Фемінізацыя беларускай мовы

Фемінізацыя мовы (фемінізацыя Nomina agentis) і пэўных іншых катэгорый у сучаснай беларускай мове — гэта сукупнасць моўных захадаў, скіраваных на ўстанаўленне роўнасці паміж паламі шляхам стварэння альбо распаўсюджання жаночых форм назоўнікаў, якія ахопліваюць прафесіі, грады і заняткі.

 Лексічныя прыклады 
 «мыслярка» як жаночая форма слова «мысляр»
 «філосафка» — «філосаф»,
 «рэктарка» — «рэктар»,
 «прэзідэнтка» — «прэзідэнт»,
 «святарка» — «святар»,
 «тэарэтыца» — «тэарэтык»,
 «акадэміца/акадэміня» — «акадэмік» і г. д.

 Гісторыя 
Пытанне ўтварэння фемінінатываў закранае і разглядае манаграфія мовазнаўцы Мікалая ПаўленкіПаўленка М. А. Нарысы па беларускаму словаўтварэнню. Жаночыя асабовыя намінацыі ў старабеларускай мове. Менск, 1978.. Найбольш актыўны перыяд фармавання фемінінатываў у беларускай мове ці ў старабеларускай — гэта XVI—XVII стагоддзі. Старабеларуская мова не развівалася ізалявана, але ў повязі з суседнімі мовамі, таму істотны пласт фемінінатываў у мове нашых продкаў і расіян, а таксама ўкраінцаў, напрыклад, падобны: «княгиня», «княжна», «пасербица», «царица» і г. д. Пры гэтым у беларускай мове назіраецца шэраг асаблівасцяў: так, напрыклад, на ўласнабеларускай і польскай моўнай глебе сфармаваліся такія словы як «воеводиная», «братанка», «господарина», «корчмитка», «шинкарка», «папежничка», «выволанка», «старостянка» ды іншыя.

 Актуальнасць фемінізацыі мовы 

 Беларускі класічны правапіс 
У мовазнаўчых колах можна вылучыць дзве плыні адносна гэтага пытання. Першая — тарашкевіца, асабліва ейная сучасная версія «Беларускі класічны правапіс», апрацаваная журналістамі і мовазнаўцамі «Нашай Ніва», ARCHE і іншымі, якія прытрымліваюцца правіл і норм дарэформеннай граматыкі. Гэтая плынь фемінізуе назвы пасад і прафесій. Так, прадстаўнік гэтай плыні — Ян Станкевіч — спыняўся ў сваіх працах на пытанні фемінізацыі назоўнікаў, што абазначаюць пасаду, прафесію ці тып заняткаў. Ён звяртаў увагу на натуральнасць суфіксаў ыц-а, іц-а ў беларускай мове: «караліца», «цэсарыца», «царыца», «нямчыца», «жыдзіца», «пранцузіца»Станкевіч Ян, Збор твораў у двух тамах, Том 2, Аб некаторых словах і хормах нашае мовы, с. 153..

 Афіцыйны беларускі правапіс 
Другая плынь — афіцыйны беларускі правапіс, які не адмаўляе фемінінатывы, але адносіць іх да размоўнага стылю. Так, напрыклад, у «Стылістыцы беларускай мовы» Міхаіла Цікоцкага адзначаецца, што:
«У афіцыйна-дзелавым стылі звычайна ўжываецца толькі форма мужчынскага роду, нават калі ёсць адпаведная форма жаночага роду… Формы жаночага роду з суфіксам -ш, -к, -іц-а, -ыц-а, -ых-а — уласцівасць размоўнага стылю».Цікоцкі М. Я., Стылістыка беларускай мовы, Менск, Вышэйшая школа, 1976, с. 153—154

 Крыніцы 

 Спасылкі 
 Фемінізацыя беларускай мовы «Наша Ніва»
 Ці магчымая феміністычная рэвалюцыя ў мове?

Катэгорыя:Беларуская мова
Катэгорыя:Фемінізм
Катэгорыя:Гендарныя даследаванні