Камбаджыйска-тайскі канфлікт (2025)

Камбаджыйска-тайскі канфлікт — узброены канфлікт на мяжы Камбоджы і Тайланда, які адбыўся ў маі—ліпені і снежні 2025 года.

 Разгортванне падзей
28 мая 2025 года ў ходзе кароткай перастрэлкі з тайскімі салдатамі загінуў адзін камбаджыйскі салдат на спрэчным участку мяжы дзвюх краін паміж камбаджыйскай правінцыяй Прэахвіхеа і тайландскай правінцыяй Убонратчатхані. Улады дзвюх краін заявілі, што іх войскі з тых часоў былі адведзены, і яны будуць выкарыстоўваць дыпламатыю для вырашэння гэтай праблемы.

Спроба закуліснай дыпламатыі перарасла ў шырокі дыпламатычны канфлікт, які дэстабілізаваў урад Тайланда і прывёў да часовага адхілення прэм’ер-міністра Пхэтхонгтхана Чынавата пасля ўцечкі тэлефоннай размовы з былым прэм’ер-міністрам Камбоджы Хун Сенам, у якім яна крытыкавала дзеянні сваёй арміі ў канфлікце.

21 ліпеня Тайланд абвінаваціў Камбоджу ва ўсталёўцы наземных мін на спрэчнай прыгранічнай тэрыторыі. Тайландскія ўлады абвясцілі, што трое салдат былі параненыя ў выніку падрыву мін падчас патрулявання 16 ліпеня на тайскім баку спрэчнага памежнага раёна. Аднак, камбаджыйскі бок адхіліў гэтыя абвінавачванні і заявіў, што салдаты адхіліліся ад ўзгодненых маршрутаў і падарваліся на міне, якая засталася пасля дзесяцігоддзяў вайны.

Тайланд заявіў, што закліча Камбоджу да адказу за парушэнне дамовы аб супрацьпяхотных мінах, а войска ўзмоцніць пільнасць падчас памежнага патрулявання. Камбоджа заявіла, што нядаўні інцыдэнт прадэманстраваў неабходнасць ўрэгулявання ў Міжнародным судзе, але Бангкок раней заяўляў, што не прызнае юрысдыкцыю суда па гэтым пытанні і аддае перавагу ўрэгуляваць спрэчку з дапамогай двухбаковых механізмаў.

23 ліпеня група тайскіх салдат падарвалася на міне ўздоўж мяжы, у выніку яны атрымалі раненні. Позна ўвечары тайскія ўлады адклікалі свайго пасла з Камбоджы і адначасова высылалі камбаджыйскага пасла ў Бангкоку.

 Ваенная эскалацыя 
У ноч на 24 ліпеня 2025 года адбыліся ваенныя сутыкненні паміж войскамі Тайланда і Камбоджы каля старажытнага храма Та Моан Тхом, які знаходзіцца на тайландскай тэрыторыі, побач з аспрэчванай Камбоджай тэрыторыяй. Бакі канфлікту абвінавацілі адзін аднаго ў пачатку баявых дзеянняў. 

Па даных Камбоджы, рана раніцай тайскія сілы пачалі парушаць дамоўленасці, падняўшыся да храма і ўсталяваўшы калючы дрот у падставы. Пазней яны запусцілі беспілотнік на дзве хвіліны. Камбаджыйцы дрот прыбралі, пасля чаго адбылася перастрэлка. 

Па словах тайскіх вайскоўцаў, Камбоджа, перш чым накіраваць войскі ў спрэчны раён, запусціла разведвальны беспілотнік. Пазней камбаджыйскія войскі адкрылі агонь па памежных раёнах, былі параненыя двое тайскіх салдат. Вядома, што Камбоджа ўжывала розныя віды ўзбраенняў, у тым ліку ракетныя ўстаноўкі, і нанесла ўдар з РСЗА «Град» па памежнай тэрыторыі правінцыі Сісакет. Камбаджыйцы заявілі пра захоп храмаў Та Моан Тоха, Та Моан Тхома и Та Крабей, а таксама раёна Мом Тэй.

Міністэрства замежных спраў Тайланда заявіла, што камбаджыйскія войскі абстралялі тайскую ваенную базу і ўдарылі па грамадзянскіх аб’ектах, што прывяло да ахвяр сярод мірнага насельніцтва. У адказ, шэсць тайскіх знішчальнікаў F-16 нанеслі ўдары па войскам праціўніка.

Затым баявыя дзеянні распаўсюдзіліся па меншай меры на шэсць раёнаў уздоўж граніцы, што прымусіла Тайланд зачыніць мяжу праз рост загінулых. Губернатары тайскіх правінцый Сурын, Бурырам, Сісакет і Убонратчатхані прынялі рашэнне аб эвакуацыі мірных жыхароў, якія пражываюць уздоўж мяжы з Камбоджай. Эвакуацыя была праведзена па распараджэнні выконваючага абавязкі прэм’ер-міністра і міністра ўнутраных спраў Пхумтама Вечаячая, які даручыў Міністэрству ўнутраных спраў пачаць аперацыю па абароне раёнаў за лініяй фронту.

23 ліпеня Каралеўская армія Тайланда заявіла, што пачынае аперацыю на сушы і ў паветры для процідзеяння Камбоджы. Таксама камандаванне Узброеных Сіл Тайланда паведаміла пра намер прымяніць цяжкае ўзбраенне супраць суседняй краіны.

