Вольнае слова

Вольнае слова — штогадовы конкурс прафесійнай журналістыкі, які праводзіцца Беларускай асацыяцыяй журналістаў (БАЖ) з 2007 года. Галоўная мэта конкурсу — адзначыць прафесійныя якасці і журналісцкі талент аўтараў, незалежна ад іх месца працы і стажу.

 Апісанне конкурсу 
Конкурс мае шэраг адметнасцей. Паводле задумы арганізатараў, ацэньваецца не асоба аўтара («журналіст-змагар»), а менавіта тэкст і яго прафесійнае выкананне. Удзельнічаць могуць як маладыя, так і вопытныя журналісты, прадстаўнікі сталічных і рэгіянальных выданняў. Згодна з умовамі, да ўдзелу ў конкурсе дапускаюцца толькі сябры ГА «Беларуская асацыяцыя журналістаў».

Творы ацэньвае прафесійнае журы, у склад якога ў розныя гады ўваходзілі вядомыя беларускія медыяэксперты і журналісты: Юрась Карманаў (шматгадовы старшыня журы), Тацяна Мельнічук, Юлія Слуцкая, Андрэй Аляксандраў, Анатоль Гуляеў, Максім Жбанкоў, Аляксандр Старыкевіч, Андрэй Скурко.

Пераможцы ўзнагароджваюцца грашовымі прэміямі і дыпломамі. Напрыклад, у 2008 годзе прэмія за першае месца складала 300 000 рублёў. Узнагароджанне традыцыйна прымяркоўвалася да Сусветнага дня свабоды прэсы (3 мая). Сімвалам конкурсу з'яўляецца папяровы самалёцік.

 Намінацыі 
Конкурс праводзіцца ў некалькіх асноўных намінацыях, якія адпавядаюць розным журналісцкім жанрам:
   Інфармацыйныя жанры (навіны, рэпартажы).
   Аналітычныя жанры (артыкулы, каментары, агляды).
   Мастацка-публіцыстычныя жанры (нарысы, эсэ, фельетоны).
   Журналісцкае расследаванне (уведзена пазней).
   Дэбют (для маладых журналістаў).

Як адзначаў старшыня журы Юрась Карманаў, намінацыі абраныя невыпадкова: «інфармацыя — гэта кроў журналістыкі, аналітыка — мозг, а ў літаратурна-мастацкім жанры раскрываецца душа».

 Пераможцы розных гадоў 

 2007 год (узнагароджанне ў 2008) 
   Найлепшы інфармацыйны матэрыял:
  I месца — Зміцер Панямонаў («Еўрапейскае радыё для Беларусі») за матэрыял «На плошчы Незалежнасьці паклалі радыёактыўную плітку».
  II месца — Руслан Гарбачоў («Intex-press») за артыкул «Как я был инвалидом» і Глеб Лабадзенка («Комсомольская правда в Белоруссии») за матэрыял «Белорусское молоко разошлось в Смоленске за 15 минут».
  III месца — Алена Наважылава («Белорусские новости», БелаПАН) за артыкул «С новым газом, Беларусь!».
   Найлепшая аналітычная публікацыя:
  I месца — Валерый Карбалевіч («Свободные новости плюс») за артыкул «Инфляция оптимизма».
  II месца — Віталь Тарас («Наша Ніва») за артыкул «Данайскія дары».
  III месца — Сяргей Законнікаў («Свободные новости плюс») за артыкул «Здаровы сэнс падказвае».
   Лепшая публікацыя літаратурна-мастацкага жанру:
  I месца — Сямён Печанко («Наша Ніва») за эсэ «Дзікар і Джулія».
  II месца — Алена Чэб («Брестский курьер») за матэрыял «Мелочи семейной жизни, или Уикенд без права на отдых».
  III месца — Віталь Цыганкоў («Радыё Свабода») за артыкул «Нацыянальная ідэя ўлады — „жывіце і ня думайце“».
   Дэбют: Зміцер Панкавец («Наша Ніва») за матэрыял «Міхаіл Герчык: „Не спадзяваўся выбрацца адтуль“».

 2009 год (узнагароджанне ў 2010) 
   Найлепшы інфармацыйны матэрыял:
  1 месца: Святлана Станкевіч («Салідарнасць») за артыкул «Чем Грозный похож на Минск».
  2 месца: Кастусь Лашкевіч («TUT.BY») за матэрыял «Страчаная сталіца. Дапаможнік-гід па беларускай Вільні».
  3 месца: Глеб Лабадзенка («Звязда») за артыкул «І мама кажа: „нешта ў цябе, дачка, жывот падазрона расце“».
   Найлепшая аналітычная публікацыя:
  1 месца: Кастусь Лашкевіч (TUT.BY) за артыкул «Беларусь вачыма шведаў: „Сэрца, якое б’ецца і крываточыць“».
  2 месца: Святлана Цішко («Рэгіянальная газета») за матэрыял «Няўжо ў нябыт?».
  3 месца: Святлана Гарда («Інформ-прагулка») за артыкул «„Добытчики“ идут на дело».
   Найлепшая публікацыя мастацка-публіцыстычнага жанру:
  1 месца: Анжэла Белуш («Intex-press») за матэрыял «Напишите: инвалидам вход воспрещен».
  2 месца: Руслан Гарбачоў («Салідарнасць») за нарыс «Вандроўка па Сярэдняй Азіі».
  3 месца: Наталля Семяновіч («Intex-press») за артыкул «Это моя работа: судмедэксперт».
   Журналісцкае расследаванне:
  Яўген Валошын («Звязда») за матэрыял «У Беларусі легальна прадаюць наркотыкі?».
   Дэбют:
  Хрысціна Марчук («Газета Слонімская») за артыкул «На Падляшшы назвы мясцовасцей пішуць па-беларуску».

 2013 год (узнагароджанне ў 2014) 
   Інфармацыйныя жанры:
  1 месца: Ягор Марціновіч («Наша Ніва») за артыкул «Царскае сяло Дразды: хто ў ім жыве».
  2 месца: Зміцер Лукашук («Еўрарадыё») за матэрыял «Памілаваны смяротнік: Смяротнае пакаранне нікога не палохае і не спыняе».
  3 месца: Надзея Белахвосцік («Комсомольская правда в Белоруссии») за артыкул «Актер Эдуард Горячий о Минске 60-х...».
   Аналітычныя жанры:
  1 месца: Андрэй Дынько («Наша Ніва») за артыкул «Бяляцкі ці Алексіевіч?».
  2 месца: Валярына Кустава («Новы Час») за рэцэнзію «Бомба жывой Беларусі».
  3 месца: Зміцер Яненка («Товарищ.online») за артыкул «Беларусь религиозная: ни свободы, ни совести».
   Мастацка-публіцыстычныя жанры:
  1 месца: Сяргей Ваганаў («Наша Ніва») за эсэ «Па кім маўчыць звон».
  2 месца: Ягор Марціновіч («Наша Ніва») за матэрыял «„Што було, то було“: бацьку Ірыны Абельскай пры Сталіну асудзілі на 25 гадоў...».
  3 месца: Руслан Гарбачоў («Салідарнасць») за цыкл «Молодость Беларуси» і Зміцер Панкавец («Наша Ніва») за інтэрв'ю «Зміцер Дашкевіч: Калі б не вера, то ўскрыў бы сабе вены».
   Журналісцкае расследаванне:
  1 месца: Яўген Валошын («Еўрапейскае радыё для Беларусі») за расследаванне «За 11 хвілін мак з мінскага рынка пераўтвараецца ў наркотык».
  2 месца: Таццяна Шахновіч («Комсомольская правда в Белоруссии») за матэрыял «Беловежское соглашение о распаде СССР исчезло?».
  3 месца: Віталь Ругайн («Еўрапейскае радыё для Беларусі») за расследаванне «Арганізатары „Міс Мінск“ ведалі, што бяруць на конкурс танцорак go-go».
   Дэбют:
  1 месца: Раман Свечнікаў (34mag) за матэрыял «Рома ў Манголіі».
  2 месца: Наталля Беніцэвіч (TUT.BY) за рэпартаж «Жизнь приграничья. Украинцы вывозят из Беларуси клюкву мешками...».
  3 месца: Алена Запарожац (34mag) за матэрыял «Як я зрабілася дзяўчынкай».

