Нафталі Цві Іегуда Берлін

Нафталі Цві Іегуда Берлін (20 лістапада 1816 — 10 жніўня 1893), таксама вядомы як рабін Гірш Лейб Берлін, а таксама пад абрэвіятурай Нэціў, — артадаксальны рабін, рош ешыва (дэкан) Валожынскага ешыбота і аўтар некалькіх твораў рабінскай літаратуры. Быў адным з першых рабінаў, які далучыўся да сіянісцкага руху.

 Біяграфія 

 Раннія гады 
Нэціў быў старэйшым сынам Якава Берліна, купца і знаўцы Торы з мястэчка Мір. Яго бацькоўская лінія бярэ свой пачатак ад рабіна Эльханана з Берліна, вядомага з-за яго глыбокіх ведаў Торы.  Па матчынай лініі яго радавод бярэ свой пачатак ад рабіна Меіра Айзенштата. Рабін Шалом Швадрон распавядаў , што ў маладосці Нэціў меў цяжкасці з вучобай, і бацька думаў адправіць яго вучыцца рамяству. У адказ хлопчык доўга плакаў, пакуль перад ім не адчыніліся вароты мудрасці. Некаторыя члены сям'і Нэціва рашуча адмаўляюць гэтую гісторыю , а ў іншай версіі яго швагер і пляменнік, рабін Барух Эпштэйн, распавядае ў сваёй кнізе «Мекор Барух»  што ў перыяд пасля шлюбу Нэціва былі моманты, калі ён адчуваў адчай і думаў заняцца гандлем. Аднак у гэты час ён усталяваў навуковыя сувязі з рабінам Давідам Лурыяй, што вельмі падбадзёрыла яго. Рабін Лурыя нават даў яму хаскаму (апрабацыю) на першую частку яго працы «Haamek She'elah», якая была апублікавана ў 1855 годзе.

У 11 гадоў Нэціў пачаў вучыцца ў Валожынскім ешыбоце, а ў 13 з паловай гадоў быў заручаны з Рэйна-Бацьяй, дачкой рабіна Іцхака з Валожына, кіраўніка Валожынскага ешыбота . Пасля шлюбу Нэціў прысвяціў сябе глыбокаму вывучэнню Торы каля дваццаці пяці гадоў, стаў вядомы сваёй адданасцю. Сын Нэціва, рабін Меір Бар-Ілан, успамінае, што спачатку выключная мудрасць яго бацькі не была шырока вядомая з-за яго пакоры. Перапіска паміж Нэцівам і рабінам Лурыяй дазволіла рабі Іцхаку з Валожына ўсвядоміць яго веліч.  З 1847 года Нэціў пачаў чытаць лекцыі ў Валожынскім ешыбоце.

 Кіраўнік Валожынскага ешыбота 
міні|Будынак Валожынскай ешывы сёння
Калі ў 1849 годзе памёр яго цесць, кіраўніком ешыбота быў прызначаны яго першы зяць, рабі Эліэзер Іцхак, а яго намеснікам стаў Нэціў. Калі рабі Эліэзер Іцхак памёр маладым у 1853 годзе, кіраўніком ешывы быў прызначаны Нэціў, а яго намеснікам — рабі Ёзэф Доў Салавейчык. Некаторы час яны служылі разам, але паміж імі было шмат рознагалоссяў і канфліктаў. Нэціў падкрэсліваў майстэрства і прастату ў вучобе, у той час як рабі Ёзэф Доў аддаваў перавагу дыялектычнаму аналізу і рэзкасці разважанняў. Чатыры вядомыя рабіны таго пакалення, у тым ліку рабі Іосіф Эльханан Спектар з Коўна, умяшаліся ў спрэчку, якая пагражала існаванню ешыбота, вынесшы рашэнне на карысць Нэціва, які працягваў кіраваць ешыботам, а яго намеснікам стаў рабі Іосіф Доў. Яны служылі на гэтай пасадзе дванаццаці гадоў, на працягу якіх перыядычна ўзнікалі канфлікты паміж вучнямі Нэціва і вучнямі рабіна Іосіфа Дова. Праз дванаццаць гадоў рабін Іосіф Доў з'ехаў, каб заняць пасаду рабіна ў Брэсце, і каб даказаць, што яго сыход не быў выкліканы канфліктам, ён ажаніў свайго сына, рабіна Хаіма Салавейчыка, з унучкай Нэціва (дачкой яго зяця, рабіна Рэфаэля Шапіра ).

З 1853 года і да закрыцця ў 1892 годзе Нэтзіў кіраваў ешыботам з вялікай адданасцю.

Пад кіраўніцтвам Нэцыва рэпутацыя ешыбота ўзрасла, а колькасць студэнтаў павялічылася са 100 да больш чым 500. Характар навучальнай установы адлюстраваны ў «Талмідзе», напісаным Хаімам Нахманам Бялікам, які там вучыўся.

У 1871 годзе памерла жонка Нэціва, Рэйна-Бація. Пасля яе смерці Нэціў ажаніўся са сваёй пляменніцай, Батыяй Мірыям Эпштэйн, дачкой рабіна Ехіэля Міхеля Эпштэйна (аўтара «Арух ха-Шульхан»), якая была прыкладна на трыццаць гадоў маладзейшая за яго. У іх было два сыны, рабін Якаў і рабін Меір Бар-Ілан .

У апошнія гады жыцця Нэціў моцна жадаў пераехаць у Эрэц-Ісраэль і імкнуўся прызначыць сваім пераемнікам свайго сына, рабіна Хаіма Берліна, маскоўскага рабіна. Аднак некаторыя студэнты выступілі супраць гэтага і аддалі перавагу рабіну Хаіму Салавейчыку. Гэтыя хваляванні ў рэшце рэшт прывялі да таго, што інфарматар паведаміў уладам пра «дрэннае функцыянаванне» ешыбота, што прывяло да ўмяшання міністра адукацыі Расіі.

Валожынскі ешыбот была ўрэшце рэшт зачынены з-за няспыннага ціску расійскіх уладаў. Паводле распаўсюджанай версіі, Нэціў вырашыў закрыць ешыбот, а не ўводзіць выкладанне рускай мовы ў яе сценах. Аднак ён пагадзіўся дазволіць выкладанне рускай мовы па-за межамі ешыбота.

Аднак гэта не задаволіла расійскага міністра асветы, які ў 1891 годзе запатрабаваў пашыранага свецкага навучання з 9 раніцы да 3 дня, ніякіх заняткаў вечарам, не больш за дзесяць гадзін навучання ў дзень, і каб усе супрацоўнікі ешыбота мелі дыпломы.  Гэтыя патрабаванні былі непрымальнымі для Нэціва, што прывяло да закрыцця ешыбота.

Калі ешыбота быў зачынены ў лютым 1892 года, яго кіраўніцтва было выгнана з гэтага раёна. Закрыццё ешыбота, якому Нэціў прысвяціў ешыве сваё жыццё на працягу 38 гадоў, негатыўна адбілася на яго здароўі, як і заклапочанасць з нагоды пакінутых 9000 рублёў запазычанасці. Яго стан пагоршыўся да паралічу.  Слабое здароўе перашкодзіла яму ажыццявіць сваю мару пераехаць у Эрэц-Ісраэль. Праз паўтары гады, раніцай 10 жніўня 1893 года, ён памёр у Варшаве . На наступны дзень ён быў пахаваны на яўрэйскіх могілках у Варшаве .  Пазней побач з ім быў пахаваны рабін Хаім Салавейчык.

Яго сын, рабін Хаім Берлін, служыў рабінам Масквы, а пасля смерці бацькі эміграваў ў Эрэц-Ісраэль, стаў рабінам абшчыны Перушым у Іерусаліме пасля смерці рабіна Шмуэля Саланта. Яго іншы сын, рабін Меір Бар-Ілан, стаў вядомым лідарам рэлігійнага сіянізму. У яго гонар названы кібуц Эйн ха-Нэцыў у даліне Бейт-Шэан, а таксама тры крыніцы.

 Роля ў руху Хавевей-Цыён 
міні|Магіла Нэціва на яўрэйскіх могілках у Варшаве
міні|Магіла Нэцыва і рабіна Хаіма Салавейчыка на яўрэйскіх могілках у Варшаве
Нэціў быў вялікім прыхільнікам засялення Эрэц-Ісраэль і актыўным удзельнікам руху Хавевей Цыён. 

Нягледзячы на тое, што спачатку Нэцыў не прымаў актыўнага ўдзелу ў руху з-за вялікай нагрузкі на ешыбот, ён паступова ўключыўся ў яго дзейнасць, пакуль на канферэнцыі ў Друскеніках (1887 г.) не быў прызначаны адным з трох «кансультатыўных папячыцеляў», якія ўзначальвалі рух. Пазней у тым жа годзе яны разаслалі цыркулярны ліст усім рабінам абшчыны аб стварэнні скрынак для збору сродкаў на паселішча Эрэц-Ісраэль. У рамках сваіх абавязкаў Нэцыў працаваў над прывіццём рэлігійных каштоўнасцей у руху.  У сваіх лістах ён звяртаў увагу на «недахопы», якія ён назіраў у дзейнасці руху, і часта выклікаў гнеў свецкіх лідараў. Напрыклад, калі яны хацелі прызначыць Іегуду Лейба Пінскера кіраўніком руху, ён рашуча выступіў супраць гэтага рашэння з-за дыстанцыі Пінскера ад рэлігіі. Яго асабліва ўзрушылі паведамленні аб свецкіх паводзінах піянераў BILU, якія пасяліліся ў Гедэры . Нэцыў патрабаваў прыняць меры супраць іх, нават прапаноўваў іх выселіць з паселішча. У рэшце рэшт ён адхіліў гэтае патрабаванне.

На з'ездзе «Ховей Цыён» у Вільні ў 1889 годзе ён быў пераабраны дарадчым папячыцелем. У пачатку 1891 года ён апублікаваў сваё эсэ «Ахарыт КеРэшыт» («Канец як пачатак»), заклікаючы да ўдзелу ў працы па засяленні зямлі «ці то праз матэрыяльныя дзеянні — апрацоўку зямлі, ці то занятак прамысловасцю ці гандлем — ці то праз духоўныя дзеянні, гэта значыць публікацыю карысных кніг па гэтай важнай тэме». Ён таксама падкрэсліў абавязак Гедалей Ізраіль унесці свой уклад у працэс вяртання ў Сіён.

Уся дзейнасць Нэціва з Хавэвей Цыён адбывалася па-за сценамі ешыбота, якую ён лічыў свяшчэннай установай, прысвечанай выключна вывучэнню Торы. Нездарма ў яго ешыбоце былі створаны таемныя сіянісцкія таварыствы. Першае, пад назвай «Nes Tzionah», было заснавана ў 1885 годзе без яго ведама, але закрыта пасля таго, як яго выявіла паліцыя. Другое, пад назвай «Netzach Yisrael», было заснавана ў 1890 годзе з яго ведама.

 Погляды на сучасныя праблемы 
Нэціў падкрэсліваў важнасць адзінства і выступаў супраць рабінаў, якія заклікалі да стварэння асобных абшчын, як гэта было зроблена ў Венгрыі і Германіі. Калі артадаксальныя лідэры імкнуліся прасоўваць гэтую ідэю ў Галіцыі, ён пісаў, што іх парады «гэтак жа шкодныя, як мячы для цела нацыі і яе існавання».

 Метад вывучэння Торы 
Яго метадалогія была цесна звязана са школай Віленскага Гаона (уплыў якога прывёў да заснавання валожынскага ешыбота).

У доўгіх прадмовах да кожнай часткі «Haamek She’elah» Нэцыў выклаў свой падыход да навучання. Вывучэнне Торы, тлумачыў ён, складаецца з двух асноў: агульнапрынятай традыцыі і дыялектычнага мыслення (якое ён назваў «Esh-Dat» — «дат» — гэта традыцыя, а «эш» — агністая дыялектыка). 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Навагрудскім павеце (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Постаці Карэліцкага раёна
Катэгорыя:Памерлі ў 1893 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1816 годзе
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі