Бой за Тынзауатэн

Бой за Тынзауатэн — баявыя дзеянні на поўначы Малі ў раёне мяжы з Алжырам, якія прайшлі ў ліпені 2024 года. Падчас баёў калона малійскіх урадавых войск і расійскія байцы ПВК «Вагнер» трапілі ў засаду, уладкаваную туарэгскімі сепаратыстамі і джыхадысцкай групоўкай «Джамаат Нусрат аль-Іслам валь-Муслімін» (філіял Аль-Каіды ў Малі). У выніку былі забітыя дзясяткі байцоў праўрадавых сіл. Фарміраванні вагнераўцаў не неслі страт такога маштабу за рамкамі вайны з Украінай з 2018 года, калі трапілі пад удар амерыканскай авіяцыі пад Хашамам у Сірыі. 

Неўзабаве Малі і Нігер разарвалі свае дыпламатычныя адносіны з Украінай, абвінаваціўшы яе ў падтрымцы паўстанцаў і датычнасці да бою за Тынзауатэн.

 Перадгісторыя 
У 2012 годзе ў Малі адбыўся ваенны пераварот, а на поўначы краіны пачынаецца паўстанне туарэгаў з мэтай стварэння незалежнай дзяржавы Азавад. У ваенных дзеяннях супраць урадавых сіл узялі ўдзел і ісламісцкія групоўкі, звязаныя з Аль-Каідай і ІД. Улады звяртаюцца па ваенную дапамогу да Францыі —  былой каланіяльнай метраполіі, і тая адпраўляе ў краіну свае войскі. Французская армія прымала ўдзел у баявых дзеяннях супраць ісламістаў з 2013 года. Адначасна ў Малі пачала дзейнічаць міратворчая місія ААН.

У 2020 годзе адбываецца яшчэ адзін ваенны пераварот, у выніку якога да ўлады прыходзіць палкоўнік Асімі Гаіта. Новы рэжым разарваў адносіны з Францыяй, і французскія войскі былі выведзеныя з краіны. «Гарачую кропку» пакідаюць і сілы ААН. Малійская хунта робіць стаўку на збліжэнне з Расіяй. У 2021 годзе ў Малі з’яўляюцца байцы ПВК «Вагнер». Наёмнікі неўзабаве становяцца адзінай замежнай сілай, якая аказвае дапамогу малійскім урадавым войскам.

Адной са сваіх галоўных задач малійская хунта паставіла адваяванне кантролю над усёй тэрыторыяй краіны ў сепаратыстаў. Урадавыя сілы засяродзіліся на паўночнай правінцыі Кідаль, якую армія ўзяла пад кантроль у 2023 годзе.

 Ход падзей 
28 ліпеня 2024 года паўстанцкі рух туарэгаў «Пастаянныя стратэгічныя рамкі для міру, бяспекі і развіцця» паведаміў, што ў ходзе баёў 25—26 ліпеня ў раёне горада Тынзауатэн яны разграмілі ўсю калону малійскай арміі і расійскіх наймітаў, забіўшы і параніўшы дзясяткі салдат праціўніка. Баевікі таксама паведамілі аб знішчэнні і захопе бранятэхнікі, грузавікоў і аўтацыстэрн варожых сіл, а таксама аб пашкоджанні верталёта вагнераўцаў Мі-24П, які затым разбіўся ў раёне горада Кідаль. Верталёт павінен быў прыкрываць калону з паветра.

Пры гэтым, згодна з папярэднімі заявамі ўладаў Малі, сумесная аперацыя малійскіх сіл і вагнераўцаў да гэтага ішла паспяхова. За тыдзень да паражэння яны захапілі вёску Ін-Афарак на мяжы з Алжырам. Затым калона малійскіх вайскоўцаў і расіян пачала прасоўвацца да горада Тынзауатэн, які знаходзіўся на тэрыторыі Алжыра, маючы намер захапіць гэты населены пункт. За два кіламетры ад малійска-алжырскай мяжы калона трапіла пад пясчаную буру і была вымушаная спыніць рух. Гэтым скарысталіся паўстанцы-туарэгі, якія зладзілі засаду на шляху руху калоны. У выніку калона была знішчана.

Былі апублікаваныя фатаграфіі і відэа з поля бою, на якіх было відаць мноства трупаў, спаленую тэхніку і палонных. У прыватнасці, на адным з відэа дэманстравалася мноства забітых светласкурых людзей у пустыні.

