Мацвей Іванавіч Яворскі

Мацвей Іванавіч Яворскі (, , Карчмін, Сакальскі павет, Каралеўства Галіцыі і Ладамерыі, Аўстра-Венгрыя — , Сандармох, РСФСР) — гісторык, палітычны дзеяч. Акадэмік Беларускай акадэміі навук (1928), Усеўкраінскай акадэміі навук (1929), доктар палітычных навук (1912), доктар гісторыі культуры (1929), прафесар (1920). Удзельнік Першай Сусветнай вайны.

 Біяграфія 
Скончыў Львоўскі ўніверсітэт (1910). У 1920 — прафесар Харкаўскага інстытута народнай адукацыі імя А. А. Патэбні, з 1922 — кіраўнік гістарычнага аддзела Украінскага інстытута марксізму-ленінізму ў Харкаве, адначасова ў 1924—1929 — намеснік загадчыка, загадчы Укрнавукі Наркамасветы УССР, з 1929 — член Прэзідыўма Усеўкраінскай акадэміі навук, сакратар яе Гісторыка-філалагічнага аддзела. У 1930 пазбаўлены званняў акадэміка Усеўкраінскай акадэміі навук і Беларускай акадэміі навук, у 1931 арыштаваны, ў 1932 асуджаны на 6 гадоў выпраўленча-працоўных лагераў, адбываў пакаранне ў лагеры на Салаўках. У 1937 прыгавораны да вышэйшай меры пакарання, расстраляны. Рэабілітаваны па другім прыгаворы ў 1964, па першым — у 1989. Адноўлены ў званні акадэміка НАН Украіны ў 1991, акадэміка НАН Беларусі ў 1994.

 Асноўныя працы 
Прысвечаны агульнай гісторыі Украіны, гісторыі рэвалюцыйнага руху ва Украіне, метадалогіі гісторыі і гістарыяграфіі.
 «Нарис історії України», т. І (до кінця литовської доби, 1923), т. II (до упадку Гетьманщини, 1924)
 «Коротка історія України» (1927), що охоплювала події до 1920
 «Історія України в стислому нарисі» (три видання 1928—1929)
 «История революционного движения на Украине» (1922)
 «Революція на Україні в її головніших етапах» (1923)
 «Нариси з історії революційної боротьби на Україні» (т. І 1927, т. II, ч. 1 1928)
 «Україна в епоху капіталізму» (т. І — III, 1924 — 25)

 Літаратура 
 Национальная академия наук Беларуси: энцикл. справ. / Нац. акад. наук Беларуси, Изд. дом «Беларуская навука»; редкол.: В. Г. Гусаков (гл. ред.) [и др.]. — Минск: Беларуская навука, 2017. — 599 с. : ил. ISBN 978-­985-­08-­2046-­4.
 Первые академики Белорусской Академии Наук. Яворский Матвей Иванович

Катэгорыя:Акадэмікі Акадэміі навук Беларускай ССР
Катэгорыя:Акадэмікі АН УССР