Іва Войнавіч

Іва ВойнавічБеларускі варыянт прозвішча і назвы некаторых твораў дадзены паводле Беларускай энцыклапедыі, том 4, С. 256 (9 кастрычніка 1857 — 30 жніўня 1929) — пісьменнік з Дуброўніка.

 Біяграфія 
Войновіч нарадзіўся ў Дуброўніку 9 кастрычніка 1857 года ў сям'і графа Канстанціна Войнавіча (1832–1903) і Марыі дэ Серальі (1836–1922). Па бацьку ён паходзіў з сербскага дваранскага дому Войнавічаў . Яго маці была дваранкай фларэнтыйскага паходжання. Горад, дзе ён нарадзіўся, і яго гісторыя аказалі значны ўплыў на яго пазнейшую літаратурную творчасць. Аднак большую частку дзяцінства ён правёў у Спліце. У яго быў знакаміты малодшы брат Луё Войнавіч, які пазней адыграў важную палітычную і культурную ролю ў Далмацыі і Чарнагорыі канца XIX і XX стагоддзяў.

У маладосці ён разам з сям'ёй пераехаў у Заграб, дзе ў 1879 годзе скончыў юрыдычны факультэт Заграбскага ўніверсітэта. Да 1884 года ён служыў стажорам Каралеўскага судовага стала ў Заграбе. Пасля гэтага ён працягнуў сваю судовую кар'еру ў Крыжэўцах (1884–1889), Б'елавары (1889), Задары (1889–1891).

У 1893 годзе Войнавіч напісаў кароткую п'есу Gundulićev san (літаральна «Сон Гундуліча»), якая была апублікавана ў Дуброўніку падчас адкрыцця помніка Гундулічу. У ёй ён адкрыта выступаў за адзінства харватаў і сербаў у Дуброўніку.

У 1899 годзе ён атрымаў працу ў судзе ў Дуброўніку, затым пераехаў у Супетар на востраве Брач, потым у Задар, і зноў у Супетар. Яго кар'ера ў судовай сістэме скончылася ў 1907 годзе, калі яго звольнілі з пасады ў Супетары з-за фінансавых парушэнняў і пазбавілі пенсійных правоў.Hećimović, Branko (1988). Antologija hrvatske drame. Vol. II. Zagreb: Znanje / Dubrovnik Summer Festival. ISBN 8631301302. Archived from the original on 17 February 2013. Retrieved 10 April 2012.

У 1907 годзе ён стаў драматургам Харвацкага нацыянальнага тэатра ў Заграбе.Hećimović, Branko (1988). Antologija hrvatske drame. Vol. II. Zagreb: Znanje / Dubrovnik Summer Festival. ISBN 8631301302. Archived from the original on 17 February 2013. Retrieved 10 April 2012. У гэты час прасербскія ідэі Войнавіча праяўляліся ў яго творчасці, у якой ён з энтузіязмам падтрымліваў аб'яднанне паўднёвых славян пад кіраўніцтвам Сербіі.

Да Балканскіх войнаў Войновіч пісаў п'есы, у якіх выказваў вялікі гонар за сваё паходжанне, аднак гэта не прадвяшчала нічога добрага падчас Першай сусветнай вайны, калі пачалася вайна паміж Аўстра-Венгрыяй і Сербіяй.

У 1911 годзе наведаў Італію, Прагу, Будапешт, Бялград.Hećimović, Branko (1988). Antologija hrvatske drame. Vol. II. Zagreb: Znanje / Dubrovnik Summer Festival. ISBN 8631301302. Archived from the original on 17 February 2013. Retrieved 10 April 2012. Падчас свайго візіту ў Бялград у 1912 годзе ён публічна заявіў, што мае сербскае дваранскае паходжанне. У 1914 годзе ён вярнуўся ў Дуброўнік, дзе аўстра-венгерскі ўрад зняволіў яго ў турме ў Шыбеніку па абвінавачванні ў югаслаўскім нацыяналізме. Праз чатыры месяцы, у Святы вечар 1914 года, яго перавялі ў турму каля Лінца, Аўстрыя. Аўстрыйскія вязні ўтрымлівалі яго пад вартай тры гады без суда. У 1917 годзе яго нарэшце перавялі ў бальніцу Сясцёр Міласэрнасці ў Заграбе. Там былі зроблены няўдалыя спробы вылечыць некаторыя цяжкія захворванні вачэй, якімі ён захварэў падчас знаходжання ў зняволенні.

Пасля заканчэння Першай сусветнай вайны ў 1919 годзе ён пераехаў у Францыю, дзе пераважна жыў у Ніцы да 1922 года, калі вярнуўся ў Дуброўнік.Hećimović, Branko (1988). Antologija hrvatske drame. Vol. II. Zagreb: Znanje / Dubrovnik Summer Festival. ISBN 8631301302. Archived from the original on 17 February 2013. Retrieved 10 April 2012.

З-за яго сцвярджэнняў пра дваранскае паходжанне і нястрыманага югаславізму да 1924 года Міраслаў Крлежа ўступіў з ім у публічную варожасць, назваўшы яго фальшывым графам і драматычным дылетантам.

У 1928 годзе праблемы з вачыма Войнавіча абвастрыліся, яму пагражала слепата, і з-за дрэннага здароўя ён адправіўся ў Сербію на лячэнне ў санаторый на вуліцы Крунскай, Врачар, Бялград. Там ён і памёр у 1929 годзе.Hećimović, Branko (1988). Antologija hrvatske drame. Vol. II. Zagreb: Znanje / Dubrovnik Summer Festival. ISBN 8631301302. Archived from the original on 17 February 2013. Retrieved 10 April 2012. Пахаваны ў Дуброўніку.

 Творчасць 
Войновіч пачаў займацца літаратурай у 1880 годзе, калі ў выдавецтве Аўгуста Шэнаі Віенец пад псеўданімам Сяргей П. выйшла яго апавяданне «Гераніум». Выдавецтва Маці харвацкая пад кіраўніцтвам Івана Кукулевіча Сакцінскага апублікавала яго раманы Пяром і алоўкам (1884) і Ксанта (1888) пад тым жа псеўданімам. Войнавіч быў аўтарам драм натуралістычнага кшталту, натхнёных літаратурнымі і патрыятычнымі традыцыямі Дуброўніцкай рэспублікі. Ён вядомы сваёй трылогіяй Dubrovačka trilogija (Заграб, 1902), якая пазней была перакладзена на англійскую мову і апублікавана ў Грацы ў 1922 годзе пад назвай Дуброўнікская трылогія. Кніга апісвае падзенне Дуброўніцкай рэспублікі. Сярод іншых яго твораў: Смерць маткі Югавічаў (1906) і Уваскрасенне Лазара (1913). Ён з'яўляецца аўтарам псіхалагічных драм, такіх як Пані са сланечнікам (1912; экранізавана ў 1918 годзе Майклам Керцісам), і такіх твораў, як Маскарад на паддашшы (1922), якія адлюстроўваюць уплыў Луіджы Пірандэла на Войнавіча. Яго п'еса Раўнадзенства (Ekvinocij, 1898) была ў 1942 годзе пастаўлена як опера пад такой жа назвай славенскім кампазітарам Мар'янам Козінай .

 Спадчына 
Этнічная прыналежнасць і нацыянальнасць Іва Войнавіча з'яўляюцца спрэчным пытаннем. Яго брат Луё Войнавіч, у адрозненне ад Іва, актыўна ўдзельнічаў у сербска-каталіцкім руху ў Дуброўніку 19 стагоддзя.

У 1921 годзе сербскі літаратурны крытык Ёван Скерліч пісаў: «Іва Войнавіч — адзін з тых пісьменнікаў, якія знаходзяцца пасярэдзіне паміж дзвюма літаратурамі і адной мовай, паміж сербскай і харвацкай. Ён пачаў сваю творчасць выключна ў харвацкай літаратуры, але з часам перайшоў да сербскіх матываў і пачаў пісаць і для сербскай літаратурнай публікі».Skerlić, Jovan: Istorija nove srpske književnosti (History of Modern Serbian Literature, Belgrade, 1921, p. 453

У 2005 годзе прафесар сербскай літаратуры Душан Іваніч уключыў Іва Войновіча ў анталогію сербскіх пісьменнікаў з Харватыі, што выклікала пратэсты ў Харватыі.

У 2010 годзе Нацыянальная і ўніверсітэцкая бібліятэка ў Заграбе і дуброваніцкі філіял Маціцы харвацкай апублікавалі аб'яднаныя лісты Іва Войнавіча ў трох тамах, сабраныя Ціхамілам Маштравічам і адрэдагаваныя Лукой Палетакам. Яго лісты былі цікавыя сваім аб'ёмам — больш за 1700 старонак — колькасцю моў, якімі карыстаўся Войновіч, і некаторымі асабістымі асаблівасцямі, з-за якіх яго называлі франтам.

 Зноскі 

 Крыніцы 



Катэгорыя:Памерлі ў 1929 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1857 годзе
Катэгорыя:Пісьменнікі Югаславіі
Катэгорыя:Пісьменнікі Сербіі
Катэгорыя:Пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі