Андрэй Юр’евіч Дварнічэнка

Андрэй Юр’евіч Дварнічэнка (; ) — савецкі і расійскі , доктар гістарычных навук (1993), прафесар (1995), дэкан гістарычнага факультэта СПбДУ (2001—2011) і загадчык кафедры гісторыі Расіі са старажытных часоў да XX стагоддзя (з 2003). У 2011—2022 гадах займаў пасаду прарэктара СПбДУ па навуковай рабоце — дырэктара музейнага комплексу ўніверсітэта.

Асноўнай вобласцю спецыялізацыі з’яўляецца гісторыя Расіі, а дакладней — Старажытнарускай дзяржавы, а таксама Вялікае Княства Літоўскае. Разам з тым займаецца ўкраінскай гісторыяй, казацтвам, гістарыяграфіяй і гістарычнай геаграфіяй Старажытнай Русі.

 Біяграфія 

 Адукацыя 
Скончыў сярэднюю школу ў Стаўрапалі, пасля чаго год працаваў будаўнічым рабочым. Затым паступіў на гістарычны факультэт ЛДУ. Спецыялізаваўся па кафедры гісторыі СССР (цяпер — гісторыі Расіі са старажытных часоў да XX стагоддзя).

Падчас навучання займаўся ў семінары прафесара Уладзіміра Васільевіча Маўродзіна. Навуковым кіраўніком студэнта быў іншы буйны спецыяліст па гісторыі Старажытнай Русі — Ігар Якаўлевіч Фраянаў. У 1980 годзе, скончыўшы факультэт, Дварнічэнка залічаны ў аспірантуру. У 1983 годзе падрыхтаваў кандыдацкую дысертацыю «Гарадская абшчына Верхняга Падняпроўя і Падзвіння ў XI—XV стагоддзях». Апанентамі пры абароне працы былі ленінградскі гісторык Юрый Георгіевіч Аляксееў (спецыяліст па ваеннай гісторыі Расіі, Старажытнай Русі і часам Івана III) і маскоўскі гісторык і археолаг, спецыяліст па старажытнай Русі і Смаленшчыне Леанід Васільевіч АляксееўБрачев В. C., Дворниченко А. Ю. Кафедра русской истории Санкт-Петербургского университета (1834—2004) .

 Праца на факультэце і навуковая дзейнасць 
У 1982 годзе Дварнічэнка стаў асістэнтам на кафедры. У 1988 годзе, ужо будучы кандыдатам навук, атрымаў вучонае званне дацэнта. У гады вучобы і працы актыўна займаўся грамадскай дзейнасцю: быў старшынёй студэнцкага акадэмічнага савета, начальнікам штаба грамадзянскай абароны на факультэце, быў адказным сакратаром, а затым — старшынёй факультэцкай прыёмнай камісіі, намеснікам дэкана па завочным, а таксама вячэрнім аддзяленнях. За актыўную дапамогу факультэту Дварнічэнку не раз узнагароджваўся прэміямі і ганаровымі граматамі.

У тым жа 1988 годзе ў суаўтарстве з Фраянавым выпусціў кнігу «Гарады-дзяржавы Старажытнай Русі», якая стала вынікам шматгадовай працы навукоўцаў. Праца мела важнае значэнне для развіцця гістарыяграфічнага напрамку, прысвечанага вывучэнню Старажытнай Русі. Гісторыкі даследавалі ўсе землі Старажытнарускай дзяржавы, паказаўшы станаўленне ў іх асаблівай палітычнай адзінкі — горада-дзяржавы. Аўтары абверглі меркаванне аб эканамічнай неплацежаздольнасці асобных рускіх зямель, таксама ў кнізе быў удакладнены характар княжацкай улады ў перыяд распаду Кіеўскай Русі.

Паралельна з вывучэннем рускай гісторыі Дварнічэнка стаў займацца Вялікім Княствам Літоўскім. Першыя артыкулы па гэтай тэме даследчык напісаў, будучы аспірантам, а ў 1993 годзе выйшла манаграфія Дварнічэнка «Рускія землі Вялікага Княства Літоўскага (да пачатку XVI стагоддзя). Нарысы гісторыі абшчыны, саслоўяў і дзяржаўнасці», якая легла ў аснову доктарскай дысертацыі навукоўца. Гэты фундаментальны праца адзначана ВАК як адна з трох лепшых дысертацый у гуманітарных навуках. Асноўным сэнсам даследавання стала паказанне пераходу ад горада-дзяржавы да саслоўна-арыстакратычнай манархіі. Дварнічэнку і яго ўкладу ў вывучэнне беларускай, літоўскай, украінскай гісторыі прысвечаны асобны артыкул у «Энцыклапедыі Вялікага Княства Літоўскага».

Акрамя таго, Дварнічэнка займаўся вывучэннем гісторыі Украіны, казацкай гісторыяй, гістарыяграфіяй гісторыі Расіі. Даследчык стаў аўтарам некалькіх навучальных дапаможнікаў па гісторыі Расіі.

У 1995 годзе гісторыку было прысвоена вучонае званне прафесара, а ў 1998 годзе ён стаў першым загадчыкам кафедры гісторыі для выкладання на прыродазнаўчых і гуманітарных факультэтах (агульнаўніверсітэцкая кафедра). Ён чытаў курсы па гісторыі Украіны і Расіі, потым — курс па гістарыяграфіі, спецыяльныя курсы і вёў семінары.

 Дэкан 
З 2001 года Дварнічэнка выконваў абавязкі, а ў 2002 годзе рашэннем Вучонага савета змяніў на пасадзе дэкана факультэта свайго настаўніка Ігара Якаўлевіча Фраянава. У гэтым жа годзе стаў рэдактарам гістарычнай серыі «Весніка СПбДУ». Пры ім на факультэце з’явілася кафедра гісторыі славянскіх і балканскіх краін, а ў 2003-м ён стаў загадчыкам кафедры гісторыі Расіі з самых старажытных часоў да XX стагоддзя — найбуйнейшай і адной з найстарэйшых на гістфаку. У 2006 годзе Дварнічэнка ўзначаліў рэдакцыйную калегію «Прац кафедры гісторыі Расіі з самых старажытных часоў да XX стагоддзя».

З імем даследчыка звязана мадэрнізацыя факультэта: з’явілася 6 новых кафедраў, сярод якіх гісторыя славяна-балканскіх краін, прадпрымальніцтва і менеджменту і іншыя, адкрыліся 2 новыя спецыяльнасці — мастацтвазнаўства і музеялогія, з’явілася 10 навуковых цэнтраў. Факультэт заставаўся адным з лідараў у галіне гістарычнай і агульнагуманітарнай вышэйшай адукацыі ў Расійскай Федэрацыі. У снежні 2007 года ён быў пераабраны дэканам на другі тэрмін.

26 верасня 2011 года праз 10 гадоў знаходжання на пасадзе склаў з сябе паўнамоцтвы дэкана, пры гэтым захаваўшы пасаду загадчыка кафедры. У 2011—2022 гадах займаў пасаду прарэктара СПбДУ па навуковай рабоце — дырэктара музейнага комплексу ўніверсітэта.

У сакавіку 2022 года падпісаў зварот супрацоўнікаў СПбДУ ў падтрымку расійскага ўварвання ва Украіну.

 Асноўныя працы 
А. Ю. Дворнічэнка — аўтар некалькіх манаграфій, мноства артыкулаў, рэцэнзій і навучальных дапаможнікаў:
 Городская община верхнего Поднепровья и Подвинья в XI—XV веках // Дисс. канд. ист. наук. — Л., 1983.
 История СССР (с древнейших времён до XVIII века). Методические указания. — Л.: ЛГУ, 1986.
 Фроянов И. Я., Дворниченко А. Ю. Города-государства Древней Руси / Ленинградский государственный университет имени А. А. Жданова. — Л.: Изд-во Ленингр. ун-та, 1988. — 272 с. — 8000 экз. — ISBN 5-288-00115-4.
 Князь Свидригайло и западнорусские городские общины // Проблемы отечественной истории. Межвуз. сб. — Вып. 11: Генезис и развитие феодализма в России. — ЛГУ, 1988.
 «Крещение» 988 года (совм. с проф. Ю. В. Кривошеевым) // Политехник. — 1988. — № 13.
 Рюриковичи: Биографические очерки (совм. с проф. А. Я. Дегтярёвым и проф. И. Я. Фрояновым). — Л.: Омис, 1990.
 Русские земли Великого княжества Литовского (до начала XVI века): Очерки истории общества, сословий и государственности // Дисс. докт. ист. наук. — СПбГУ, 1993.
 История Украины и проблемы средневековой восточнославянской государственности // Вестник СПбГУ (Историческая серия). — Сер. 3. — Вып. 2. — № 16. — 1993
 О ранних казачьих сообществах // Вестник СПбГУ (Историческая серия). — Сер. 2. — Вып. 2. — № 9. — 1995.
 К проблеме восточнославянского политогенеза // Ранние формы политической организации: от первобытности к государственности. — М.: Восточная литература, 1995.
 История России. Народ и власть (совм. с проф. А. В. Петровым и В. В. Пузановым). — СПб.: Лань, 1997.
 Владимир Васильевич Мавродин. Страницы жизни и творчества. — СПб.: Филфак СПбГУ, 2001.
 Отечественная история (до 1917 года) (совм. с проф. М. Ф. Флоринским и проф. С. Г. Кащенко). — М.: Гардарики, 2002.
 Русская история с древнейших времён до наших дней (совм. с доц. Е. В. Ильиным, проф. Ю. В. Тотом, проф. Ю. В. Кривошеевым) // Учебное издание. — М.; СПб.: Лань, 2002.
 История России (совм. с проф. Ю. В. Тотом, проф. М. В. Ходяковым). Учебное пособие. — М.: Гардарики, 2007.
 Дворниченко А. Ю. Российская история с древнейших времён до падения самодержавия. Учебное пособие. — М.: Весь Мир, 2010. — 944 с. — ISBN 978-5-7777-0452-8.
 Дворниченко А. Ю. Городская община Верхнего Поднепровья и Подвинья в XI–XV вв.. — М.: «Весь Мир», 2013. — 232 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-7777-0522-8.
 Зеркала и химеры о возникновении Древнерусского государства. — СПб.; М., 2014.
 Дворниченко А. Ю. Россия. Загадка истории. — М.: «Весь Мир», 2015. — 240 с. — ISBN 978-5-7777-00642-2.
 Дворниченко А. Ю. Зеркала и химеры. О возникновении древнерусского государства. — СПб.: ЕВРАЗИЯ; М.: ИД Клио, 2017. — 560 с. ISBN 978-5-91852-170-0 (ЕВРАЗИЯ); ISBN 978-5-906518-37-8 (ИД Клио)
 Дворниченко А. Ю. Русский историк Георгий Вернадский. Путешествие в мире людей, идей и событий. — СПб.: ЕВРАЗИЯ, 2017. — 724 с. — ISBN 978-5-8071-0340-1.
 Дворниченко А. Ю. Прощание с Революцией. — М.: «Весь Мир», 2018. — 272 с. — ISBN 978-5-7777-0716-1.
 Дворниченко А. Ю. Rus Lietuvos: Великое княжество Литовское от рассвета до заката. — СПб.: «Евразия», 2019. — 128 с. — ISBN 978-5-8071-0437-3.

 Крыніцы 

 Літаратура 
 Дворниченко Андрей Юрьевич // Чернобаев А. А. Историки России. Кто есть кто в изучении отечественной истории. — Саратов: СарГСЭУ, 2000;
 Голубей В. Дворниченко Андрей Юрьевич // Энциклопедия Великого княжества Литовского. Т. 1. Минск: Белорусская энциклопедия, 2005.
 Юбилей слависта: Андрею Юрьевичу Дворниченко 50 лет // Studia Slavica et Balcanica Petropolitana (СПбГУ), № 1, 2008.
 Петров А. В. Первый юбилей Андрея Юрьевича Дворниченко // Studia Slavica et Balcanica Petropolitana 2008. — № 1. — С. 151—158.
 Пелипенко Т. И. Библиографический указатель трудов А. Ю. Дворниченко // Studia Slavica et Balcanica Petropolitana (СПбГУ), № 1, 2008.
 Белоусов М. С. De Vita et Scriptis Professoris Dvornichenko // Древняя Русь: во времени, в личностях, в идеях. Т. 7. — СПб., 2017. — С. 8—23.
 Пянкевич В. Л., Тот Ю. В., Флоринский М. Ф. «Российская история с древнейших времён до падения самодержавия» А. Ю. Дворниченко: размышления об историческом пути России // Древняя Русь: во времени, в личностях, в идеях. Т. 7. СПб., 2017. С. 377—381.
 Список трудов А. Ю. Дворниченко / сост. М. С. Белоусов // Древняя Русь: во времени, в личностях, в идеях. Т. 7. СПб., 2017. - С. 24—43;
 Гайденко П. И. Охота на химер в зеркалах историографии // Вестник Санкт-Петербургского университета. История. 2017. Т. 62. — Вып. 2. — С. 411—417;
 Пузанов В. В. Химеры в кривом зеркале историографии // Вестник Санкт-Петербургского университета. История. 2017. — Т. 62. — Вып. 2. — С. 418—432.
 Дворниченко А. Ю. К вопросу о зеркалах и химерах // Вестник Санкт-Петербургского университета. История. 2017. — Т. 62. — Вып. 3. — С. 627—637.

 Спасылкі 
 Старонка на сайце Інстытута гісторыі СПбДУ
 Дварнічэнка Андрэй Юр'евіч / Біяграфіка СПбДУ

Катэгорыя:Выпускнікі гістарычнага факультэта Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Дактары гістарычных навук
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём ордэна «За заслугі перад Айчынай» II ступені
Катэгорыя:Гісторыкі Расіі
Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Катэгорыя:Гісторыкі Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Медыявісты