Ньеры (горад)

Ньеры — горад у Цэнтральным нагор'і Кеніі. Ён з'яўляецца цэнтрам акругі Ньеры і быў цэнтральным адміністрацыйным цэнтрам былой Цэнтральнай правінцыі краіны. Горад размешчаны прыкладна за 150 км на поўнач ад сталіцы Кеніі Найробі, у густанаселеным і ўрадлівым Цэнтральным нагор'і краіны. Горад ляжыць паміж усходнім падножжам хрыбта Абердарэ (Ньяндаруа), які з'яўляецца часткай усходняга канца Вялікай рыфтавай даліны, і заходнімі схіламі гары Кенія.

Паводле перапісу насельніцтва і жылля Кеніі 2019 года, насельніцтва горада ацэньвалася ў 140 338 чалавек. Аднак гэтая колькасць хутка расце. Аднак у Ньеры пражывае значная колькасць насельніцтва, у асноўным дзяржаўных і карпаратыўных служачых, якія звычайна пражываюць, але падчас перапісу насельніцтва вырашылі быць улічанымі ў сваіх родных раёнах або ў раёнах, дзе пражываюць іх сем'і. У горадзе адносна нізкі кошт жыцця ў параўнанні з Найробі і іншымі буйнымі гарадскімі цэнтрамі Кеніі. Горад размешчаны ў урадлівых горных раёнах Кеніі, таму ежа і вада даступныя па цане.

У Ньеры знаходзіцца магіла Роберта Бадэн-Паўэла, заснавальніка скаўцкага руху. Гэта таксама радзіма памерлай лаўрэата Нобелеўскай прэміі міру Вангары Маатаі. У горадзе таксама знаходзіцца Тэхналагічны ўніверсітэт Дэдана Кімаці (DeKUT), заснаваны мясцовай супольнасцю ў пачатку 1970-х гадоў як тэхналагічны інстытут і пераўтвораны ў паўнавартасны ўніверсітэт у 2012 годзе.

 Дэмаграфія і культура 

 Этнічная прыналежнасць і мова 
Большасць жыхароў ньеры з'яўляюцца прадстаўнікамі найбуйнейшай этнічнай групы Кеніі — кікуйю, прычым жыхары звычайна вядомыя як «ньеры-кікуйю». Мова кікуйю шырока распаўсюджаная, разам з нацыянальнай мовай Кеніі суахілі, а таксама афіцыйнай мовай Кеніі англійскай.

 Рэлігія 
міні|Сабор Святога Пятра, англіканская царква ў Ньеры
Згодна з нацыянальнай традыцыяй Кеніі як пераважна хрысціянскай краіны, хрысціянства з'яўляецца асноўнай рэлігіяй. Асноўныя хрысціянскія канфесіі — каталіцкая, прэсвітэрыянская, англіканская, пяцідзесятніцкая і карэнныя канфесіі — ў такім парадку. Старэйшыя жыхары, якія, як правіла, наведваюць асноўныя цэрквы, нязменна больш рэлігійныя, чым маладзейшыя. Мусульмане, традыцыйныя афрыканскія вернікі і індуісты (пералічаны ў парадку змяншэння колькасці) складаюць невялікую меншасць.

Прыкладна за 5 кміламетраў ад цэнтра горада знаходзіцца паселішча місіі Матары — комплекс з некалькіх каталіцкіх будынкаў і ўстаноў, заснаваны італьянскімі місіянерамі у пачатку 20 стагоддзя. Місія складаецца з манаштораў, школ, педагагічнага каледжа і іншых прафесійна-тэхнічных каледжаў. Тут таксама знаходзяцца бальніца місіянерскай арганізацыі Кансалата і школа медсясцёр, у якіх працуюць пераважна манашкі ордэна Кансалата. Ньеры — гэта таксама месца, дзе была пахавана благаслаўлёная Стэфані Ньяата.

