Уварванне ЗША ў Венесуэлу (2026)

Аперацыя «Абсалютная рашучасць» () — ваенная аперацыя ЗША, праведзеная 3 студзеня 2026 года ў Венесуэле. Падчас яе былі нанесены авіяўдары па некалькіх месцах на поўначы краіны, у тым ліку па сталіцы Каракасе. Прэзідэнт ЗША Дональд Трамп заявіў, што ЗША прымянілі сілу супраць «крэпасці ў цэнтры Каракаса, каб прыцягнуць да правасуддзя» Нікаласа Мадуру, якога ён назваў дыктатарам.

Прэзідэнт Венесуэлы Нікалас Мадура абвясціў па ўсёй дзяржаве надзвычайнае становішча. У той жа дзень ён быў захоплены разам са сваёй жонкай  і вывезены з краіны. Генеральны пракурор ЗША  паведаміла, што абодвум будуць прад’яўленыя абвінавачанні ў . Прадстаўніцтвы розных краін указалі на незаконнасць атакі. Дональд Трамп заявіў пра намеры павялічыць удзел ЗША ў нафтапрамысловасці Венесуэлы, а таксама ўсталяваць часовы кантроль над краінай на транзітны перыяд.

 Перадумовы 
У жніўні 2025 года ЗША пачалі  ў паўднёвай частцы Карыбскага мора, разгарнуўшы ваенныя караблі і вайсковы персанал.

У верасні  пачало  у Карыбскім моры. ЗША сцвярджалі, што частка суднаў, па якіх наносіліся ўдары, займалася  ад імя Венесуэлы.

Гэтыя дзеянні былі часткай аперацыі «Паўднёвая дзіда» — амерыканскай кампаніі, скіраванай супраць меркаваных , у тым ліку тых, якія, як сцвярджалася, былі звязаны з урадам Венесуэлы на чале з Нікаласам Мадура. Перад ударамі ЗША абвінавачвалі Мадура ў тым, што ён узначальвае , а таксама ў выбарчых фальсіфікацыях на . Хоць  абвясціла Мадура пераможцам гэтых выбараў, звесткі, сабраныя апазіцыяй, паводле яе сцвярджэнняў, паказвалі, што яе кандыдат Эдмунда Гансалес атрымаў пераканаўчую большасць. Раней Трамп прызнаў дзве венесуэльскія наркагрупоўкі —  і  —  (FTO) і сцвярджаў, што апошнюю нібыта ўзначальвае сам Мадура.

У лістападзе 2025 года ЗША разгарнулі авіяносец , а ў снежні пачалі перахопліваць і канфіскоўваць , . Таксама ў канцы снежня ЗША распачалі ў Венесуэле  паводле дырэктывы ЦРУ. Дональд Трамп раней абвяшчаў, што амерыканскія вайскоўцы будуць наносіць удары па тэрыторыі Венесуэлы.

За некалькі тыдняў да нападу, пасля пачатку аперацый супраць суднаў пераважна па-за межамі Венесуэлы, было падпісана пагадненне з астраўной суседкай Венесуэлы — Трынідад і Табага — якое дазваляла амерыканскім вайскоўцам карыстацца яе аэрапортамі. Паводле старшыні  , амерыканскія вайскоўцы на працягу месяцаў планавалі і адпрацоўвалі аперацыю; падраздзяленні былі выстаўлены і завяршылі падрыхтоўку да нападу ў канцы снежня 2025 года.

У ноч з 2 на 3 студзеня 2026 года Прэзідэнт ЗША Дональд Трамп загадаў пачаць аперацыю ў Венесуэле. Адміністрацыя не паведамляла Кангрэсу ЗША пра ўдары па Венесуэле.

 Удары 

Вядома як мінімум пра сем выбухаў каля 02:00 , а таксама пра самалёты нізкага палёту. Выбухі адзначалі ў , , Месэта дэ Мама, , ,  і  — пераважна ў межах або паблізу сталіцы Каракаса.

У аперацыі была задзейнічана каля 150 самалётаў з Ваенна-марскіх сіл, Ваенна-паветраных сіл і Корпуса марской пяхоты ЗША. Сярод іх называлі F-22 Raptor, F-35 Lightning II, , , , Rockwell B-1 Lancer, іншыя дапаможныя самалёты і шматлікія беспілотныя лятальныя апараты. Большасць удараў была накіравана па антэнах і дзейных вайсковых базах. Меркавалася, што выбухі маглі адбыцца на  (La Carlota) і ў  — двух ваенных аб’ектах у гэтым раёне. Пра моцныя выбухі таксама паведамлялася ў . Верталёты  даставілі салдат  у Каракас. Паветранае прыкрыццё забяспечвалі знішчальнікі і бамбардзіроўшчыкі. Адзін верталёт быў пашкоджаны венесуэльскімі наземнымі сродкамі СПА, але працягнуў выкананне місіі.

Удары працягваліся паўгадзіны. Дым уздымаўся з вайсковага ангара на базе ў Каракасе, у той час іншы аб’ект застаўся без электразабеспячэння. , прадстаўнік венесуэльскай апазіцыйнай лідаркі Марыі Карыны Мачада, паведаміў CBS News, што акрамя Форта Ціуна і авіябазы ім. Міранды ўдары былі таксама па порце Ла-Гуайра і антэнах у .

Нікалас Мадура абвясціў па ўсёй дзяржаве надзвычайнае становішча пасля таго, як пачаліся выбухі.

 Захоп Мадура 
Як паведаміў старшыня Аб’яднанага камітэта начальнікаў штабоў ЗША генерал Дэн Кейн, амерыканскія войскі прыбылі ў рэзідэнцыю Нікаласа Мадуры ў 02.01 па мясцовым часе Каракаса. Яму і жонцы былі прад’яўлены абвінавачанні, і яны былі «ўзяты пад варту». Міністэрства абароны Венесуэлы паведаміла, што пры выкраданні Мадуры была забіта значная частка яго аховы.

У 05:21  Дональд Трамп напісаў у Truth Social, што Нікалас Мадура і ягоная жонка  былі  і вывезеныя з краіны. Паводле дзяржаўнага сакратара ЗША Марка Рубіа, Мадура быў арыштаваны і сустрэне крымінальныя абвінавачанні ў ЗША. Віцэ-прэзідэнт Венесуэлы Дэлсі Радрыгес пацвердзіла, што і Мадура, і Флорэс лічацца зніклымі, і запатрабавала «пацвярджэння, што яны жывыя» праз аўдыязварот на дзяржаўным тэлебачанні. Трамп апублікаваў на сваёй старонцы ў сацсетцы Truth Social фотаздымак Мадура на борце .

Паводле CBS News, аперацыю, скіраваную супраць Мадура, ажыццявіла . Праз некалькі гадзін генеральны пракурор ЗША  паведаміла, што Мадура і Флорэс былі прыцягнуты да адказнасці ў  паводле абвінавачанняў, звязаных з «».

 Пацярпелыя 
Міністр абароны Венесуэлы  заявіў, што амерыканскія баявыя верталёты выкарыстоўвалі ракеты і зенітныя снарады ў гарадскіх раёнах. Генеральны пракурор Венесуэлы  сказаў, што «нявінныя ахвяры атрымалі смяротныя раненні, а іншыя былі забіты ў выніку гэтага злачыннага тэрарыстычнага нападу».  МУС Венесуэлы паведаміла, што ў ходзе аперацыі ЗША загінулі не менш як 100 чалавек. Улады Кубы паведамілі аб гібелі 32 грамадзян краіны, якія абаранялі Мадуру; па звестках улад, кубінцы загінулі ў выніку баявых дзеянняў або падчас бамбардзіровак.

Дональд Трамп заявіў, што амерыканскія салдаты не загінулі, аднак некаторыя атрымалі раненні, калі быў падбіты іх верталёт. Паведамляецца, што пад абстрэл трапіла яшчэ адна група верталётаў.

 Наступныя падзеі 
Віцэ-прэзідэнт Венесуэлы Дэлсі Радрыгес назвала дзеянні ЗША «выкраданнем» Мадура, заклікала да спакою і адзінства для абароны краіны і заявіла, што Венесуэла «ніколі не будзе калоніяй» іншай дзяржавы.

 выпусціла паведамленне , у якім забараніла амерыканскім самалётам выконваць палёты на любых вышынях у паветранай прасторы Венесуэлы, спасылаючыся на «працяглую вайсковую актыўнасць».  распарадзілася грамадзянам заставацца ў сховішчах (shelter in place). Паводле паведамленняў, паўднёвая частка Каракаса засталася без электразабеспячэння.