Таксама баевікі апублікавалі відэа допыту захопленага ў палон малійскага вайскоўца. На пытанне паўстанца аб тым, навошта вайскоўцы забіваюць мірных жыхароў, палонны адказаў, што такія забойствы здзяйсняюць толькі вагнераўцы. Паводле яго слоў у баях за Тынзауатэн прымала ўдзел толькі каля тузіна малійцаў, астатнія з’яўляліся членамі ПВК «Вагнер». Пры гэтым паводле інфармацыі паўстанцаў, у шэрагах наймітаў, акрамя расіян, былі прадстаўнікі іншых краін. Таксама з іх слоў, з 25 ліпеня ПВК «Вагнер» абстрэльваў грамадзянскія паселішчы на мяжы з Алжырам.

29 ліпеня факт цяжкіх баёў вагнераўцаў пацвердзіў блізкі да ПВК тэлеграм-канал «Разгрузка Вагнера». Паводле заявы гэтага канала, баі ішлі з 22 па 27 ліпеня і ў іх прынялі ўдзел вайскоўцы Малі і 13-ы штурмавы атрад ПВК «Вагнер» пад камандаваннем Сяргея Шаўчэнкі. Ім супрацьстаялі байцы Каардынацыйнага руху Азавада і Аль-Каіды ў краінах ісламскага Магрыба. Баі пачаліся пасля захопу ўрадавымі сіламі Малі населенага пункта Ін-Афарак. Вагнераўцы сцвярджалі, што ў першы дзень баёў ім удалося знішчыць вялікія сілы паўстанцаў, аднак затым пачалася пясчаная бура, якая дазволіла паўстанцам перагрупавацца і падвесці падмацаванні, павялічыўшы свае сілы да 1000 чалавек, што вымусіла ПВК накіраваць падмацаванне сваім байцам. Аднак на працягу наступных двух дзён радыкалы павялічылі колькасць масіраваных нападаў, скарыстаўшыся цяжкім узбраеннем, БПЛА і шахід-мабілямі, што пацягнула страты з боку калоны. Апошняй радыёграмай ад групы стала паведамленне: «Засталіся ўтрох, працягваем весці бой».

 Страты 
Па даных ДШРГ «Русіч», у баі загінула больш за 80 байцоў, больш за 15 чалавек трапіла ў палон. Іншыя расійскія z-каналы паведамлялі пра гібель ад 20 да 50 вагнераўцаў. Былы супрацоўнік місіі ААН у горадзе Кідаль паведаміў Agence France-Presse аб гібелі не менш за 15 вагнераўцаў. Па даных крыніцы Рускай службы Бі-бі-сі, загінула не менш за 82 наймітаў.

Вагнераўцам і малійскім урадавым войскам былі нанесеныя наступныя страты ў тэхніцы: верталёт Мі-24 (пашкоджаны), верталёт Мі-8 (пашкоджаны, загінуў камандзір верталёта Аляксей Крайноў), не менш за 6—7 знішчаных і захопленых машын.

У ліку загінуўшых Сяргей Шаўчэнка, камандзір групы, і Мікіта Фядзянін, аўтар звязанага з ПВК «Вагнер» тэлеграм-канала Grey Zone.

Міністэрства абароны Малі пацвердзіла факт бою, заявіўшы, што страты яе сіл склалі два чалавекі забітымі і 10 параненымі, тады як страты паўстанцаў налічвалі не менш за 20 чалавек забітымі.

 Магчымая роля Украіны 
У СМІ з’яўлялася інфармацыя пра магчымую ролю Украіны ў разгроме атрада ПВК у Малі. Так, прадстаўнік ГУР МА Украіны Андрэй Юсаў заявіў: «Паўстанцы атрымалі неабходную інфармацыю і не толькі інфармацыю, якая дазволіла правесці паспяховую ваенную аперацыю супраць расійскіх ваенных злачынцаў. Пра дэталі мы безумоўна не будзем казаць, працяг будзе». 29 ліпеня ўкраінскае выданне Kyiv Post апублікавала фатаграфію, на якой туарэгскія паўстанцы паказаны са сцягам Украіны. Таксама ў сацыяльнай сетцы X з’яўлялася інфармацыя, што паўстанцы нібыта прапаноўвалі перадаць палонных вагнераўцаў Украіне.

Аднак у журналістаў не было незалежнага пацвярджэння звестак аб магчымым удзеле Украіны ў гэтых падзеях.

На гэтым фоне 5 жніўня ўлады Малі заявілі пра разрыў дыпадносін з Украінай. Улады Малі абвінавацілі дзяржаву ў парушэнні суверэнітэту, зневажанні нормаў міжнароднага права і  падтрымцы міжнароднага тэрарызму. 6 жніўня аналагічны крок здзейсніў Нігер. Улады Сенегала выступілі з асуджэннем дзеянняў Украіны.

 Гл. таксама 
 Дзейнасць ПВК «Вагнер» у Афрыцы

 Крыніцы 

Катэгорыя:Ліпень 2024 года
Катэгорыя:ПВК «Вагнер»
Катэгорыя:Гісторыя Малі
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі