Хрысціянскія святы

Хрысціянскія святы — асаблівыя дні ў літургічным годзе, прысвечаныя ўшанаванню падзей з жыцця Ісуса Хрыста, Дзевы Марыі (Багародзіцы) і святых, а таксама асаблівых момантаў у гісторыі Царквы.

У Беларусі хрысціянскія святы маюць глыбокія традыцыі і адзначаюцца паводле двух календароў: грыгарыянскага (каталікі, пратэстанты) і юліянскага (праваслаўныя).

 Класіфікацыя хрысціянскіх святаў 
У хрысціянскай традыцыі святы класіфікуюцца паводле некалькіх крытэрыяў: паводле значнасці, паводле часу святкавання (каляндарнага цыкла) і паводле аб’екта ўшанавання. Гэтая сістэма дазваляе ўпарадкаваць літургічны год і вызначыць парадак богаслужэнняў.

Усе святы падзяляюцца на дзве асноўныя групы ў залежнасці ад сувязі з календаром:

 Нерухомыя (сталыя) святы — маюць фіксаваную дату ў календары і адзначаюцца штогод у адзін і той жа дзень (напрыклад, Раство Хрыстова, Хрышчэнне, Успенне).
 Рухомыя (пераходныя) святы — не маюць пастаяннай даты і залежаць ад дня святкавання Вялікдзень. Да іх адносяцца Уваход Гасподні ў Іерусалім (Вербніца), Ушэсце і Сёмуха (Тройца). Спіс гэтых святаў рухаецца разам з пасхаліяй.

Ступень урачыстасці набажэнства залежыць ад рангу свята. У праваслаўнай традыцыі галоўным з’яўляецца «свята святаў» — Вялікдзень, які стаіць па-за любой класіфікацыяй. Далей ідуць:

 Дванадесятыя святы — 12 найважнейшых падзей у жыцці Хрыста і Багародзіцы.
 Вялікія святы — святы з урачыстым богаслужэннем, прысвечаныя значным падзеям (напрыклад, Пакроў Прэсвятой Багародзіцы або памяць першавярхоўных апосталаў Пятра і Паўла).
 Сярэднія і малыя святы — дні памяці іншых святых і знакавых ікон.

У каталіцкай традыцыі выкарыстоўваецца падобная градацыя: Урачыстасці (найвышэйшы ранг), Святы і Успаміны (абавязковыя або вольныя).

Паводле аб’екта ўшанавання

Святы таксама падзяляюць на зместавыя групы:

 Гасподскія святы — прысвечаныя Ісусу Хрысту (Раство, Хрышчэнне, Праабражэнне).
 Багародзічныя святы — прысвечаныя Дзеве Марыі (Нараджэнне Багародзіцы, Увядзенне ў храм, Успенне).
 Святы ў гонар святых і сіл нябесных — дні памяці прарокаў, апосталаў, мучанікаў і анёлаў.

 Пералік асноўных хрысціянскіх святаў 
Дванадесятыя святы (праваслаўная традыцыя)

 Раство Хрыстова — 25 снежня / 7 студзеня.
 Хрышчэнне Гасподняе (Вадохрышча) — 6 студзеня / 19 студзеня.
 Стрэчанне Гасподняе (Грамніцы) — 2 лютага / 15 лютага.
 Дабравешчанне Прэсвятой Багародзіцы — 25 сакавіка / 7 красавіка.
 Уваход Гасподні ў Іерусалім (Вербніца) — рухомае, за тыдзень да Вялікадня.
 Ушэсце Гасподняе — рухомае, на 40-ы дзень пасля Вялікадня.
 Сёмуха (Дзень Святой Тройцы) — рухомае, на 50-ы дзень пасля Вялікадня.
 Праабражэнне Гасподняе (Яблычны Спас) — 6 жніўня / 19 жніўня.
 Успенне Прэсвятой Багародзіцы — 15 жніўня / 28 жніўня.
 Нараджэнне Прэсвятой Багародзіцы — 8 верасня / 21 верасня.
 Уздзвіжанне Крыжа Гасподняга — 14 верасня / 27 верасня.
 Увядзенне ў храм Прэсвятой Багародзіцы — 21 лістапада / 4 снежняІншыя вялікія святы
Да іх адносяцца ўрачыстасці ў гонар святых або значных падзей у гісторыі царквы, якія карыстаюцца асаблівай пашанай у народзе:

 Абразанне Гасподняе (у праваслаўі супадае з Днём свяціцеля Васіля Вялікага) — 1 студзеня / 14 студзеня.
 Нараджэнне Іаана Прадцечы (Купалле) — 24 чэрвеня / 7 ліпеня.
 Святых апосталаў Пятра і Паўла (Пятрок) — 29 чэрвеня / 12 ліпеня.
 Усячэнне галавы Іаана Прадцечы — 29 жніўня / 11 верасня.
 Пакроў Прэсвятой Багародзіцы — 1 кастрычніка / 14 кастрычніка.Асаблівасці для каталіцкай традыцыі У Каталіцкім Касцёле таксама вылучаюць шэраг унікальных урачыстасцяў:
 Святой Божай Маці Марыі — 1 студзеня.
 Божага Цела — рухомае (у чацвер праз 60 дзён пасля Вялікадня).
 Усіх Святых — 1 лістапада.
 Беззаганнае Зачацце Найсвяцейшай Панны Марыі — 8 снежня.

Катэгорыя:Хрысціянскія святы