Марк Майсеевіч Гітліц

Марк Майсеевіч Гітліц (2 верасня 1895, Міхалішкі — 8 жніўня 1945, Ленінград) — савецкі філолаг, лінгвіст, паэт, спецыяліст па гісторыі мовы ідыш, адзін з самых вядомых у СССР лінгвістаў мовы ідыш.

Асноўныя навуковыя інтарэсы ляжалі ў галіне вывучэння гісторыі і паходжання мовы ідыш, а таксама праблем агульнага мовазнаўства. Адным з кірункаў даследаванняў было вывучэнне славянскага кампанента ў мове ідыш.

Свабодна валодаў сям’ю мовамі, у тым ліку: ідыш, рускай, літоўскай, польскай, нямецкай, французскай, а таксама старажытнаяўрэйскай і арамейскай.

 Біяграфія 
Нарадзіўся 2 верасня 1895 года ў вёсцы Міхалішкі, у сям’і лесніка, пятым дзіцем (тры сястры і два браты). Дзяцей вучылі рамяству, яны рана пачыналі працоўнае жыццё.

Гітліц з дзяцінства выяўляў цікавасць да навук, меў вялікую цягу да ведаў. У трынаццаць гадоў быў аддадзены ў вучні да шаўца, адначасова здаў экстэрнам экзамены за курс гімназіі.

Да 1926 года працаваў настаўнікам у дзіцячым доме для дзяцей сірот, у народных дамах Вільні і Каўнаса. У гэтыя гады (да 1926 г.) быў апублікаваны зборнік яго вершаў на мове ідыш.

Вясной 1926 года Гітліц з сям’ёй прыязджае ў СССР, пасяляецца ў Ленінградзе. Паступае ў Ленінградскі педагагічны інстытут імя Герцэна, працуе загадчыкам яўрэйскага аддзялення Рабфака Ленінградскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Чытае лекцыі па гісторыі яўрэйскай літаратуры.

У 1932 годзе паступіў у аспірантуру Інстытута мовы і мыслення АН СССР. У 1935 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. Тэма дысертацыі: «Праблема славянскага пласта ў мове ідыш».

Пасля абароны дысертацыі быў залічаны старшым навуковым супрацоўнікам Кабінета семіта-хаміцкіх моў, затым Кабінета рамана-германскіх моў, удзельнічаў у працы Кабінета балтыйскіх моў.

Першыя паўтара года Вялікай Айчыннай вайны знаходзіўся ў абложаным Ленінградзе.

Падчас вайны Гітліц піша доктарскую дысертацыю на тэму «Гісторыя яўрэйскай мовы (ідыш)». Праца была цалкам скончаная ў Казахстане, у г. Алматы, дзе ён знаходзіўся ў эвакуацыі з канца 1942 па май 1945Краеведческие записки. Вып. 13. / Иркут. обл. краев. музей. – Иркутск, Изд-во Института географии им. В.Б. Сочавы СО РАН, 2006. Краеведческие записки 2006 г. — Иркутский Краеведческий Музей.

 Сям’я 
У 1920-я Гітліц ажаніўся. Жонка — Фані Гітліц (Фрадэль Альперт; 1892, Каўнас — 1950, Ленінград) выпускніца гісторыка-філалагічнага факультэта Варшаўскіх вышэйшых жаночых курсаў (1914), мал. навуковы супрацоўнік слоўнікавага аддзела Інстытута мовы і мыслення АН СССР (1935—1941), з інтэлігентнай сям’і; сярод шматлікіх сваякоў — рабіны, навукоўцы, пісьменнікі, палітычныя дзеячы (егіптолаг Ісаак Рыгоравіч Ліўшыц, перакладчык французскай класічнай літаратуры Дэбора (Дора) Рыгораўна Ліўшыц, стваральнік камсамола, першы сакратар ЦК РКСМ і арганізатар Камуністычнага Інтэрнацыяналу моладзі Лазар Шацкін).

У 1922 годзе ў іх нарадзілася дачка (Ганна Гітліц (1922, Каўнас — 1991, Ленінград) — кандыдат філалагічных навук, дацэнт, перакладчык, крытык, член Саюза пісьменнікаў СССР.

Праўнучка — магістр усходазнаўства і афрыканістыкі, дацэнт Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта (2011—2019), аўтар шэрагу артыкулаў па гісторыі Старажытнага Усходу, іспанскай лексікалогіі, падручнікаў і вучэбна-метадычных дапаможнікаў па іспанскай мове для студэнтаў і магістрантаў (больш за 50 публікацый) Лізавета Вячаславаўна Куцубіна (нар. 1980, Ленінград).

 Спіс вядомых прац 
 Опубликованный сборник стихов (на  яз. идиш). Издан до 1926 г.
 Прозаиш-гезелшафтлехе шпрах (Прозаический деловой язык). Учебник под ред. А.Зарецкого.[1] Учебное пособие для еврейской средней и высшей школы. 1932.
 Синтаксический  задачник для школ высшего типа.
 Проблемы омонимов // Академия наук СССР академику Н. Я. Марру. XLV. Ред. И. И. Мещанинов. М.- Л., 1935. С. 199-205.
 Проблема славянского слоя в языке идиш (Тезисы диссертации на степень кандидата наук). Июнь, 1935 г. Л.,1935
 Slavizmen in yidis fun 16-18 yorhundert lojt sriftlexe kveln // Lingvistise zamlung. Minsk, 1936. №3. S.73-97.
 О путях проникновения семитских элементов в еврейский язык (идиш) // Памяти академика Н. Я. Марра (1864-1934). Отв. ред. И. И. Мещанинов. М.- Л., 1938. IV, с. 77-92.(Отдельный оттиск из сб. «Памяти академика Н.Я.Марра» М.-Л.,1939.)
 Основные вопросы языка в освещении Н. Я. Марра. Дополнение к «Вопроснику по нормативной грамматике русского языка» //  Русский язык в школе. Отв. редактор С. Г. Бархударов. М., Учпедгиз, 1939, № 3, май-июнь, с.1-10.
 Основные вопросы языка в освещении Н. Я. Марра (статья вторая) //  Русский язык в школе. Отв. редактор С.Г. Бархударов. М., Учпедгиз, 1939, № 4, июль-август, с.27-33.
 Происхождение языка// История первобытной культуры в 2-х тт. Отв. рук. П.П. Ефименко.1939 г. Т.1.Л.194-223.
 К вопросу о специфике и путях развития еврейского языка (идиш) // Язык и мышление. М.-Л.,1940, №9, с.47-56
 Исследовательский путь Н. Я. Марра (на языке идиш). Работа сдана в печать в 1933 году. См.:ACTA LINGUISTICA PETROPOLITANA. Труды Института лингвистических исследований РАН. СПб.: Изд-во «Наука», 2013. С.356.

 Крыніцы 

 Спасылкі 

 А.А.Реформатский.Введение в языковедение.Издание 4, исправл. и дополн.М., 1967.С.522.
 Советиш Геймланд.N 9,1965.С.158.

Катэгорыя:Выпускнікі Расійскага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Кандыдаты філалагічных навук
Катэгорыя:Германісты
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш
Катэгорыя:Мовазнаўцы Расіі
Катэгорыя:Мовазнаўцы СССР