Гета ў Шамаве

Гета ў Шамаве (лета 1941 — 1 лютага 1942) — яўрэйскае гета, месца прымусовага перасялення яўрэяў вёскі Шамава Мсціслаўскага раёна і бліжэйшых населеных пунктаў падчас Халакосту.

 Гісторыя 
У 1940 годзе ў Шамаве было 920 жыхароў, з якіх больш за палову складалі яўрэіТрепачева Н. За одну ночь война забрала жизни 437 жителей местечка Шамово Мстиславского района Дудкина Г. Ушли в объятия вечности .

Калі пачалася вайна, вельмі мала габрэяў паспелі пакінуць мястэчка. Вёска была захоплена нямецкімі войскамі 13 ліпеня 1941 года. Акупацыя працягвалася да 29 верасня 1943 года. Неўзабаве пасля акупацыі немцы, рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, арганізавалі ў мястэчку гета.

1 лютага 1942 года камендант Мсціслава капітан Шрадэр аддаў загад забіць усіх пакінутых яўрэяў вёскі Шамава. У мястэчка прыбыў атрад карнікаў. Габрэям загадалі сабрацца з рэчамі нібыта для перасялення. Прыкладна 500 яшчэ жывых габрэяў вёскі (у асноўным, старыя і жанчыны з дзецьмі) напярэдадні сагналі ў некалькі дамоў, а 2 лютага вывелі на плошчу перад царквой і групамі па 10 чалавек выводзілі і расстрэльвалі на могілках у 500 метрах на паўночны ўсход ад вёскі. Некалькі дзяўчат паспрабавалі ўцячы, але былі застрэленыяЛитин А., Шендерович И. Свидетельствуют очевидцы Литин А., Шендерович И. Из Чёрной книги Литин А., Шендерович И. Шамово .

Выратаваліся толькі некалькі чалавек. Адна з іх — Сімкіна Фаіна Маркаўна, якая ноччу пасля расстрэлу, абмарожаная, змагла выбрацца з брацкай магілы і сысці ў лес да партызан. На наступны дзень паліцыянты вярнуліся на месца расстрэлу і дабілі параненых. Затым яны абышлі дамы забітых габрэяў і забралі ўсё што можна. Знайшлі яўрэяў, якія хаваліся — дзвюх старых жанчын і аднаго цяжкахворага, і расстралялі іх.

Усяго ў Шамаве былі забітыя, паводле розных звестак, ад 437 да 700 прадстаўнікоў нацыянальнасці.

 Памяць 
У 1975 годзе ахвярам генацыду яўрэяў у Шамаве ўсталяваны помнік, які знаходзіцца на ўсходняй ускраіне вёскі за 200 метраў ад будынка сярэдняй школы.

 Крыніцы 

 Літаратура 




Катэгорыя:Гісторыя Мсціслаўскага раёна
Шамава