 2014 год (узнагароджанне ў 2015) 
У журы конкурсу ўваходзілі Юрась Карманаў (старшыня), Андрэй Скурко, Аляксандр Старыкевіч, Анжэла Белуш, Анатоль Гуляеў, Максім Жбанкоў, Андрэй Аляксандраў.

 Інфармацыйныя жанры:
 1 месца: Зміцер Лукашук («Еўрарадыё») за матэрыял «Пры дапамозе Еўрарадыё з палону вызваленыя 8 украінскіх вайскоўцаў».
 2 месца: Лідзія Міхеева («Беларусский журнал») за артыкул «Война: няшно и не страшно».
 3 месца: Зміцер Панкавец («Наша Ніва») за артыкул «Ментаўская дзяржава дастала».
 Аналітычныя жанры:
 1 месца: Павел Свярдлоў («Таймер») за артыкул «Скованные одной цепью».
 2 месца: Іосіф Сярэдзіч («Народная воля») за артыкул «Іх не хапае».
 3 месца: Севярын Квяткоўскі («Беларусский журнал») за артыкул «Маскоўская вайна ўскрыла беларусаў».
 Мастацка-публіцыстычныя жанры:
 1 месца: Зміцер Галко («Новы час») за нарыс «„Кібаргі“ — хлопцы з суседняга двара».
 2 месца: Алег Гардзіенка («Наша Ніва») за рэпартаж «Бітва пад Оршай 1514. Рэпартаж з месца падзей».
 3 месца: Таццяна Мацвеева (TUT.BY) за артыкул «Праз лагеры і электрашок. Як дзеля волі Беларусі патрыёты 1940‑х ахвяравалі маладосцю і здароўем».
 Журналісцкае расследаванне:
 1 месца: Ягор Марціновіч («Наша Ніва») за матэрыял «Дразды №2: поўны спіс чыноўнікаў, якім раздалі зямлі на $10 мільёнаў».
 2 месца: Вольга Дэкніс («Комсомольская правда в Белоруссии») за цыкл «Как я работала официанткой во вьетнамском кафе „Сайгон“».
 3 месца: Алена Спасюк (naviny.by) за матэрыял «В общественном транспорте Минска установили „золотые“ компостеры».
 Дэбют:
 1 месца: Раман Стэфаненка (90s.by) за матэрыял «Ствараецца „Белы легіён“».
 2 месца: Вольга Шыракаступ («Intex-press») за артыкул «Учителю приходится быть бесплатным строителем, соцработником и казначеем одновременно».
 3 месца: Настасся Роўда («Рэгіянальная газета») за матэрыял «Расстрэл яўрэяў у Валожыне. Гавораць сведкі».

 2023 год 
Конкурс праходзіў пад эгідай Еўрапейскай федэрацыі журналістаў.

