Казіміра Буйвід

Казіміра Буйвід, часам Казіміра Буйвідова (; ,  — 8 кастрычніка 1932, Кракаў, Польшча) ― польская публіцыстка, грамадская дзяячка, феміністка і атэістка.

 Біяграфія 
Была дачкой Людвікі Шчэснеўскай і Казіміра Клімантовіча з дробнай літоўскай шляхты. Рана згубіла маці і пераехала жыць да цёткі Караліны Петранелі Клімантовіч, удзельніцы Студзеньскага паўстання. Скончыла пансіянат для дзяўчат у Варшаве, здала іспыт і стала хатняй настаўніцай. Таксама яна скончыла курсы кравецтва і вывучала біялагічныя навукі ў Лятучым універсітэцеKatarzyna Dormus, «Kazimiera Bujwidowa 1867—1932. Życie i działalność społeczno-oświatowa» wyd. Kraków 2002..

У 1886 годзе яна выйшла замуж за Ода Буйвіда і адначасова стала лабаранткай у майстэрні свайго мужа. У 1893 годзе сям’я пераехала ў Кракаў, дзе Ода пачаў працаваць у Ягелонскім універсітэце, і Казіміра спачатку ўзяла на сябе адміністрацыйную працу, а з 1918 года — кіраванне Zakład Produkcji Surowic i Szczepionek (Zakład Produkcji Surowic i Szczepionek), заснаваным ейным мужам. Падчас Першай сусветнай вайны разам з мужам і старэйшай дачкой, лекаркай, кіравала шпіталем для параненых салдат польскіх легіёнаўAnna Kiesell, Kazimiera Bujwidowa. Człowiekiem się czuję, więc ludzkich praw żądam! [w:] Ewa Furgał (red.), Krakowski Szlak Kobiet. Przewodniczka po Krakowie emancypantek, Fundacja Przestrzeń Kobiet, Kraków 2009, wydanie I, ISBN 978-83-928639-0-8.

Казіміра Буйвід памерла ў 1932 годзе. Радавая магіла Буйвідаў знаходзіцца на Ракавіцкіх могілках у КракавеJolanta Pawnik, Jak Kazimiera Bujwidowa sprawdzała, czy Rydygierowi wyrosły włosy na ręce, kiedy trzy pierwsze kobiety zaczęły studia na UJ, NASZ MANIFEST, 24.07.2021, https://zycie.hellozdrowie.pl/hello-pionierki-jak-kazimiera-bujwidowa-sprawdzala-czy-rydygierowi-wyrosly-wlosy-na-rece-kiedy-trzy-pierwsze-kobiety-zaczely-studia-na-uj/.

 Грамадская дзейнасць 
З 1893 г. працавала ў Таварыстве народных школ, была суарганізатаркай і прэзідэнткай Кракаўскай жаночай чытальні, заснавала бясплатныя хаты-чытальні для моладзі. У 1890-я гады яна афіцыйна выйшла з Рымска-каталіцкай царквы і заявіла пра свой неканфесійны, атэісцкі статус, што прывяло да сацыяльнага астракізму ў адносінах да Буйвідаў у кансерватыўным кракаўскім асяроддзіJan Hulewicz: Bujwidowa Kazimiera. W: Polski Słownik Biograficzny. T. 3: Brożek Jan — Chwalczewski Franciszek. Kraków: Polska Akademia Umiejętności — Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa, 1937, s. 111—112.. Разам з мужам не хавалі сваіх сімпатый да ідэй сацыялізмуEwa Stanicka, Kobiety, które zmieniły świat — Kazimiera Bujwidowa, You Know, 23.03.2020, https://yourkaya.pl/you-know/a/kobiety-ktore-zmienily-swiat-kazimiera-bujwidowa.

У 1896—1906 гадах яна ўзначальвала Таварыства гімназійнай жаночай школы, заснавала першыя ў Польшчы гімназіі для дзяўчынак з праграмай і выпускным іспытам, эквівалентным у мужчынскіх гімназіях. Яна ініцыявала кампаніі па напісанні індывідуальных і калектыўных жаночых заяў на права на вучобу — гэта прывяло да прыёму першых студэнтак на навучанне ў 1896 годзе.

У 1904 годзе яна падала петыцыю ў Нацыянальны сойм, а ў 1910 годзе ў Дзяржаўны савет у Вене аб роўнасці жанчын ва ўніверсітэтах. У 1908 годзе яна ўдзельнічала ў перадвыбарчай кампаніі Марыі Дулембы — першай жанчыны, якая балатавалася ў Нацыянальны парламент.

У 1910 годзе ў якасці дэлегаткі ад Галіцыі ўдзельнічала ў з’ездзе па жаночых справах у Парыжы. У 1912 годзе была дэлегаткай Першага Аўстрыйскага кангрэса па пытаннях выбарчага права жанчын.

Падчас Першай сусветнай вайны яна адмовілася ад актыўнай грамадскай дзейнасці, у тым ліку з-за хранічнага захворвання.

У 1919 г. яна апублікавала Праграмную дэкларацыю жанчын напярэдадні выбараў у заканадаўчы соймJanusz Drzewucki, Kazimiera Bujwidowa, feministka i społeczniczka, Polona/Blog, 2020.10.15, http://blog.polona.pl/2020/10/kazimiera-bujwidowa-feministka-i-spoleczniczka/.

 Публіцыстычная дзейнасць 
У 1902—1907 гадах супрацоўнічала з перыядычным выданнем «Nowa Reforma», а ў 1907—1911 гадах з выданнем «Ster» і друкавалася ў Nowym Słowie.

Была аўтаркай шматлікіх фемінісцкіх брашур, прысвечаных жаночаму выбарчаму права, роўнасці палоў, правоў студэнтак і настаўніц.

 Публікацыі 
 Prawa nauczycielek 1903,
 Domy ludowe 1903,
 Reformę wychowania i ochronę dziecka 1905,
 Czy kobieta powinna mieć takie same prawa co mężczyzna 1909,
 U źródeł kwestii kobiecej 1910,
 O postępowym i niepostępowym ruchu kobiecym w Galicji 1913Janusz Drzewucki, Kazimiera Bujwidowa, feministka i społeczniczka, Polona/Blog, 2020.10.15, http://blog.polona.pl/2020/10/kazimiera-bujwidowa-feministka-i-spoleczniczka/.

 Крыніцы 

 Спасылкі 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:публіцысты Польшчы
Катэгорыя:Постаці фемінізму Польшчы
Катэгорыя:грамадскія дзеячы Польшчы