Новачаркаскае казацкае вучылішча

Новачарка́скае каза́чае вучы́лішча () — ваенна-навучальная ўстанова Рускай Імператарскай, Данской і Рускай арміі для падрыхтоўкі афіцэраў у данскія (а таксама астраханскія) казачыя часці.

Падчас Грамадзянскай вайны вучылішча стала першым прытулкам для Добраахвотніцкай арміі, дзе добраахвотнікі атрымлівалі абмундзіраванне, рыштунак і зброю. У поўным складзе яно часта выкарыстоўвалася як дзеючая вайсковая часць на фронце супраць чырвоных.

Свята вучылішча адзначалася  — у дзень святога Архістратыга Міхаіла.

 Гісторыя 
Пасля ваеннай рэформы 1862—1865 гадоў у новаўтвораных ваенных акругах пачалі адкрывацца акруговыя юнкерскія вучылішчы. Казачыя юнкерскія вучылішчы былі адкрыты ў Арэнбургу (1867), Новачаркаску (1869) і Стаўрапалі (1870). У Новачаркаскім вучылішчы навучаліся юнкера Данскога і Астраханскага казачых войскаў.

 У 1869 годзе было створана Новачаркаскае ўрадніцкае вучылішча. Курс навучання складаў два гады.
 У 1871 годзе яно было перайменавана ў Новачаркаскае казачае юнкерскае вучылішча. Навучэнцы атрымалі званне юнкераў.
 У 1875 годзе ў вучылішча былі пераведзены юнкера са скасаваных казачых аддзелаў пры Віленскім і Варшаўскім пяхотных вучылішчах.
 У 1880 годзе вакансіі астраханскіх казакоў былі пераведзены ў Арэнбургскае казачае вучылішча, і Новачаркаскае вучылішча стала рыхтаваць афіцэраў толькі для Данскога войска.
 У 1898 годзе была пабудавана і асвечана дамавая царква Святога Архістратыга Міхаіла.
 У 1901 годзе ўведзены трохгадовы курс навучання.
 У 1905 годзе штат павялічаны да 180 юнкераў.
 У 1910 годзе ўстанова перайменавана ў Новачаркаскае казачае вучылішча з правамі ваенных вучылішчаў.
 У 1914 годзе з пачаткам вайны ўведзена паскораная праграма навучання (4-8 месяцаў) з выпускам у чыне прапаршчыка.
 У 1915 годзе шэфам вучылішча быў прызначаны цэсарэвіч Аляксей Мікалаевіч.

 Падчас Грамадзянскай вайны і ў эміграцыі 
У канцы 1917 года юнкеры вучылішча ўдзельнічалі ў раззбраенні салдат запасных палкоў і ахове Вайсковага атамана А. М. Каледзіна. У пачатку 1918 года вучылішча ў поўным складзе ўдзельнічала ў баях пад Растовам. У лютым 1918 года яно выступіла ў Стэпавы паход пад камандаваннем генерал-маёра П. Х. Папова.

17 мая 1918 года вучылішча аднавіла дзейнасць у Новачаркаску. 21 лістапада 1919 года яно было перайменавана ў Атаманскае ваеннае вучылішча. У снежні 1919 года пад націскам Чырвонай арміі пакінула Новачаркаск і адступіла да Наварасійска, а ў сакавіку 1920 года эвакуіравалася ў Крым.

У Крыме вучылішча было аб'яднана з Данскім ваенным вучылішчам у Данскі юнкерскі полк. Улетку 1920 года полк удзельнічаў у баях пад Кахоўкай, за што атрымаў Георгіеўскія пятліцы.

1 лістапада 1920 года вучылішча было эвакуіравана на востраў Лемнас, а ў жніўні 1921 года перавезена ў Балгарыю. У эміграцыі адбыліся тры выпускі юнкераў. З 1925 года вучылішча фактычна спыніла існаванне.

 Адукацыйны працэс 
На 1914 год вучылішча складалася з агульнага класа і двух спецыяльных класаў. Прымаліся толькі данскія казакі ва ўзросце 17-27 гадоў.

 Агульны клас (падрыхтоўчы курс) адпавядаў скарочанаму курсу выпускных класаў гімназіі.
 Першы спецыяльны клас (першы курс) уключаў вывучэнне ваенных навук і практычныя заняткі.
 Другі спецыяльны клас (другі курс) завяршаўся выпускам. Юнкера, якія паспяхова скончылі курс, атрымлівалі права на вытворчасць у чын харунжыга.

 Уніформа 
Юнкера насілі пагоны з падоўжнай нашыўкай (да 1871 года жоўтай, пасля — срэбнай). З 1904 года пагоны былі пунсовыя з шыфроўкай «Н. У.». У 1915 годзе быў прысвоены срэбны вензель цэсарэвіча Аляксея ў выглядзе літары «А».

 Начальнікі вучылішча 
 Аляксандр Карлавіч Мілер (1869—1873)
 Мікалай Аляксандравіч Траццякоў (1873—1885)
 Дзмітрый Савельевіч Шуваеў (1885—1889)
 Міхаіл Сцяпанавіч Цюлін (1889—1903)
 Аляксей Максімавіч Каледзін (1903—1906)
 Пётр Лукіч Гуслаўскі (1906—1910)
 Пётр Харытонавіч Папоў (1910—1918)
 Аляксандр Іпалітавіч Семянчэнкаў (1918—1920)
 Аляксей Міхайлавіч Максімаў (1920—1924)
 Уладзімір Пятровіч Папоў (1924—1935)
 Мікалай Рыгоравіч Зубаў (1935—1968)

 Вядомыя выпускнікі 
 Іван Аляксеевіч Бірукоў — атаман Астраханскага казачага войска.
 Пётр Харытонавіч Папоў — Данскі атаман.
 Фёдар Васільевіч Токараў — савецкі збройнік.
 Мікалай Мікалаевіч Туравераў — паэт.
 Аляксандр Аляксеевіч Ханжонкаў — піянер рускага кінематографа.
 Васіль Міхайлавіч Чарняцоў — палкоўнік, камандзір партызанскага атрада.
 Цімафей Цімафеевіч Шапкін — савецкі военачальнік.

 Крыніцы 

 Літаратура 


Катэгорыя:Новачаркаскае казачае вучылішча
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1869 годзе
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, расфарміраваныя ў 1925 годзе
Катэгорыя:Казачыя вучылішчы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Белы рух
Катэгорыя:Удзельнікі Наварасійскай эвакуацыі