Радыё Швецыі

Радыё Швецыі, (шв.: «Sveriges Radio»Часта перакладаецца як «Шведскае радыё».) — шведская дзяржаўная радыёвяшчальная кампанія. З’яўляецца грамадскім вяшчальнікам, які фінансуецца за кошт спецыяльнага падатку і не залежыць ад камерцыйных інтарэсаў або прамога дзяржаўнага кіравання. Штаб-кватэра знаходзіцца ў Стакгольме.

Кампанія кіруе чатырма агульнанацыянальнымі FM-каналамі (P1, P2, P3, P4) і сеткай з 25 лакальных станцый. З’яўляецца часткай сістэмы грамадскага вяшчання Швецыі разам з тэлебачаннем Sveriges Television (SVT) і адукацыйным вяшчаннем Sveriges Utbildningsradio (UR).

 Гісторыя 
 Заснаванне і раннія гады 
Кампанія была заснавана 21 сакавіка 1924 года пад назвай «AB Radiotjänst» (ААТ «Служба радыё»). Ініцыятарамі выступілі прадстаўнікі прэсы, інфармацыйнага агенцтва TT і вытворцы радыётэхнікі. Першае рэгулярнае вяшчанне пачалося 1 студзеня 1925 года: транслявалася імша з царквы Якава ў Стакгольме.

У 1957 годзе назва была зменена на «Sveriges Radio». Да канца 1970-х гадоў кампанія адказвала не толькі за радыё, але і за тэлевізійнае вяшчанне ў краіне.

 Рэарганізацыя 
У 1979 годзе адбылася маштабная рэформа шведскіх СМІ. Адзіная манаполія «Sveriges Radio» была падзелена на чатыры даччыныя кампаніі:
 Sveriges Riksradio (нацыянальнае радыё);
 Sveriges Lokalradio (мясцовае радыё);
 Sveriges Television (тэлебачанне);
 Sveriges Utbildningsradio (адукацыйныя праграмы).

У 1993 годзе структура зноў змянілася: радыёвяшчальныя кампаніі («Riksradio» і «Lokalradio») былі аб’яднаны ў сучаснае акцыянернае таварыства «Sveriges Radio AB», у той час як тэлебачанне (SVT) стала цалкам незалежнай асобнай кампаніяй.

 Уласнік і фінансаванне 
Фармальна «Sveriges Radio» з’яўляецца акцыянерным таварыствам, аднак яго акцыі не належаць дзяржаве напрамую. Уладальнікам з’яўляецца спецыяльны фонд — «Förvaltningsstiftelsen för SR, SVT och UR» (Кіруючы фонд для SR, SVT і UR). У савет фонду ўваходзяць палітыкі, якіх прызначае Урад Швецыі па прапанове парламенцкіх партый, аднак фонд мае строгія статутныя абмежаванні для забеспячэння рэдакцыйнай незалежнасці СМІ.

 Адмена ліцэнзійнага збору 
Да 2019 года дзейнасць радыё фінансавалася за кошт абавязковага ліцэнзійнага збору з кожнай гаспадаркі, якая мела тэлевізар ці радыёпрыёмнік. З 1 студзеня 2019 года сістэма была зменена: цяпер «Sveriges Radio» фінансуецца за кошт індывідуальнага падатку на грамадскае абслугоўванне (public service-avgift), які спаганяецца з кожнага паўналетняга грамадзяніна Швецыі (каля 1% ад даходу, але не больш за пэўную суму).

 Каналы і структура вяшчання 
Sveriges Radio кіруе чатырма асноўнымі FM-каналамі, кожны з якіх мае сваю спецыфіку:

 P1 — «размоўны канал». Асноўны кантэнт: навіны, аналітыка, грамадскія дэбаты, культура, дакументальныя перадачы і навуковыя праграмы. Музыка амаль адсутнічае (за выключэннем папулярнай летняй праграмы Sommar i P1).
 P2 — канал класічнай, джазавай і фолк-музыкі. Таксама тут выходзяць праграмы на мовах меншасцей (фінскай, саамскай) і адукацыйныя перадачы.
 P3 — маладзёжны канал. Арыентаваны на аўдыторыю ад 14 да 35 гадоў. Эфір складаецца з папулярнай музыкі, гумарыстычных шоу і сацыяльных праграм.
 P4 — самы папулярны канал краіны. Гэта сетка з 25 рэгіянальных станцый (напрыклад, P4 Stockholm, P4 Malmöhus). Днём эфір запаўняецца мясцовымі навінамі і папулярнай музыкай для дарослай аўдыторыі, ноччу і ў выхадныя ідзе агульнанацыянальнае вяшчанне (спорт, забаўляльныя шоу). P4 таксама выконвае функцыю канала экстранага апавяшчэння насельніцтва (VMA).

 SR International (Radio Sweden) 
SR International (брэнд — Radio Sweden) — падраздзяленне Шведскага радыё, якое займаецца вяшчаннем на замежных мовах для аўдыторыі за межамі Швецыі, а таксама для імігрантаў унутры краіны.

 Гісторыя замежнага вяшчання 
Замежнае вяшчанне пачалося ў 1938 годзе дзеля інфармавання шведаў, якія жылі за мяжой, і для прадстаўлення шведскага погляду на сусветныя падзеі. У гады Другой сусветнай вайны і пазней Халоднай вайны служба адыгрывала важную ролю як крыніца нейтральнай інфармацыі.

Да 2010 года вяшчанне вялося на кароткіх і сярэдніх хвалях, а таксама праз спадарожнік. 31 кастрычніка 2010 года эфірнае вяшчанне на кароткіх хвалях было спынена, і служба цалкам перайшла ў інтэрнэт.

 Сучасны стан 
Сёння «Radio Sweden» выпускае навіны і падкасты на некалькіх мовах. Асноўная задача — інтэграцыя прыезджых, тлумачэнне шведскага грамадства і навін.
Актыўныя моўныя рэдакцыі (па стане на 2024 год):
 Арабская мова
 Курдская мова
 Персідская мова
 Самалійская мова
 Англійская мова (арыентавана на міжнародную супольнасць)
 Тыгрынья

Раней існавалі рэдакцыі на нямецкай, французскай, іспанскай, рускай (закрыта ў 2016 годзе) і іншых мовах.

 Беларуская служба Радыё Швецыі 

З 2004 па 2009 год у структуры SR International дзейнічала асобная беларуская рэдакцыя (шведск.: Radio Sweden på belarusiska). Першая праграма выйшла ў эфір 7 лістапада 2004 года.

Служба вяшчала на кароткіх хвалях і праз інтэрнэт, асвятляючы падзеі ў Швецыі і беларуска-шведскія адносіны. Праект быў спынены 1 верасня 2009 года рашэннем кіраўніцтва кампаніі, нягледзячы на пратэсты беларускай дыяспары і праваабарончых арганізацый.
 Музычныя калектывы 
Пры «Sveriges Radio» дзейнічае знакаміты канцэртная зала «Бервальдхален» (Berwaldhallen) у Стакгольме, якая з’яўляецца базай для двух прафесійных калектываў:
 Сімфанічны аркестр Шведскага радыё (Sveriges Radios Symfoniorkester) — адзін з вядучых аркестраў Еўропы.
 Хор Шведскага радыё (Radiokören).

 Гл. таксама 
 Беларуская служба Радыё Швецыі
 Шведскае тэлебачанне
 Культура Швецыі

 Крыніцы 

 Спасылкі 

 Radio Sweden — афіцыйны сайт міжнароднай службы

Катэгорыя:Радыёстанцыі Швецыі
Катэгорыя:Медыякампаніі Швецыі
Катэгорыя:Грамадскае тэлебачанне і радыё
Катэгорыя:Стакгольм
Катэгорыя:Члены Еўрапейскага вяшчальнага саюза