 Інфармацыйныя жанры:
 1 месца: Зміцер Панкавец («Радыё Свабода») за матэрыял «„Ніхто не верыў, што мы застанёмся жывымі“. Беларускі добраахвотнік Дзяніс „Кіт“ расказаў пра пекла пад Бучай».
 2 месца: Ягор Парфяненка («Новая газета. Европа») за матэрыял «Мариуполь. Город, которого нет».
 3 месца: Віялета Саўчыц («Радыё Свабода») за праект «Шнары пратэсту» (шэсць фотагісторый пацярпелых на пратэстах у жніўні 2020-га).
 Аналітычныя жанры:
 1 месца: Зміцер Косач («Салідарнасць») за цыкл «Рэферэндум».
 2 месца: Віталь Цыганкоў («Радыё Свабода») за артыкул «Лукашэнка як гарант страты суверэнітэту».
 3 месца: Аляксандр Класкоўскі («Pozirk») за артыкул «Прощать политических врагов Лукашенко не готов».
 Мастацка-публіцыстычныя жанры:
 1 месца: Зміцер Казакевіч («Белсат») за інтэрв'ю «Ніколі не пытайся ў зняволенага: „Як ты?..“ Вялікая размова з Дар’яй Чульцовай — на 38-ы дзень пасля турмы».
 2 месца: Настасся Зелянкова («Салідарнасць») за серыю «Жанчыны».
 3 месца: Аляксандр Баразенка, Дзяніс Дудзінскі («Белсат») за цыкл рэпартажаў «Людзі вайны».
 Журналісцкае расследаванне:
 1 месца: «Наша Ніва» за расследаванне «Укараняецца ў беларускія арганізацыі як юрыст, перасылае інфармацыю Лебедзевай. Дзіўная дзейнасць Мантаса Данелюса».
 2 месца: Аляксей Карпека, Ксенія Вязнікоўцава, Вольга Альхіменка (Беларускі расследавальніцкі цэнтр) за матэрыял «Аляксандр Шакуцін зарабляе мільёны долараў у Еўропе ў абыход санкцый і пакрывае страты за кошт беларускага бюджэту».
 3 месца: Сяргей Ляпін («Флагшток») за матэрыял «Флагшток установил имя администратора одиозного тг-канала — им оказался чиновник из Гомельского облисполкома».

 2024 год 
Конкурс праходзіў пад эгідай Еўрапейскай федэрацыі журналістаў. Урачыстасць адбылася ў Вільні. У гэтым годзе журы асобна ацэньвала тэкставыя і відэаматэрыялы ва ўсіх намінацыях, акрамя «Журналісцкага расследавання».

 Інфармацыйныя жанры:
 1 месца: Кацярына Кулакова («Салідарнасць») за інтэрв'ю «Ася Булыбенка: У камеру прыйшоў „Цэрбер“…».
 2 месца: Кацярына Палякова («Люстэрка») за інтэрв'ю са штурмавіком палка імя Кастуся Каліноўскага.
 3 месца: Вера Белацаркоўская («Наша Ніва») за артыкул «Як не даць сябе зламаць? Івулін — пра гатовых і не гатовых да зоны…».
 Найлепшае відэа: Настасся Роўда («Наша Ніва») за інтэрв'ю з Уладзімірам Цэслерам у праекце «ТОК».
 Аналітычныя жанры:
 1 месца: Міхась Пахольчык («Салідарнасць») за артыкул «Беларусь спрабавала пазіцыянаваць сябе „касмічнай дзяржавай“…».
 2 месца: Зміцер Якубаў («Люстэрка») за артыкул «Беларусы цяпер пераважна размаўляюць на рускай…».
 3 месца: Макар Мыш («Белсат») за аналіз «Кітай штурхае Лукашэнку мірыцца з Польшчай?».
 Найлепшае відэа: Станіслаў Івашкевіч, Аляксей Марцінкевіч, Марына Волкава (Беларускі расследавальніцкі цэнтр) за расследаванне пра беларускі калій і санкцыі.
 Мастацка-публіцыстычныя жанры:
 1 месца: Зміцер Бартосік («Ніва») за цыкл нарысаў «Зямля неабяцаная».
 2 месца: Ірына Новік («Hrodna.life») за матэрыял «Уратаваць шэрагоўца Эрыка…».
 3 месца: Ірына Хамрэнка-Ушакова («Медыязона. Беларусь») за рэпартаж пра жанчын з акупаванага берага Дняпра і Аксана Ленька («Салідарнасць») за цыкл нарысаў.
 Найлепшае відэа: Вольга Воранава («Белсат») за дакументальны фільм «Простыя словы пра Міхала Анемпадыстава».
 Журналісцкае расследаванне:
 1 месца: Аляксандр Ярашэвіч, Ксенія Вязнікоўцава («Бюро») за матэрыял «Спонсары раскошы…».
 2 месца: Аляксей Гуліцкі («Kyky.org») за цыкл «Харасмент у ЕГУ».
 3 месца: Аляксей Карпека («Беларускі расследавальніцкі цэнтр») за расследаванне «Карумпаваны рыцар…».

