Параскарыда конская

Параскарыда конская (Parascaris equorum (Goeze, 1782), састарэлая назва Ascaris megalocephala (Cloquet, 1824)) — від круглых чарвей сямейства , які паразітуе ў коневых і з’яўляецца ўзбуджальнікам параскарыдозу. Уладальнікі коней у прастамоўі называюць гэтых паразітаў «аскарыдамі». Гельмінт спецыфічны ў адносінах да гаспадара кішачны паразіт, які можа заразіць коней, аслоў і зебраў. Найбольш успрымальнымі да заражэння з’яўляюцца коні да шасцімесячнага ўзросту. Пасля гэтага ўзросту ўзровень заражэння пачынае зніжацца, і паразіт вельмі рэдка сустракаецца ў коней старэй дванаццаці месяцаў. Ён не можа заразіць людзей або іншых жывёл.

 Апісанне 
Паразіт жоўта-белага колеру, даўжыня самкі можа дасягаць 38 см. Распаўсюджаны ва ўсім свеце, з’яўляецца адным з паразітаў коней, якіх цяжэй за ўсё знішчыць, таму патрабуе вялікіх доз больш магутных антыгельмінтных прэпаратаў, чым для іншых паразітаў коней.

 Жыццёвы цыкл 
P. equorum характарызуецца палавым дымарфізмам, самкі значна буйнейшыя за самцоў: яны могуць вырасці да 50 см, а самцы — толькі да 15-28 см. Цыліндрычныя чэрві белага колеру з трыма вельмі вялікімі губамі. Спарванне адбываецца ў тонкім кішачніку непарнакапытных. За суткі самка здольная адкласці больш за 170 000 яец, а за год — 60 000 000 яец. Яйцы маюць тоўстую шматслаёвую абалонку для абароны і здольныя прыліпаць да любой паверхні, да якой яны датыкаюцца пасля выхаду вонкі. Яйцы выдзяляюцца з калам, які затым трапляе да каня падчас паглынання ім заражанай травы, ці калі ён п’е заражаную ваду. Інвазіўным з’яўляецца яйцо з лічынкай 2-й або 3-й стадыі (г. зн. пасля 1-й або 2-й лінькі). На працягу трохмесячнага жыццёвага цыкла з праглынутых яец выходзяць лічынкі, якія мігруюць з тонкага кішачніка ў крывяносныя сасуды, адтуль трапляюць у печань, дзе пераўтвараюцца на наступную лічынкавую стадыю. Адтуль лічынкі мігруюць у лёгкія, дзе выходзяць з крывяносных сасудаў ў альвеолы. На міграцыю праз печань і лёгкія сыходзіць ад 14 да 17 дзён. Дзякуючы кашлю лічынкі трапляюць у ротавую поласць і паўторна праглынаюцца. У кішачніку лічынкі спеюць да палаваспелай стадыі, якая вырабляе яйцы  Чарвякам патрабуецца ад 79 да 110 дзён, каб дасягнуць дарослага стану. P. equorum харчуецца, усмоктваючы вадкае змесціва кішачніка, і часам можа таксама высмоктваць кроў з сценкі кішачніка.

 Клінічныя прыкметы інвазіі 
На стадыі міграцыі ў лёгкіх у коней могуць з’явіцца кашаль і выдзяленні з носа. Падчас міграцыі паразітаў могуць утварацца рубцы на ўнутраных органах, у прыватнасці на лёгкіх і печані. Цяжкія інвазіі дарослымі P. equorum могуць выклікаць колікі, закаркаванне і патэнцыйны разрыў кішачніка. Абсорбцыя корму часта зніжаецца, што прыводзіць да страты вагі, а іншыя клінічныя прыкметы могуць ўключаць ўздуцце жывата, дыярэю, грубую поўсць, запаволенне росту, перытаніт, утварэнне абсцэсаў.

Цяжкія інвазіі P. equorum здольныя стварыць механічнае закаркаванне кішачніка. У некаторых выпадках дэгельмінтызацыя можа фактычна справакаваць закаркаванне кішачніка мёртвымі і паміраючымі паразітамі; па гэтай прычыне ў цяжкіх выпадках можа спатрэбіцца шматразовае лячэнне больш слабымі па сваім дзеянні прэпаратамі.

Дыягназ параскарыдозу можна ўсталяваць шляхам мікраскапічнага даследавання кала, дзе знаходзяць яйцы; яны маюць памер 90-120×60 мкм. Абмежаванне гэтага метаду заключаецца ў тым, што толькі спелыя чарвякі могуць быць выяўленыя праз іх яйкі; няспелыя формы лічынак цяжка выявіць, а аналізы крыві ненадзейныя.

 Лячэнне 
Дарослыя коні, імаверна, развіваюць некаторую ступень устойлівасці да гэтага паразіту, але ён выклікае непакой у больш маладых коней ва ўзросце прыкладна да двух гадоў. P. equorum з’яўляецца адным з нямногіх паразітаў, да якіх у гаспадара развіваецца натуральны імунітэт. Аднак, калі інфекцыя выяўляецца ў дарослага каня, колькасць чарвякоў і яец вельмі нізкая.

Дэгельмінтызацыю можна пачынаць у коней ва ўзросце ад чатырох да васьмі тыдняў і паўтараць прыкладна кожныя 60 дзён. Лячэнне праводзіцца з дапамогай антыгельмінтных прэпаратаў, і рэкамендуецца чаргаваць розныя класы такіх прэпаратаў. Эфектыўныя метады лячэння ўключаюць макрацыклічныя лактоны, асобна івермекцін або моксідэкцін, якія могуць забіваць раннія стадыі лічынак да таго, як яны мігруюць у печань і лёгкія. Іншы клас эфектыўных лекаў бензімідазолы, такія як фенбендазол і оксфендазол. Пірантэлу памаат таксама выкарыстоўваецца, а яго блізкі варыянт, пірантэлу тартрат, можна скормліваць як сутачную дозу, якая эфектыўна знішчае лічынкі. Да распрацоўкі гэтых прэпаратаў у 1950-х і 1960-х гадах выкарыстоўвалася лячэнне піперазінам, дыхлафосам iтрыхларфонам. Таксама выкарыстоўваюцца піперазін (для дарослых стадый паразіта, а для лічынак, якія развіваюцца ў маладых коней, трэба паўтараць дозу з 10-дзённым інтэрвалам), фебантэл, марантэл.

 Прафілактыка 
Даказана, што ўтрыманне пашаў і стайняў чыстымі ад гною эфектыўна ў зніжэнні заражэння коней паразітамі. Чаргаванне пашы, у прыватнасці за кошт увядзення ў севазварот жывёл іншых відаў, таксама можа паменшыць заражэнне паразітамі.

 Крыніцы 

Катэгорыя:Паразіты коней
Катэгорыя:Аскарыды