Чорны тракт

Чорны трактПослевоенный Островец: каким он был?  // Астравецкая праўда, 27.08.2018, ён жа Чорны шлях і Чорны гасцінецНовыя падарожжы дылетанта (Астравец) з Юрыем Жыгамонтам — дарога на тэрыторыі сучасных Астравецкага, Ашмянскага і Смаргонскага раёнаў (Гродзенская вобласць, Беларусь) і Віленскага раённага самакіраванне (Віленскі павет, Літва). 

 Маршрут 
Пачынаецца на Смаргоншчыне, ідзе ад Сол праз Медрыкі, працягваючыся на Ашмяншчыне праз Навікі і Навасёлкі. Далей заходзіць на Астравеччыну каля Дзягенева праз Слабодку, пралягаючы міма Груздоўшчыны і Германішак, праз Лазоўку, Ліпкі,  міма Гудагая і Лошы да літоўскай мяжыЧёрный тракт. Далей дарога ідзе праз ШумскасФранцузский «променад» 1812 года на Островетчине  // Астравецкая праўда, 25.05.2017 і Кяну на Вільню.

 Гісторыя 
Дарога пад такой назвай упершыню згадваецца ў 1501—1507 гадах. Тут дзейнічала банда, якая рабавала купцоў. Паводле легенды, у край быў накіраваны суддзя Ваньковіч. Паралельна з працай, ён завёў раман з Ядвігай Русіноўскай. Як высветлілася, менавіта яна была верхаводам разбойнікаў. Ядвігу разам з яе палюбоўнікамі і саўдзельнікамі пакаралі смерцю ў Вільні.

У ходзе вайны 1812 года па маршруце спачатку наступалі, а потым адступалі некаторыя сілы Вялікай арміі. Так як на асноўнай дарозе Ашмяны — Вільня дзейнічалі казакі, то французам давялося рухацца вакольнымі шляхамі, у тым ліку «Чорным трактам». Згодна з артыкулам газеты «Голас Радзімы» за 2005 год, па шляху яны маглі закапаць скарбы, нарабаваныя ў Маскве, ці, прынамсі, частку іх. Пра гэта могуць сведчаць старыя курганы каля вёскі Слабодка, званыя жыхарамі «французскімі». Сярод мясцовага насельніцтва хадзіла легенда, быццам французы нешта скідалі ў сажалку каля дзеючага тады млына недалёка ад гасцінцаАдам Мальдис. Последний шанс // СБ. Беларусь Сегодня, 15.11.2007. 

Акрамя таго, на думку прафесара Адама Мальдзіса, спасылаючыся на ўскосныя звесткі ў даследаваннях Вячаслава Шведа і Сяргей Данскіх, праз «Чорны тракт» у Вільню мог бегчы сам Напалеон.

З моманту пуску ў XIX стагоддзі Лібава-Роменскай чыгункі, якая праходзіць праз Солы, Слабодку і Гудагай у напрамку Вільні, значнасць «Чорнага гасцінца» павялічалася.

У першыя дні Вялікай Айчыннай вайны па «Чорным тракце» накіраваліся ўцекачы з Вільні на ўсходМальдзіс, А. Астравеччына – край дарагі: Нарыс/А. Мальдзіс. – мн.: Мастацкая літаратура, 1977. – 208 с..

 У культуры 
Маршрут згадваецца ў аповесці «Зграя крумкачаў над гасцінцам» (таксама «Чорны шлях») Канстанціна Тарасава. Па матывах твора Аляксей Дудараў напісаў п’есу «Ядвіга».

 Крыніцы 

Катэгорыя:Гістарычныя дарогі Беларусі
Катэгорыя:Дарогі Літвы
Катэгорыя:Віленскі раён
Катэгорыя:Геаграфія Астравецкага раёна
Катэгорыя:Геаграфія Смаргонскага раёна
Катэгорыя:Геаграфія Ашмянскага раёна