Міхаіл Казіміравіч Грачанік

Міхаіл Казіміравіч Грачанік (, гістарычнае напісанне ; 1886, в. Швакшты, Кабыльніцкая воласць, Свянцянскі павет, Віленская губерня — Польшча) — беларускі грамадскі і рэлігійны дзеяч, народны майстар-разьбяр, рэдактар першых нумароў газеты «Krynica».

 Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1886 годзе ў вёсцы Швакшты (цяпер Мядзельскі раён) ў сялянскай сям’іЛюбоў Лунёва. Крыжы Міхаіла Грачаніка // Народная Воля. — 29 лістапада 2011..

Вучыўся ў вясковай школе, затым у Пецярбургу, але з-за рэвалюцыйных падзей вучобу не скончыў. Вярнуўшыся на радзіму, працаваў пры касцёле Святога Андрэя ў Кабыльніку. Жадаў стаць святаром і паспяхова здаў іспыты, аднак з-за праблем са слыхам не змог атрымаць пасвячэнне.

У 1917 годзе знаходзіўся ў Петраградзе, дзе далучыўся да беларускага хрысціянска-дэмакратычнага руху. Стаў першым рэдактарам газеты «Krynica» — друкаванага органа «Хрысціянскай дэмакратычнай злучнасці» (ХДЗ), якая пачала выходзіць з 8 кастрычніка 1917 года. Выконваў абавязкі рэдактара недзе да лютага 1918 годаУладзімір Конан. Каталіцкае адраджэнне ў Беларусі: Адам Станкевіч (1891—1949). — Львоў, 2006..

У міжваенны перыяд у Заходняй Беларусі займаўся прадпрымальніцтвам, меў краму, вёў актыўную духоўна-асветніцкую дзейнасць. Пабудаваў каля касцёла ў Кабыльніку дом для састарэлых і культурных мерапрыемстваў, дзе ладзіліся рэлігійныя спектаклі. У 1930-я гады пабудаваў у родных Швакштах школьны будынак, дзе працаваў настаўнікам.

Падчас Другой сусветнай вайны супрацоўнічаў з польскім падполлем (Армія Краёва). Усталяваныя ім прыдарожныя крыжы часта служылі арыенцірамі і сігналамі для партызан.

Пасля вайны працаваў калгаснікам у калгасе імя Калініна. 15 чэрвеня 1949 года быў арыштаваны савецкімі органамі дзяржбяспекі. 5 кастрычніка 1949 года асуджаны паводле артыкула 72а КК БССР за «антысавецкую агітацыю» на 7 гадоў ППЛ і 5 гадоў пазбаўлення правоў.

Вызваліўся ў 1955 годзе, вярнуўся ў Швакшты. У 1960-я гады, пасля смерці жонкі, выехаў да сына, ксяндза Станіслава Грачаніка (1922–1992), у Польшчу, дзе і памёр (дакладная дата і месца пахавання патрабуюць удакладнення). Рэабілітаваны 22 сакавіка 1990 года Вярхоўным Судом БССР.

 Творчасць 
Вядомы як самабытны народны майстар і разьбяр. Вырабляў і ўсталёўваў у навакольных вёсках (Унукі, Гуменнікі, Мельнікі, Швакшты, Кабыльнік) драўляныя крыжы з адметнымі распяццямі. Адзін з самых вядомых яго крыжоў стаяў на ўездзе ў Швакшты з біблейскім надпісам «Даруй ім, Божа, бо не ведаюць, што твораць» (знішчаны савецкай уладай)Швакшты: гістарычная даведка // Нацыянальны парк «Нарачанскі»..

Мастак Алесь Цыркуноў займаўся аднаўленнем памяці пра Міхаіла Грачаніка і рэканструкцыяй яго крыжоў па захаваных эскізах.

 Крыніцы 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1886 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мядзельскім раёне
Катэгорыя:Памерлі ў Польшчы
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Катэгорыя:Разьбяры Беларусі
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў Беларусі