Абарона Запаляр’я

Абарона Запаляр’я - баявыя дзеянні савецкіх войскаў, флоту і авіяцыі супраць нямецкіх і фінскіх сіл на Кольскім паўвостраве і ў Паўночнай Карэліі падчас Вялікай Айчыннай вайны. Гэты фронт быў унікальным, паколькі баявыя дзеянні вяліся ў суровых умовах Арктыкі, а лінія фронту на некаторых участках заставалася непарушнай на працягу некалькіх гадоў.

 Стратэгічныя мэты бакоў 
Нямецкае камандаванне распрацавала аперацыю «Блакітны пясец» (ням.: Silberfuchs), мэтай якой было:

 Захапіць Мурманск — адзіны незамярзаючы порт на поўначы СССР.
 Перарэзаць Кіраўскую чыгунку, якая звязвала порт з цэнтрам краіны.
 Усталяваць кантроль над радовішчамі нікеля ў раёне Петсама.

Савецкае камандаванне ставіла задачу ўтрымаць Кольскі паўвостраў як стратэгічную базу для прыёму саюзных канвояў па лэнд-лізе.

 Асноўныя этапы баявых дзеянняў 
1941 год: Наступленне горнастралковых частак29 ліпеня 1941 года элітныя нямецкія горнастралковыя дывізіі пачалі наступленне на Мурманск. Сутыкненні адбываліся ў экстрэмальных умовах: скалісты грунт не дазваляў закопвацца ў зямлю, а адсутнасць дарог рабіла немагчымым выкарыстанне танкаў. Да восені 1941 года нямецкі наступ захлынуўся. Савецкія войскі спынілі ворага на рубяжы ракі Заходняя Ліца (так званая «Даліна славы»).

1942—1943 гады: Пазіцыйная вайна і марскія бітвы
На сушы актыўных дзеянняў амаль не вялося, вайна набыла характар артылерыйскіх дуэляў і рэйдаў разведгрупаў. Аднак асноўны цэнтр барацьбы перамясціўся на мора. Паўночны флот пад камандаваннем адмірала Арсенія Галаўко абараняў арктычныя канвоі (самы вядомы — трагічны канвой PQ-17). Савецкія падводныя лодкі і авіяцыя палявалі на нямецкія караблі, якія везлі руду і рэзервы для вермахта.

1944 год: Вызваленне (Петсама-Кіркенеская аперацыя)
7 кастрычніка 1944 года пачалося маштабнае наступленне савецкіх войскаў. Выкарыстоўваючы магутную артпадрыхтоўку і тактычныя дэсанты на ўзбярэжжа, Чырвоная Армія прарвала шматгадовую абарону праціўніка. Былі вызвалены Петсама (Печанга) і нікелевыя руднікі. Войскі ўвайшлі ў Паўночную Нарвегію і вызвалілі горад Кіркенес.

 Ушанаванне памяці 
міні|Помнік «Абаронцам Савецкага Запаляр’я ў гады Вялікай Айчыннай вайны»

 5 снежня 1944 года заснаваны медаль «За абарону Савецкага Запаляр’я».
 У 1985 годзе Мурманску прысвоена званне Горад-герой.
 Помнік «Абаронцам Савецкага Запаляр’я ў гады Вялікай Айчыннай вайны» (вядомы як «Алёша») у Мурманску з’яўляецца адным з самых высокіх манументаў у свеце.

Катэгорыя:Бітвы ў Вялікай Айчыннай вайне