Чвэрць (мера даўжыні)

Чвэрць або чэць — мера даўжыні ў Маскоўскай дзяржаве XVI—XVII стст.

Замяніла ўжываную на Русі прынамсі з XI ст. меру даўжыні — пядзю , роўную ўмоўнай адлегласці паміж рассунутым вялікім і паказальным пальцамі.

У Маскоўскай дзяржаве, пасля ўвядзення пры вялікім князю Іване Васілевічы каля 1550 года ў сістэму мер аршына, чвэрць лічылі роўнай  (прыкладна ).

Суадносіны з іншымі адзінкамі даўжыні: 1 чвэрць = 1/12 сажня = 1/6 паўсажня = ¼ аршына = ½ паўаршына = 4 вяршкі.

Сустракаецца яшчэ ў «Арыфметыцы» Магніцкага (1703). Выведзена з ужытку ў XVIII ст. пасля метралагічнай рэформы Пятра I. Задоўга да ўвядзення сучаснай метрычнай сістэмы мер у Савецкай Расіі ў 1918 годзе.

Падчас метралагічнай рэформы Пятра I сажань прыраўняны да 7 англійскіх футаў (213,36 см) і зменшыўся ад ранейшага значэння (216 см) прыкладна на 1 %, адпаведна, зменшыліся і іншыя даўнія маскоўскія меры даўжыні, у тым ліку чвэрць, якая ў сучасных адзінках стала роўнай .

У XVI—XVII стст. чвэрцю (або чэццю) называлі таксама ¼ казённага (трохаршыннага) сажня; такая чвэрць у сучасных адзінках роўная .

 Гл. таксама 

 Чвэрць (мера часу)
 Чвэрць (мера вагі)
 Чвэрць (мера аб’ёму)
 Чвэрць (мера плошчы)

 Крыніцы 

 Літаратура 
 Каменцева Е. И., Устюгов Н. В. Русская метрология. Учеб. пособие. — 2-е изд. — М.: «Высшая школа», 1975. — 328 с.
 Шостьин Н. А. Очерки истории русской метрологии. XI — начало XX века. — М.: Издательство стандартов, 1975. — 272 с. — 15 000 экз.


 Спасылкі 

 Таблицы для перевода метрических (десятичных) мер в русские и русских — в метрические.
  Традиционная русская система мер длины. Краткое описание В. А. Белоброва.

Катэгорыя:Руская сістэма мер
Катэгорыя:Адзінкі вымярэння адлегласці