Вышнік

Вы́шнік, або о́бер () — фігура ў ігральных картах у нямецкай і швейцарскай калодах. У стандартнай французскай калодзе яму адпавядае дама.

Звычайна гэта перадапошняя па старшынстве фігура ў масці: яна стаіць ніжэй за караля, але вышэй за ніжніка (унтара). У некаторых гульнях (напрыклад, у скаце) вышнікі з’яўляюцца пастаяннымі козырамі.

 Назва і паходжанне 
Згодна з «Этымалагічным слоўнікам беларускай мовы», назва «вышнік» запазычана з польскай мовы (). Польскае слова з’яўляецца калькай з чэшскага svršek, якое, у сваю чаргу, з’яўляецца перакладам нямецкага Ober (літаральна «верхні»). Этымалогія паказвае на адрозненне гэтай карты ад ніжніка (унтара, Unter — «ніжні») паводле размяшчэння знака масці: у вышніка ён знаходзіцца ўверсе карты, а ў ніжніка — унізе ці пасярэдзіне.

 Выгляд і роля ў гульнях 
Вышнік часцей за ўсё малюецца ў выглядзе рыцара або афіцэра. Галоўнай адметнай рысай у традыцыйных нямецкіх калодах з’яўляецца размяшчэнне сімвала масці (жалуды, лісце (віны), сэрцы (чырвы), звонкі) у левым верхнім куце карты. На картах таксама можа прысутнічаць літара O (ад Ober).

Па старшынстве карта звычайна займае трэцяе месца сярод фігур (пасля туза і караля, або пасля туза, дзясяткі і караля ў залежнасці ад гульні). У гульні мар'яж казырны вышнік, які называецца «памфіл», лічыцца самай старэйшай фігурай.

 Галерэя 

 48-картачная нямецкая калода 

 Баварскі ўзор 

 Вюртэмбергскі ўзор (новы малюнак) 

 Швейцарскі ўзор 

 Ужыванне ў іншых гульнях 
У шахматнай тэрміналогіі слова «вышнік» прапаноўваў выкарыстоўваць Вацлаў Ластоўскі для абазначэння фігуры слана (афіцэра), каб пазбегнуць калькавання з рускай мовы, а для абазначэння пешкі — назву «ніжнік». Паводле Ластоўскага, назва «вышнік» тлумачылася тым, што фігура стаіць паміж канём і каралём (альбо краляй). Франак Вячорка адзначае, што Ластоўскі таксама ўжываў назву «вышнік» для абазначэння караля ў картах, што адрозніваецца ад традыцыйнага разумення гэтага тэрміна як адпаведніка дамы ці обера.

 Крыніцы 

Катэгорыя:Ігральныя карты
Катэгорыя:Нямецкая калода
Катэгорыя:Швейцарская калода