Ethnologue

Ethnologue: Languages of the World — штогадовае даведачнае выданне ў друкаванай і анлайн фарматах, якое змяшчае статыстыку і іншую інфармацыю аб жывых мовах свету. Гэта самы поўны ў свеце каталог моў. Упершыню ён быў выдадзены ў 1951 годзе. Цяпер часопіс выдае SIL International, амерыканская евангельская хрысціянская некамерцыйная арганізацыя.

 Агляд і змест 
Ethnologue заснаваны SIL International (раней вядомы як Летні інстытут лінгвістыкі), хрысціянскай лінгвістычнай арганізацыяй з міжнародным офісам у Даласе, Тэхас. Арганізацыя вывучае шматлікія мовы меншасцяў, каб садзейнічаць іх развіццю і працаваць з носьбітамі для перакладу частак Бібліі. Нягледзячы на хрысціянскую арыентацыю выдаўца, Ethnologue не мае ідэалагічнай і тэалагічнай заангажаванасці. 

Часопіс прадстаўляе альтэрнатыўныя назвы і аўтанімы, колькасць носьбітаў L1 і L2, прэстыж мовы, вобласці выкарыстання, узровень пісьменнасці, месцазнаходжанне, дыялекты, класіфікацыю мовы, моўную прыналежнасць, тыпалогію, моўныя карты, карты краін, публікацыю і выкарыстанне ў СМІ, даступнасць Бібліі на кожнай апісанай мове і дыялекце, рэлігійную прыналежнасць носьбітаў, беглае апісанне намаганняў па адраджэнні, зразумеласць і лексічнае падабенства з іншымі дыялектамі і мовамі, напісанне сцэнарыяў, ацэнка жыццяздольнасці мовы з выкарыстаннем пашыранай градуяванай шкалы разбурэння паміж пакаленнямі (EGIDS), а таксама бібліяграфічныя рэсурсы. Паўната інфармацыі адрозніваецца ў залежнасці ад мовы. Напрыклад, па стане на 2008 год інфармацыя аб парадку слоў прысутнічала ў 15% запісаў, а рэлігійная прыналежнасць згадвалася ў 38% моў. Па словах Лайла Кэмпбэла, моўныя карты Ethnologue вельмі каштоўныя, і большасць карт высокай якасці і зручныя для карыстання.

Ethnologue збірае інфармацыю ад тысяч палявых лінгвістаў SIL, апытанняў, праведзеных лінгвістамі і спецыялістамі па ліквідацыі пісьменнасці, назіранняў за перакладчыкамі Бібліі і дакладаў, атрыманых ад краўдсорсінгаў. Палявыя лінгвісты SIL выкарыстоўваюць анлайн-сістэму сумеснага даследавання, каб праглядаць бягучыя даныя, абнаўляць іх або патрабаваць іх выдалення. SIL мае каманду рэдактараў па геаграфічных рэгіёнах, якія рыхтуюць справаздачы для галоўнага рэдактара Ethnologue. Гэтыя справаздачы аб’ядноўваюць меркаванні экспертаў у галіне SIL і водгукі  іншых лінгвістаў. Рэдактарам даводзіцца знаходзіць кампрамісы, калі меркаванні разыходзяцца. Большасць лінгвістаў SIL прайшлі тры-чатыры семестра лінгвістычных курсаў, і палова з іх мае ступень магістра. Іх навучаюць 300 дактароў.

Вызначэнне таго, якія характарыстыкі вызначаюць асобную мову, залежыць ад сацыялінгвістычнай ацэнкі розных навукоўцаў; як гаворыцца ў прадмове да Ethnologue, «не ўсе навукоўцы падзяляюць адзін і той жа набор крытэрыяў таго, што ўяўляе сабой «мову» і якія асаблівасці вызначаюць «дыялект». Крытэрыямі, якімі карыстаецца Ethnologue, з’яўляюцца ўзаемная зразумеласць і наяўнасць або адсутнасць агульнай літаратурнай або этнамоўнай ідэнтычнасці. Колькасць ідэнтыфікаваных моў няўхільна расце з 5445 у 10-м выданні (у 1984 г.) да 6909 у 16-м (у 2009 г.), часткова з-за таго, што ўрады прызначылі мовы ўзаемазразумелымі разнавіднасцямі, а часткова з-за стварэння новай Бібліі SIL камандай перакладаў. Матэрыялы часопіса паслужылі асновай для стварэння новага міжнароднага стандарту ISO 639-3. З 2007 года Ethnologue абапіраецца толькі на гэты стандарт, якім кіруе SIL International, каб вызначыць, што пазначана як мова.

У дадатак да выбару асноўнай назвы для мовы, Ethnologue дае спісы іншых назваў для мовы і любых дыялектаў, якія выкарыстоўваюцца яе носьбітамі, урадам, замежнікамі і суседзямі. Таксама ўключаны любыя назвы, якія часта згадваліся гістарычна, незалежна ад таго, ці лічыцца яны афіцыйнымі, паліткарэктнымі або абразлівымі; гэта дазваляе правесці больш поўнае гістарычнае даследаванне. Гэтыя спісы назваў не абавязкова з’яўляюцца поўнымі.

 Крыніцы 

Катэгорыя:Часопісы паводле алфавіта