Ордэн Гагарына

Ордэн Гагарына — дзяржаўная ўзнагарода Расійскай Федэрацыі. Засноўвана Указам Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі ад 27 мая 2023 года № 385 «Аб заснаванні ордэна Гагарына».

 Гісторыя 
злева|міні|Уладзімір Пуцін узнагароджвае Валянціну Церашкову ордэнам Гагарына, 16 чэрвеня 2023 года.
Савецкі касманаўт Юрый Гагарын стаў першым чалавекам, які здзейсніў касмічны палёт; 12 красавіка 1961 года ён на карабелі «Усход-1» за 1 гадзіну і 48 хвілін абляцеў зямны шар, пасля чаго паспяхова вярнуўся на Зямлю.

12 красавіка 2023 года гендырэктар дзяржкарпарацыі «Раскосмас» Юрый Барысаў заявіў, што прэзідэнт Расіі Уладзімір Пуцін ухваліў прапанову «Раскосмасу» заснаваць ордэн імя першага касманаўта планеты Юрыя Гагарына. Ордэн быў заснаваны прэзідэнцкім указам ад 27 мая 2023 года.

Першым кавалерам Ордэна Гагарына стала Валянціна Церашкова. Першая жанчына-касманаўт была ганаравана ўзнагароды Указам Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі ад 16 чэрвеня 2023 года № 442 «за выдатныя заслугі ў засваенні касмічнай прасторы, мужнасць і самаадданасць, праяўленыя ў ходзе гістарычнага пілатуемага палёту, актыўную грамадскую і міжнародную дзейнасць», у гэты ж дзень Уладзімір Пуцін уручыў ёй узнагароду на сустрэчы ў Канстанцінаўскім палацы Санкт-Пецярбурга. «Зусім нядаўна быў заснаваны ордэн Юрыя Гагарына. Я ведаю, што Юрый Аляксеевіч адыграў значную ролю ў вашым жыцці, ён як кіраўнік палётаў прымаў удзел у выпрацоўцы канчатковага рашэння, хто ж будзе першай жанчынай-касманаўтам. У вас з ім былі добрыя, сяброўскія адносіны, дзелавыя, прафесійныя. І калі ўжо такі ордэн у нас заснаваны — а ім будуць узнагароджвацца і канкрэтныя людзі, якія дамагліся выдатных вынікаў у справе асваення космасу, і навуковыя калектывы, вытворчыя калектывы, — безумоўна, па праву гэты ордэн за нумарам адзін, вядома, павінен быць уручаны Вам», — адзначыў Пуцін, звяртаючыся да Церашковай. Узнагароджанне было прымеркавана да 60-й гадавіны палёту Церашковай у космас.

 Статут ордэна 
Згодна са статутам, зацверджаным Указам Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі ад 27 мая 2023 года № 385, ордэнам Гагарына ўзнагароджваюцца грамадзяне Расіі:

 за паспяховае выкананне пілатуемага касмічнага палёту, праграмы пілатуемага касмічнага палёту па даследаванні, асваенню і выкарыстанні касмічнай прасторы;
 за выдатныя заслугі ў арганізацыі і паспяховай рэалізацыі касмічнага палёту, праграмы касмічнага палёту па даследаванні, асваенню і выкарыстанні касмічнай прасторы;
 за выдатныя заслугі ў рэалізацыі дзяржаўнай палітыкі ў галіне касмічнай дзейнасці, у тым ліку ў інтарэсах абароны і бяспекі Расійскай Федэрацыі;
 за выдатныя заслугі ў распрацоўцы, вытворчасці, выпрабаванні і безаварыйнай эксплуатацыі ракетна-касмічнай тэхнікі, стварэнні і ўкараненні новых тэхналогій і правядзенні эфектыўных навуковых даследаванняў;
 за вялікія заслугі ў падрыхтоўцы навуковых і інжынерна-тэхнічных кадраў.

Акрамя таго, ордэнам могуць быць узнагароджаны замежныя грамадзяне за эфектыўны ўдзел у міжнародным супрацоўніцтве з Расійскай Федэрацыяй у галіне даследавання і выкарыстання касмічнай прасторы, а таксама калектывы арганізацый (незалежна ад формы ўласнасці) за высокія дасягненні ў развіцці айчыннай касманаўтыкі (касмічнай дзейнасці), у рэалізацыі дзяржаўнай палітыкі ў галіне касмічнай дзейнасці, у забеспячэнні абароны і бяспекі Расійскай Федэрацыі ў касмічнай прасторы.

Знак ордэна носіцца на левым баку грудзей і пры наяўнасці іншых ордэнаў Расійскай Федэрацыі размяшчаецца пасля знака ордэна Святой вялікапакутніцы Кацярыны. Для асаблівых выпадкаў і магчымага паўсядзённага нашэння на цывільнай вопратцы прадугледжваецца нашэнне мініяцюрнай копіі знака ордэна Гагарына, якая размяшчаецца пасля мініяцюрнай копіі знака ордэна Святой вялікапакутніцы Кацярыны. Пры нашэнні на форменнай вопратцы стужкі ордэна Гагарына на планцы яна размяшчаецца пасля стужкі ордэна Святой вялікапакутніцы Кацярыны. На цывільным адзенні носіцца стужка ордэна Гагарына ў выглядзе разеткі, якая размяшчаецца на левым баку грудзей.

 Апісанне 
злева|міні|152x152пкс|Адваротны бок знака ордэна.
міні|200x200пкс|Ордэн Гагарына на паштовай марцы Расіі 2024 года.
Знак ордэна вырабляецца з срэбра з эмалі. Ён уяўляе сабой пяціпрамянёвую зорку ў абрамленні срэбных штралаў. Зорка пакрыта сіняй эмаллю з сімвалічным малюнкам зорнага неба, тры зоркі на якім ўпрыгожаны фіянітамі.

У полі пяціпрамянёвай зоркі размяшчаецца пагрудны партрэт Юрыя Гагарына ў гермашлеме напаўпаварота направа. Ад ніжняга правага прамяня да верхняга прамяню размешчаны сімвалічны малюнак ракеты, за якой цягнецца доўгі след. Адлегласць паміж канцамі процілеглых прамянёў зоркі складае 44 мм. На адваротным баку знака ордэна размяшчаецца рэльефны надпіс «ЮРИЙ ГАГАРИН», а таксама нумар знака ордэна.

Знак ордэна пры дапамозе вушка і кальца злучаецца з пяцівугольнай калодкай, абцягнутай шаўковай муаравай стужкай сіняга колеру з падоўжнымі палоскамі кветак Дзяржаўнага сцяга Расійскай Федэрацыі пасярэдзіне стужкі і палоскамі блакітнага колеру ўздоўж краёў стужкі. Шырыня стужкі складае 24 мм, шырыня палосак колераў Дзяржаўнага сцяга Расійскай Федэрацыі — па 2 мм, шырыня палосак блакітнага колеру — таксама 2 мм.

Мініяцюрная копія знака ордэна Гагарына носіцца на калодцы. Адлегласць паміж канцамі процілеглых прамянёў зоркі складае 15,4 міліметра, вышыня калодкі ад вяршыні ніжняга вугла да сярэдзіны верхняга боку — 19,2 міліметра, Даўжыня верхняга боку — 10 мм, даўжыня кожнай з бакавіц — 16 мм, даўжыня кожнага з бакоў, якія ўтвараюць ніжні вугал, — 10 мм. Пры нашэнні на форменнай вопратцы стужкі ордэна Гагарына выкарыстоўваецца планка вышынёй 8 мм, шырыня стужкі складае 24 мм. На стужцы ордэна Гагарына ў выглядзе разеткі мацуецца мініяцюрная выява знака ордэна з металу з эмаллю. Адлегласць паміж канцамі процілеглых прамянёў зоркі — 13 мм. Дыяметр разеткі — 15 мм.

 Крыніцы 

Катэгорыя:Ордэны Расійскай Федэрацыі
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Юрыя Гагарына
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі