Брамбі

Брамбі —  свойскія коні, якія жывуць у Аўстраліі. Брамбі паходзяць ад збеглых або згубленых коней, асобныя групы атрымалі назвы «моб» або «бэнд».

Здзічэлыя коні сустракаюцца ў многіх раёнах Аўстраліі, самая вялікая іх папуляцыя на Паўночнай тэрыторыі, другая па колькасці жыве ў Квінслендзе, шырока вядомыя брамбі ў рэгіёне Аўстралійскіх Альпаў. Іх папуляцыі маюцца ў нацыянальных парках  у штаце Вікторыя,  і нацыянальным парку Касцюшка ў Новым Паўднёвым Уэльсе і  у Квінслендзе. Часам іх  і прыручваюць для выкарыстання ў , у якасці  на фермах або , а таксама ў якасці , , верхавых коней  і прагулачных конейDobbie, W. R., Berman, D. M., & Braysher, M. L. (1993). Managing Vertebrate Pests: Feral horses. Canberra: Australia Government Publishing Service..

Эколагі і ўрад разглядаюць іх як шкоднікаў і пагрозу мясцовым экасістэмам, але з іншага боку яны маюць каштоўнасць, як частка спадчыны Аўстраліі. Ахвотныя працуюць над прадухіленнем жорсткага абыходжання або знішчэння брамбі, вяртаннем у звыклае асяроддзе асобін, што былі адлоўлены.

У Аўстраліі няма вядомых драпежнікаў дзікіх коней, хоць не выключана, што дзінга або дзікія сабакі часам здабываюць жарабят. У сярэднім штогод гіне 20 % папуляцыі брамбі, у асноўным ад засухі, атрутных раслін і паразітаў. Нешматлікія дзікія коні дасягаюць 20-гадовага ўзросту. Максімальна магчымая хуткасць павелічэння колькасці дзікіх коней складае 20-25 % у год.

 Гісторыя 

 Паходжанне тэрміна 
Тэрмін брамбі адносіцца да дзікіх коней у Аўстраліі. Ранейшыя тэрміны XIX стагоддзя для дзікіх коней у сельскай мясцовасці Аўстраліі ўключалі ў сябе «чыстаскурыя» () і «скраберы» Morris, p.58.

Самае ранняе вядомае выкарыстанне тэрміну брамбі ў маўленні (1862, запісана ў 1896) на раўнінах вакол рэк  і  на поўначы Новага Паўднёвага Уэльса«BRUMBY», The Sydney Morning Herald 18 Aug 1896 Page 7. Два найстарэйшыя вядомыя з’яўленні ў друку (з  ў 1871WALGETT,The Maitland Mercury and Hunter River General Advertiser, 10 October 1871, page 3 і  у 1874ST. GEORGE ANNUAL RACES, Dalby Herald And Western Queensland Advertiser, 25 April 1874, page 3) абодва з гэтага рэгіёну, а два наступныя — лісты ў «» у 1874A Voice from the Border, The Queenslander (Brisbane, Qld. : 1866—1939), 12 Dec 1874, Page 9  і 1875Buzzes from Borderland, The Queenslander, 20 March 1875, page7 — ад самаапісанага «забойцы брамбі», які жыве ў Бубера, недалёка ад , на ўсходзе. У першых двух артыкулах брамбі выкарыстоўваецца ў метафарах з адценнем непаўнавартаснай жывёлы, а два лісты з Бубера апісваюць праблему брамбі і малююць цяжкасці брамбі-стралка.

Увогуле за дзесяць гадоў пасля таго першага (1871) з’яўлення пошук «» у аўстралійскіх газетах знайшоў яшчэ толькі 23 артыкулы ў газетах і альманаху, якія змяшчаюць слова брамбі, якое азначае дзікі конь, плюс пяць выпадкаў, калі адзін з гэтых артыкулаў быў скапіяваны ў іншую газету. Чатыры з гэтых выпадкаў былі з артыкулам «Адстрэл брамбі»BRUMBIE SHOOTING, The Australasian (Melbourne, Vic. : 1864—1946), Sat 27 Nov 1875,Page 7 з альманаха Munro’s Port Curtis Almanac and Miners' and Settlers' Companion за 1876 год. Ва ўсіх 15 з 24 артыкулаў гаворка ішла пра  або паляванне на іх.

Увогуле з гэтых артыкулаў відаць, што брамбі было новым словам і, такім чынам, верагодна, незнаёмым чытачам газет у той час (1870-я гады)A DAY’S RIDE AFTER WILD HORSES, The Australasian, 24 June 1876,page 7, напрыклад, яго прыходзіцца пазначаць такім чынам: «ці ведаюць вашы гарадскія чытачы, што гэта такое, — ці хто, або што такое „брамбі“? Гэта проста азначае дзікі конь»Buzzes from Borderland, The Queenslander, 20 March 1875, page7. Іншыя артыкулы ідуць за словам брамбі са значэннем — звычайна дзікі конь або конь без таўра, некаторыя дадаюць, што гэта слова з буша або Квінсленда.