Раніцай 25 ліпеня баі аднавіліся і бакі працягнулі абменьвацца агнём уздоўж спрэчнай мяжы. У гэты ж дзень успыхнулі жорсткія сутыкненні ў раёнах храмаў Та Моан Тхом і Та Крабі недалёка ад мяжы з ужываннем артылерыі, танкаў і авіяцыі. Тайскія войскі пачалі масіраванае наступленне ў спробе захапіць кантроль над гэтымі аб’ектамі, але камбаджыйцы адбілі атаку. Па заявах тайскай арміі, каля храма Прэахвіхеа, аб’екта Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА, на які абедзве краіны прэтэндуюць, было забіта больш за 100 камбаджыйскіх салдат. Таксама вядома, што храм быў пашкоджаны пасля бамбардзіровак Тайланда.

Тайланд абвясціў ваеннае становішча ў сямі раёнах правінцыі Чантхабуры і ў адным раёне правінцыі Трат, якія мяжуюць з Камбоджай. За два дні больш за 135 тысяч тайцаў было эвакуявана са спрэчных тэрыторый, а камбаджыйцаў ад 5 да 35 тысяч чалавек.

Раніцай 26 ліпеня камбаджыйскія войскі ўварваліся ў тайландскую правінцыю Трат, але былі адкінутыя тайландскай марской пяхотай назад.

 Спыненне агню 
25 ліпеня прэм’ер-міністр Камбоджы Хун Манет паведаміў, што ён пагадзіўся на спыненне агню, прапанаванае прэм’ер-міністрам Малайзіі Анварам Ібрагімам. Увечары Тайланд заявіў, што згодны са спыненнем агню і разгледзіць гэта, але гэта павінна быць заснавана на «адпаведных рэальных умовах» і што бягучыя атакі Камбоджы сведчаць аб адсутнасці добрай волі.

26 ліпеня прэзідэнт ЗША Дональд Трамп заявіў, што ён пагаварыў з прэм’ер-міністрамі Камбоджы і Тайланда, каб аказаць ціск на абедзве краіны, дамагчыся неадкладнага спынення агню і пакласці канец вайне, папярэдзіўшы, што не будзе заключаць гандлёвыя пагадненні ні з адной з краін, калі канфлікт працягнецца, у выніку чаго лідары абедзвюх краін дамовіліся «неадкладна сустрэцца і аператыўна дамовіцца аб спыненні агню». Кітай таксама прапанаваў выступіць пасярэднікам у перамовах, з’яўляючыся найбуйнейшым гандлёвым партнёрам бакоў канфлікту.

Увечары 27 ліпеня міністр замежных спраў Малайзіі пацвердзіў, што лідары Камбоджы і Тайланда сустрэнуцца на наступны дзень у Малайзіі для перамоваў аб спыненні агню пры пасярэдніцтве Анвара Ібрагіма.

28 ліпеня прэм’ер-міністр Тайланда Пхумтам Вечаячай і прэм’ер-міністр Камбоджы Хун Манет сустрэліся для перамоваў аб спыненні агню ў Путраджаі. Анвар Ібрагім заявіў, што краіны дамовіліся аб «неадкладным і безумоўным» спыненні агню ў спробе ўрэгуляваць канфлікт. На сустрэчы таксама прысутнічалі паслы ЗША і Кітая.

Аднак, па дадзеных тайландскай арміі, армія праціўніка, пасля ўступлення ў сілу перамір’і, атакавала тайскія падраздзяленні ў раёне Суранары. Пазней прэс-сакратар Міністэрства нацыянальнай абароны Камбоджы Малі Сачыта заявіла, што бакі выконваюць рэжым спынення агню і ваенныя дзвюх краін павінны заставацца на сваіх пазіцыях да пачатку перамоваў. 29 ліпеня ваенныя камандзіры абодвух бакоў дамовіліся не размяшчаць войскі ўздоўж спрэчнай мяжы, захоўваць рэжым спынення агню, спыніць любыя перамяшчэнні войскаў і садзейнічаць вяртанню параненых і загінуўшых. Міністры замежных спраў і абароны Камбоджы, Тайланда і Малайзіі таксама абавязаліся распрацаваць механізмы рэалізацыі і маніторынгу перамір’я.

7 жніўня адбылася сустрэча прадстаўнікоў міністэрстваў абароны абодвух краін у Куала-Лумпуры, якая завяршылася пагадненнем аб працягу рэжыму спынення агню. Таксама бакі канфлікту пагадзіліся вырашыць назіральнікам з АСЕАН аглядаць спрэчныя памежныя раёны, каб гарантаваць неаднаўленне баявых дзеянняў.

9 жніўня, па дадзеных тайскай арміі, трое тайскіх салдат пацярпелі ў выніку падрыву на міне падчас патрулявання мяжы з Камбоджай.

Аднаўленне канфлікту
7 снежня 2025 года ўлады Камбоджы заявілі, што тайландскія войскі абстралялі пазіцыі камбаджыйскіх войск са стралковай зброі і мінамётаў. У сваю чаргу, ваенныя Тайланда абвінавацілі камбаджыйцаў у абстрэле тайландскіх салдат і раненні двух з іх.

На наступны дзень сутыкненні працягнуліся, тайландскія ВПС нанеслі ўдар па камбаджыйскіх аб’ектах. Ваенныя Тайланда заявілі, што камбаджыйцамі быў забіты па меншай меры адзін тайландскі салдат і восем было паранена, улады Камбоджы заявілі аб гібелі чатырох сваіх мірных грамадзян.

9 снежня сутыкненні таксама працягнуліся. Паводле заяваў камбаджыйскіх уладаў, 8–9 снежня былі забітыя сем камбаджыйскіх мірных грамадзян, а яшчэ 20 было паранена.

 Крыніцы

Катэгорыя:Канфлікты 2025 года
Катэгорыя:Войны Тайланда
Катэгорыя:Войны Камбоджы
Катэгорыя:Май 2025 года
Катэгорыя:Чэрвень 2025 года
Катэгорыя:Ліпень 2025 года
Катэгорыя:Памежныя канфлікты