраўніцтва. У гарадах, якія атрымалі магдэбургскае права, войт выконваў функцыі вышэйшай адміністрацыйнай улады і старшынстваваў у войтаўскім (лаўніцкім) судзе. Войта звычайна прызначаў вялікі князь з ліку заможных шляхціцаў, хоць у некаторых гарадах гэтая пасада магла быць выбарнай.

Новагародак атрымаў Магдэбургскае права  караля Жыгімонта Старога 26 ліпеня 1511 года, якое замяніла выкарыстоўваныя да таго «літоўскае і рускае права». Аднак, верагодна, існаваў больш ранні прывілей на нямецкае права з сярэдзіны XV стагоддзя, паколькі ўжо ў той час у крыніцах згадваюцца гарадскія войты.

 Забеспячэнне 
Акрамя судовых пошлін і долі ад гандлёвых збораў, войт меў зямельныя наданні. 8 сакавіка 1645 года пасада войта новагародскага была афіцыйна дадаткова забяспечана. Згодна з запісам у Метрыцы Вялікага Княства Літоўскага, у валоданне войта перадаваліся:
 Тры валокі зямлі ва ўрочышчах Кубара (Kubara) і Галкоўка (Hałkówka), а таксама на вуліцы Віленскай;
 Карчма на Рынку, вызваленая ад усіх прыватных гарадскіх павіннасцей;
 «Локаць» або ятка (мясная крама) на Новагародскім рынку разам з падатакамі, якія з яе паступалі;
 Дом Карманоўскіх;
 Агарод і сажалка;
 Пляцы, нядаўна інкарпараваныя да войтаўства:
 на вуліцах Дубатоўскай і Рафалоўскай (званыя Арцімоўскі і Аніскоўскі);
 на вуліцы Беліцкай;
 усе пустыя пляцы Ячнікоўскія;
 два пустыя пляцы на вуліцы Гуменскай, якія некалі трымаў Сложка;
 пляц Східзінскі на вуліцы Віленскай.
 Пусты засценак паміж гарадскімі грунтамі, названы Морхаў (Morchów), памерам у 15 валок.

 Спіс войтаў новагародскіх 
Спіс складзены на падставе працы «Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy. Tom VI» (2024).