Часопіс «Australasian» з Мельбурна ў 1880 годзе гаварыў, што брамбі — гэта бушавая назва ў Квінслендзе для «дзікіх» коней. У 1885 годзе часопіс «Once a Month» выказаў здагадку, што брамбі — гэта тэрмін Новага Паўднёвага Уэльса, а паэт  заявіў ва ўступе да сваёй паэмы «Станцыя брамбі», апублікаванай у «» у 1894 годзе, што брамбі — гэта слова абарыгенаў для называння дзікага каня. Яго паходжанне незразумела і магло адбыцца з адной або некалькіх з наступных магчымасцей:

 Коні, пакінутыя сяржантам Джэймсам Брамбі са сваёй уласнасці ў Малгрэйв-Плейс у Новым Паўднёвым Уэльсе, калі ён ад’язджаў на Тасманію ў 1804 годзеADB: Brumby, James Retrieved 2009-12-16
 Абарыгеннае слова , што азначае «дзікі» на мове карэнных аўстралійцаў Піджара на рэках  і  ў паўднёвым КвінслендзеThe History of theGuy Fawkes River Australian Brumbies and the Brumbies of the Northern Tablelands Retrieved 2009-12-23. Мяркуецца, што тэрмін распаўсюдзіўся з гэтай акругі прыкладна ў 1864 годзеMorris, Edward E., (1898, London, Macmillan & Co, reprinted 1973, SUP) A dictionary of Austral English, Sydney University Press, p.58. ISBN 0424063905
 У лісце ў 1896 года ў газету «» гаворыцца, што ў абарыгенаў рэк , Небіне,  і  для называння коней выкарыстоўваюць слова «baroombie»Scrubber to Brumby Brumby shooting
 Барамба называлі ручай і станцыю ў Квінслендскім раёне , заснаваную ў 1840-х гадах і пазней закінутую, з-за чаго мноства коней збеглі ў дзікую прыродуChisholm, Alec H. (ed.), The Australian Encyclopaedia, Vol. 2, p. 170, «Brumby», Halstead Press, Sydney, 1963.
 Таксама было выказана меркаванне, што назва паходзіць ад ірландскага слова bromach або bromaigh, што азначае «жарабец»

 Ранні імпарт коней 
Упершыню коні прыбылі ў Аўстралію ў 1788 годзе з Першым флотам . Іх завозілі для сельскагаспадарчых і падсобных работ; прагулкі на конях і гонкі не былі асноўнымі відамі дзейнасці. Лічыцца, што да 1800 года толькі каля 200 коней дасягнулі Аўстраліі.  сталі папулярнымі прыкладна ў 1810 годзе, што прывяло да прытоку  імпартаваных коней, у асноўным з Англіі. Да 1820 года у Аўстраліі жылі прыкладна 3500 коней, а да 1850 года гэтая колькасць вырасла да 160 000, у асноўным дзякуючы натуральнаму прыростуDobbie, W. R., Berman, D. M., & Braysher, M. L. (1993) «Managing vertebrate pests: Feral horses.» Canberra: Australia Government Publishing Service. Доўгае падарожжа па моры з Англіі, Еўропы і Азіі вытрымлівалі толькі самыя моцныя коні, ствараючы моцнае і жыццяздольнае пагалоўе ў АўстралііMcKnight, T. (1976) «Friendly vermin — Survey of feral livestock in Australia.» Berkeley: University of California Press.

 Паходжанне дзікіх статкаў 
міні|250px|Брамбі, які быў злоўлены ў цясніне .
Верагодна, коні былі абмежаваныя ў асноўным аколіцамі Сіднея да пачатку XIX стагоддзя, калі пасяленцы ўпершыню перасеклі Блакітныя горы і пачалі экспансію ўглыб краіны. Коні патрабаваліся для падарожжаў, а таксама для пагону буйной рагатай жывёлы і авечак па меры росту жывёлагадоўчай прамысловасці. Першая справаздача аб збеглым кані была ў 1804 годзе, а да 1840-х гадоў некаторыя коні збеглі з населеных рэгіёнаў Аўстраліі. Цалкам верагодна, што некаторыя ўцяклі з-за таго, што не былі належным чынам устаноўлены агароджы, калі тыя наогул існаваліAustralia Government Department of the Environment and Heritage. (2004) Feral horse. (Equus caballus) and feral donkey. (Equus asinus): Invasive species fact sheet. Retrieved 2009-3-1., але лічыцца, што большасць аўстралійскіх коней сталі , таму што іх выпусцілі ў дзікую прыроду і пакінулі на волю лёсуBerger, J. (1986) Wild horses of the Great Basin. Sydney: University of Chicago Press.. Магчыма, гэта было вынікам таго, што жывёлаводы пакідалі свае паселішчы і, такім чынам, сваіх коней з-за засушлівых умоў і незнаёмай зямлі, што ў сукупнасці ўскладняла земляробства ў Аўстраліі. Пасля Першай сусветнай вайны попыт на коней з боку сіл абароны знізіўся з ростам механізацыі, што прывяло да росту колькасці непажаданых жывёл, якіх часта выпускалі на волю. На працягу XX стагоддзя замена коней машынамі ў сельскай гаспадарцы прывяла да далейшага скарачэння попыту і, магчыма, таксама спрыяла павелічэнню колькасці дзікіх папуляцыйNimmo, Dale Graeme; Miller, Kelly K. (2007) Ecological and human dimensions of management of feral horses in Australia: A review. Wildlife Research, 34, 408-17..

На пачатак XXI стагоддзя па кантыненце ў Аўстраліі блукала не менш за 400 000 конейDawson, M. J., Lane, C. & Saunders, G. (2006) Proceedings of the National Feral Horse Management Workshop, Retrieved 9 May 2008 from http://www.invasiveanimals.com/downloads/FeralHorse_web.pdf. Таксама падлічана, што ў перыяды без  папуляцыя дзікіх коней павялічваецца на 20 працэнтаў у годEberhardt, L. L.; Majorowicz, A. K.; Wilcox, J. A.(1982). «Apparent rates of increase for two feral horse herds.» Journal of Wildlife Management, 46, 367—374.. Засуха і лясныя пажары з’яўляюцца прыроднымі пагрозаміAustralia Government Department of the Environment and Heritage. (2004) Feral horse. (Equus caballus) and feral donkey. (Equus asinus): Invasive species fact sheet. Retrieved 2009-3-1.. Нягледзячы на колькасць папуляцыі, здзічэлыя коні звычайна лічацца ўмераным шкоднікамBomford, M., & Hart, Q. (2002). «Non-indigenous vertebrates in Australia.» In Biological invasions: Economic and environmental costs of alien plant, animal, and microbe species. David Pimental (Ed.). Boca Raton: CRC Press.. Там, дзе ім дазволена наносіць шкоду расліннасці і выклікаць эрозію, уздзеянне на навакольнае асяроддзе значнае і па гэтай прычыне можа разглядацца як сур’ёзная экалагічная пагроза. Аднак, паколькі яны таксама маюць культурную і патэнцыйную эканамічную каштоўнасць, кіраванне брамбі ўяўляе складаную праблему.

Брамбі, што блукаюць у Аўстралійскіх Альпах на паўднёвым усходзе Аўстраліі, як мяркуюць, з’яўляюцца нашчадкамі коней, якімі валодаў жывёлагадоўца і піянер Chisholm, Alec H. (ed.), The Australian Encyclopaedia, Vol. 2, p. 170, «Brumby», Halstead Press, Sydney, 1963. Здзічэлыя коні ў  ў асноўным паходзяць з пагалоўя, выпушчанага мясцовым конегадоўцам пасля 1952 года. Да гэтай даты ў парку не было значнай доўгатэрміновай папуляцыі «дзікіх» коней.

 Пангарскія брамбі 
На ўзбярэжжы на поўдзень ад Джэралдтана, Заходняя Аўстралія, брамбі вядомыя як «пангарскія поні», бо яны, імаверна, нясуць рэдкі ген , што з’яўляецца прычынай своеасаблівай афарбоўкі коней, якая адрозніваецца бледнымі валасамі вакол вачэй, пысы і ніжняй часткі цела. Гэты афарбоўка шырока вядомы як мучная і сустракаецца ў асноўным у шэрагу старых парод, такіх як брытанскія поні, ,  і нават бельгійскія рабочыя коні. Ген выклікае асвятленне частак поўсці коні, у выніку чаго пыса, перадплечча, бакі і жывот афарбоўваюцца ў мучны колер. Часам гэта можна ўбачыць у  коней з  колеру грывамі і хвастаміHoofbeats: Pangare Ponies Retrieved 2009-12-16.

Падобна на тое, што пангарскія брамбі добра прыстасаваліся да прыбярэжнага асяроддзя, дзе яны ядуць лябеднік, якому, здаецца, не наносяць шкоды.  і Асацыяцыя коней спадчыны глыбінкі Заходняй Аўстраліі (OHHAWA) вядуць маніторынг гэтых канкрэтных брамбі, каб забяспечыць дбайнае абыходжанне з гэтымі незвычайнымі дзікімі коньміWild horses of WA: The Pangare Ponies Retrieved 2009-12-16 .

 Выкарыстанне 
міні|250px|Гэты брамбі выкарыстоўваўся для бяспечнага і надзейнага выкарыстання наезніцай, якой было за 70.
Брамбі адлоўліваюцца, аснашчаюцца нашыйнікамі  і выкарыстоўваюцца ў шырокіх параўнальных даследаваннях уплыву мясцовасці на марфалогію і здароўе капытоў розных коней. Іх шляхі перамяшчэння, дыета, схемы паення і структура статкаў адсочваюцца і запісваюццаUniversity of Queensland: Australian Brumby Research Unit Retrieved 2011-08-15.

Злоўленых брамбі можна навучыць як пастуховых і іншых верхавых коней. Заахвочванне назірання за дзікімі статкамі таксама можа мець патэнцыял у якасці турыстычнай славутасці. Брамбі часам прадаюцца на еўрапейскі рынак  пасля іх адлову і ўносяць мільёны долараў у эканоміку Аўстраліі. Прыкладна 30 % коней для экспарту мяса паходзіць ад дзікай папуляцыі. Шкуры і поўсць гэтых коней таксама выкарыстоўваюцца і прадаюццаDobbie, W. R., Berman, D. M., & Braysher, M. L. (1993) «Managing vertebrate pests: Feral horses.» Canberra: Australia Government Publishing Service.

Дзікія брамбі выкарыстоўваюцца ў трэніровачных лагерах брамбі арганізацыямі, што спрыяюць пазітыўнаму ўзаемадзеянню паміж праблемнай моладдзю з групы высокай рызыкі. Гэтыя лагеры звычайна доўжацца некалькі тыдняў, што дазваляе моладзі навучыць дзікага брамбі стаць ціхім, ахвотным сядлавым канём, адначасова паляпшаючы самаацэнку моладзіBrumby camps Retrieved 2011-11-06 .

Дзікія брамбі таксама выкарыстоўваюцца ў спаборніцтвах па адлове і прыручэнні брамбі, дзе вершнікі павінны злавіць брамбі са свайго каня на працягу некалькіх хвілін. Секцыйныя балы прысуджаюцца жывёлаводам за ўважлівасць і ўменне лавіць брамбі, а таксама за іх здольнасць навучыць іх лідзіраваць. Гэтыя складаныя спаборніцтвы для гоншчыкаў праводзяцца ў Новым Паўднёвым Уэльсе ў , Тамуэрце і Snowy River Festival at Dalgety  Retrieved 200-12-16, а таксама спаборніцтва «The Man From Snowy River Challenge» у The Man from Snowy River Bush Festival  Retrieved 200-12-16. Некалькі выставачных таварыстваў Новага Паўднёвага Уэльса, у тым ліку ,  і , праводзяць спецыяльныя заняткі для зарэгістраваных брамбі на сваіх штогадовых The Land Magazine, p. 3, 19 June 2008, Rural Press, North Richmond, NSW.

 Уздзеянне на навакольнае асяроддзе 
злева|міні|250px|Брамбі пасуцца на  каля Шчыліны Мёртвага Коня
Упершыню коні былі апісаны як шкоднікі ў Аўстраліі ў 1860-х гадах Pest Animal Control CRC. Feral horse. (Equus caballus) Retrieved 2011-11-06.. Іх уздзеянне на навакольнае асяроддзе можа ўключаць страту глебы, яе ўшчыльненне і эрозію; вытоптванне расліннасці; памяншэнне масіву раслін; павелічэнне гібелі дрэў пры жаванні кары; пашкоджанне балотных месцапражыванняў і вадаёмаў; распаўсюджванне інвазійнага пустазелля; розныя шкодныя наступствы для папуляцыі мясцовых відаўNimmo, Dale Graeme; Miller, Kelly K. (2007) Ecological and human dimensions of management of feral horses in Australia: A review. Wildlife Research, 34, 408-17.. У некаторых выпадках, калі дзікія коні напалоханы, яны могуць пашкодзіць інфраструктуру, у тым ліку вадапоі, трубы і агароджыDobbie, W. R., Berman, D. M., & Braysher, M. L. (1993) «Managing vertebrate pests: Feral horses.» Canberra: Australia Government Publishing Service. Тым не менш, брамбі таксама прыпісваюць тое, што ў некаторых раёнах яны дапамагаюць трымаць дарожкі і сцежкі чыстымі для пешаходаў і службовых машынWalcha News, p.6, 17 July 2008, Rural Press. У апошнія гады ўздзеянне  пагоршыла ўздзеянне брамбі, паколькі мясцовыя віды з цяжкасцю адаптуюцца да змены клімату.
міні|250px|Распаўсюджанне брамбі ў Аўстраліі
У некаторых месцах пражывання капыты вольна гуляючых коней ушчыльняюць глебу, і калі глеба ўшчыльняецца, паветраныя паражніны зводзяцца да мінімуму, не пакідаючы месца для збору вадыDyring, J. (1990). The impact of feral horses. (Equus caballus) on sub-alpine and montane environments. Canberra: University of Canberra Press.. Калі гэта адбываецца, глеба ў раёнах, дзе пераважаюць коні, мае ўстойлівасць да пранікнення вады больш чым у 15 разоў вышэй, чым у раёнах без конейBeever, E. A., and Herrick, J. E. (2006) Effects of feral horses in Great Basin landscapes on soils and ants: direct and indirect mechanisms. Journal of Arid Environments, 66, 96-112.. Вытоптванне таксама выклікае эрозію глебы і пашкоджвае расліннасць, а паколькі глеба не ўтрымлівае ваду, аднаўленне раслін абцяжарваеццаAustralia Government Department of the Environment and Heritage. (2004) Feral horse. (Equus caballus) and feral donkey. (Equus asinus): Invasive species fact sheet. Retrieved 2009-3-1.. Тупат коней таксама можа нанесці шкоду водным шляхам і балотам. Вытоптванне каля ручаёў павялічвае сцёк, пагаршаючы якасць вады і наносячы шкоду экасістэме воднага шляхуRogers, G. M. (1991) Kaimanawa feral horses and their environmental impacts. New Zealand Journal of Ecology, 15, 49-64, New Zealand Ecological Society, Inc.. Тушы памерлых коней узмацняюць іх негатыўны ўплыў на навакольнае асяроддзе ў АўстралііNimmo, Dale Graeme; Miller, Kelly K. (2007) Ecological and human dimensions of management of feral horses in Australia: A review. Wildlife Research, 34, 408-17..

Альпійскія раёны, такія як нацыянальны парк Касцюшка, падвяргаюцца асаблівай рызыцы; нізкарослая  вельмі ўразлівая да вытоптвання, а кароткае лета дае мала часу для раслін, каб расці і аднаўляцца пасля пашкоджанняў. Біяразнастайнасць тут высокая: 853 віды раслін, 21 з якіх больш нідзе не сустракаюцца. Эрозія ў вапнякова-карставых раёнах прыводзіць да сцёку і заілення. Мох сфагнум з’яўляецца важным кампанентам высакагорных балот, і яго вытоптваюць коні ў пошуках вадыKosciuszko National Park Horse Management Plan, pp. 12-13.

Здзічэлыя коні таксама могуць паменшыць багацце відаў раслінDyring, J. (1990). The impact of feral horses. (Equus caballus) on sub-alpine and montane environments. Canberra: University of Canberra Press.. Агаленне глебы, выкліканае вытоптваннем і выдаленнем расліннасці праз выпас, у спалучэнні з павелічэннем колькасці пажыўных рэчываў, якія дадаюцца конскім гноем, спрыяе развіццю відаў пустазелля, якія потым урываюцца ў рэгіён і абганяюць мясцовыя віды, памяншаючы іх разнастайнасцьNimmo, Dale Graeme; Miller, Kelly K. (2007) Ecological and human dimensions of management of feral horses in Australia: A review. Wildlife Research, 34, 408-17.. Распаўсюджанню пустазелля спрыяе прымацаванне насення да грываў і хвастоў коней, а таксама яны перадаюцца праз конскі гной пасля ўжывання пустазелля ў адным месцы і дэфекацыі ў іншым. Хоць уплыў пустазелля, якое фактычна прарастае пасля пераносу праз гной, абмяркоўваецца, той факт, што вялікая колькасць відаў пустазелля рассейваецца з дапамогай гэтага метаду, выклікае непакой у тых, хто зацікаўлены ў выжыванні мясцовых відаў раслін у Аўстраліі. Уплыў на расліны і месцы пражывання раслін больш выяўлены падчас засухі, калі коні пераадольваюць вялікія адлегласці ў пошуках ежы і вады. Яны спажываюць ужо абмежаваную расліннасць, якая знаходзіцца пад пагрозай, і іх негатыўны ўплыў больш шырокіAustralia Government Department of the Environment and Heritage. (2004) Feral horse. (Equus caballus) and feral donkey. (Equus asinus): Invasive species fact sheet. Retrieved 2009-3-1.. Здзічэлыя коні таксама могуць жаваць кару дрэў, што робіць некаторыя дрэвы ўразлівымі для знешніх пагроз. Гэта адбылося падчас засухі сярод відаў эўкаліптаў на плато Чырвонага хрыбтаBark Chewing on Red Range plateau, GFRNP: . Падобна на тое, што дзікія коні аддаюць перавагу гэтым відам. 

 Узаемадзеянне з іншымі відамі жывёл 
Змены ў расліннасці, якія ўзнікаюць у выніку перанаселенасці здзічэлых коней у рэгіёне, уплываюць на віды птушак, выдаляючы расліны, якімі яны харчуюцца, а таксама змяняючы асяроддзе пражывання птушак і іх здабычы. Выпас дзікіх коней таксама звязаны з памяншэннем колькасці рэптылій і земнаводных з-за страты асяроддзя пражывання. Акрамя таго, на водную фаўну ўплывае выпас і вытоптванне каля вадаёмаў. У раёнах, якія часта наведваюць коні, шчыльнасць крабаў вышэйшае, што павялічвае схільнасць да драпежніцтва на рыбу. У выніку шчыльнасць рыбы зніжаецца, бо выдаленне расліннасці робіць яе больш успрымальнай да драпежнікаў.

У раёнах, дзе шмат коней, папуляцыі кенгуру менш распаўсюджаныя. Верагодней за ўсё, гэта звязана з ужываннем коньмі расліннасці, якой звычайна харчуюцца кенгуровыяNimmo, Dale Graeme; Miller, Kelly K. (2007) Ecological and human dimensions of management of feral horses in Australia: A review. Wildlife Research, 34, 408-17.. Пры выдаленні коней узмацняюцца прыкметы прысутнасці розных кенгуру, у прыватнасці . Такім чынам, канкурэнцыя з коньмі можа быць прычынай зніжэння папуляцыі кенгуру ў пэўных раёнахMatthews, D., Bryan, R., and Edwards, G. (2001) Recovery of the black-footed rock-wallaby following horse removal on Finke Gorge National Park, Northern Territory. In Nimmo (2007).

Папуляцыі брамбі таксама могуць мець магчымасць перадачы  і экзатычных захворванняў, такіх як  і , свойскім коням і іншым жывёлам, уключаючы людзейBurke’s Backyard: Horse Culling Retrieved 2009-12-1-23. Яны таксама могуць пераносіць , якая можа перадавацца як коням, так і буйной рагатай жывёлеAustralia Government Department of the Environment and Heritage. (2004) Feral horse. (Equus caballus) and feral donkey. (Equus asinus): Invasive species fact sheet. Retrieved 2009-3-1.. Хвароба можа прывесці да вялікай колькасці смяротных зыходаў і фінансавых страт сярод свойскіх папуляцый, што прымушае многіх фермераў заклікаць да рэгуляванага кіравання дзікімі коньмі.

Як і ўсе свойскія жывёлы, брамбі могуць пераносіць паразіта , які можа прывесці да сур’ёзнага гастраэнтэрыту ў людзей у выніку ўжывання заражанай вадыEnvironment ACT 2007, Namadgi National Park Feral Horse Management Plan.

 Кіраванне папуляцыі 
міні|250px|Брамбі, Нацыянальны парк Какаду
Нягледзячы на тое, што дрэннае кіраванне дзікімі коньмі можа прадстаўляць пагрозу экалогіі і экалогіі ў некаторых частках Аўстраліі, кіраванне імі ўскладняецца з-за пытанняў выканальнасці і грамадскай заклапочанасці. У цяперашні час спробы кіравання адрозніваюцца, бо здзічэлыя коні лічацца шкоднікамі ў некаторых штатах, такіх як Паўднёвая Аўстралія, але не ў іншых, уключаючы КвінслендNimmo, Dale Graeme; Miller, Kelly K. (2007) Ecological and human dimensions of management of feral horses in Australia: A review. Wildlife Research, 34, 408-17.. Таксама вядуцца спрэчкі наконт выдалення брамбі з нацыянальных паркаў. Асноўным аргументам на карысць выдалення брамбі з’яўляецца тое, што яны ўздзейнічаюць на далікатныя экасістэмы і наносяць шкоду і знішчаюць мясцовую флору і фаўну, якія знаходзяцца пад пагрозай знікнення.

Заклапочанасць грамадскасці з’яўляецца галоўнай праблемай у намаганнях па кантроліNimmo, D. G., Miller, K., & Adams, R. (2007). «Managing feral horses in Victoria: A study of community attitudes and perceptions». Ecological Management & Restoration 8 (3), 237—243, паколькі многія выступаюць за абарону брамбі, у тым ліку некаторыя абарыгены, якія лічаць, што здзічэлыя коні належаць краінеDobbie, W. R., Berman, D. M., & Braysher, M. L. (1993) «Managing vertebrate pests: Feral horses.» Canberra: Australia Government Publishing Service. Іншыя групы, якія займаюцца конямі, абураюцца тым, што коней называюць «дзікімі», і яны катэгарычна супраць любых мер, якія пагражаюць іх выжыванню. У той час як некаторыя групы , такія як RSPCA, неахвотна прымаюць , іншыя арганізацыі, такія як «Save the Brumbies», выступаюць супраць смяротных метадаў выбракоўвання і замест гэтага спрабуюць арганізаваць перасяленне жывёлHoughton, Des. «The Killing Fields» The Courier Mail, 9 November 2007. Accessed online 20 December 2010.

Між тым, групы ахоўнікаў прыроды, такія як , выступаюць за гуманнае выбракоўванне як сродак кантролю з-за шкоды, якую перанаселенасць брамбі можа нанесці мясцовай флоры і фаўне, але таксама ў цэлым выступаюць супраць розных спосабаў знішчэнняSenate Select Committee on Animal Welfare. (1991). Culling of large feral animals in the Northern Territory. Canberra: Senate Printing Unit.. Гэта робіць кіраванне праблемай для палітыкаў.

 Метады барацьбы з павелічэннем папуляцыі 
міні|250px|Брамбі чакаюць свайго продажу і новых дамоў.
Традыцыйны метад выдалення, званы «brumby running», нагадвае знакавую паэму  «», дзе дасведчаныя вершнікі звязваюць брамбі і перавозяць іх на новае месцаChisholm, Alec H. (ed.), The Australian Encyclopaedia, Vol. 2, p. 170, «Brumby», Halstead Press, Sydney, 1963ABC News: «Brumby removal plan sparks community debate» Retrieved 2009-12-16.

Варыянты кантролю папуляцыі ўключаюць кантроль нараджальнасці, стральбу з зямлі і верталёта, а таксама збор і адлоў. Ні адзін з метадаў не забяспечвае поўнага пазбаўлення ад пакут для коней, і кошт кожнага вельмі высокі. Выдаткі ўключаюць у сябе эканамічныя выдаткі, такія як даследаванні, закупкі абсталявання і працоўныя выдаткі, а таксама маральныя клопаты аб дабрабыце коней. У выніку запатрабаваліся больш эфектыўныя і дзейсныя сродкі кантролюDobbie, W. R., Berman, D. M., & Braysher, M. L. (1993) «Managing vertebrate pests: Feral horses.» Canberra: Australia Government Publishing Service.

Кантроль нараджальнасці — гэта несмяротны метад кіравання папуляцыяй, які звычайна разглядаецца як найбольш гуманны метадKillian, G. L. A., Miller, N. K., Diehl, J., Rhyan, J., and Thain, D. (2004) «Evaluation of three contraceptive approaches for population control of wild horses.» Proceedings of the 21st Vertebrate Pest Conference, 21, 263—268. In Nimmo (2007), і яго выкарыстанне падтрымліваецца RSPCAHoughton, Des. «The Killing Fields» The Courier Mail, 9 November 2007. Accessed online 20 December 2010. Хоць здаецца, што гэтыя метады лячэння эфектыўныя ў перыяд размнажэння адразу пасля ін’екцыі, працяглыя наступствы абмяркоўваюцца. Паколькі шматразовае лячэнне жывёл каштуе дорага і складана, гэты метад, нягледзячы на тое, што ён ідэальны, не атрымаў шырокага прымянення.

Стральба падрыхтаванымі стралкамі лічыцца найбольш практычным спосабам кантролю дзякуючы сваёй эфектыўнасці. Дэпартамент першаснай прамысловасці Новага Паўднёвага Паўднёвага Уэльса лічыць, што адстрэл з’яўляецца пераважным метадам кантролю папуляцыі, паколькі ён не падвяргае коней стрэсам, звязаным са зборам, размяшчэннем на дварах і транспарціроўкай на далёкія адлегласці, усе з якіх звязаны з метадамі «адлову і выдалення». Коней, якія толькі першапачаткова паранены ў выніку стральбы, адсочваюць, калі яны знаходзяцца ў даступнай адкрытай мясцовасці. Адвакацкія групы брамбі не лічаць горную стральбу гуманнайThe Australian Veterinary Association (AVA) spoke out about the Guy Fawkes River National Park Brumby cull: http://www.brumbywatchaustralia.com/GFRNP-AVA_speaks.htm . Стральба з верталёта дазваляе правесці паветраную разведку вялікай тэрыторыі, каб нацэліць на самыя шчыльныя папуляцыі, а стральцы могуць наблізіцца да мэтавых жывёл дастаткова блізка, каб гарантаваць поспехNimmo, Dale Graeme; Miller, Kelly K. (2007) Ecological and human dimensions of management of feral horses in Australia: A review. Wildlife Research, 34, 408-17.. Гэты метад лічыцца найбольш эфектыўным і эканамічна прымальным сродкам кантролю, але сярод тых, хто лічыць яго негуманным, выклікае непрыняццеBomford, M., & Hart, Q. (2002). «Non-indigenous vertebrates in Australia.» In Biological invasions: Economic and environmental costs of alien plant, animal, and microbe species. David Pimental (Ed.). Boca Raton: CRC Press.. Арганізацыі, якія падтрымліваюць брамбі, сцвярджаюць, што адстрэл з паветра непатрэбны і што альтэрнатыўныя метады кантролю над папуляцыяй не былі апрабаваны належным чынам, у той час як дзяржаўныя чыноўнікі выказваюць занепакоенасць неабходнасцю кантролю над хутка растучай папуляцыяй, каб пазбегнуць экалагічных праблем, звязаных з вялікай колькасцю здзічэлых коней у некаторых раёнахHoughton, Des. "Outrage Over Brumbie Hit Squad. Courier Mail,30 April 2010. Accessed 20 December 2010.

 — гэта працаёмкі працэс, які прыводзіць да аднаго з двух асноўных вынікаў: забою на продаж або перасялення. Гэтаму можа дапамагчы прывабленне кормам, у якім цюкі сена размяшчаюцца ў стратэгічным парадку, каб прывабіць здзічэлых коней у месца, дзе магчымы адлоў. Ускладняе гэты працэс нізкі попыт на адлоўленых коней, што робіць яго менш жаданым, чым кантроль пладавітасці або адстрэл, якія памяншаюць папуляцыю без неабходнасці знаходзіць для іх альтэрнатыўныя месцыNimmo, Dale Graeme; Miller, Kelly K. (2007) Ecological and human dimensions of management of feral horses in Australia: A review. Wildlife Research, 34, 408-17..

