Мікалай Іванавіч Масквін

Мікалай Іванавіч Масквін (18 снежня 1915, с. Троіцкае, Арлоўская губерня — 22 лютага 2001, Смаленск) — савецкі ваенны дзеяч, партызанскі камандзір у гады Вялікай Айчыннай вайны, партыйны і гаспадарчы работнік, краязнавец. Камандзір 1-й партызанскай брыгады асаблівага злучэння «Трынаццаць», удзельнік абароны Віцебска і Смаленскай бітвы. Аўтар успамінаў пра партызанскі рух. Ганаровы грамадзянін горада Быхава (1983).

 Біяграфія 

 Раннія гады 
Нарадзіўся 18 снежня 1915 года ў сяле Троіцкае Навасільскага павета Арлоўскай губерні (цяпер Арлоўская вобласць) у сялянскай сям’і. У 1926 годзе з сям’ёй пераехаў у Алтайскі край, дзе скончыў дзевяць класаў школы і два курсы Барнаульскага сельскагаспадарчага тэхнікума, працаваў аграномам у Баеўскім раённым земаддзеле.

 Ваенная служба 
У 1937 годзе прызваны ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію Баеўскім раённым ваенкаматам Алтайскага краю. Служыў у 75-м кавалерыйскім палку на Далёкім Усходзе, удзельнічаў у баях каля возера Хасан у ліпені—жніўні 1938 года. У 1940 годзе скончыў Горкаўскае ваенна-палітычнае вучылішча імя М. В. Фрунзэ і быў накіраваны палітруком у 444-ы карпусны артылерыйскі полк Беларускай асобнай ваеннай акругі.

 Вялікая Айчынная вайна 
З першых дзён Вялікай Айчыннай вайны — на фронце ў складзе 293-га гарматнага артылерыйскага палка рэзерву Галоўнага камандавання. Удзельнічаў у абарончых баях пад Віцебскам у складзе 153-й стралковай дывізіі.

Падчас баявых дзеянняў полк неаднаразова трапляў у акружэнне, але дзякуючы ўмелай працы Масквіна як палітрука, захоўваў баявы дух і выходзіў з баёў, наносячы праціўніку максімальную шкоду. У ноч на 18 ліпеня 1941 года 12 гармат палка, скрытна перабазаваўшыся, здзейснілі агнявы налёт на аэрадром праціўніка ў раёне Віцебска, нанёсшы яму вялікія страты. На аэрадроме ў гэтую ноч загінула больш за 50 самалётаў, выбухнула бензасховішча і сутачны запас авіябомбаў, на доўгі час была выведзена са строю ўзлётная паласа і сістэма асвятлення лётнага поля.

Пасля чарговага акружэння, пры спробе перайсці лінію фронту, трапіў у палон, але здзейсніў уцёкі. Сабраў у тыле ворага групу байцоў-акружэнцаў і арганізаваў партызанскі атрад. Вясной 1942 года далучыўся да партызанскага атрада «Трынаццаць» пад камандаваннем С. У. Грышына (будучага Героя Савецкага Саюза). Прайшоў шлях ад радавога байца да камандзіра 1-га батальёна, а з чэрвеня 1944 года — камандзіра 1-й партызанскай брыгады асаблівага партызанскага злучэння «Трынаццаць», якое дзейнічала на тэрыторыі Смаленскай і Магілёўскай абласцей.

Пад камандаваннем Масквіна партызаны правялі больш за 200 баявых аперацый, у ходзе якіх:
 знішчылі 3201 нямецкага салдата і афіцэра
 пусцілі пад адкос 65 эшалонаў
 разграмілі 20 варожых гарнізонаў
 знішчылі 36 аўтамашын у адным баі пад вёскай Пучыкі

Асабліва вызначыўся падчас Баўкінскай блакады восенню 1943 года, калі партызанскае злучэнне на працягу двух тыдняў вяло баі ў поўным акружэнні, адчуваючы востры недахоп прадуктаў і боепрыпасаў.

У ліпені 1944 года брыгада Масквіна злучылася з часцямі 5-й арміі 3-га Беларускага фронту. У жніўні 1944 года быў звольнены ў запас па інваліднасці ў званні капітана.

 Пасляваенная дзейнасць 
Пасля вайны застаўся на Смаленшчыне, займаў розныя кіруючыя пасады:
 дырэктар племсаўгаса «Сычоўка» (1944—1948)
 сакратар Шумяцкага райкама КПСС
 першы сакратар Яршыцкага райкама КПСС
 старшыня Ельнінскага райвыканкама
 сакратар Смаленскага абкама КПСС
 старшыня партыйнай камісіі пры Смаленскім абкаме КПСС

У 1956 годзе завочна скончыў Смаленскі дзяржаўны педагагічны інстытут. Быў дэлегатам XXII з’езда КПСС.

 Літаратурная і грамадская дзейнасць 
Аўтар кніг успамінаў:
 «Партызанскімі сцежкамі» (1961, перавыдавалася ў 1967 і 1971 гадах, перакладзена на польскую і чэшскую мовы)
 «Дарогамі баявога братэрства» (1986)

Актыўна ўдзельнічаў у ветэранскім руху, займаўся патрыятычным выхаваннем моладзі. Яго артыкулы публікаваліся ў мясцовых і цэнтральных газетах.

 Узнагароды і званні 

 Дзяржаўныя ўзнагароды 
 Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (1 чэрвеня 1966)
 Ордэн Айчыннай вайны I ступені (6 красавіка 1985)
 Ордэн Айчыннай вайны II ступені
 Ордэн Чырвонай Зоркі (15 студзеня 1943)
 Ордэн «Знак Пашаны» (30 жніўня 1971)
 Медаль «Партызану Айчыннай вайны» I ступені (19 кастрычніка 1944)
 Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
 Юбілейныя медалі
 Ганаровая грамата Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР (18 снежня 1965)

 Званні 
 Ганаровы грамадзянін горада Быхаў (1983)

 Памяць 
Памёр 22 лютага 2001 года ў Смаленске, пахаваны на Брацкіх могілках. На доме, дзе ён жыў, усталявана мемарыяльная дошка. Асабісты архіў захоўваецца ў Дзяржаўным архіве Смаленскай вобласці (фонд Р-1501).

 Крыніцы 

 Спасылкі 
 Масквін Мікалай Іванавіч на сайце «Памяць народа»
 Масквін Мікалай Іванавіч на сайце «Партызаны Беларусі»

Катэгорыя:Нарадзіліся 18 снежня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1915 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Навасільскім павеце
Катэгорыя:Памерлі 22 лютага
Катэгорыя:Памерлі ў 2001 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Смаленску
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Айчыннай вайны I ступені
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Чырвонай Зоркі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «Знак Пашаны»
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «Партызану Айчыннай вайны»
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Быхава
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Мемуарысты СССР
Катэгорыя:Асобы