Глоса (лексікаграфія)

Гло́са (ад  — «мова», «гаворка») у лінгвістыцы і тэксталогіі — тлумачэнне або пераклад незразумелага слова непасрэдна ў тэксце рукапісу або друкаванага выдання.

 Гісторыя і віды 
У антычнасці глосай называлі рэдкаўжывальнае, незразумелае слова ў пісьмовым помніку, якое патрабавала тлумачэння. Пазней гэтым тэрмінам сталі называць само тлумачэнне, якое размяшчалася на палях (маргінальная глоса) ці паміж радкамі (інтэрлінеарная глоса). У Сярэднявечча глосы шырока выкарыстоўвалі пры тлумачэнні біблейскіх і юрыдычных тэкстаў. Існавалі зборы глос з адпаведнымі каментарыямі да іх — гласарыі.

 Глосы ў беларускім пісьменстве 
У беларускае пісьменства глосы ўвёў Францыск Скарына. Рыхтуючы да друку Біблію, «Псалтыр», «Апостал» і «Малая падарожная кніжыца», ён імкнуўся зрабіць тэксты зразумелымі для простых людзей, таму ў якасці глосы выкарыстоўваў словы жывой народнай мовы. Напрыклад, ён тлумачыў стараславянскія словы беларускімі адпаведнікамі: «кивотъ — скриня», «Сионъ — гора». Традыцыю Скарыны працягнулі Сымон Будны ў «Катэхізісе» і Васіль Цяпінскі ў сваім выданні «Евангелле».

 Гл. таксама 
 Гласарый

 Крыніцы 

 Літаратура 


Катэгорыя:Лексікаграфія
Катэгорыя:Састарэлыя словы