Тэорыя падштурхоўвання

Тэорыя падштурхоўвання або тэорыя штуршкоў () — канцэпцыя ў паводзінскай эканоміцы, паліталогіі і псіхалогіі, якая апісвае, як можна ўплываць на паводзіны людзей і прыманне рашэнняў без прымусу або забарон. Асноўная ідэя тэорыі — ствараць умовы, у якіх людзі самі выбіраюць "правільныя" або пажаданыя варыянты паводзін, але не абмяжоўваюцца ў альтэрнатывах.

 Паходжанне і аўтары 
Аўтарамі канцэпцыі з’яўляюцца амерыканскія вучоныя Рычард Тэйлер і Кас Санстайн, якія прадставілі яе ў кнізе Nudge: Improving Decisions About Health, Wealth, and Happiness (2008). Рычард Тэйлер атрымаў Нобелеўскую прэмію па эканоміцы ў 2017 годзе за сваю працу ў галіне паводзінскай эканомікі.

 Сутнасць канцэпцыі 
Пад "падштурхоўваннем" разумеецца любы аспект структуры выбару, які прадказальна ўплывае на паводзіны людзей, не забараняючы ніякіх варыянтаў і не змяняючы істотна іх эканамічных стымулаў. Людзі павінны мець магчымасць лёгка адмовіцца ад прапанаванага варыянту.

 Прыклады падштурхоўванняў 
 Размяшчэнне здаровай ежы на ўзроўні вачэй у кавярні для павышэння попыту на яе.
 Аўтаматычная рэгістрацыя работнікаў у пенсійныя праграмы з магчымасцю адмовы.
 Тэкставыя паведамленні з напамінамі пра візіт да лекара.
 Выкарыстанне сацыяльных норм ("90% людзей ужо зрабілі гэта") для павелічэння ўдзелу ў грамадскіх ініцыятывах.

 Крытыка 
 Крытыкі сцвярджаюць, што падштурхоўванне можа стаць формай маніпуляцыі.
 Ставіцца пад пытанне этычнасць уплыву на выбар без поўнай інфармаванасці чалавека.
 Эфектыўнасць падштурхоўванняў можа быць абмежаванай у доўгатэрміновай перспектыве.

 Звязаныя паняцці 
 Паводзінская эканоміка
 Кагнітыўныя скажэнні
 Псіхалогія прыняцця рашэнняў
 Рацыянальны выбар

 Літаратура 
 Thaler, Richard H.; Sunstein, Cass R. (2008). Nudge: Improving Decisions About Health, Wealth, and Happiness. Yale University Press. ISBN 978-0-300-12223-7.
 Нобелеўская прэмія Рычарду Талеру
 What is Nudge Theory?
 What is Nudge Theory?
 Nudge theory
 10 Examples of Nudge Theory

Катэгорыя:Псіхалогія
Катэгорыя:Паліталогія
Катэгорыя:Эканоміка