Аўром Лесін

Аўром Вальт, больш вядомы пад псеўданімам Аўром Лесін (19 мая 1872, Мінск — 5 лістапада 1938) — сацыялістычны актывіст яўрэйскага паходжання, паэт на ідышы і рэдактар.

 Біяграфія 
Нарадзіўся 19 мая 1872 года ў Мінску. Па маці паходзіў ад Мардэхая Яфэ і рабіна Рафаэля Коэна. Яго бацькамі былі Іегуда Лейб Вальт і Рэйле Гамбург.

Атрымаў традыцыйную яўрэйскую адукацыю ў хедары, вучыўся ў ешыботах у Слабодцы і Вількаміры, але ў яго развіліся ерэтычныя погляды, якія прывялі да яго выключэння з Валожынскага ешыбота. У Вільні ён вывучаў філасофію, пасля вярнуўся ў Мінск. У 1896 годзе з-за незадаволенасці існуючымі рэвалюцыйнымі арганізацыямі стварыў новую пад назвай «Апазіцыя». Пераследаваны таемнай паліцыяй, уцёк з Расійскай імперыі і ў 1897 годзе пераехаў у Нью-Ёрк. Перад ад’ездам зарэкамендаваў сябе сярод яўрэйскіх рабочых і сацыялістычных лідараў як рэвалюцыйны паэт на ідышы і сацыяльны сатырык. Быў актыўным членам Яўрэйскага працоўнага Бунда, які быў заснаваны ў год яго ад’езду з Расійскай імперыі. Спалучаў сацыялістычныя перакананні з яўрэйскім нацыяналізмам. Паколькі яго творы і палітычная дзейнасць прывялі да вышуку з боку ўладаў, ён пачаў пісаць пад псеўданімам Аўром Лесін. https://yivoarchives.yivo.org/?p=collections/findingaid&id=34297&disabletheme=1 Яго першы зборнік вершаў «Moderne Lider» («Сучасныя вершы») быў нелегальна апублікаваны ў Мінску ў 1897 годзе. Яго першыя вершы таго часу былі пакладзены на музыку і сталі ўлюбёнымі сярод палітычных эмігрантаў з Расіі. 

Неўзабаве пасля прыбыцця ў Амерыку Лісін далучыўся да фракцыі сацыял-дэмакратаў, якая выступала супраць фракцыі Даніэля Дэ Леона ў Сацыялістычнай рабочай партыі. Быў адным з першых аўтараў газеты «Форвертс», дзе пісаў вершы, журналісцкія артыкулы і рэдакцыйныя артыкулы. Яго адносіны з «Форвертс» пачалі астываць, калі рэдактарам газеты стаў Аўром КаганReuben Iceland. «Sixty Days with Abraham Liessin.» In From Our Springtime, 184. Syracuse University Press, 2013.. Пакінуў газету пасля таго, як Каган адхіліў напісаны ім антысіянісцкі артыкул, але пасля пратэстаў сацыялістычнай грамадскасці ён вярнуўся ў «Форвертс», і Каган апублікаваў артыкул. Калі Каган пакінуў «Форвертс», Лесін дапамагаў Луі Мілеру рэдагаваць газету. Калі Мілер сышоў у 1902 годзе, ён рэдагаваў газету разам з Уільямам Эдлінам. Пасля кішынёўскага пагрому 1903 года распачаў кампанію ў падтрымку Бунда. Як дэлегат сёмага з’езда Бунда ў Лембергу ў 1906 годзе, патрабаваў пазітыўнай пазіцыі па этнічных пытаннях яўрэйскай нацыянальнасці і падтрымліваў «нейтралізм» у нацыянальным пытанні. Бунд прапанаваў выдаць кнігу яго эсэ, але пасля таго, як іх рэдакцыйная калегія адхіліла некаторыя з эсэ як занадта нацыяналістычныя, ён адклікаў кнігу.

У 1913 годзе пачаў рэдагаваць «Di Tsukunft», штомесячны літаратурны і культурны часопіс на ідышы. Ён працягваў працаваць рэдактарам часопіса да сваёй смерці. Пад яго рэдакцыяй «Di Tsukunft» стаў адным з найважнейшых літаратурна-палітычных часопісаў у Амерыцы і, безумоўна, вядучым штомесячнікам літаратурнай і культурнай літаратуры на ідыш. Усяго за першыя восем месяцаў працы Лесіна на пасадзе рэдактара штомесячны наклад вырас з 3000-4000 да больш чым 20 000. Публікаваў творы найважнейшых пісьменнікаў на ідыш у Злучаных Штатах і Еўропе. Статус Лесіна як паэта і рэдактара прывёў у часопіс многіх найлепшых пісьменнікаў і інтэлектуалаў на ідыш і дапамог Лесіну стаць цэнтральнай фігурай у амерыканскай літаратуры на ідыш, а яго дом у Нью-Ёрку — месцам сустрэч многіх важных пісьменнікаў на ідыш.

У лютым 1922 года надрукаваў паэму «Райсн» Мойшэ Кульбака ў «Di Tsukunft» і назваў твор «паэмай трывалай, свежай, прымітыўнай прыземленасці», у якім паэт стварае са звычайных вяскоўцаў класічных герояў — як яўрэяў, так і неяўрэяў, якія «выпраменьваюць свежы духмяны водар палёў, лясоў і рэк»https://yiddishkayt.org/raysn/.

Лісін працягваў публікаваць вершы ў Нью-Ёрку, і пасля 1913 года амаль усе яны былі першапачаткова апублікаваныя ў часопісе «Di Tsukunft». Асноўнымі тэмамі яго паэзіі былі яўрэйская гісторыя, яўрэйскія героі, яўрэйскае мучаніцтва і паўстанне супраць сацыяльнай несправядлівасці. У памкненні сфармуляваць пазітыўныя прыклады для пераймання рэвалюцыі з яўрэйскай традыцыі, Лесін пісаў пра такіх яўрэйскіх рэлігійных і нацыянальных дзеячаў, як Іуда Макавей, Бар-Кохба, Саламон Молха, рабін Меір з Ротэнбурга і Гірш Лекерт. Неўзабаве пасля яго смерці яго збор твораў быў апублікаваны ў трох тамах з ілюстрацыямі Марка Шагала.

Сярод яго прозы ёсць пасмяротна апублікаваны зборнік пад назвай «Zikhroynes un Bilder» («Успаміны і вобразы», ​​1954), дзе пакінуў і ўспаміны пра дзяцінства ў Мінску.

Актыўна ўдзельнічаў у Рабочым гуртку і Сацыялістычнай партыі.

У 1901 годзе ажаніўся з Лібе Гінзбург, якая паходзіла з рабінскай сям’і са Смаргоні і была вымушана пакінуць Расію з-за ўдзелу ў сацыялістычным руху. Яе смерць у 1912 годзе моцна паўплывала на Лесіна. У іх нарадзілася дачка Рохль.

Памёр у сваім доме ў Бронксе 5 лістапада 1938 года. Ён быў пахаваны на могілках Маўнт-Кармэл. За некалькі дзён да смерці ад сардэчнага прыступу ён знепрытомнеў, чытаючы верш на пахавальнай службе свайго сябра і паплечніка Баруха Нахмана Чарнага. На яго пахаванні прысутнічала 1000 чалавек, сабраных у Форвард-Холе, і яшчэ 5000 сабраліся звонку. Гары Рогаф узначаліў пахавальную службу, сярод прамоўцаў былі Шалом Аш, Довід Пінскі, Абрам Рэйзен, Г. Лейвік, Аляксандр Кан, Натан Чанін, Зівіён і Джозэф Шлосберг. Быў пахаваны побач з Чарным у частцы Рабочага кола на могілках.

 Памяць 
У 1949 у Тэль-Авіве быў адкрыты тэатр Бейт-Лесін. Яго імем названы вуліцы ў Тэль-Авіве і Хайфе.

 Крыніцы 

Катэгорыя:Паэты
Катэгорыя:Ідыш
Катэгорыя:Рэдактары
Катэгорыя:Сацыялісты
Катэгорыя:Яўрэі ў Беларусі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры
Катэгорыя:Бунд