SN 1604

SN 1604, таксама вядомая як звышновая Кеплера або зорка Кеплера, — звышновая тыпу Ia, якая адбылася ў Млечным Шляху, у сузор'і Змеяносца. З'явіўшыся ў 1604 годзе, гэта самая апошняя звышновая зорка ў галактыцы Млечны Шлях, якую можна было несумненна назіраць простым вокам, бо яна знаходзіцца не далей за 6 кілапарсек (20 000 светлавых гадоў) ад Зямлі. Да прыняцця цяперашняй сістэмы наймення звышновых яна была названа ў гонар Іагана Кеплера, нямецкага астранома, які апісаў яе ў кнізе De Stella Nova.

 Назіранне 
Бачная няўзброеным вокам, зорка Кеплера ў пік сваяго бляску была ярчэйшай за любую іншую зорку на начным небе, з бачнай зорнай велічынёй −2,5. Яна была бачная ўдзень больш за тры тыдні. Запісы пра яе назіранне існуюць у еўрапейскіх, кітайскіх, карэйскіх і арабскіх крыніцах.
злева|міні|Арыгінальны малюнак Іагана Кеплера з кнігі «De Stella Nova» (1606), які паказвае месцазнаходжанне зоркі, пазначанае літарай N (8 квадратаў сеткі ўніз, 4 злева)
Гэта была другая звышновая зорка, якую назіралі за цэлае пакаленне (пасля SN 1572, якую бачыў Тыха Браге ў Касіяпеі). З таго часу ў Млечным Шляху больш ніякіх звышновых не назіралася з упэўненасцю, хоць многія іншыя за межамі галактыкі былі заўважаныя з часу зоркі S Андрамеды ў 1885 годзе. SN 1987A ў Вялікім Магеланавым Воблаку была бачная няўзброеным вокам уначы.

Існуюць доказы існавання дзвюх звышновых Млечнага Шляху, электрамагнітнае выпраменьванне якіх дасягнула Зямлі каля 1680 і 1870 гадоў — Cassiopeia A і G1.9+0.3 адпаведна. Няма гістарычных звестак пра выяўленне любой з іх у тыя гады, верагодна, таму, што паглынанне міжзоркавым пылам зацямніла іх бачнае святло.

Рэштка звышновай Кеплера лічыцца адным з прататыпаў аб'ектаў такога роду і дагэтуль з'яўляецца аб'ектам шырокага вывучэння ў астраноміі.

 Спрэчкі 
Астраномы таго часу (у тым ліку Кеплер) былі заклапочаныя назіраннем за злучэннем Марса, Юпітэра і Сатурна, якое яны лічылі спрыяльным, звязаным з Віфлеемскай зоркай. Аднак пахмурнае надвор'е перашкодзіла Кеплеру правесці назіранні. Вільгельм Фабры, Міхаэль Мэстлін і Гелізей Рослін змаглі правесці назіранні за злучэннем 9 кастрычніка, але не зафіксавалі звышновую. Першае зарэгістраванае назіранне ў Еўропе было зроблена Ладавіка дэле Каломбам у паўночнай Італіі 9 кастрычніка 1604 года. Кеплер змог пачаць свае назіранні толькі 17 кастрычніка, працуючы пры імператарскім двары ў Празе на імператара Рудольфа II. Пасля звышновая была названа ў яго гонар, хоць ён і не быў яе першым назіральнікам, бо яго назіранні адсочвалі аб'ект цэлы год. Гэтыя назіранні былі апісаны ў яго кнізе De Stella nova in pede Serpentarii («Пра новую зорку ў назе Змееносца», Прага, 1606).

 Спрэчка Кеплера і Росліна 
У сваёй працы De Stella Nova (1606) Кеплер раскрытыкаваў Росліна адносна гэтай звышновай. Кеплер сцвярджаў, што ў сваіх астралагічных прагнозах Рослін вылучыў толькі дзве каметы — Вялікую камету 1556 і 1580 гадоў. У 1609 годзе Рослін адказаў, што менавіта гэта ён і зрабіў. Калі Кеплер адказаў пазней у тым жа годзе, ён проста адзначыў, што, уключыўшы больш шырокі дыяпазон дадзеных, Рослін мог бы прывесці больш эфектыўны аргумент.

 Рэштка звышновай 
справа|міні|Рэнтгенаўскі здымак SN 1604, атрыманы з рэнтгенаўскай абсерваторыі Чандра.
Рэштка звышновай SN 1604, зоркі Кеплера, была адкрыта ў 1941 годзе ў абсерваторыі Маўнт-Вілсан як цьмяная туманнасць з яркасцю 19 маг. У бачным святле можна ўбачыць толькі ніткі, але гэта моцная крыніца радыё- і рэнтгенаўскага выпраменьвання. Яе дыяметр складае 4 дугавыя хвіліны. Паводле ацэнак, адлегласць да яе складае ад 3 да больш чым 7 кілапарсек (ад 10 000 да 23 000 светлавых гадоў), пры гэтым бягучая адлегласць складае , па стане на 2021 год.

Даступныя дадзеныя пацвярджаюць, што крыніцай гэтай рэшткі з'яўляецца звышновая тыпу Ia, якая з'яўляецца вынікам узаемадзеяння вугляродна-кіслароднага белага карліка са зоркай-кампаньёнам. Інтэграваны рэнтгенаўскі спектр нагадвае спектр рэшткі звышновай Тыха, звышновай тыпу Ia. Колькасць кіслароду ў параўнанні з жалезам у рэшце SN 1604 прыкладна такая ж, як у Сонца, тады як сцэнар калапсу ядра павінен прывесці да значна большай колькасці кіслароду. Ніякай захаванай цэнтральнай крыніцы не было выяўлена, што адпавядае падзеі тыпу Ia. Нарэшце, гістарычныя запісы яркасці гэтай падзеі адпавядаюць звышновым тыпу Ia. 

Існуюць доказы ўзаемадзеяння выкідаў звышновай з ваколзоркавым рэчывам ад зоркі-папярэдніцы, што нечакана для тыпу Ia, але ў некаторых выпадках назіралася. Лічыцца, што галаўная ўдарная хваля, размешчаная на поўнач ад гэтай сістэмы, была створана ў выніку страты масы перад выбухам. Назіранні за рэшткай адпавядаюць узаемадзеянню звышновай з біпалярнай планетарнай туманнасцю, якая належала адной або абедзвюм зоркам-папярэдніцам. Рэштка не мае сферычнай сіметрыі.

 Зноскі 

 Дадатковае чытанне 



 Cпасылкі 

 Крывыя бляску.    у адкрытым каталогу звышновых.   
 Мадэляванне руху планет вакол звышновай Кеплера ў 1604 і 1605 гадах

Катэгорыя:Іаган Кеплер
Катэгорыя:Рэшткі звышновых
Катэгорыя:Змеяносец (сузор’е)
Катэгорыя:1604
Катэгорыя:1604 год у гісторыі астраноміі
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі