Міфічная істота

Міфічная істота, ці легендарная істота — гэта тып незвычайнай або звышнатуральнай істоты, якая апісваецца ў фальклоры (у тым ліку міфах і легендах), і можа фігураваць у гістарычных апавяданнях да сучаснасці, але навукова яе існаванне пакуль не даказана.

У класічную эпоху ў гераічных апавяданнях з’яўляюцца такія пачварныя істоты, як цыклопы і мінатаўры, якіх галоўны герой павінен знішчыць. Іншыя істоты, такія як аднарог, згадваліся ў працах па прыродазнаўству рознымі старажытнымі даследчыкамі. Некаторыя легендарныя істоты з’яўляюцца гібрыднымі звярамі або хімерамі.

Некаторыя легендарныя істоты ўзніклі ў традыцыйнай міфалогіі і лічыліся рэальнымі істотамі, напрыклад, цмокі, грыфоны і аднарогі. Іншыя заснаваныя на рэальных сустрэчах або скажоных апавяданнях падарожнікаў, такіх як "раслінны ягня з Тартарыі", жывёла, падобная да авечкі, якая нібыта расла з зямлі як расліна.

 Істоты 
alt=|209x209пкс У класічнай міфалогіі Мінатаўр быў пераможаны героем Тэсеем.alt=|210x210пксУ сярэднявечных бестыярыях разам з рэальнымі жывёламі, такімі як мядзведзь, былі і міфічныя жывёлы, такія як аднарог (гл. вышэй).У мастацтве і апавяданнях класічнай эпохі з’яўляюцца розныя міфічныя жывёлы. Напрыклад, у Адысеі сярод жахлівых істот — цыклопы, Сцыла і Харыбда, з якімі сутыкаеццаг ерой Адысей. У іншых творах згадваецца параза Медузы ад Персея, знішчэнне (чалавека-быка) Мінатаўра ад Тэсея, забойства Гідры ад Геракла і бітва Энея з гарпіямі. Такім чынам, асноўная функцыя гэтых пачвараў — падкрэсліванне велічы герояў. Grimal, Pierre. The Dictionary of Classical Mythology. Blackwell Reference, 1986.Sabin, Frances E. Classical Myths That Live Today. Silver Burdett Company, 1940.

Некаторыя істоты класічнай эпохі, такія як (чалавек-конь) кентаўр, хімера, трытон і лятучы конь Пегас, сустракаюцца таксама ў індыйскім мастацтве. Падобным чынам, сфінксы сустракаюцца ў выглядзе крылатых львоў у індыйскім мастацтве і птушка Паяса ў Паўночнай Амерыцы.

У сярэднявечным мастацтве жывёлы, як рэальныя, так і міфічныя, адыгрывалі важную ролю. Гэта ўключае дэкаратыўныя формы, такія як сярэднявечныя ўпрыгажэнні, часам з складана пераплеценымі часткамі істот. Жывёльныя формы выкарыстоўваліся, каб дадаць гумару або велічы прадметам. У хрысціянскім мастацтве жывёлы мелі сімвалічнае значэнне. Так, напрыклад, ягня сімвалізавала Хрыста, голуб — Святога Духа, а класічны грыфон — апекуна памерлых. Сярэднявечныя бестыярыі ўключалі жывёл незалежна ад біялагічнай рэальнасці; васіліск увасабляў д’ябла, а мантыхора — спакусу.

 Алегорыя 
міні|Сімвалічная сіла: цмок у Імперскім горадзе Хюэ, В’етнам
Адной з функцый міфічных жывёл у Сярэднявеччы была алегорыя. Напрыклад, аднарогаў традыцыйнымі метадамі апісвалі як надзвычай хуткіх і незладзейных.Gravestock, Pamela. «Did Imaginary Animals Exist?» In The Mark of the Beast: The Medieval Bestiary in Art, Life, and Literature. New York: Garland. 1999. Лічылася, што адзіны спосаб злавіць гэтую пачвару — гэта прывесці нявінніцу да яе жытла. Затым аднарог павінен быў скокнуць ёй на калені і заснуць, і тады паляўнічы нарэшце мог яго злавіць. З пункту гледжання сімвалізму, аднарог быў метафарай Хрыста. Аднарогі ўвасаблялі ідэю нявіннасці і чысціні. У Бібліі караля Якава ў Псалме 92:10 гаворыцца: «Ты ўзвысіш рог мой, як рог аднарога». Гэта таму, што перакладчыкі Бібліі караля Якава памылкова пераклалі габрэйскае слова re’em як аднарог. У пазнейшых версіях гэта перакладаецца як дзікі вол.J. L. Schrader. The Metropolitan Museum of Art Bulletin, New Series, Vol. 44, No. 1, «A Medieval Bestiary» (Summer, 1986), pp. 1+12-55, 17. Невялікі памер аднарога сімвалізуе пакора Хрыста.

Яшчэ адной распаўсюджанай легендарнай істотай, якая выконвала алегарычныя функцыі ў Сярэднявеччы, быў цмок. Цмокаў атаясамлялі са змеямі, хоць іх атрыбуты былі значна ўзмацненыя. Лічылася, што цмок быў большым за ўсіх іншых жывёл. Лічылася, што ў цмока няма шкоднай атруты, але ён здольны забіць усё, што абдымае, без неабходнасці ў атруце. У біблейскіх пісаннях дракон згадваецца як д’ябал, і ў Сярэднявеччы ён выкарыстоўваўся для абазначэння граху ў цэлым. Казалі, што драконы жылі ў такіх месцах, як Эфіопія і Індыя, зыходзячы з ідэі, што ў гэтых месцах заўсёды прысутнічала цяпло.

Фізічныя дэталі не былі цэнтральнай тэмай мастакоў, якія адлюстроўвалі такіх жывёл, і сярэднявечныя бестыярыі не ўяўляліся як біялагічныя катэгорыі. Такія істоты, як аднарог і грыфон, не класіфікаваліся ў асобным «міфалагічным» раздзеле ў сярэднявечных бестыярыях,Flores, Nona C., «The Mirror of Nature Distorted: The Medieval Artist’s Dilemma in Depicting Animals». In The Medieval World of Nature. New York: Garland. 1993. паколькі сімвалічныя наступствы мелі першараднае значэнне. Жывёлы, пра існаванне якіх мы ведаем, усё яшчэ прадстаўляліся з фантастычным падыходам. Здаецца, рэлігійныя і маральныя якасці жывёл былі значна больш важнымі, чым адлюстраванне фізічнага падабенства ў гэтых малюнках. Нона К. Флорэс тлумачыць: «Да дзесятага стагоддзя мастакі больш былі звязаны алегарычнай інтэрпрэтацыяй і адмаўляліся ад натуралістычных адлюстраванняў».

 Гл. таксама 
 Беларуская народная дэманалогія
 Бестыярый

 Крыніцы 

 Спасылкі 

Катэгорыя:Матывы ў фэнтэзі
Катэгорыя:Міфалогія