Фінансавы кантроль

Фінансавы кантроль — сістэма мер, накіраваных на праверку законнасці, мэтазгоднасці і эфектыўнасці фармавання, размеркавання і выкарыстання фінансавых рэсурсаў дзяржавы і іншых суб’ектаў гаспадарання. Фінансавы кантроль з’яўляецца важным элементам фінансавай сістэмы і адыгрывае ключавую ролю ў забеспячэнні фінансавай дысцыпліны, устойлівасці бюджэту і эфектыўнасці дзяржаўнага кіраванняАбрамчик Л. Я. Финансовое право Республики Беларусь. Электронный учебник для студентов специальностей 1-240101 «Международное право», 1-240102 «Правоведение, 1-240103 «Экономичекое право». — Гродно. — ГрГУ им. Я. Купалы. — 2013..

 Сутнасць і прызначэнне 
Фінансавы кантроль рэалізуе кантрольную функцыю фінансаў і спрыяе выкананню фінансавага заканадаўства, разумнаму выкарыстанню бюджэтных сродкаў і ўмацаванню фінансавай дысцыпліны. 

Асноўная мэта фінансавага кантролю — абарона эфектыўнага і мэтавага выкарыстання фінансавых рэсурсаў на ўсіх узроўнях эканамічнай сістэмы.

 Аспекты фінансавага кантролю 
Фінансавы кантроль разглядаецца ў двух асноўных аспектах:

Інстытуцыйны — дзейнасць спецыяльных органаў у адпаведнасці з патрабаваннямі фінансавага заканадаўства.

Функцыянальны — кіраўнічы інструмент, які забяспечвае кантроль над фінансавымі патокамі на макра- і мікраўзроўні.

Абодва аспекты ўзаемазвязаныя: першы засяроджваецца на прававым і колькасным кантролі, другі — на аналітычнай ацэнцы эфектыўнасці фінансавых аперацый.

 Аб’екты і задачы 
Аб’ектам фінансавага кантролю з’яўляюцца працэсы фармавання, размеркавання і выкарыстання грашовых фондаў, уключаючы бюджэтныя і пазабюджэтныя сродкі, а таксама іншыя аспекты фінансава-гаспадарчай дзейнасці.

Да галоўных задач фінансавага кантролю адносяцца:
 кантроль за своечасовым і поўным паступленнем сродкаў у бюджэты і фонды;
 спрыянне эфектыўнаму і мэтаваму расходаванню дзяржаўных і карпаратыўных сродкаў;
 праверка дакладнасці бухгалтарскага ўліку і надзейнасці справаздачнасці;
 выяўленне рэзерваў росту даходаў і прыбытковасці;
 папярэджанне парушэнняў, узмацненне фінансавай дысцыпліны;
 правядзенне інфармацыйна-тлумачальнай работы ў пытаннях фінансавага заканадаўства.

 Форма і метады 
Фінансавы кантроль ажыццяўляецца ў розных формах:
 папярэдні — да ажыццяўлення фінансавых аперацый;
 бягучы — падчас выканання фінансавых абавязкаў;
 наступны — па выніках справаздачнага перыяду.

Метады кантролю ўключаюць дакументальныя праверкі, рэвізіі, аўдытарскія заключэнні і аналітычныя даследаванні.

 Віды фінансавана кантролю 
Існуе некалькі відаў фінансавага кантролю:

Дзяржаўны — праводзяць органы дзяржаўнай улады ў інтарэсах дзяржавы.

Ведамасны — праводзяць кантрольна-рэвізійныя ўпраўленні (аддзелы) міністэрстваў і ведамстваў у падсправаздачных структурах і арганізацыях.

Унутрыгаспадарчы — праводзіцца адпаведнымі службамі арганізацый (бухгалтэрыяй, фінансавым аддзелам і г. д.

Аўдытарскі, або незалежны — праводзіцца аўдытарамі ці аўдытарскімі арганізацыямі.

 Міжнародныя стандарты 
На міжнародным узроўні дзейнасць дзяржаўных кантрольных органаў рэгулюецца серыяй дакументаў. Асноўны з іх — Лімская дэкларацыя кіраўнічых прынцыпаў аўдытарскай праверкі (, 1977), прынятая Міжнароднай арганізацыяй вышэйшых кантрольных органаў (INTOSAI). Яна ўключае базавыя прынцыпы:
 незалежнасць і аб’ектыўнасць;
 кампетэнтнасць і прафесіяналізм;
 галоснасць і падсправаздачнасць;
 выніковасць;
 абгрунтаванасць і доказнасць;
 прынцып непадкупнасці ўдзельнікаў працэсу;
 прынцып недаказанасці віны да суда;
 скаардынаванасць дзеянняў кантрольных органаў.

 У Беларусі 
У Беларусі фінансавы кантроль ажыццяўляецца ў адпаведнасці з наступнымі асноўнымі нарматыўна-прававымі актамі:

 Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь «Об мерах па ўдасканаленні кантрольнай (надзорнай) дзейнасці».
 Закон «Аб бухгалтарскім уліку і справаздачнасці».
 Закон «Аб рэгуляванні аўдытарскай дзейнасці».

 Гл. таксама 
 Бюджэт
 Бухгалтарскі ўлік
 Фінансы
 Аўдыт

 Крыніцы 

Катэгорыя:Бухгалтарскі ўлік
Катэгорыя:Фінансы
Катэгорыя:Дзяржаўнае кіраванне
Катэгорыя:Фінансавае права