Суджанскі раён

Суджанскі раён () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) на паўднёвым захадзе Курскай вобласці Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Суджа.

 Геаграфія 
Плошча — 995 км². Раён мяжуе з Коранеўскім, Льгоўскім, Бальшасалдацкім, Бялоўскім раёнамі Курскай вобласці, а таксама з Украінай.

Асноўныя рэкі — Суджа (працягласць на тэрыторыі раёна 46 км), Псёл (34 км), Снагасць (22 км), Варобжа (28 км), Іўніца (23 км), Локня (26 км), Малая Локня (24 км), Смердзіца (17 км), Ржава (9 км), Алешня (12 км), Канапелька (16 км).

 Гісторыя 
Суджанскі раён утвораны 30 ліпеня 1928 года з часткі скасаванага Суджанскага павета. Першапачаткова ўваходзіў у склад Льгоўскай акругі Цэнтральна-Чарназёмнай вобласці. Пасля скасавання акруг у 1930 перайшоў у непасрэднае падпарадкаванне абласному цэнтру Цэнтральна-Чарназёмнай вобласці (Варонеж). У 1934 годзе ўвайшоў у склад зноў утворанай Курскай вобласці.

 Насельніцтва 

 Урбанізацыя 
Гарадское насельніцтва (горад Суджа) складае 19,67 % ад усяго насельніцтва раёна.

 Нацыянальны склад 
Па выніках перапісу насельніцтва 2020 года пражывалі наступныя нацыянальнасці (нацыянальнасці менш 0,1 % і іншае, гл. у зносцы да радка «Іншыя»):
НацыянальнасцьКолькасць, чал.ДоляРускія23 98195,47 %Украінцы2420,96 %Армяне1550,62 %Езіды1360,54 %Азербайджанцы730,29 %Малдаване320,13 %Туркі300,12 %ІншыяАбхазы (1), Аварцы (7), Агулы (1), Арабы (7), Башкіры (2), Беларусы (10), Венгры (1), Гагаузы (1), Грэкі (8), Грузіны (8), Даргінцы (2), Яўрэі (2), Казахі (4), Калмыкі (1), Кіргізы (6), Комі (1), Карэйцы (7), Лезгіны (5), Літоўцы (1), Мардва (2), Немцы (7), Асеціны (4), Палякі (2), Табасараны (8), Таджыкі (2), Узбекі (4), Хакасы (1), Чачэнцы (11), Чувашы (1), Эвенкі (1), Якія азначылі іншыя адказы пра нацыйную прыналежнасць (169), Няма нацыянальнай прыналежнасці (21), Асобы, у перапісных лістах якіх нацыянальная прыналежнасць не пазначана (95)4701,87 %Разам25 119100,00 %

 Адміністрацыйны падзел 
Суджанскі раён адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка уключае 21 сельсавет і адзін горад.

У рамках арганізацыі мясцовага самакіравання ў муніцыпальны раён уваходзяць 17 муніцыпальных утварэнняў, уключаючы 1 гарадскі і 16 сельскіх паселішчаў. У ходзе муніцыпальнай рэформы 2006 года ў складзе новаўтворанага муніцыпальнага раёна законам Курскай вобласці ад 21 кастрычніка 2004 года былі створаны 22 муніцыпальных утварэння, у тым ліку адно гарадское паселішча (у межах горада) і 21 сельскае паселішча ў межах сельсаветаў.

Законам Курскай вобласці ад 26 красавіка 2010 года быў скасаваны шэраг сельскіх паселішчаў: Іўніцкі сельсавет (уключаны ў Паграбскі сельсавет); Лебедзеўскі сельсавет (уключаны ў Свярдлікаўскі сельсавет); Гогалеўскі сельсавет (уключаны ў Заалешанскі сельсавет); Кірэеўскі сельсавет і Рускапарэчанскі сельсавет (уключаны ў Парэчанскі сельсавет). Адпаведныя сельсаветы як адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі скасаваныя не былі.

У Суджанскім раёне адзін горад і 81 Сельскі населены пункт.

 Эканоміка 

 ААТ «Суджанскі завод трактарных агрэгатаў»
 ААТ «Суджанскі масларобны камбінат»
 ЗАТ «Суджанскі мясакамбінат»
 ТАА «Зернесэрвіс» (элеватар)
 ААТ «Калядны спіртзавод»
 ЗАТ «Суджанскае ДРБУ № 2»
 ААТ «Надзея»
 Камбікормавы завод
 Холадакамбінат
 МАПП «Суджа» — суджанскі мытны пост

Прамысловыя распрацоўкі крэйды:

 Руска-Канапельскае, для вытворчасці цэменту;
 Крэйдзянскае, для будаўнічай вапны.

 Транспарт 
Праз раён праходзяць:

 чыгуначныя пуці «Санкт-Пецярбург—Льгоў—Суд—Харкаў», са станцыямі на тэрыторыі раёна: Леўшынка, Гродзенскі, Лакнінскі, Курчанінава, Суджа і Канапелькі;
 аўтамабільная траса «Курск—Вялікае Салдацкае—Суджа—Сумы» (Украіна).

 Культура 
Раёны пабрацімы Суджанскага раёна — Краснапільскі і Сумскі раён Сумскай вобласці Украіны . Суджа і вёска Гуева — месцы пастаянных творчых экспедыцый ураджэнца гэтых месцаў члена Маскоўскага саюза мастакоў С. Ф. Прылуцкага.

 Славутасці 
справа|міні|Замосце. Царква Спаса Праабражэння.
У вёсцы Гуева — сядзіба кн. П. Д. Далгарукава,У вёсцы Рубаншчына — сядзіба Тахтаміравых,У вёсцы Горналь — Вялікае Гарнальскае гарадзішча у складзе археалагічнага комплексу Горналь і Гарнальскі Свята-Мікалаеўскі Белагорскі мужчынскі манастыр (заснаваны ў 1672),У Суджы — царква Святой Тройцы і Ушэсця Гасподняга (1812), Царква Пакрова Прасвятой Багародзіцы (1799—1828),У вёсцы Замосце — царква Праабражэння Гасподняга (1865).

 Археалогія і палеагенетыка 

 На тэрыторыі Суджанского раёна знойдзена сем рэчавых скарбаў VII стагоддзя, якія ўваходзяць у групу дняпроўскіх раннесярэднявечных скарбаў або «старажытнасцяў анты»: новасуджанскі, фанасееўскі, княжынскі, курылоўскі, суджанскі-замасцянскі, канапельскі, уланкоўскі. Магчыма, на Ніжняй Суджы ў VII стагоддзі размяшчаўся адзін з цэнтраў улады Дняпроўскага Саюза плямёнаўВ пространстве археологии: клады древних славян , 20 сентября 2021 г..
 Каля вёскі Уланак знойдзена два літых скроневых кальца пастырскага тыпу з дзюбападобнымі атожылкамі і бранзалет з падгранёнымі полымі пашыранымі канцамі VII стагоддзя. Гэта самая аддаленая ад Пастырскага гарадзішча і Паўночная знаходка скроневых кольцаў гэтага тыпуЩеглова О. А. Маленький комплекс пастырского типа из окрестностей села Уланок (Суджанский район Курской области) , 2012
 У прадстаўніка валынцаўскай культуры з розначасовага паселішча Курылаўка-1 мітахандрыяльная гаплагрупа H1b. Яго поўны мітахандрыяльны геном апынуўся цалкам ідэнтычны геному венгерскага караля Белы III (кіраваў у 1172—1196 гг.), маці якога была Ефрасіння Мсціслаўна — дачка вялікага кіеўскага князя Мсціслава і ўнучка Наўгародскага пасадніка Дзмітра Завідзіча, і сучаснаму геному з ДанііАндреева Т. В. и др. Индивид волынцевского времени из Куриловки: первые археогенетические данные , 2023

 Людзі, звязаныя з раёнам 
Мастакі Л. І. Саламаткін, Ф. П. Несцераў, П. К. Ліхін, Багамазаў В. Ф., Прылуцкі с. ф., акцёр М. С. Шчэпкін, авіяканструктар М. І. Гурэвіч, кампазітар А. М. Абаза, князь П. Д. Далгарукаў, рэвалюцыянер П. А. Заломаў, гісторык д.г.н. М. В. Леўчанка і М. М. Клевенскі, прафесар, д.м.н. К. І. Пікін, пісьменнік, вучоны-матэматык П. І. Кацельнікаў, вучоны-вынаходнік, д.т.н. Б.&nbsp;Г. Скрамтаеў, засл.мастак РФ, член-кар РАХ, скульптар А. В. Тарасенка, сав. парт. дзеяч В. І. Палякоў.

 Крыніцы 

 Спасылкі 

 Суджанский район\\КУРСКАЯ ЭНЦИКЛОПЕДИЯ\Гойзман Ш.Р, Курск 2004—2009.
 форум города Суджа

Катэгорыя:Раёны Курскай вобласці