Зоф'я Багдановіч

Зоф'я Багдановіч (пол. Zofia Bohdanowiczowa, 30 красавіка 1898 г., Варшава - 13 кастрычніка 1965 г., Таронта)  — польская паэтка і празаік.

 Біяграфія 
Нарадзілася 30 красавіка 1898 года ў Варшаве ў сям'і Чапліц — Алены, народжанай Шварц, і Францішка Ксаверыя. У 1915 годзе яна разам з сям'ёй была эвакуявана ў Расію. Там, у Екацярынаславе скончыла сярэднюю школу. Пасля аднаўлення незалежнасці вярнулася ў Польшчу з сям'ёй, працавала настаўніцай у Варшаве, а потым у Вільні працавала клеркам ва ўпраўленні чыгункі. У 1919 годзе пачала вывучаць польскую мову ў Віленскім універсітэце (не скончыла вучобу; толькі падчас знаходжання ў эміграцыі лонданская супольнасць выпускнікоў USB прысудзіла ёй ганаровую ступень магістра ў знак прызнання яе літаратурных дасягненняў.)  Цікавалася творчасцю Адама Міцкевіча, што значна натхніла яе ўласныя творы. 

У 1921 годзе выйшла замуж за Фелікса Багдановіча, артылерыйскага афіцэра, ураджэнца Вільні. Камандзіроўкі мужа ў розныя гарнізоны запатрабавалі пераездаў Багдановічаў — яны жылі ў Вільні, Львове, Варшаве, а потым зноў у Вільні — там яны заставаліся найдаўжэй, амаль да пачатку вайны, якая заспела іх у Брэсце. У 1922 годзе Багдановіч нарадзіла сына Анджэя. 

У 1921 годзе дэбютавала як паэтка ў львоўскай штодзённай газеце «Wiek Nowy». Апублікавала некалькі вершаў у віленскай газеце «Слова», а яе кніжны дэбют адбыўся ў 1938 годзе, калі былі апублікаваны дзве аповесці: «Дарога на Даўгель» і «Усходні вецер: Віленская аповесць». У Вільні стварыла радыёп'есы для Польскага радыё. 

Пасля пачатку Другой сусветнай вайны разам з сястрой перайшла польска-румынскую мяжу ў 1943 годзе яна прыбыла ў Вялікабрытанію, дзе некаторы час служыла ў жаночай дапаможнай службе. У 1947 годзе яна пачала сваю дзейнасць у Польскім Чырвоным Крыжы. У тым жа годзе яе муж, вызвалены з нямецкага палону пасля вайны, прыбыў у Англію з Другім корпусам Польскай арміі. Спачатку пара жыла ў Уэльсе, затым, пасля ліквідацыі лагера Польскага перасяленчага корпуса, які даў ім прытулак, яны некаторы час жылі ў Лондане, а з красавіка 1950 года па ліпень 1960 года вярнуліся ў Уэльс, у польскае паселішча ў Пенроўзе. У рэшце рэшт Уэльс аказаўся другім пасля Віленшчыны, месцам, дарагім сэрцу Багдановічавай і апетым у яе паэзіі. Пісьменніца актыўна ўдзельнічала ў сацыяльна-культурным жыцці эміграцыі: яна актыўна ўдзельнічала ў Гуртку ветэранаў (сакратаром якога быў яе муж), у Асацыяцыі паўночна-ўсходніх тэрыторый Рэспублікі Польшча і далучылася да Акадэмічнай супольнасці Замежнага ўніверсітэта імя Стэфана Баторыя. Яна таксама стала вядомай як аўтарка, сярод іншага, тэкстаў, якія часам публікуюцца, гумарыстычных замалёвак, а таксама як актрыса і ўдзельніца царкоўнага хору. 

Брытанскі перыяд Багдановічовай быў творча плённым. У 1952 годзе апублікавала дзве казкі для дзяцей («Гісторыя пра Мацюся і паравоз» і «Падарожжа Мацюся»). Яна публікавала вершы ў эмігранцкіх часопісах — пераважна ў «Wiadomości» (з 1946 года), — якія ўвайшлі ў зборнік «Зямля кахання» (1954). У 1955 годзе яна напісала «Літоўскія рапсодыі» (апублікаваныя толькі ў 1994 годзе). Яна таксама паставіла некалькі радыёп'ес для Радыё Свабодная Еўропа. Яе трэці раман «Зоркі і камяні» быў апублікаваны ў 1960 годзе. 

Прыкладна ў той жа час яна пакінула Вялікабрытанію. Пасялілася ў Таронта, дзе жыў сын Багдановічаў з сям'ёй і сястра Барбара Чапліцкая з мужам, і гэта стала апошнім этапам жыцця пісьменніцы. Ёй не ўдалося прызвычаіцца да Канады, яна адчувала сябе там чужынкай. Праз восем месяцаў пасля прыбыцця ў Канаду яна страціла мужа, і гэтая страта глыбока ўразіла яе. Багдановіч была важнай фігурай у польскай літаратурнай супольнасці Таронта, якая высока цаніла яе творчасць і асобу. 

Займалася перакладамі французскай, англійскай і амерыканскай паэзіі. Таксама перакладала беларускую паэзію. 

У 1962 годзе Польскі клуб у Таронта арганізаваў аўтарскі вечар з Зоф'яй Багдановіч. У 1962-1963 гадах, ужо цяжка хворая, яна напісала ў Таронта «Пан Тадэвуш у Таронта» (твор быў апублікаваны ў 2011 годзе Польскім выдавецкім фондам у Канадзе).

Яна была лаўрэаткай прэміі імя Ганны Гадлеўскай (1963).

Яе называлі "пясняркай Віленскай зямлі". Шмат увагі ў сваёй творчасці надавалі выспяванню нацыянальных рухаў (польскага, літоўскага і беларускага) і праблемам міжнацыянальных стасункаў на Віленшчыне.

 Кнігі: 
1. Droga do Daugiel. Powieść. Poznań: Wyd. ze współudziałem Katolickiego Funduszu Wydawniczego Księgarni Św. Wojciecha 1938, 297 s. 2-е выд.: Ośrodek Wydawniczy „Veritas” 1955.

2. Wschodni wiatr. Opowieść wileńska. Wilno: Skład Główny Księgarni Św. Wojciecha 1938, 63 s. [Wyd. 2] Bydgoszcz: Towarzystwo Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej 1997.

3. Szopka penrhoska. [Penrhos, Walia] 1950, 15 s.

4. Historia o Maciusiu i lokomotywie. Londyn: Komitet Redakcyjny Miesięcznika „Dziatwa” przy Zjednoczeniu Polskim w W[ielkiej] Brytanii [1952], 32 s.

5. Podróż Maciusia. Londyn: Komitet Redakcyjny Miesięcznika „Dziatwa” przy Zjednoczeniu Polskim w W[ielkiej] Brytanii [ok. 1952], 62 s.

6. Ziemia miłości. Wiersze wybrane. Londyn: Społeczność Akademicka Uniwersytetu Stefana Batorego na Obczyźnie 1954, 183 s.

7. Rapsody litewskie. Powieść. Powst. 1957. Wyd. i wstępem opatrzyła V. Wejs-Milewska. Białystok: Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza 1994 s. 17-109.

8. Gwiazdy i kamienie. Powieść. Londyn: Katolicki Ośrodek Wydawniczy „Veritas” 1960, 202 s.

9. Przeciwstawiając się świerszczom. Poezje. Londyn: Katolicki Ośrodek Wydawniczy „Veritas” 1965, 135 s.
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Варшаве
Катэгорыя:Памерлі ў 1965 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1898 годзе
Катэгорыя:Паэты Польшчы