Рэспубліканскі сенатар  заявіў, што дзяржаўны сакратар ЗША Марка Рубіа «не чакае ніякіх далейшых дзеянняў у Венесуэле цяпер, калі Мадура знаходзіцца пад вартай у ЗША». Ён таксама сцвярджаў, што Мадура, як чакаецца, паўстане перад судом у ЗША.

На прэс-канферэнцыі 3 студзеня 2026 года Трамп заявіў: «Мы будзем кіраваць краінай да таго часу, пакуль не стане магчымым бяспечны, належны і ўзважаны пераходны перыяд», а таксама дапусціў магчымасць накіравання войскаў у Венесуэлу ў межах гэтага курсу. Ён сказаў, што дзеянні ЗША — гэта прымяненне дактрыны Манро, якую ён назваў «Donroe Doctrine», і дадаў, што «амерыканскае дамінаванне ў Заходнім паўшар’і больш ніколі не будуць ставіць пад сумнеў». Трамп таксама заявіў, што амерыканскія нафтавыя кампаніі «ўвойдуць», укладуць мільярды долараў у рамонт і аднаўленне нафтавай інфраструктуры, і што ЗША гатовыя да другога, значна большага ўдару; ён дапусціў часовую акупацыю, якая «не будзе каштаваць нам ні цэнта», бо выдаткі могуць кампенсавацца за кошт даходаў ад нафтавых запасаў Венесуэлы.

Дональд Трамп таксама паведаміў, што Марка Рубіа кантактаваў з віцэ-прэзідэнтам Венесуэлы Дэлсі Радрыгес, якую затым прывялі да прысягі як прэзідэнта, і што яна сказала: «Мы зробім усё, што вам трэба», а таксама што яна паводзіла сябе ветліва, але «ў яе насамрэч няма выбару».

 Рэакцыя 

 ЗША 
Прэзідэнт ЗША Дональд Трамп заявіў на прэс-канферэнцыі 3 студзеня, што аперацыя ў Каракасе прайшла ідэальна.

Трамп даў зразумець, што ЗША плануюць акупаваць і кіраваць Венесуэлай да таго часу, пакуль не стане магчымым «бяспечны, належны і ўзважаны пераходны перыяд». Ён заявіў, што ЗША і амерыканскія кампаніі канфіскуюць венесуэльскую нафту і будуць прадаваць яе іншым краінам. Віцэ-прэзідэнт  заявіў, што аперацыя апраўданая, бо Мадура быў у ЗША ў вышуку як бягляк. Ён таксама адзначыў, што «скрадзеную нафту трэба вярнуць». Трамп заявіў, што ЗША будуць «вельмі моцна ўцягнутыя» ў венесуэльскую нафтавую прамысловасць і дадаў, што амерыканскія нафтавыя кампаніі ўкладуць мільярды долараў у энергетычны сектар краіны.

Старшыня   заявіла: «Скажу проста: Мадура — нарка-тэрарыст. І кропка. Ягоны нелегітымны рэжым залівае нашу краіну смяротнымі наркотыкамі, і амерыканцы плацяць за гэта цану. Трамп не адвярнуўся — ён дзейнічаў. Вось як выглядае лідарства і так абараняюць амерыканскі народ». Дэмакратычны сенатар , член , папярэдзіў супраць любога ўцягвання амерыканскіх вайскоўцаў у Венесуэлу і заявіў, што ЗША «не маюць жыццёва важных нацыянальных інтарэсаў у Венесуэле, каб апраўдаць вайну». Рэспубліканскі сенатар  спачатку заявіў, што з «цікавасцю» чакае тлумачэння, «што жа, як бы там не было, можа канстытуцыйна апраўдаць» удары, але пасля размовы з дзяржаўным сакратаром Рубіа сказаў: «Гэтае дзеянне, імаверна, падпадае пад неад’емную паўнамоцнасць прэзідэнта паводле  абараняць амерыканскіх служачых ад рэальнай або непазбежнай атакі». Законнасць удараў паставіў пад сумнеў сенатар ад Арызоны Рубен Гальега, які на пачатку аперацыі сказаў: «Гэтая вайна незаконная». Дэмакратычны сенатар  асудзіў дзеянні і заклікаў Кангрэс падтрымаць ягоную рэзалюцыю, якая павінна заблакіраваць выкарыстанне ўзброеных сіл супраць Венесуэлы без дазволу Кангрэса.

