Гета ў Клічаве

Гета ў Клічаве (лета — 14 кастрычніка 1941) — яўрэйскае гета, месца прымусовага перасялення яўрэяў пасёлка Клічаў Магілёўскай вобласці і бліжэйшых населеных пунктаў падчас Халакосту.

 Гісторыя 
У 1939 годзе ў пасёлку Клічаў жылі 433 яўрэі. Перад вайной габрэі жылі кампактна на сучаснай Камсамольскай вуліцы, якую называлі Залатой, і на іншых вуліцах: сучаснай Набярэжнай, Пралетарскай, Якава Зайца, Максіма ГоркагаЛитин А., Шендерович И. . Клічаў быў захоплены нямецкімі войскамі 5 ліпеня 1941 года і знаходзіўся пад акупацыяй амаль 3 гады — да 28 чэрвеня 1944 года.

Неўзабаве пасля захопу пасёлка немцы, рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, арганізавалі ў мястэчку гета. У ім апынуліся каля 600 чалавек — як клічаўскіх габрэяў (больш за 300Литин А., Шендерович И. ), так і яўрэяў з іншых населеных пунктаў. З абавязковым пад страхам смерці нашэннем нашыўкі ў выглядзе жоўтай шасціканцовай зоркі габрэі былі абавязаныя штодня адзначацца ў камендатуры.

У ліпені 1941 года 450 яўрэяў былі забітыя ў неўстаноўленым месцыНациональный архив Республики Беларусь (НАРБ), — фонд 845, опись 1, дело 153, лист 28;. Да кастрычніка амаль палова пакінутых вязняў памерлі ад голаду і хвароб. 14 кастрычніка вёску Паплавы (за 4 кіламетры ад Клічава) акружылі немцы і падраздзяленні латышскіх, украінскіх і мясцовых калабарантаў. Усіх жыхароў сабралі на калгасным двары каля будынка праўлення. Затым немцы з сабакамі паставілі ўсіх мужчын тварам да сцяны ля грамадскай лазні каля клуба, а жанчын, старых і дзяцей — спіной да мужчын. З Клічава пачалі прыязджаць крытыя машыны, забітыя габрэямі. На ўскраіне вёскі ў Паплаўскім лесе былі ямы, з якіх бралі гліну для вытворчасці цэглы, і тых габрэяў, якіх прывезлі першымі, прымусілі паглыбляць гэтыя ямы.

Грузавікі прывозілі асуджаных людзей некалькі гадзін. З машын даносіліся крыкі і плач. Габрэяў выгружалі каля ям, збівалі прыкладамі, труцілі сабакамі, секлі рыдлёўкамі, заганялі ў ямы і расстрэльвалі. Многіх закапалі жывымі, а потым кідалі ў ямы з яшчэ жывымі людзьмі гранаты. Целамі забітых габрэяў — больш за 300 (500) чалавек — былі запоўненыя шэсць ям.

Падчас расстрэлу ў Паплавах выжыць удалося адзінкам. З брацкай магілы выбраліся цырульнік Брэслаў, сястра яго жонкі і яшчэ адзін чалавек. Каваль Мойша схаваўся ў разоры і выратаваўся ад расстрэлу. Адна параненая 28-гадовая габрэйка ўначы выбралася з ямы, хавалася ў вёсцы, але праз год яе ўсё роўна выдалі і расстралялі.

 Памяць 
У 1965 годзе на месцы расстрэлу габрэяў Клічава каля вёскі паплавы ва ўрочышчы Лясное быў усталяваны помнік на сродкі, сабраныя сваякамі забітых.

 Крыніцы 

 Літаратура 




Клічаў
Катэгорыя:Гісторыя Клічаўскага раёна
Катэгорыя:Клічаў