Віленскае пытанне

«Віленскае пытанне», таксама «Віленская праблема» — тэрмін, які выкарыстоўваецца ў гістарыяграфіі для абазначэння комплексу супярэчнасцей у міжнародных адносінах, якія звязаны з праблемай дзяржаўнай прыналежнасці Віленскага краю.

Гістарычна пад вобласцю прынята разумець тэрыторыю былой Віленскай губерні, а таксама частку Віцебскай і Гродзенскай губерняў Расійскай імперыі, згрупаваную вакол горада Вільні як культурнага і палітыка-адміністрацыйнага цэнтра дадзенага рэгіёну.

Нягледзячы на тое, што храналагічныя рамкі Віленскай праблемы звычайна пазначаюць ад 1917 да 1939 г. (у некаторых крыніцах — да 1945 г.), уласна спрэчка аб прыналежнасці Вільні пачалася нашмат раней, яшчэ ў другой палове XIX — пачатку ХХ ст. Першая сусветная вайна паслужыла каталізатарам разгортвання гэтага міжнароднага канфлікту.

На край мелі прэтэнзіі тры сілы, якія эксплуатавалі ў сваёй барацьбе спадчыну Вялікага Княства Літоўскага:
 Літва: адзначала, што тэрыторыя Віленшчыны адносіцца да гістарычнай Літвы, а літоўскае насельніцтва вобласці было беларусізавана і паланізавана (гл. Этнаграфічная Літва).
 Польшча: апелявала да Люблінскай уніі, у рамках якой дзяржава была аб’яднана з Польшчай у федэрацыю — Рэч Паспалітую, а таксама да мовы (найбольш распаўсюджанай у краі была польская) і рэлігіі (каталіцызм).
 Беларусь: Вялікае Княства Літоўскае інтэрпрэтавалася ў традыцыі беларускага нацыянальнага руху як палітычная і культурная спадчына старабеларускай народнасці. Акрамя таго, беларусы паводле сваёй колькасці пераважалі ўсіх астатніх і складалі ў самой Віленскай губерні больш за палову насельніцтва.

У ходзе падзей грамадзянскай вайны ў Расіі (у прыватнасці, польска-літоўскай і польска-савецкай войнаў) Віленшчына апынулася за палякамі. У 1939 годзе край заняла РСЧА, а неўзабаве савецкія ўлады перадалі рэгіён Літве.

 Гл. таксама 
 Беларуска-польска-літоўскае памежжа
 Дыскусія вакол спадчыны Вялікага Княства Літоўскага

 Літаратура 
 Полякова Н. В. Первая мировая война и виленский вопрос: этнополитический контекст // Политическая экспертиза: ПОЛИТЭКС. 2014. Том 20. № 2.
Катэгорыя:Польска-літоўскія адносіны
Катэгорыя:Беларуска-польскія адносіны
Катэгорыя:Беларуска-літоўскія адносіны
Катэгорыя:Міжваенны перыяд
Катэгорыя:Гісторыя Вільні
Катэгорыя:Віленшчына
Катэгорыя:Дыскусія вакол спадчыны Вялікага Княства Літоўскага