Аарон з Карліна (I)

Аарон бен Якаў Перлаў з Карліна (1736, Янаў – 1772, Карлін), вядомы сярод хасідаў як рабін Аарон Вялікі, быў адным з першых рабінаў хасідскага руху, які значна спрыяў яго хуткаму распаўсюджванню ва Усходняй Еўропе. Прызнаны заснавальнікам хасідскага цэнтра ў Карліне, прыгарадзе Пінска ў Рэчы Паспалітай. Вылучаўся палымяным красамоўствам сваіх заклікаў (пропаведзяў) і вядомы проста як «Прапаведнік».

Аарон з Карліна быў выбітным вучнем рабіна Доў Бера з Мяжэрыча. Яго спосаб набажэнства, які характарызуецца экстатычнsv запалам і гарачай малітвай, працягвае ўплываць на хасідскія групы, такія як Карлінская (Столінская) і Слонімская дынастыі, і сёння.

Перлаў склаў і напісаў знакаміты суботні гімн «Ях Эхсоф» (יה_אכסוף), які дагэтуль шырока спяваецца ў літургіі хасідаў і нядаўна стаў папулярным і сярод нехасідаў. Яго этычны тэстамент і некаторыя зборныя матэрыялы надрукаваны ў працы яго ўнука, Аарона бен Ашэра з Карліна. 

 Біяграфія 
Аарон бен Якаў Перлаў нарадзіўся ў 1736 годзе ў Янаве. Яго бацькам быў схаваны цадзік, рабін Якаў з Пінска (ці Кобрына), брат рабіна Нахмана з Косава. Яго маці была Перл бат Фейвуш, сястра хасідскага рабіна Манлі з Карліна. Прозвішча «Перлаў» паходзіць ад імя яго маці, Перл. Аарон прасочваў свой радавод да цара Давіда. 

Аарон быў выбітным вучнем рабіна Дова Бера з Мяжэрыча. Карлінска-Столінская дынастыя, якую ён заснаваў, — адзін з найстарэйшых хасідскіх рухаў, які бярэ свой пачатак у XVIII стагоддзі на тэрыторыі сучаснай БеларусіMordechai Nadav, The Jews of Pinsk, 1506 to 1800 (Stanford: Stanford University Press, 2008), p. 294..

Ён памёр ва ўзросце 36 гадоў, на год раней за свайго настаўніка, рабіна Дова Бера з Мезерыча. На яго надмагіллі на могілках Карлін напісана:

 Роля ў хасідскім руху 
У маладосці вывучаў Талмуд і галахічныя тэксты. Пад уплывам свайго дзядзькі па матчынай лініі, рабіна Манлі з Карліна, ён зблізіўся з рабінам Доў Берам, «Магідам з Мяжэрыча», які быў пераемнікам Баал Шэм Това, і стаў адным з яго выбітных вучняў. Адыграў вырашальную ролю ў распаўсюджванні хасідызму ва Усходняй Еўропе. Быў харызматычнай фігурай, якая прынесла новае вучэнне хасідызму ў Пінск, рэгіён, вядомы дагэтуль як цытадэль апазіцыі да хасідызму. Хасідскі цэнтр, які ён заснаваў у Караліне (прыгарадзе Пінска), дзейнічаў паралельна з цэнтрам у Мяжэрычы. Разам з рабінам Менахемам Мендэлем з Віцебска ён распаўсюджваў вучэнне хасідызму сярод літвакоў.

Цэнтр у Карліне быў настолькі ўплывовым, што яго назва стала агульнай назвай для руху; да апошняй чвэрці XVIII стагоддзя «Карлінер» стала агульнай назвай для ўсіх хасідаў як сярод еўрапейскіх яўрэяў, так і сярод расійскіх уладаў. Саламон Маймон у сваёй «Жыццёвай гісторыі», апублікаванай каля 1792–1793 гадоў, называў Мяжэрыч і Карлін цэнтральнымі месцамі новага руху, адзначаючы, што пілігрымы ездзілі ў Карлін і іншыя святыя месцы, каб пачуць новае вучэннеBiale, David; Assaf, David; Brown, Benjamin; Gellman, Uriel; Heilman, Samuel C.; Rosman, Murray Jay; Sagiv, Gad; Wodziński, Marcin (2018). Hasidism: A New History. Princeton; Oxford: Princeton University Press. p. 121. ISBN 978-0-691-17515-7..

Аўтарытэт Аарона ў грамадзе вынікаў з яго статусу вучня Магіда. Быў уцягнуты ў грамадскія справы, выкарыстоўваючы свае паўнамоцтвы вучня Магіда, каб умацаваць абгрунтаванасць новых правілаў, такіх як заканадаўства аб падатку на кропкі 1769 года ў Нясвіжы, якое было накіравана на абарону правоў слабейшых членаў грамады. Некаторыя навукоўцы тлумачаць акцэнт на сацыяльным паляпшэнні ніжэйшых класаў, што азначала сацыяльны паварот у хасідызме, часткова яго дзейнасцю ў гэтым кірунку. 

 Вучэнні і этыка 
Аарон з Карліна быў моцнай духоўнай асобай, яго вучэнне было сканцэнтравана на дасягненні стану гарачай і экстатычнай адданасці Творцу. Аарон быў вядомы тым, што заахвочваў іншых маліцца з вялікай экстатычнасцю, нават да таго, што крычаў уголас. Гэтая практыка працягваецца і па сённяшні дзень пры хасідскім двары Карліна .

Рабін Аарон сканцэнтраваў свае памкненні менавіта на любові да Творцы, якую ён апісаў у сваім завяшчанні як «набліжэнне Ізраіля да іх нябеснага Айца». Хасідская традыцыя распавядае, што рабін Шнеўр Залман з Лядаў апісваў страх Аарона перад Богам такім жа моцным, як страх асуджанага чалавека, які назірае, як страла, накіраваная ў яго, вылятае з лука"Karlin Hasidism". Pinsk Historical Volume: History of the Jews of Pinsk, 1506-1941. 

Рабін Аарон, які валодаў музычным талентам, з'яўляецца аўтарам вядомага піюту «Ях Эхсоф». Гэты піют дагэтуль спяваецца ў многіх хасідскіх дварах у розных мелодыях. Згодна з хасідскай традыцыяй, ён стварыў піют па ўказанні свайго настаўніка, Магіда з Мяжэрыча.

Нягледзячы на яго шырокі ўплыў, мала што з прамых вучэнняў ці твораў Аарона захавалася, акрамя некаторых выказванняў, яго этычнага завяшчання і песні пра Шабат. Яго вучэнні былі запісаны яго вучнямі і ў асноўным у творах яго ўнука, рабіна Аарона з Карліна (ІІ), аўтара кнігі «Бейт Аарон» .

 Сям'я 

 Іх старэйшы сын, рабін Якаў  быў зяцем рабіна Аўрама з Карліна, і ён эміграваў разам з ім у Зямлю Ізраіля, дзе жыў у Цфаце і Тыверыі.
 Рабін Ашэр – пазней рабін Століна.
 Хая Сара, жонка рабіна Мардэхая з Чарнобыля. 
 Рыўка, другая жонка Шалома Шэкены Альтшулера. 

 Пераемнасць і дынастыя 
Пасля смерці рабіна Аарона Вялікага ў 1772 годзе яго пераемнікам стаў яго вучань, рабін Саламон з Карліна. 

Спадчыннікам рабіна Саламона стаў сын Аарона Вялікага, рабін Ашэр са Століна (Ашэр Перлаў, 1765–1826). Ашэр пасяліўся ў Зелехеве ў Цэнтральнай Польшчы. Ад Карлінскага хасідызму адгалінаваліся хасідскія дынастыі Ляхавічаў, Кобрына, Слоніма і Койданава .

Карлінска-Столінская хасідская дынастыя працягвае квітнець і сёння пад кіраўніцтвам цяперашняга Столінскага Рэбе, падтрымліваючы актыўныя супольнасці па ўсім свеце. 

 Зноскі 
Катэгорыя:Памерлі ў 1772 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1736 годзе

Катэгорыя:Рабіны Беларусі
Катэгорыя:Рабіны
Катэгорыя:Хасідызм