 2025 год 
Конкурс праходзіў пад эгідай Еўрапейскай федэрацыі журналістаў. Урачыстасць адбылася ў Вільні.

 Інфармацыйныя жанры:
 1 месца: Таццяна Гусева («Салідарнасць») за цыкл публікацый пра гісторыі кахання беларускіх добраахвотнікаў, якія загінулі ва Украіне.
 2 месца: Дзіяна Пінчук («Праваабарончы цэнтр «Вясна»») за матэрыял «„Станавіся да сцяны — мы цябе сфатаграфуем!“ Магшоты палітвязняў».
 3 месца: Вера Белацаркоўская («Наша Ніва») за артыкул «„Антошкіна — гэта пекла“. Страшны маналог палітзняволенай».
 Найлепшае відэа: Эль Соль і Майк Н. («Настоящее время») за сюжэт «Мужчина в автобусе сказал, что таких отродий быть не должно. История „Злой“ Саши».
 Аналітычныя жанры:
 1 месца: Ганэта Чарняўская («Reform.news») за артыкул «Вынікі года: „Тое, што наш тэатр працягвае гаварыць сваім голасам і на сваёй мове, — ключавы вынік 2024-га“».
 2 месца: Анастасія Шпак («Hrodna.life») за матэрыял «„Железный занавес“ опустился под Гродно: что несет закрытие границ белорусской экономике и обществу».
 3 месца: Таццяна Гендэль, Ганна Валынец («1BY.GREEN») за расследаванне «Особые условия. Как китайские инвесторы получают экологические поблажки в Беларуси?».
 Найлепшае відэа: Віталь Цыганкоў («Радыё Свабода») за праект «Непазбежны прэзідэнт», а таксама Аляксандр Баразенка («Вот так TV»/«Белсат») за цыкл «Грузія. Супрацьстаянне».
 Мастацка-публіцыстычныя жанры:
 1 месца: «Еўрарадыё» за матэрыял «„Як ты?“ Добраахвотнік паказвае свае перапіскі з бацькамі».
 2 месца: Ф. Раўбіч («Наша Ніва») за артыкул «Іван Жалтоўскі — беларускі шляхціц, які стварыў „сталінскі ампір“».
 3 месца: Аляксандр Атрошчанкаў («Reform.news») за інтэрв'ю «Аляксей Дзікавіцкі: Калі на „Белсат“ давядзецца рэзаць кадры — гэта будзе без мяне».
 Найлепшае відэа: Ганна Соўсь, Зміцер Валошкін, Юлія Коцкая, Максім Лаўрэцкі («Радыё Свабода») за праект «Архіпелаг БЕЛАГ».
 Журналісцкае расследаванне:
 1 месца: Марына Волкава (Беларускі расследавальніцкі цэнтр) з партнёрамі за матэрыял «Мы нашли фильтрационный лагерь российских военных на территории Беларуси» і Аліна Янчур (БРЦ) з партнёрамі за расследаванне «Пашпарт „Новай Беларусі“ і стары „гаманец“ Лукашэнкі…».
 2 месца: Ксенія Вязнікоўцава («Бюро») за матэрыял «Святая бухгалтэрыя. Як Свята-Елісавецінскі жаночы манастыр ператварыўся ў сапраўдны бізнэс-холдынг».
 3 месца: Аляксандр Ярашэвіч («Бюро») за расследаванне «Гульня на два фронты. Як беларускія ўладальнікі завода ў ЕС забяспечвалі чыпамі ваяўнічую Расію».

 Крыніцы 

 Спасылкі 
 Старонка конкурсу на сайце БАЖ

Катэгорыя:Прэміі Беларусі
Катэгорыя:Журналісцкія прэміі
Катэгорыя:Беларуская асацыяцыя журналістаў
Катэгорыя:З’явіліся ў 2007 годзе
Катэгорыя:2007 год у Беларусі