Уладзімір Натанавіч Гельфанд

Уладзімір Натанавіч Гельфанд (, Новаархангельск, Херсонская губерня, Расійская імперыя — , Днепрапятроўск, УССР) — савецкі вайсковец, удзельнік Другой сусветнай вайны, аўтар вядомых франтавых дзённікаў. Яго дзённікавыя запісы ахопліваюць перыяд 1941—1946 гадоў і апісваюць паўсядзённае жыццё на фронце і савецкую акупацыю Германіі. Дзённік пададзены з пункту гледжання маладога афіцэра яўрэйскага паходжання з Украіны. Дзённікі былі апублікаваныя ў Германіі, Швецыі і Расіі і шырока выкарыстоўваюцца гісторыкамі.

 Біяграфія 
Гельфанд нарадзіўся ў беднай яўрэйскай сям’і ў сяле Новаархангельск (цяпер Кіраваградская вобласць Украіны). Бацька, Натан Саламонавіч Гельфанд, працаваў рабочым на заводзе, маці, Надзея Уладзіміраўна Гарадынская, была настаўніцай і з юнацтва належала да партыі бальшавікоў. У канцы 1920-х гадоў сям’я пераехала спачатку ў Днепрадзяржынск, а пазней — у Днепрапятроўск.

У школе Уладзімір цікавіўся філасофіяй, гісторыяй і літаратурай, быў актыўным камсамольцам, рэдактарам школьнай насценнай газеты і ўдзельнікам мастацкай самадзейнасці. У 1940 годзе ён паступіў на рабочы факультэт Днепрапятроўскага індустрыяльнага інстытута, але вучобу перапыніла вайна.

Пасля нападу нацысцкай Германіі на СССР у 1941 годзе Гельфанд быў эвакуяваны на Каўказ, у Есентукі, дзе працаваў у якасці манцёра сувязі. У маі 1942 года ён добраахвотна паступіў у Чырвоную Армію і прайшоў падрыхтоўку ў артылерыйскай школе каля Майкопа. Як сяржант і камандзір мінамётнага аддзялення ён ваяваў на Каўказе, потым удзельнічаў у абароне Сталінграда, дзе быў паранены ў снежні 1942 года.

Пасля лячэння ў вайсковым шпіталі каля Саратава Гельфанд скончыў курсы маладых афіцэраў, атрымаў званне малодшага лейтэнанта і быў накіраваны ў 248-ю стралковую дывізію. У складзе 3-га Украінскага фронту ён удзельнічаў у пераправе праз Днепр, баях у Бесарабіі і наступе на тэрыторыі Польшчы. У 1944 годзе стаў членам ВКП(б) і атрымаў званне лейтэнанта.

У пачатку 1945 года Гельфанд служыў у 1052-м стралковым палку 301-й дывізіі ў складзе 1-га Беларускага фронту, які ўдзельнічаў у Вісла-Одэрскай аперацыі. Ён ваяваў на рацэ Піліца, дайшоў да Германіі і ўдзельнічаў у штурме Берліна. У канцы вайны быў прызначаны ў штаб 301-й дывізіі, дзе вёў журнал баявых дзеянняў.

Пасля капітуляцыі Германіі Гельфанд да верасня 1946 года заставаўся ў складзе савецкіх войскаў у акупаванай Германіі. Ён служыў на базе матэрыялаў і тэхнікі каля , займаўся арганізацыяй перавозак трафейнай і рэстытуцыйнай маёмасці, часта бываў у Берліне і навакольных гарадах. У канцы верасня 1946 года ён быў дэмабілізаваны і вярнуўся ў Днепрапятроўск.

Пасля вайны Гельфанд вучыўся на гістарычна-філалагічным факультэце Днепрапятроўскага дзяржаўнага ўніверсітэта, а потым працягнуў вучобу ў Молатаўскім (Пермскім) дзяржаўным універсітэце, які скончыў у 1952 годзе. Ён працаваў выкладчыкам гісторыі, рускай мовы і літаратуры, а таксама палітэканоміі ў тэхнікумах і прафесійна-тэхнічных вучылішчах Днепрапятроўска і Пермі.

Гельфанд быў двойчы жанаты і меў трох сыноў. Нягледзячы на вышэйшую адукацыю і франтавы досвед, сям’я доўгі час жыла ў цяжкіх матэрыяльных умовах, сутыкалася з праявамі антысемітызму. Уладзімір Гельфанд заставаўся актыўным членам партыі, шмат чытаў і пісаў — як пра школу і выхаванне моладзі, так і пра ўласны франтавы досвед. З канца 1960-х гадоў у мясцовай прэсе з’явіліся дзясяткі яго публікацый на ўкраінскай і рускай мовах. Памёр у 1983 годзе ў Днепрапятроўску.

 Дзённікі 
Тэкст дзённікаў Гельфанда ахоплівае гады вайны і пасляваенны перыяд. У сваіх нататках ён апісваў франтавыя падзеі, узаемаадносіны паміж салдатамі, духоўную атмасферу ваенных гадоў, а таксама жыццё ў акупаванай Германіі. Асобнае месца займаюць яго назіранні за паводзінамі савецкіх вайскоўцаў у дачыненні да нямецкага грамадзянскага насельніцтва, у тым ліку праблемы гвалту, марадзёрства і паводзін у побыце.

Дзённікі Гельфанда з’яўляюцца рэдкім асабістым сведчаннем савецкага афіцэра. У 2000-я гады яны былі выдадзены ў Германіі, Швецыі і Расіі і шырока выкарыстоўваюцца даследчыкамі савецкай ваеннай гісторыі.

 Медыя 

 Спадчына 
Частка архіва Гельфанда — лісты, дакументы і трафеі — у 2007 годзе была перададзена ў музей «Берлін-Карлсхорст». У 2014 годзе арыгіналы дзённікаў 1941—1946 гадоў, фотаздымкі і дакументы былі перададзены ў Яўрэйскі музей і Цэнтр талерантнасці ў Маскве. У 2020 годзе дзённікі за 1947—1983 гады папоўнілі фонды музея «Памяць яўрэйскага народа і Халакост ва Украіне» ў Дняпры.

 Публікацыі 
 2002 — Германія, Tagebuch 1941—1946 (ISBN 3-87989-360-8)
 2005 — Германія, Deutschland Tagebuch 1945—1946 (ISBN 3-351-02596-3)
 2006 — Швецыя, Tysk dagbok 1945—46 (ISBN 91-88858-21-9)
 2008 — Германія, Deutschland Tagebuch 1945—1946 (ISBN 3-7466-8155-3)
 2012 — Швецыя, Tysk dagbok 1945—46 (ISBN 9789186437831)
 2015 — Расія, Дневник 1941—1946 (ISBN 978-5-8243-1983-5; ISBN 978-5-9953-0395-4)
 2016 — Расія, Дневник 1941—1946 (ISBN 978-5-8243-2023-7; ISBN 978-5-9953-0437-1)

 Спасылкі 
 Вэб-сайт, прысвечаны Уладзіміру Гельфанду 


 Профіль Уладзіміра Гельфанда ў Нямецка-рускім музеі «Берлін-Карлсхорст»

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Нарадзіліся 1 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1923 годзе
Катэгорыя:Памерлі 25 лістапада
Катэгорыя:Памерлі ў 1983 годзе
Катэгорыя:Мемуарысты
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Аўтары знакамітых дзённікаў