У шэрагу гарадоў ЗША былі арганізаваны дэманстрацыі супраць ваенных дзеянняў у Венесуэле.

 Венесуэла 
 заявіў, што адхіляе і асуджае «вайсковую агрэсію». Урад паабяцаў абараняцца ад вайсковых дзеянняў ЗША, накіраваных на змену рэжыму. Ён ахарактарызаваў іх як « агрэсію» і заклікаў склікаць Савет Бяспекі ААН. Ён абвінаваціў ўрад Злучаных Штатаў, але непасрэдна Дональда Трампа не згадаў. Міністр абароны  таксама заявіў, што атакі былі незаконнымі і паабяцаў супраціўляцца ўмяшанню ЗША.

На пасяджэнні Нацыянальнага савета абароны Дэлсі Радрыгес паведаміла, што 3 студзеня дэкрэт аб увядзенні надзвычайнага становішча ў Венесуэле, падпісаны Нікаласам Мадура, перададзены ў Канстытуцыйны суд і набыў моц. Вярхоўны суд Венесуэлы прызначыў Радрыгес выконваць прэзідэнцкія абавязкі.

Пэўныя крыніцы ў Венесуэле паведамілі Sky News, што, на іх думку, захоп Мадура быў «узгодненым выхадам» з удзелам ЗША.

Апазіцыйная палітык Марыя Карына Мачада апублікавала з выгнання заяву: «Адбываецца тое, што павінна было адбыцца» — у кантэксце таго, што апазіцыя мае намер узяць на сябе мандат, які, паводле яе сцвярджэнняў, яна атрымала на . Яна таксама заклікала, каб Эдмунда Гансалес, якога апазіцыя лічыць пераможцам выбараў 2024 года, заняў пасаду прэзідэнта. Гансалес заявіў, што апазіцыя гатовая «адбудаваць нашу нацыю».

 Міжнародная рэакцыя 
Пасля нападаў розныя дзяржавы свету асудзілі або падтрымалі гэтыя дзеянні. У прыватнасці, сухапутныя суседзі Венесуэлы выступілі з крытыкай, за выключэннем марскога суседа — Трынідад і Табага — які толькі адхіліў любую датычнасць.

Прафсаюзныя арганізацыі таксама асудзілі напад, у тым ліку , італьянская , баскская , кіпрская  і . Палітычныя і працоўныя арганізацыі розных краін свету арганізавалі дэманстрацыі супраць ваеннай агрэсіі ЗША.

Пасяджэнне Савета Бяспекі ААН па Венесуэле адбылося 5 студзеня 2026 года, яго скліканне ініцыявала Калумбія.

 Журналістыка і каментарыі 
Аўтар The Guardian  ахарактарызаваў аперацыю ЗША як «неправакаваную», незаконную і «не такую ўжо і адрозную ад» расійскага ўварвання ва Украіну. Ён таксама адзначыў, што гэта стварае прэцэдэнт, які можа апраўдаць будучае ўварванне Кітая на Тайвань; за тыдзень да гэтага Кітай праводзіў вакол яго .  назваў паводзіны Трампа «пуцінізацыяй знешняй палітыкі ЗША».

Аналітык у сферы міжнародных адносін  напісаў, што ўварванне ў Венесуэлу і выкраданне Мадура — беспрэцэдэнтная падзея нават з улікам папярэдніх выпадкаў адхілення ЗША кіраўнікоў іншых дзяржаў. Ён адзначыў, што аперацыя, як відаць, «супярэчыць прынцыпам міжнароднага права».  заявіў, што аперацыя азначае зрух ад міжнароднага парадку, які ў асноўным грунтаваўся на правілах, да «парадку канкурэнтных сфер уплыву, якія будуць вызначацца ўзброенай сілай».

 Вынікі 
5 студзеня 2026 года ў Нью-Ёрку пачаўся судовы працэс над Нікаласам Мадурам. 

 Крыніцы 

Катэгорыя:Ваенныя аперацыі
Катэгорыя:Гісторыя Венесуэлы
Катэгорыя:2026 год у ЗША
Катэгорыя:Студзень 2026 года
Катэгорыя:Падзеі 3 студзеня