 Кіраванне ў нацыянальных парках 
міні|250px|Брамбі на рацэ Чандлер, .
На 2023 год паводле ацэнак, колькасць брамбі ў Нацыянальным парку Касцюшка складае 18 000 галоў у параўнанні з 14 000 у 2020 годзе.

У перыяд з 22 па 24 кастрычніка 2000 года  адстраляла прыкладна 600 брамбі ў . У выніку грамадскага рэзанансу ўрад Новага Паўднёвага Уэльса стварыў кіруючы камітэт для расследавання альтэрнатыўных метадаў кантролю. З таго часу, як пачалася кампанія па выдаленні коней з нацыянальнага парку, больш за 400 коней былі пасіўна захоплены ў пастку і вывезены з парку, а 200 з іх былі вернуты назад у паркThe Land Magazine, p. 3, 19 June 2008, Rural Press, North Richmond, NSW.

Адзін з дзікіх аўстралійскіх коней, , быў цалкам выдалены з  і пераселены на суседні ўчастак зямлі ў 2004 годзе. Гэта было вынікам грамадскага пратэсту супраць раней прапанаванага Дэпартаментам аховы навакольнага асяроддзя і прыродных рэсурсаў Паўднёвай Аўстраліі плана знішчэння ўсіх жывёл у парку.

Выбракоўка  ў 2006 і 2007 гадах у нацыянальным парку Касцюшка, дзе ў 2005 годзе было каля 1700 конейKosciuszko National Park Horse Management Plan, p. 1, прывяла да скарачэння пагалоўя на 64 каняKosciuszko National Park Horse Management Plan, p. 17. Служба нацыянальных паркаў і аховы дзікай прыроды Новага Паўднёвага Паўднёвага Уэльса ў 2007 годзе распачала план па скарачэнню колькасці карагодаў шляхам пасіўнага адлову ў . Больш за 60 брамбі, адлоўленых у цясніне , цяпер вернуты назад.

У 2008 годзе ў  ў , штат Квінсленд, адбылася трэцяя фаза паветранага выбракоўвання брамбі з дапамогай адстрэлу 700 коней з верталётаABC News: «Cull cuts Carnarvon Gorge brumby numbers» Retrieved 2009-12-19.

 У нацыянальнай культуры 
Брамбі лічацца часткай каланіяльнай гісторыі Аўстраліі, і таму іх гістарычная спадчына такая ж палітычна спрэчная, як і іх біялагічны ўплыў. Прыхільнікі захавання брамбі, асабліва тыя, хто жыве ў сельскай мясцовасці, лічаць іх неад’емнай часткай сваёй культуры і спадчыны. Іншыя разглядаюць іх як перажытак , які адлюстроўвае пазбаўленне абарыгенаў гаспадарання на зямлі і культуры.

Брамбі, якіх называюць «дзікімі конямі буша», згадваюцца ў паэме  «»«Man from Snowy River» poem by Banjo Peterson. Гэтая паэма была пашырана ў фільмах «» і «», таксама у тэлесерыяле «» і музычнай тэатральнай пастаноўцы . У іншым вершы Банджа Патэрсана, які называецца «Станцыя брамбі» (), апісваецца натоўп дзікіх дзікіх брамбі. Патэрсан быў натхнёны напісаць верш, калі прачытаў пра суддзю Вярхоўнага суда Новага Паўднёвага Паўднёвага Уэльса, які, пачуўшы пра коней брамбі, спытаў: «Хто такі Брамбі і дзе яго ?» ().

Папулярныя кнігі серыі   былі напісаны для дзяцей і моладзі. У апавяданнях апісваюцца прыгоды Тоўры, жарабца брамбіAmazon.com listing, containing a review from School Library Journal. Паводле гэтых гісторый быў створаны  (таксама вядомы як «Срэбны жарабец: Кароль дзікіх брамбі») з Раселам Кроу і  у галоўных роляхiMDB on The Silver Brumby. Кнігі таксама былі выкарыстаны ў якасці асновы для .

У 1996 годзе брамбі быў прыняты ў якасці эмблемы нядаўна створанай , камандай па рэгбі, якая базуецца ў Канберы, Аўстралія, і спаборнічае ў тым, што тады было вядома як Super 12, а цяпер . Subaru прадала невялікае  ў Аўстраліі пад мадэльнай назвай Brumby. На іншых рынках яно было вядома пад іншымі назвамі, у тым ліку Shifter, 284 і .

 Спасылкі 

 Australian Brumby Alliance
 Brumby Watch
 Heritage Horse
 National Parks Wild Horse Control
 Okstate: Australian Brumby
 Save The Brumbies Inc

Катэгорыя:Пароды коней
Катэгорыя:Фаўна Аўстраліі
Катэгорыя:Коні
Катэгорыя:Інвазіўныя віды