Эпсілон (ракета-носьбіт)

— японская трохступенчатая цвёрдапаліўная ракета-носьбіт лёгкага класа, раней вядомая як ASR (ад  — перадавая цвёрдапаліўная ракета), распрацаваная і сканструіраваная Японскім аэракасмічным агентствам (JAXA) і «» для запуска лёгкіх навуковых касмічных апаратаў. Яе распрацоўка пачалася ў 2007 годзе, як замена чатырохступенчатай цвёрдапаліўнай ракеты-носьбіта «», выкарыстоўванне якой было спынена ў 2006 годзе.

 Перадумовы стварэння 
Галоўнай мэтай стварэння новай ракеты-носьбіта было зніжэнне высокага кошту запуску ракеты «», якая складала 75—90 млн долараў ЗША. Укараненне новых тэхналогій і аптымізацыя вытворчасці дазволілі ўдвая знізіць кошт ракеты, а таксама значна скараціць час, неабходны на яе стварэнне і абслугоўванне, у параўнанні з «Мю-5». Так, час ад падпісання кантракту на запуск спадарожніка да старту скараціўся з трох гадоў да аднаго года, працэс зборкі ракеты-носьбіта на стартавай пляцоўцы паменшаны з 42 да 7 дзён, перадстартавы адлік скарочаны з 9 да 3 гадзін. Ракета абсталявана сучаснымі камп’ютарамі, дзякуючы чаму праверка і кантроль гатоўнасці ракеты да запуску адбываюцца аўтаматычна і амаль не патрабуюць удзелу чалавека. Для забеспячэння пуску ракеты-носьбіта «Эпсілон» патрабуецца ўсяго 8 чалавек, для запуску ранейшых ракет было неабходна каля 150 чалавек персаналу.

 Канструкцыя 
Першапачатковая версія ракеты-носьбіта выкарыстоўвалася толькі для аднаго запуску. Праграма па распрацоўцы ракеты-носьбіта «Эпсілон» каштавала каля 200 млн долараў.

Агульная маса ракеты-носьбіта «Эпсілон» складала , пры даўжыні . Ракета дазваляла вывесці на нізкую калязямную арбіту да 1200 кг, а пры даданні  чацвёртай ступені — да 450 кг на сонечна-сінхронную арбіту вышынёй 500 км.

 Першая ступень 
У якасці першай ступені усталяваны мадыфікаваны  бакавы паскаральнік , які выкарыстоўваецца на ракетах-носьбітах  і . Замест конусападобнага каўпака-абцякальніка, наверсе ступені замацаваная прамежкавая секцыя даўжынёй 1,58 м, якая змяшчае сопла рухавіка другой ступені.

Вышыня ступені складае 11,68 м (без прамежкавай секцыі), дыяметр — 2,6 м, стартавая маса — . Ступень развівае сярэднюю цягу 2271 кН у вакууме з удзельным імпульсам 284 с. Час працы прыступкі — 116 секунд.

 Другая ступень 
На другой ступені выкарыстоўваецца цвёрдапаліўны рухавік M-34c, мадыфікаваная версія трэцяй ступені ракеты-носьбіта «».

Дыяметр прыступкі 2,2 м, вышыня — 4,3 м, стартавая маса — . Цяга ступені ў вакууме складае 371,5 кН, удзельны імпульс 300 с. Час працы — 105 секунд.

Асаблівасцю прыступкі з’яўляецца высоўны , які раскладаецца пасля адстыкоўкі першай ступені і перад запальваннем другой, для павышэння эфектыўнасці працы рухавіка.

 Трэцяя ступень 
Для трэцяй ступені выкарыстоўваецца цвёрдапаліўны рухавік KM-V2b, мадыфікаваная версія чацвёртай ступені ракеты-носьбіта «».

Вышыня ступені — 2,3 м, дыяметр 1,4 м, стартавая маса — 2,9 т. Сярэдняя цяга ступені ў вакууме складае 99,8 кН з удзельным імпульсам 301 с. Ступень таксама абсталявана высоўным соплавым насадкам і працуе на працягу 90 секунд.

Зверху ступені знаходзіцца цыліндрычная секцыя для мантажу абсталявання EMS (), на вонкавым боку якой размяшчаюцца палётныя камп’ютары, сістэмы кіравання, навігацыі і тэлеметрыі ракеты-носьбіта. Да EMS далучаецца адаптар карыснай нагрузкі, а ўнутры секцыі могуць быць інтэграваныя элементы дадатковай, чацвёртай ступені.

 Чацвёртая ступень (опцыя) 
Пры неабходнасці больш дакладнага вываду карыснай нагрузкі на неабходную кругавую арбіту можа быць ўстаноўлена кампактная вадкасная ступень CLPS (), якая выкарыстоўвае ў якасці паліва гідразін. Іншая назва ступені — PBS ().

3 паліўных бака дыяметрам 42 см размяшчаюцца ўнутры секцыі EMS і месцяць каля 120 кг паліва. Цяга  складае 0,4 кН. Рухавік можа быць адноўлены шматкроць, агульны час працы дасягае 1100 секунд. У якасці сістэмы арыентацыі выкарыстоўваецца набор маленькіх гідразінавых рухавікоў.

 Галаўны абцякальнік 
 мацуецца на прамежкавую секцыю першай ступені і хавае карысную нагрузку, чацвёртую, трэцюю і другую ступені. Даўжыня абцякальніка складае 9,19 м, дыяметр — 2,5 м, вага — каля 800 кг.

 Эпсілон-2 
Пасля першага палёту ракета падвергнулася мадыфікацыі: агульная маса вырасла да , даўжыня — да . Таксама выраслі паказчыкі выводнай карыснай нагрузкі. Палепшаная версія ракеты-носьбіта можа вывесці на НКА да 1500 кг, а на ССА — да 590 кг (з выкарыстаннем чацвёртай ступені CLPS).

Першая ступень практычна не зведала змен, была толькі павялічана вышыня прамежкавай секцыі да 2,32 м, каб змясціць павелічэлае сопла рухавіка другой ступені.

Асноўныя змены закранулі другой ступені, дыяметр павялічыўся да 2,6 м, агульная маса вырасла да . Цяга новага рухавіка M-35 павялічылася да 445 кН, час працы прыступкі ўзрос да 129 с. Высоўны соплавы насадак заменены стацыянарным, павялічыўшы агульную вышыню прыступкі да 5,16 м. У адрозненне ад папярэдняй версіі, другая ступень мае ўласную знешнюю абалонку і не прычынена галаўным абцякальнікам.

У трэцяй ступені выкарыстоўваецца абноўлены рухавік KM-V2c, які таксама атрымаў стацыянарнае сопла замест высоўнага, павялічыўшы за кошт гэтага вышыню прыступкі да 2,5 м; паказчыкі прадукцыйнасці прыступкі не змяніліся.

Апцыянальная чацвёртая ступень CLPS на новай версіі ракеты-носьбіта будзе выкарыстоўваць замест трох паліўных бакаў адзін павялічанага дыяметра (65 см), ёмістасць паліва падвысіцца да 145 кг, а максімальны час працы прыступкі — да 1300 секунд. Выкарыстанне CLPS павялічвае стартавую масу ракеты на 300 кг.

Галаўны абцякальнік застаўся ранейшых памераў, але ўнутраны аб’ём, які выкарыстоўваецца для размяшчэння карыснай нагрузкі павялічыўся за кошт таго, што абцякальнік цяпер замацоўваецца на другую ступень і хавае толькі трэцюю, чацвёртую ступені і карысную нагрузку.

 Стартавая пляцоўка 
Запускі ракеты-носьбіта «Эпсілон» вырабляюцца са стартавай пляцоўкі LP-Mu Касмічнага цэнтра Уціноўра, размешчанай на ўзбярэжжы Ціхага акіяну паблізу японскага горада  (былы Уціноўра), у прэфектуры Кагасіма.

 Запускі ракеты-носьбіта «Эпсілон» 
№Дата, час (UTC)ВерсіяКарысная нагрузкаАрбітаВынік114 верасня 2013, 05:00 НОО Запуск 27 жніўня 2013 года быў аўтаматычна спынены за 19 секунд да старту, з-за парушэння сінхранізацыі працы наземнага абсталявання і ракеты-носьбіта на 0,07 секунды. Апарат SPRINT-A масай 340 кілаграм выведзены на арбіту 950 x 1150 км c нахілам 31°.220 снежня 2016, 11:00Эпсілон-2 ERG (ARASE)ВЭА Першы запуск палепшанай версіі ракеты-носьбіта. Апарат для даследавання радыяцыйных паясоў Ван Алена выведзены на арбіту 219 × , лад 31,4°.317 студзеня 2018, 21:06Эпсілон-2 CLPS ССА Першапачаткова запуск быў запланаваны на лістапад 2017, але ў верасні 2017 быў адкладзены, з-за праблем з РН, якія ўзніклі пры падрыхтоўцы да запуску.4Студзень 18 2019, 00:50Эпсілон-2 CLPS RAPIS-1 ALE-1 Hodoyoshi-2 (RISESat) MicroDragon OrigamiSat-1 (3U) AOBA-VELOX 4 (2U) NEXUS (1U)НОО 59 лістапада 2021, 00:55:16 Эпсілон PBSRAISE-2HIBARIZ-SatDRUMSTeikyoSat-4ASTERISCARICANanoDragonKOSEN-1ССА 612 кастрычніка 2022, 00: 50: 00 ЭпсілонRAISE-3QPS-SAR 3QPS-SAR 4MAGNAROMITSUBAKOSEN-2WASEDA-SAT-ZEROFSI-SATССА Ракета была самаліквідавана пасля аддзялення другой ступені і страты кантролю вышыні.

 Магчымае ваеннае прымяненне 
У сувязі з магчымай  адносінаў Паўночнай Карэі і Кітая, якія маюць уласныя балістычныя ракеты, з Японіяй выказваюцца здагадкі аб выкарыстанні Японіяй ракеты «Эпсилон» для адпрацоўкі тэхналогій балістычных ракет.

У лістападзе 2012 года JAXA паведаміла аб магчымай уцечцы сакрэтнай інфармацыі аб ракеце пасля заражэння аднаго камп’ютара ў іх сетцы вірусам (камп’ютар быў выдалены) і больш ранніх кібератак.

 Гл. таксама 
 Ракета-носьбіт лёгкага класа «»
 Ракета-носьбіт лёгкага класа «»
 Ракета-носьбіт лёгкага класа «»
 Ракета-носьбіт лёгкага класа «»
 Ракета-носьбіт лёгкага класа «PSLV»

 Заўвагі 

 Спасылкі 











Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі