Уладзімір Мікалаевіч Тапароў

Уладзі́мір Мікала́евіч Тапаро́ў (5 ліпеня 1928, Масква — 5 снежня 2005, Масква) — савецкі і расійскі лінгвіст і філолаг. Доктар філалагічных навук (1988), сапраўдны член АН СССР (1990), сапраўдны член РАН (1991). Вучань А. Трубачова. Займаўся даследаваннямі ў галіне славістыкі, індалогіі, балтыстыкі і індаеўрапеістыкіТОПОРО́В Владимир Николаевич // Краткая литературная энциклопедия. — Т. 9. — , 1978. . Адзін з заснавальнікаў маскоўска-тартускай семіятычнай школы. Стваральнік (сумесна з Вяч. Ус. Іванавым) «тэорыі асноўнага міфа».

 Біяграфія 
Скончыў філалагічны факультэт МДУ (1951) і аспірантуру там жа (1954). У 1955 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю «Лакатыў у славянскіх мовах» (у 2 тамах). Малодшы і старшы навуковы супрацоўнік (1954—1961), вядучы навуковы супрацоўнік, загадчык сектара структурнай тыпалогіі, галоўны навуковы супрацоўнік Інстытута славяназнаўства і балканістыкі (1961—2005). Галоўны навуковы супрацоўнік Інстытута вышэйшых гуманітарных даследаванняў РДГУ (з 1992), акадэмік АН СССР па Аддзяленні літаратуры і мовы з 15 снежня 1990 года, сапраўдны член грамадскай арганізацыі «Расійская акадэмія прыродазнаўчых навук» (1993).

 Крытыка 
Беларускі даследчык І. Ласкоў звяртае ўвагу на наступную супярэчлівасць балтыйскіх этымалогій: «Гідранімія Літвы, Латвіі і Усходняй Прусіі такімі даследчыкамі, як А. Трубачоў і У. Тапароў і іх школа, без усякага аналізу абвяшчаецца наскрозь балтыйскай, хоць у большай частцы сваёй з балтыйскіх моў не развязваецца. І знайшоўшы дзесьці такія ж, як у Балтыі, тапонімы, балтафілы сцвярджаюць: тут былі балты. Даходзіць да смешнага: балты, на погляд іх, сягалі аж да Уфы — на той падставе, мабыць, што назва Уфа нагадвае літоўска-латышскае упэ 'рака'»Ласкоў, І. Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // Літаратура і мастацтва, № 19, 1993. С. 14..

Беларускі анамаст В. Жучкевіч з 400 пералічаных Тапаровым і Трубачовым меркаваных балтызмаў, пашыраных на тэрыторыі Беларусі, пагаджаўся залічыць да балтыйскіх запазычанняў толькі 18. Ен зазначаў, што, карыстаючыся такой методыкай, можна ўсе славянскія назвы растлумачыць з пазіцый балтыйскіх моў.

Расійскі археолаг В. Мельнікоўская ў сувязі з даследаваннямі Тапарова і Трубачова прывяла наступнае выказванне М. Надзеждзіна: «Слова — усё ў нашай уладзе. Яно безабароннае, і з яго этымалагічным катаваннем можна вымучыць розны сэнс''»Супрун, В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — Мінск : Полымя, 1994. — С. 24—43..

Беларускі археолаг В. Супрун звяртае ўвагу на тое, што тэндэнцыйнасць Тапарова і Трубачова, якія фактычна рабілі не навуковы аналіз паходжання гідронімаў, а адвольнае дапасаванне іх да балтыйскай лексікі і тапанімікі, немагчыма патлумачыць з пункту гледжання логікі.

На думку старшыні секцыі тапанімікі Беларускага геаграфічнага таварыства Р. Аўчыннікавай, «Лінгвістычны аналіз гідронімаў Верхняга Падняпроўя» вельмі грашыць аднабаковым балцкім ухіламР. Аўчыннікава. Мова вады // Спадчына. № 4. 1993. С. 47..

 Працы 
Аўтар каля 1500 прац. Асноўныя публікацыі:

 Пераклады 
 Дхаммапада / Пер. с пали, предисловие и комментарии В. Н. Топорова. (Серия «Памятники литературы народов Востока»). М. : Изд-во вост. лит-ры. 1960.

 Манаграфіі 
 Санскрит. — М. : Изд-во вост. лит-ры, 1960. — 134 с. — 1300 экз. — (Серия: «Языки зарубежного Востока и Африки»). Сааўт. Вяч. Ус. Іванаў.
 Локатив в славянских языках. — М. : Издательство АН СССР, 1961. — 380 с.
 Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. — М. : Издательство АН СССР, 1962. — 271 с., карты. Сааўт. А. М. Трубачоў.
 Язык пали. — Москва: Наука, 1965. — 248 с. — 1200 экз. (Серия: «Языки народов Азии и Африки»). — 2-е изд., доп. М. : Вост. лит. 2003. Сааўт. Т. Я. Елізаранкава.
 Славянские языковые моделирующие семиотические системы : Древний период. — М. : Наука, 1965. — 46 с. Сааўт. Вяч. Ус. Іванаў.
 Исследования в области славянских древностей: Лексические и фразеологические вопросы реконструкции текстов. — М. : Наука, 1974. — 342 с. Сааўт. Вяч. Ус. Іванаў.
 Прусский язык (т. 1—5, 1975—1989, выданне не завершана) .
 А—Д. 1975. 399 с. 2150 экз.
 E—H. 1979. 352 с. 1900 экз.
 I—K. 1980. 384 с. 1950 экз.
 K—L. 1984. 429 с. 1700 экз.
 L. 1990. 424 с. 1300 экз.

 Артыкулы і зборнікі артыкулаў 
Зборнікі артыкулаў
 О мифопоэтическом пространстве : Избр. ст. — Pisa: ECIG, 1994. — 316 р.
 Миф. Ритуал. Символ. Образ : Исследования в области мифопоэтического : Избранное. — М. : Изд. группа «Прогресс-Культура», 1995. — 624 с.
 Baltų mitologijos ir ritualo tyrimai. — Vilnius: Aidai, 2000. — 365 p. [Даследаванні ў галіне балтыйскай міфалогіі і рытуала. Выбранае]
 Miasto i mit / wybrał, przełożył i wstępem opatrzył Bogusław Żyłko. — Gdańsk: Słowo/Obraz Terytoria, 2000. — 350 s.
 Przestrzeń i rzecz / tłum. Bogusław Żyłko. — Kraków: Tow. Autorów i Wydaw. Prac Nauk. «Universitas», 2003.
 Исследования по этимологии и семантике. В 4-х тт. — М.: «Языки славянских культур»-«Рукописные памятники Древней Руси», 2004—2010.
 Т. 1. Теория и некоторые частные её приложения. — М. : ЯСК, 2004. — 816 с.
 Т. 2. Индоевропейские языки и индоевропеистика.
 Кн. 1. — М. : ЯСК, 2006. — 544 с. — 1000 экз.
 Кн. 2. — М. : ЯСК, 2006. — 728 с. — 1000 экз.
 Т. 3. Кн. 1. Индоарийские языки. — М. : ЯСК, 2009. — 376 с. — 800 экз. ISBN 978-5-9551-0332-7
 Т. 3. Кн. 2. Индийские и иранские языки. — М. : ЯСК, 2010. — 384 с. — 800 экз. ISBN 978-5-9551-0419-5
 Т. 4. Кн. 1. Балтийские и славянские языки. — М. : ЯСК, 2010. — 416 с. — 800 экз. ISBN 978-5-9551-0388-4
 Т. 4. Кн. 2. Балтийские и славянские языки. — М. : РПДР, 2010. — 512 стр. — 800 экз. ISBN 978-5-9551-0442-3
 Мировое дерево: Универсальные знаковые комплексы. — М. : Рукописные памятники Древней Руси, 2010.
 Т. 1 (448 с., илл.) ISBN 978-5-9551-0434-8;
 Т. 2 (496 с., вклейка) ISBN 978-5-9551-0405-8.

Некаторыя артыкулы
 Значение белорусского ареала в этногенетических исследованиях // Славяне: адзінства і мнагастайнасць: Міжнародная канферэнцыя (Мінск, 24-27 мая 1990 г.): Тэзісы дакладаў і паведамленняў. Секцыя 2. Этнагенез славян. — Мінск, 1990. — С. 87—90.
 К реконструкции мифа о мировом яйце // Труды по знаковым системам. — Т. 3. — Тарту, 1967.

 Крыніцы 

 Спасылкі 
 Беларускі пераклад фрагмента манаграфіі У. Тапарова і А. Трубачова «Лінгвістычны аналіз гідронімаў Верхняга Падняпроўя» 

Катэгорыя:Мовазнаўцы Расіі
Катэгорыя:Мовазнаўцы СССР
Катэгорыя:Гісторыкі мовы
Катэгорыя:Славісты СССР
Катэгорыя:Славісты Расіі
Катэгорыя:Кампаратывісты