 Эканоміка 
Найбуйнейшым афіцыйным работадаўцам у Ньеры, які да нядаўняга часу быў адміністрацыйным цэнтрам былой Цэнтральнай правінцыі, з'яўляецца ўрад Кеніі. Мясцовы муніцыпальны савет і пастаўшчыкі камунальных паслуг таксама з'яўляюцца значнымі работадаўцамі. Розныя сектары сферы паслуг, у тым ліку рознічны гандаль, гасціннасць, банкаўская справа, страхаванне, дабрачыннасць, рэлігійныя арганізацыі, асабліва каталіцкая царква, і прафесіяналы таксама з'яўляюцца значнымі работадаўцамі.

Асноўнымі прамысловымі прадпрыемствамі з'яўляюцца завод па разліву Coca-Cola, завод па разліву вады і фруктовых сокаў, некалькі заводаў па перапрацоўцы гарбаты і кавы, завод па перапрацоўцы і ўпакоўцы малака, які належыць і кіруецца Kenya Co-operative Creameries Ltd, і шэраг кукурузных млыноў. Існуе таксама шырокі спектр пераважна неразвітых прадпрыемстваў лёгкай прамысловасці, у тым ліку аўтамайстэрні, майстэрні па рамонце электронікі, мэблевыя майстэрні, кравецкія майстэрні і пякарні. Прывабныя інвестыцыйныя магчымасці існуюць у прамысловай зоне Ньеры ў Кіганджо, якая абслугоўваецца нядаўна адрамантаванай чыгуначнай лініяй і мае дастаткова зямлі для пашырэння прамысловасці.

Адной з асноўных галін прамысловасці ў Ньеры з'яўляецца сельская гаспадарка, якая ў асноўным немеханізаваная. Гарадская тэрыторыя фактычна з'яўляецца часткай навакольных сельскіх раёнаў вялікай акругі Ньеры, прычым фермы ў межах муніцыпалітэта гарманічна зліваюцца з сельскай мясцовасцю. Асноўнымі таварнымі культурамі з'яўляюцца кава і гарбата, якія вырошчваюцца ў асноўным фермерамі, арганізаванымі ў квазіпрыватныя дзяржаўныя кааператывы або кампаніі для размеркавання сельскагаспадарчых рэсурсаў, базавай перапрацоўкі і продажу.

Асноўнымі харчовымі культурамі з'яўляюцца кукуруза, асноўны прадукт харчавання ў большай частцы Кеніі, бабовыя (асабліва фасоля і гарох), клубні (у асноўным бульба) і гародніна (асабліва памідоры, капуста, шпінат і капуста). Таксама шырока разводзяць жывёлу, у асноўным дойных жывёл, коз, авечак і курэй. Вырошчваннем харчовых культур і жывёлагадоўляй таксама займаюцца дробныя фермеры, а продаж і размеркаванне лішкаў прадукцыі (пасля спажывання фермерамі) ажыццяўляюцца прыватным чынам.

Турызм таксама мае вялікае значэнне, бо побач ёсць шмат турыстычных месцаў, у тым ліку нацыянальныя паркі Абердэр і Маўнт-Кенія, а таксама шэраг гатэляў, якія прапануюць канферэнц-турызм і кароткі адпачынак у глыбіні краіны. У горадзе размешчаны Музей Ньеры, у ім захоўваюцца культурныя артэфакты і каланіяльная гісторыя Кеніі.

 Інфраструктура 
У Ньеры ёсць асфальтаваныя дарогі, і ўрады акругі і краіны мадэрнізуюць многія з іх. У дамах ёсць пітная вада.

 Транспарт 
міні|Шаша Найробі-Ньеры
Ньеры абслугоўваецца даволі добраўпарадкаванай сеткай асфальтаваных дарог, якая злучае яго з Найробі, Накуру, Нанюкі, Отхаяй і іншымі навакольнымі гарадамі. Новапабудаваная чатырохпалосная супершаша Кенол-Маруа заканчваецца за некалькі кіламетраў ад Ньеры. Большая частка грузаў у Ньеры і з яго перавозіцца аўтамабільным транспартам, хоць у горадзе ёсць у значнай ступені недастаткова выкарыставаная чыгуначная станцыя ў Кіганджона чыгуначнай галінцы з Найробі ў Нанюкі.

Горад абслугоўваюць аэрапорт Ньеры і некалькі ўзлётна-пасадачных палос: адна ў Мвейзе (каля 15 кіламетраў за горадам у напрамку Накуру) і яшчэ адна у Ньярыба, каля шашы Нанюкі—Нарамору. Асноўны від грамадскага пасажырскага транспарту ў, з і ў межах Ньеры — чатырнаццацімесныя мікрааўтобусы (матату), хоць таксама шырока выкарыстоўваюцца салонныя таксі.

 Значныя магілы 
міні|Паўлін у гатэлі Outspan, Ньеры
міні|Магіла Роберта Бадэн-Паўэла
У Ньеры часта наведваюць магілу Бадэн-Паўэла, месца пахаваннягенерал-лейтэнанта лорда Бадэн-Паўэла, брытанскага камандзіра ў англа-бурскай вайне і заснавальніка скаўцкага руху, які калісьці напісаў: «Чым бліжэй да Ньеры, тым бліжэй да шчасця». Ён і яго жонка Олау, лэдзі Бадэн-Паўэл, уладальніца ордэна Брытанскай імперыі, пахаваны на гарадскіх могілках. Бадэн-Паўэл пабудаваў катэдж пад назвай «Паксту». Ён жыў там да сваёй смерці, і цяпер гэта невялікі музей; ён стаіць на тэрыторыі гатэля «Аўтспен». Ньеры застаецца месцам паломніцтва для сусветнага скаўцкага і гайдскага руху, члены якога час ад часу збіраюцца ў горадзе для ўдзелу ў розных мерапрыемствах.

Таксама наведваюць капліцу італьянскага ваеннага мемарыяла, пабудаваную ў 1952 годзе італьянскім урадам у гонар салдат Каралеўскай італьянскай арміі, ваеннапалонных і іншых інтэрнаваных часоў Другой сусветнай вайны, якія загінулі ва Усходняй Афрыцы, у тым ліку 69 афрыканскіх рэкрутаў італьянскіх войскаў, пераважна самалійцаў. Сярод пахаваных у Матары — прынц Амедэа, герцаг Аостскі, віцэ-кароль Італьянскай Усходняй Афрыкі, магіла якога знаходзіцца ў капліцы перад алтаром.Church built as memorial for Italian soldiers in World War II Thursday, at nation.co.ke, July 25, 2019, accessed 2 May 2020

Ньеры таксама з'яўляецца месцам пахавання паляўнічага і абаронцы прыроды Джыма Корбета, аўтара кнігі «Людаеды Кумаона» (1944), які таксама правёў свае апошнія гады ў Паксту, хаціне Б-П.

 Гара Кенія 
Гара Кенія і ўзгорак Ньеры знаходзяцца побач адна з адной. Прыкладна за 20 км ад горада знаходзіцца Нацыянальны парк гары Кенія. Гара Кенія — гэта патухлы вулкан, размешчаны па абодва бакі экватара. Гара мае дзве асноўныя заснежаныя вяршыні — Батыян (5200 м) і Неліён (5188 м). Гэта самая высокая гара ў краіне і другая па вышыні, пасля Кіліманджара, у Афрыцы.

Горныя схілы пакрытыя лесам, бамбукам, хмызняком і верасовым пустэльнем, якія на высокіх цэнтральных вяршынях саступаюць месца скалам, лёду і снегу. Яе U-вобразныя ледавіковыя даліны, скалістыя заснежаныя вяршыні, афраальпійская пустыня, трыццаць азёр і восем розных тыпаў натуральных лясоў, а таксама разнастайнасць відаў дзікіх жывёл робяць яго сукупнасцю прыродных славутасцяў. У парку водзяцца гіганцкі лясны кабан, дрэвавы даман, белахвосты мангуст, чорны леапард, горны бонга, слон, чорны насарог, суні, чорналобы дукэр, слепак і больш за 130 відаў птушак. У парку праводзяцца мерапрыемствы, у тым ліку сафары, прагулкі на прыродзе, альпінізм, назіранне за дзікай прыродай, кемпінг і даследаванне пячор.
міні|Від на гару Кенія з Ньеры

 Абердары 
Прыкладна за пятнаццаць кіламетраў ад Ньеры, на процілеглым баку ад гары Кенія, знаходзіцца Абердарскі нацыянальны парк. Абердар — гэта стары вулканічны горны хрыбет з больш нізкімі вяршынямі з-за больш працяглага перыяду эрозіі. З яго адкрываюцца віды на гару Кенія на ўсходзе і Вялікую рыфтавую даліну на захадзе. Яго незвычайная расліннасць, перасечаны рэльеф, глыбокія яры, якія праразаюць яго лясныя ўсходнія і заходнія схілы, чыстыя водныя ручаі і вадаспады ствараюць цудоўны маляўнічы край.Michael Hodd "East Africa handbook: the travel guide" Pages 127–130 ,  Сярод яго галоўных славутасцяў — вяршыні Лесаціма і Кінангоп і мноства вадаспадаў, у тым ліку цудоўны вадаспад Каруру вышынёй 272 метры, вадаспад Заіна вышынёй каля 140 метраў і вадаспад Гура вышынёй 305 метраў.  Michael Hodd "East Africa handbook: the travel guide" Page 131 , 

У парку жыве мноства відаў, якія знаходзяцца пад пагрозай знікнення, у тым ліку рэдкі бонга, гіганцкі лясны свінь, зграі зараз вельмі рэдкіх дзікіх сабак, а таксама эндэмічных сляпіхоў і сляпых землярыек. Сярод іншых відаў дзікай прыроды — вялікая папуляцыя чорнага насарога, рабскага леапарда, эндэмічных відаў птушак, рэптылій і насякомых.Michael Hodd "East Africa handbook: the travel guide" Pages 127–130 ISBN 1-900949-65-2, ISBN 978-1-900949-65-1 Забавы ўключаюць сафары і прагулкі на прыродзе. У прахалодных горных ручаях водзіцца як карычневая, так і вясёлкавая фарэль. У парку ёсць домікі каля вадапояў, дзе можна назіраць за дзічынай у начны час. Падчас свайго дзяржаўнага візіту ў Кенію прынцэса Лізавета, герцагіня Эдынбургская (каралева Лізавета II), якая праводзіла ноч у Treetops Lodge, стала каралевай пасля смерці бацькі. Парк таксама вядомы сваімі сховішчамі Кімаці, пячорамі Маў-Маў і «поштай» Кімаці, куды агенты перадавалі паведамленні байцам Маў-Маў падчас партызанскіх войнаў за незалежнасць Кеніі.

 Адміністрацыя і ўрад 
Ньеры як адміністрацыйны цэнтр зараз знаходзіцца ў пераходным перыядзе, паколькі новыя структуры кіравання і адміністрацыі, створаныя новай Канстытуцыяй Кеніі, знаходзяцца на ранніх стадыях рэалізацыі.

 Вядомыя асобы 

 Мваі Кібакі, трэці прэзідэнт Кеніі з 2002 па 2013 год.
 Джэфры Рыгаці Гачагуа, былы віцэ-прэзідэнт Кеніі
 Стэнлі Матэндж, генерал Мау Мау
 Нікадзім Кірыма, арцыбіскуп архідыяцэзіі Ньеры
 Вангары Маатаі, лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру
 Дэдан Кімаці, лідэр супраціву Мау Мау
 Варухіу Ітотэ, ваенны генерал Мау Мау
 Мутуі Карыукі, былы прадстаўнік урада
 Кацярына Ндэрэба, сярэбраная прызёрка Алімпійскіх гульняў у марафоне
 Ірэн Вангечы Ндунгу, бронзавы прызёр Гульняў Садружнасці 1963 (бег на 110 метраў з бар'ерамі)
 Чарльз Мангуа, пісьменнік

 Зноскі 

 Знешнія спасылкі 

Катэгорыя:Гарады Кеніі
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі