Сусуму Кітагава

Сусуму Кітагава (; ) — японскі хімік, спецыяліст у галіне неарганічнай хіміі і хіміі матэрыялаў. Заслужаны прафесар Кіёцкага ўніверсітэта і дырэктар Інстытута перадавых даследванняў у галіне клетачных матэрыялаў (iCeMS). Лаўрат Нобелеўскай прэміі па хіміі 2025 года.

 Біяграфія 
Нарадзіўся ў Кіёта 4 ліпеня 1951 года. У 1979 годзе атрымаў ступень доктара філасофіі (Ph.D.) у галіне гідрафобных узаемадзеянняў у Кіёцкім універсітэце. З 1992 года — прафесар неарганічнай хіміі ў Такійскім сталічным універсітэце. У 1998 годзе вярнуўся ў Кіёцкі ўніверсітэт на пасаду прафесара.

З 2007 года з’яўляецца дырэктарам-заснавальнікам Інстытута перадавых даследаванняў у галіне клеткавых матэрыялаў (Institute for Integrated Cell-Material Sciences, iCeMS) пры Кіёцкім універсітэце, аднаго з вядучых сусветных цэнтраў у гэтай галіне.

 Навуковая дзейнасць 
Сусуму Кітагава з’яўляецца адным з трох заснавальнікаў хіміі метал-арганічных каркасных структур (MOF). Яго ключавы ўклад заключаецца ў адкрыцці і даследаванні гнуткіх (або «мяккіх») сітаватых каардынацыйных палімераў.

У канцы 1990-х гадоў, калі большасць даследчыкаў лічылі порыстыя матэрыялы жорсткімі структурамі, Кітагава прадэманстраваў, што некаторыя з іх злучэнняў валодаюць унікальнай здольнасцю дынамічна змяняць сваю структуру і памер пор у адказ на знешнія стымулы, такія як тэмпература, ціск ці прысутнасць пэўных малекул-«гасцей».

Ягоная праца паказала, што гэтыя матэрыялы могуць:

 Выбарча паглынаць і захоўваць пэўныя газы (напрыклад, CO₂, метан, ацэтылен), адсейваючы іншыя.
 Дэманстраваць «дыхальны» эфект, пашыраючыся і сціскаючыся пры паглынанні і вызваленні малекул.
 Функцыянаваць як высокаэфектыўныя малекулярныя сіты і каталізатары.

Гэта адкрыццё ператварыла MOF са статычных кантэйнераў у «разумныя» матэрыялы з дынамічнымі функцыямі, што значна пашырыла магчымасці іх практычнага прымянення, асабліва ў галіне захоўвання і падзелу газаў.

 Узнагароды 

 Прэмія Японскага хімічнага таварыства (2009)
 Медаль Пашаны з пурпурной стужкай (2011)
 Прэмія Фрэзеніуса ад Таварыства нямецкіх хімікаў (2013)
 Прэмія Японскай акадэміі навук (2016)
 Прэмія Фудзівары (2017)
 Замежны член Каралеўскага таварыства (2018)
 Нобелеўская прэмія па хіміі (2025) — сумесна з Рычардам Робсанам і Амарам Ягі, «за распрацоўку і сінтэз метал-арганічных каркасных структур».

 Крыніцы 

 Спасылкі 
 Профіль на сайце iCeMS Кіёцкага ўніверсітэта

Катэгорыя:Члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па хіміі
Катэгорыя:Хімікі Японіі
Катэгорыя:Вучоныя паводле алфавіта
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі паводле алфавіта