Банкет

Банке́т (ад ) — урачысты абед ці вячэра, якія ладзяцца з нагоды якой-небудзь падзеі або ў гонар каго-небудзь.

 Этымалогія 
У старабеларускай мове слова «банкет» фіксуецца з канца XVI — пачатку XVII стагоддзя. З’яўляецца запазычаннем з заходнееўрапейскіх моў (параўн.  < , ).

Макс Фасмер, улічваючы націск у слове, адхіляў пасрэдніцтва польскай мовы, аднак беларускія даследчыкі адзначаюць, што націск у дадзеным выпадку не з’яўляецца вызначальным фактарам. У беларускіх дыялектах сустракаецца таксама форма «банко́т».

 Гісторыя 
Гісторыя банкетаў бярэ пачатак з першабытнага грамадства, калі паляўнічыя ладзілі сумесныя пасядзелкі каля вогнішча пасля ўдалага палявання.

 Старажытны свет 
На Старажытным Блізкім Усходзе выявы банкетаў сустракаюцца ўжо ў III тысячагоддзі да н.э. (шумерскія і эламскія пячаткі). Іх ладзілі ў гонар перамог, заключэння буйных здзелак або адкрыцця храмаўCollon, D. (1992). «Banquets in the art of the ancient Near East.» In Gyselin, ed.: 23-9.. Самы маштабны вядомы банкет быў арганізаваны асірыйскім царом Ашшурнацырапалам II (IX ст. да н.э.) з нагоды завяршэння будаўніцтва новай сталіцы: свята працягвалася 10 дзён для амаль 70 тысяч гасцей, меню якога захавалася ў клінапісных надпісахGrayson, A. K. (1991). Assyrian rulers of the early first millennium BC, vol. 1: 1114—859 BC. Toronto..

У Старажытнай Грэцыі банкет складаўся з двух частак: дэйпнон (вячэра, калі елі, але не пілі) і сімпосій (сумеснае піццё віна з гутаркамі, музыкай і ахвярапрынашэннямі). Удзельнікі часта ляжалі на ложах. Гэтая традыцыя падрабязна апісана ў творах Платона і Ксенафонта.

У Старажытным Рыме існавала форма банкетаў пад назвай канвівіум. Размяшчэнне гасцей вакол стала залежала ад іх статусу ў адносінах да гаспадара. У адрозненне ад грэчаскіх сімпосіяў, на рымскіх банкетах дазвалялася прысутнасць жанчын.

 Сярэднявечча і Новы час 
У Сярэднявечча ежу часта падавалі на тоўстых лустах хлеба, якія выконвалі ролю талерак. Ганаровы стол для феадала ставіўся на ўзвышэнні. У эпоху Адраджэння сталі папулярнымі складаныя ўпрыгажэнні стала: цукровыя скульптуры і так званыя сюрту-дэ-табль (настольныя ўпрыгажэнні)Bertrand Galimard Flavigny, chronique «Objets d’art : les surtouts de table», sur Canal Académie, 26 août 2012..

У даўняй культуры славян існавалі піры (бяседы) з багатай ежай і піццём (галоўным чынам мёдам), якія суправаджаліся песнямі і танцамі. У скандынаваў падобныя рытуальныя застоллі называліся сумбл.

У Англіі і Францыі банкеты часта набывалі палітычнае адценне, служачы месцам для выражэння агульных ідэй і дэманстрацыі адзінства. Асаблівую вядомасць атрымалі «грамадзянскія банкеты» ў часы Вялікай французскай рэвалюцыі і «банкеты рэфармістаў» у XIX стагоддзі, якія адыгралі ролю ў змене ўлады ў Францыі.

 Віды банкетаў 
Банкеты класіфікуюцца па розных прыкметах:

 Паводле формы абслугоўвання:
 Банкет з поўным абслугоўваннем — госці сядзяць за сталамі, усе стравы і напоі падаюць афіцыянты. Гэта найбольш складаная і адказная форма.
 Банкет з частковым абслугоўваннем — частка закусак і напояў загадзя выстаўляецца на стол. Часта носіць сямейны або таварыскі характар.
 Фуршэт (банкет-фуршэт) — госці ядуць стоячы, свабодна перамяшчаючыся па зале і выбіраючы стравы з агульнага стала.
 Банкет-кактэйль — акцэнт робіцца на напоях і лёгкіх закусках, якія афіцыянты разносяць на падносах.
 Банкет-чай — асноўная ўвага надаецца дэсертам, кандытарскім вырабам і гарбаце.
 Паводле прызначэння:
 Афіцыйныя (дыпламатычныя прыёмы, дзяржаўныя ўрачыстасці).
 Неафіцыйныя (сямейныя святы, вяселлі, юбілеі, карпаратыўныя мерапрыемствы).

 Арганізацыя 
Сучасныя банкеты часта арганізуюцца з дапамогай кейтэрынгавых кампаній або рэстаранаў выязнога абслугоўвання. Пры разліку колькасці посуду ўлічваецца, што кожная страва павінна паўтарацца праз 1,5—2,0 метра стала, а рэзерв посуду павінен складаць 15—20 %.

 Крыніцы 

 Літаратура 



 Спасылкі 

Катэгорыя:Прыёмы ежы
Катэгорыя:Сфера паслуг
Катэгорыя:Грамадскае харчаванне
Катэгорыя:Застольныя традыцыі
Катэгорыя:Мерапрыемствы