 Імя па-беларуску  Імя па-польску  Пачатак паўнамоцтваў  Канец паўнамоцтваў  Заўвагі Макар Кудрыч  Makar Kudrycz  згадваецца 6 ліпеня 1470? і 27 чэрвеня 14816 ліпеня 1470?: Акты, издаваемые Виленскою археографическою комиссиею, t. XI, s. 6–7; 27 чэрвеня 1481:   У крыніцы дата 6 ліпеня 6941 года ( 3) пад пытаннем аднесена да 1470 года. Свірыд  Swiryd  згадваецца 19 лістапада 1499Lietuvos Metrika. Knyga nr 6 (1494–1506), wyd. A. Baliulis, Vilnius 2007, nr 365, s. 233.  Згадваецца ў лісце ад 19 лістапада (індыкцыя 3), што адпавядае 1499 году. Багдан Азарыч  Bohdan Azarycz (Ozarycz)  29 ліпеня 1511  пасля 3 чэрвеня 1541Lietuvos Metrika. Knyga nr 27 (1541–1542), wyd. I. Valikonytė, T. Čelkis, L. Steponavičiene, Vilnius 2016, nr 12, 43.  Мяшчанін новагародскі.  захавалася ў копіі. Іван Харытановіч  Iwan Charitonowicz  да 13 лютага 1542Lietuvos Metrika. Knyga nr 22 (1547), wyd. A. Blanutsa, D. Vashchuk, D. Antanavičius, Vilnius 2010, nr 5.12., s. 25;   да 23 сакавіка 1547  Гаспадарскі дваранін.  перад 23 сакавіка 1547 года. Мікалай Паўловіч  Mikołaj Pawłowicz  23 ліпеня 1547   Атрымаў  пасля адстаўкі Івана Харытановіча. Мацей Драздоўскі  Maciej Drozdowski  13 сакавіка 1562  1594  Слуга ваяводы Паўла Сапегі. Кальвініст. 12 сакавіка 1593 года атрымаў  на перадачу войтаўства ўнуку Войцеху Драздоўскаму, аднак той памёр.  каля 1594. Мікалай Бральніцкі  Mikołaj Brolnicki  20 жніўня 1594  пасля 4 снежня 1620  Слуга канцылярскі. Пацвярджэнне прывілея 20 лютага 1597 года. 4 снежня 1620 года атрымаў  на  сыну Станіславу. Станіслаў Ежы Бральніцкі  Stanisław Jerzy Brolnicki  да 4 верасня 1630  да 3 лютага 1645  Сакратар Яго Каралеўскай Міласці. 8 сакавіка 1644 года атрымаў  на , але памёр да яе рэалізацыі. Аляксандр Клюкоўскі  Aleksander Klukowski  3 лютага 1645  ліпень 1645  Атрымаў  пасля смерці С. Бральніцкага. У ліпені 1645 года здзейсніў  Базылю Яхімовічу. Базыль Яхімовіч  Bazyli Jachimowicz  2 жніўня 1645  пасля 18 снежня 1646Rimša E., Pieczęcie miast Wielkiego Księstwa Litewskiego, Warszawa 2007, s. 746.  Пісар гарадскі. Дата 2 жніўня 1645 —  . Філон Аляксандр Юдыцкі  Filon Aleksander Judycki  да 8 ліпеня 1647  1652Boniecki A., Herbarz polski, t. XI, Warszawa 1907, s. 99.  Войскі браслаўскі. 15 снежня 1651 года атрымаў  на , якая не была рэалізавана. Памёр на пасадзе. Анджэй Казімір Млоцкі  Andrzej Kazimierz Młocki  26 кастрычніка 1652  да красавіка 1655  Дваранін ЯКМ.  перад ці 23 красавіка 1655 года. Ян Міхал Харленскі  Jan Michał z Charlęża Charlęski (Charliński)  23 красавіка 1655  пасля 15 верасня 1676  Пацвярджэнне  15 кастрычніка 1669 года.  Жонка: 1) Зузана Валовіч (пам. да 25 ліпеня 1662), удава Самуэля Трызны. Ян Міхал Уняхоўскі  Jan Michał Uniechowski  да 11 красавіка 1684  каля 1700—1702;   3 жніўня 1699 года атрымаў  на  Дамініку Уняхоўскаму. Дата смерці спрэчная (1700, 1701 ці 1702).  Жонка: Барбара Дабашынская (пам. 1701).  Дачка: Ганна (муж — Казімір Юдыцкі, харунжы рэчыцкі). Марцыян Казімір Вольскі  Marcjan Kazimierz Wolski  да 29 кастрычніка 1700  да 19 красавіка 1703  Скарбнік мсціслаўскі. Тэстамент ад 8 сакавіка 1703 года  31 сакавіка таго ж года. Мікалай Ян Гардына  Mikołaj Jan Hordyna  19 красавіка 1703  3 чэрвеня 1703  Гараднічы мазырскі. Запіс аб  выкрэслены, але зафіксавана  на карысць Гарабурды. Стэфан Міхал Гарабурда  Stefan Michał Haraburda  19 красавіка 1703  да 22 кастрычніка 1724  Падстолі полацкі. Прозвішча ў намінацыі ўпісана паверх іншага. Спрабаваў перадаць урад пляменніку Станіславу Гарабурдзе (1722). Канчаткова перадаў пасаду праз  Аляксандру Корсаку. Станіслаў Тамаш Вайніловіч  Stanisław [Tomasz?] Woyniłłowicz  8 лютага 1720  скасавана  Скарбнік. Атрымаў  з-за памылковага меркавання аб адстаўцы Стэфана Гарабурды, не ўтрымаўся на пасадзе. Пётр Юзаф Совіч-Корсак  Piotr Józef Sowicz Korsak  20 ліпеня 1720  скасавана  Харунжы. Не ўтрымаўся на пасадзе, бо Гарабурда працягваў выконваць абавязкі. Караль Келчэўскі  Karol Kiełczewski  23 ліпеня 1720  скасавана  Падстолі рэчыцкі. Атрымаў  на ўтрыманне пры войтаўстве, але не ўтрымаўся. Аляксандр Пётр Совіч-Корсак  Aleksander Piotr Sowicz Korsak  1724Boniecki A., Herbarz polski, t. XI, Warszawa 1907, s. 169.  да 30 лістапада 1735  Падстолі і пісар гродскі. Атрымаў пасаду па  ад Стэфана Міхала Гарабурды. Здзейсніў  Станіславу Лопату-Быкоўскаму. Станіслаў Міхал Быкоўскі-Лопат  Stanisław Michał Bykowski Łopott  1735  15 снежня 1768  Экс-пісар гродскі смаленскі. Атрымаў  на  у 1735, згадваецца ў 1738. Памёр на пасадзе.  Жонкі:  1) Магдалена Стрыбыль (пам. 31 снежня 1760);  2) Францішка Дэдэрка (пам. пасля 19 снежня 1768), скабнікаўна аршанская. Яўхім Літавор Храптовіч  Joachim Littawor Chreptowicz  24 снежня 1768   Сакратар вялікі Вялікага Княства Літоўскага. Атрымаў  пасля смерці Станіслава Лопата. Альбрыхт Заборскі  Albrycht Zaborski  згадваецца 24 красавіка 1792}  Згадваецца ў так званай Метрыцы Літоўскай.

 Крыніцы 

 Літаратура