Галаха

Галаха  (іўр. הֲלָכָה) — сукупнасць законаў і пастаноў ва іўдаізме, якія развіваліся з біблейскіх часоў для рэгулявання рэлігійных абрадаў, паўсядзённага жыцця і паводзін яўрэйскага народа. У Адрозненне ад Закона, або Пяцікніжжа (першых пяці кніг Бібліі), Галаха мае на мэце захоўваць і прадстаўляць вусныя традыцыі, якія вынікаюць з адкрыцця на гары Сінай або развіліся на яго аснове. Легалістычны характар ​​Галахі таксама адрознівае яе ад той часткі рабінскай, або талмудычнай, літаратуры, якая ўключае гісторыю, байкі і этычныя вучэнні (Хагада). Існаванне Галахі са старажытных часоў пацвярджаецца непяцікніжнымі ўрыўкамі Бібліі, дзе, напрыклад, няволя згадваецца як законнае пакаранне за нявыплачаныя даўгі (2 Царстваў 4:1).

Вусныя традыцыі адносна яўрэйскага права перадаваліся з пакалення ў пакаленне, і ў рэшце рэшт стала відавочна, што яны патрабуюць арганізацыі. Праца па зборы меркаванняў і інтэрпрэтацый была пачата рабінам Акібам у I–II стагоддзях н. э. і працягнута яго вучнямі, такімі як рабін Меір. У пачатку III стагоддзя гэтая новая кампіляцыя, Мішна, была завершана, а канчатковы выгляд быў падрыхтаваны Іудай ха-Насі. Нягледзячы на ​​тое, што Мішна ўтрымлівала найбольш поўны на той час збор яўрэйскіх законаў, яна не была прызначана для вырашэння пытанняў, звязаных з супярэчлівымі інтэрпрэтацыямі. Аднак амаль адразу яўрэйскія навукоўцы ў Палесціне і Вавілоніі пачалі распрацоўваць шырокія інтэрпрэтацыі Мішны, якія атрымалі назву Гемара. Калі праца была завершана праз некалькі стагоддзяў, Мішна і Гемара разам атрымалі назву Талмуд.

Стагоддзі праз сацыяльныя і эканамічныя змены паставілі новыя праблемы інтэрпрэтацыі і запатрабавалі новых ужыванняў закона. Гэта прывяло да з'яўлення новых кампіляцый Галахі такімі выдатнымі навукоўцамі, як Майсей Майманід у XII стагоддзі, Якаў бен Ашэр у XII і XIII стагоддзях і Іосіф Каро ў XVI стагоддзі.

Нягледзячы на ​​тое, што іўдаізм прызнае бесперапыннае развіццё Галахі, закон заўсёды разглядаецца як тлумачэнне або пашырэнне першапачатковага Закона, дадзенага на гары Сінай. 

Кансерватыўныя рабіны імкнуцца адаптаваць некаторыя Галахі да ўмоў сучаснага свету, напрыклад, Галаху адносна захавання Суботы. Рэфармацкія габрэі імкнуцца ігнараваць Галаху, хоць некаторыя з іх прытрымліваюцца некаторых яе прадпісанняў.

Інтэрпрэтацыі і абмеркаванні права, непасрэдна звязаныя з тэкстамі яўрэйскай Бібліі (Старога Запавету), называюцца Мідраш Галаха.

 Крыніцы 

Катэгорыя:Рэлігійнае права
Катэгорыя:Кодэксы