Паводзінская эканоміка

Паводзінская эканоміка (behavioral economics) — кірунак эканамічнай навукі, які вывучае, як псіхалагічныя, сацыяльныя, кагнітыўныя і эмацыйныя фактары ўплываюць на эканамічныя рашэнні асоб і інстытутаў. У адрозненне ад традыцыйнай эканомікі, якая грунтуецца на мадэлі "рацыянальнага чалавека" (homo economicus), паводзінская эканоміка прызнае, што людзі часта дзейнічаюць ірацыянальна.

 Асноўныя асаблівасці 
 Адыход ад мадэлі абсалютна рацыянальнага суб’екта.
 Улік абмежаванай рацыянальнасці (Герберт Сайман).
 Даследаванне кагнітыўных скажэнняў (напрыклад, эфект фрэймінгу, якарэння, уплыў эмоцый).
 Выкарыстанне дадзеных з псіхалогіі, нейранавук і эксперыментальнай эканомікі.

 Асноўныя тэмы 
 Кагнітыўныя скажэнні (biases): сістэматычныя памылкі мыслення, якія ўплываюць на прыняцце рашэнняў.
 Абмежаваная рацыянальнасць: людзі не заўсёды выбіраюць найлепшы варыянт з магчымых.
 Сацыяльныя перавагі: ролю адыгрываюць нормы, давер, справядлівасць.
 Эўрыстыкі: спрошчаныя правілы прыняцця рашэнняў, якія не заўсёды прыводзяць да аптымальнага выніку.
 Штуршкі (nudges): лёгкія падштурхоўванні, якія змяняюць паводзіны людзей без прымусу.

 Вядомыя прадстаўнікі 
 Даніэль Канеман — лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы (2002), аўтар працы "Thinking, Fast and Slow".
 Амос Тверскі — псіхолаг, які разам з Даніэлем Канеманам распрацаваў тэорыю перспектывы.
 Рычард Тэйлер — лаўрэат Нобелеўскай прэміі (2017), аўтар канцэпцыі штуршкоў (nudging), кніга "Nudge".

 Прыкладанне 
Паводзінская эканоміка выкарыстоўваецца для:
 удасканалення дзяржаўнай палітыкі (падштурхоўванне да здаровых ці фінансава адказных паводзін),
 стварэння эфектыўных маркетынгавых стратэгій,
 павышэння ўзроўню фінансавай пісьменнасці,
 аналізу спажывецкага выбару і інвестыцыйных паводзін.

 Крытыка 
 Недахоп універсальных мадэляў.
 Абмежаваная прадказальнасць паводзін.
 Залішняя ўвага да індывідуальных выпадкаў замест сістэмнага аналізу.

 Гл. таксама 
 Рацыянальны выбар
 Тэорыя падштурхоўвання

 Літаратура 
 Паводзінская эканоміка ў Stanford Encyclopedia of Philosophy
 Канеман — Нобелеўская прэмія
 Behavioral economics, explained
 What Is Behavioral Economics? Theories, Goals, and Applications
 Alain Samson, An Introduction to Behavioral Economics
 From “Economic Man” to Behavioral Economics
 The 10 Most Influential Behavioral Economics Books
Катэгорыя:Псіхалогія

Катэгорыя:Эканамічная адукацыя
Катэгорыя:Эканоміка