Paramphistomum cervi

Paramphistomum cervi — тыпавы від роду  сямейства  — паразітычны плоскі чарвяк, які належыць да класу . У асноўным паразітуе на жвачных жывёлах, а таксама на некаторых дзікіх млекакормячых. Унікальна, што ў адрозненне ад большасці паразітаў дарослыя чарвякі адносна бясшкодныя, але менавіта маладыя асобіны, якія развіваюцца, выклікаюць сур’ёзнае захворванне, што называецца  (або класічны амфістаматыдоз), асабліва ў буйной рагатай жывёлы і авечак. Яго сімптомы ўключаюць прафузную дыярэю, анемію, млявасць і часта прыводзяць да смерці, калі іх не лячыць.

Яго можна знайсці ў многіх рэгіёнах свету, уключаючы Аўстралію, Азію, Афрыку, Усходнюю Еўропу і Расію. Часцей за ўсё сустракаецца ў трапічных і субтрапічных раёнах. Найбольш знясільваючыя выпадкі зарэгістраваны ў Еўропе ў Балгарыі, Італіі, Францыі і Польшчы, а таксама ў Азіі ў Тайландзе, Індыі і Кітаі. Паразітарная інфекцыя была ўпершыню апісана ў Пенджабе, Індыя.

 Апісанне 
Дарослы P. cervi мае канічную форму, пярэдні канец звужаны, а задні шырокі і ружовага колеру. Колер абумоўлены ўласным гемаглабінам. Памеры 5-13 мм даўжынёй і 2-5 мм шырынёй, брушны бок некалькі ўвагнуты, а спінны — выпуклы. Ён мае дзве прысоскі, пярэднюю ротавую прысоску і заднюю вялікую вентральную прысоску, адсюль і агульная назва (грэчаскае: para азначае «акрамя», amphi азначае «з абодвух бакоў» і stoma для «рота»). Тэгументальная паверхня моцна рыфленая з папярочнымі зморшчынамі, якія чаргуюцца з баразёнкамі, без шыпоў, што нехарактэрна для трэматод. Палавая пара размешчана ў пярэдняй траціне цела. Ёсць два тыпы цыбуліннай формы сэнсарных сасочкаў на паверхні, кожны памерам 10-15 мкм у дыяметры ў падставы з саскападобнымі кончыкамі; адзін мае кароткія вейчыкі на верхавіне. Скапленні сасочкаў на вентральнай паверхні і вакол пярэдніх атожылкаў больш буйныя па памеры і колькасці; у той час як на дарсальной паверхні іх мала. Як гермафрадыт, мае мужчынскую і жаночую рэпрадуктыўныя сістэмы ў задняй частцы цела. Насеннікі злёгку долькавыя і размешчаны спераду ад яечніка. Яйцы маюць празрыстую шкарлупіну і памеры каля 140 х 80 мкм; яны бочкападобныя з вечкам на адным канцы.

 Жыццёвы цыкл 
Жыццёвы цыкл з’яўляецца непрамым і ўключае жвачных як канчатковага гаспадара, слімакоў як прамежкавага гаспадара і перыяд знешніх фаз у вадзе і раслінах. Палаваспелыя аднадомныя асобіны самаапладняюцца ў рубцы млекакормячых і захоўваюць яйцы ўнутры сваёй маткі. Яйцы затым вызваляюцца ў кішачніку гаспадара і выкідваюцца разам з фекаліямі. Яйцы адкладаюцца ў ваду і вылупляюцца пры аптымальнай тэмпературы 27 °C праз 12-17 дзён, каб стаць раснічастымі мірацыдыямі. Мірацыдыі, якія не харчуюцца, часта плаваюць па вадзе ў пошуках падыходнага гаспадара-слімака, пакуль яны не дасягнуць гаспадара або не загінуць. Часцей за ўсё прамежкавымі гаспадарамі з’яўляюцца слімакі, што належаць да родаў , , ,  і . Адчуваючы мяккую вонкавую паверхню слімака, яны прымацоўваюцца і пранікаюць праз эпідэрміс у тканку. Такому пранікненню больш успрымальныя маладыя слімакі. У тканках слімакоў мірацыдыі губляюць вейчыкі на працягу 12 гадзін і трансфармуюцца ў спарацысты (~53 х 93 мкм). Да 11-га дня ў іх утвараецца да 8 мірацыдый, якія хутка вызваляюцца. Праз 10 дзён мірацыдыі спеюць і ў кожнай змяшчаецца 15-30 цэркарыяў. Цэркарыі выпускаюцца для далейшага росту, што можа заняць каля 13 дзён. Спелыя цэркарыі характарызуюцца двума вочнымі плямамі і доўгім тонкім хвастом. Яны стымулююцца святлом праз сэнсарныя вочныя плямы на сонечным святле і пакідаюць слімака. Яны плаваюць у вадзе, пакуль не знойдуць расліны або іншыя прыдатныя субстраты, да якіх яны прыліпаюць і інцыстыруюць, ператвараючыся ў метацэркарыі. Працэс фарміравання такой кісты займае ўсяго каля 20 хвілін. Метацэркарыі з’яўляюцца інфекцыйнымі лічынкамі, але не могуць супрацьстаяць высыханню, таму неўзабаве гінуць, калі не знойдуць падыходнага гаспадара; але ў пастаянна вільготных умовах яны могуць выжыць да 1 года і здольныя зімаваць. Млекакормячыя-гаспадары атрымліваюць інфекцыйныя лічынкі пры праглынанні. Як толькі яны дасягаюць дванаццаціперснай і худой кішкі, іх кісты адкідваюцца. Эксцыстыцыя знаходзіцца пад уплывам зменлівых фізіка-хімічных умоў (такіх як тэмпература, канцэнтрацыя рэчыва і pH) унутры стрававальнага гасцінца . Затым яны пранікаюць і харчуюцца тканкай сценкі тонкай кішкі. Як толькі яны дастаткова разаўюцца, то мігруюць у рубец, дзе маладыя асобіны спеюць і вырабляюць яйцаклеткі. Перыяд ад выхаду ў рубец да адкладвання яек займае ад 60 да 120 дзён. Аднак працягласць жыцця дарослай асобіны невядомая.

 Гаспадары 
Акрамя свойскіх жывёл заўважаны ў дзікіх жвачных, у тым ліку на , , , .

 Патагеннасць і паталогія 
 выклікае ў жывёлы млекакормячых энтэрыт і анемію і прыводзіць да значных вытворчых і эканамічных страт. Дарослыя асобіны чарвей прымацоўваюцца да варсінак у рубцы гаспадароў і высмоктваюць пажыўныя рэчывы з кішачніка, хоць яны могуць міграваць у жоўцевыя і панкрэатычныя пратокі, як і іншыя трэматоды. Паталагічныя сімптомы ўзнікаюць у няспелых смактуноў. Калі маладыя смактуны пачынаюць збірацца ў кішачніку, з’яўляецца вадзяністая і смуродная дыярэя, якая часта звязана з высокай смяротнасцю (нават да 80-90 %) жвачных. Адначасова можа назапашвацца да 30 000 смактуноў, якія люта атакуюць слізістую абалонку дванаццаціперснай кішкі, выклікаючы востры энтэрыт. Дзіўна, але дарослыя смактуны лічацца каменсаламі і непатагеннымі. Аднак яны выклікаюць эрозію варсінак кішачніка і выклікаюць запаленне. Тканка печані, як правіла, значна пашкоджваецца, што выяўляецца ацёкам, кровазліццём, змяненнем колеру, некрозам, гіперплазіяй жоўцевых пратокаў і фіброзам. Парамфістаматыдоз нясе сур’ёзныя эканамічныя страты вытворчасці малака, мяса і воўны, паколькі смактуны забіраюць пажыўныя рэчывы ў сваіх гаспадароў, што прыводзіць да страты вагі і фізіялагічнага знясілення.

 Дыягностыка і лячэнне 
Сімптомы звычайна бачныя па паводзінах гаспадара. Інфікаваныя авечкі і буйная рагатая жывёла становяцца цяжка анарэксічнымі або неэфектыўна пераварваюць ежу. Працяглая дыярэя з’яўляецца відавочнай прыкметай цяжкай інфекцыі ў стрававальнай сістэме, такім чынам, першасным дыягназам. Для выяўлення няспелых смактуноў даследуюць вадкія фекаліі.

Парамфістаматыдоз лічыцца забытым трапічным захворваннем,, лекі для лячэння і барацьбы з ім не адпускаюцца па рэцэпце. Такім чынам, барацьба з інфекцыяй заснавана ў асноўным на скарачэнні папуляцыі слімакоў-гаспадароў. Прадэманстраваны некаторыя стратэгіі лячэння. Распаўсюджаным рэжымам з’яўляецца паліванне гексахлорэтан-бентаніт-воднай завіссю, якая вельмі эфектыўная супраць дарослых паразітаў. Метады лячэння з паведамленым поспехам (эфектыўнасць >90 %) — гэта рэзарантэл, аксіклазанід, кларсулон, івермекцін і камбінацыя біціянала і левамізола. Найбольш важныя камерцыйныя глістагонныя прэпараты аказваюцца практычна бескарыснымі, у тым ліку альбендазол, празіквантэл, нітраксініл, трыклабендазол, прафенафос і нетабімін; у той час як ніклазамід валодае высокай эфектыўнасцю (99 %) супраць няспелых асобін, але не дарослых асобін, а злучэнне 2-троеснага буцілбензціязола (CGA 72630), гексахларафен і рэзарантэл вельмі эфектыўныя супраць дарослых і няспелых смактуноў. Дэманстрацыя in vitro паказвае, што пламбагін праяўляе высокую эфектыўнасць на дарослых смактуноў.

 Крыніцы 

 Спасылкі 

 Taxonomy at Fauna Europaea
 Taxon profile at BioLib
 ITIS Report
 Disease information at Merial Sanofi
 Medical Definition
 Information at VetPDA
 Animal Diversity Web of Michigan University
 The Merck Veterinary Manual 
 Springer Reference
 RVC/FAO Guide to Veterinary Diagnostic Parasitology 
 Amphistomiasis at Preventive Veterinary Medicine, Royal University of Bhutan
 Classification at Encyclopedia of Life
 Description of larve
 Pictorial guide 
 Taxonomy at Comparative Toxicogenomics Database
 Atlas of livestock parasites at Institute of Tropics and Subtropics 
 Taxonomy at UniProt
 NCBI Taxonomy Browser
 Biological Collection at National Autonomous University of Mexico Institute of Biology
 Classification at eBiodiversity
 Taxonomy at ZipcodeZoo
 Taxonomy at The Taxonomicon
 NBN Taxonomic and Designation Information


Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1790 годзе
Катэгорыя:Дыгенетычныя смактуны
Катэгорыя:Паразіты млекакормячых
Катэгорыя:Паразіты авечак