Чжэн Цзасінь

Чжэн Цзасінь (; , таксама , 1906—1998) — кітайскі арнітолаг, адзін з заснавальнікаў сучаснай кітайскай арніталогіі і зоагеаграфіі, заснавальнік Пекінскага музея натуральнай гісторыі.

 Біяграфія 

 Раннія гады 
Чжэн нарадзіўся 18 лістапада 1906 года ў Фуцзяні. Яго маці памерла ад туберкулёзу, калі Чжэн Цзасіню было пяць гадоў, і пра яго клапацілася ў асноўным яго бабуля. Бацька Чжэн Сенфан шмат гадоў быў супрацоўнікам бюро па саляных справах, а таксама настаўнікам сярэдняй школы, а затым дырэктарам сярэдняй школы, ён быў адным з нямногіх кітайцаў з вышэйшай адукацыяй і валодаў англійскай мовай. Бацька навучыў свайго сына гаварыць па-англійску яшчэ ў дзяцінстве. Чжэн быў слабым дзіцем, і яго бацька заахвочваў яго заняткі спортам. Чжэн шмат хадзіў у горы, гуляў у тэніс і нават стаў чэмпіёнам у бегу на 100 м. Нягледзячы на высокі ўзровень адукацыі бацькі, сям’я жыла вельмі сціпла, і спачатку цікавасць да прыроды была сфакусавана на ядомых аб’ектах. Ён лавіў рыбу, збіраў дзікую садавіну і гародніну, якія гатавала яго бабуля. Ён пайшоў у сярэднюю школу ў Фучжоў і паказаў выдатныя поспехі, у пачатковай школе ён двойчы пераскокваў праз клас. Чжэн дамогся права паступлення ў хрысціянскі ўніверсітэт Фуцзянь ва ўзросце 15 гадоў, для чаго было неабходна прайсці спецыяльны тэст. Англійскі прафесар біялогіі спытаў у заяўнікаў, у якой гародніне ўтрымліваецца самая вялікая колькасць вітамінаў. Чжэн Цзасінь быў адзіным, хто знайшоў правільны адказ на гэтае пытанне — памідор. Памідоры тады былі невядомыя ў Кітаі, але Чжэн чытаў пра іх, і гэта дало яму магчымасць правільна адказаць. У 1926 годзе ён скончыў універсітэт, прайшоўшы курс з сямі семестраў, пасля гэтага ён вырашыў працягнуць адукацыю ў Злучаных Штатах.

 Вучоба і праца ў ЗША 
Яго дзядзька, які працаваў лекарам у Фучжоў, фінансаваў паездку Чжэна ў ЗША. Ён абраў Мічыганскі ўніверсітэт, бо там вучыўся яго стрыечны брат. У 1927 годзе ён атрымаў ступень магістра, спецыялізуючыся ў эмбрыялогіі. Яго навуковым кіраўніком быў эмбрыёлаг Пітэр Олас Окельберг. Чжэн Цзасінь атрымаў ступень доктара філасофіі (Ph.D.) у 1930 годзе за дысертацыю на тэму «Гісторыя зародкавых клетак Rana cantabrigensis Baird». Ён таксама атрымаў узнагароду  Golden Key. Падчас вучобы ў ЗША ён часта наведваў музеі натуральнай гісторыі і задаўся пытаннем, чаму ўсе віды ў Кітаі ў апошні час былі апісаны некітайцамі. Пры гэтым ён выдатна ведаў, што ў 3000-гадовай класічнай кітайскай літаратуры згадваюцца і апісаны не менш за 100 відаў птушак. Ён вырашыў вярнуцца ў Кітай і адхіліў прапановы аб працы ў Злучаных Штатах.

 Вяртанне ў Кітай 
Вярнуўшыся ў Кітай у 1930 годзе, ён паступіў на працу ў хрысціянскі ўніверсітэт Фуцзяна, а потым заснаваў Кітайскае заалагічнае таварыства і ўзначаліў кафедру біялогіі ў Фучжоў. У 1938 годзе яго ўніверсітэт пераехаў у Шаа-Ву з-за пагрозы японскай акупацыі. У красавіку 1945 года Чжэн Цзасінь зноў паехаў у ЗША для заняткаў арніталогіяй Кітая. Ён вывучыў калекцыі птушак у музеях і ўніверсітэтах па ўсёй Амерыцы. У верасні 1946 года ён вярнуўся ў Фучжоў. У 1947 годзе ён быў вымушаны пераехаць у Нанкін з-за грамадзянскай вайны паміж мааістамі і Гаміньданам. У 1948 годзе многія супрацоўнікі ўніверсітэта эмігравалі на Тайвань, і Чжэн таксама абдумваў гэта. Аднак ён даведаўся, што Камуністычнай партыі патрэбныя навукоўцы. Ён прыняў рашэнне застацца і пасля гэтага ўступіў у Камуністычную партыю. У 1950 годзе ён пераехаў у Пекін і стаў куратарам калекцыі птушак у Academia Sinica, а ў 1951 годзе заснаваў Пекінскі музей прыродазнаўства. Ён быў першым дырэктарам аддзела навуковых публікацый. Ён пераклаў кнігу Іаахіма Штайнбахера аб міграцыях і біялогіі птушак на кітайскую мову. У 1955—1957 удзельнічаў у сумесных экспедыцыях з савецкімі і ўсходнегерманскімі арнітолагамі ў паўднёвай частцы Юньнані і Паўночна-Усходнім Кітаі.

 Падчас Культурнай рэвалюцыі 
У 1955 годзе праца Чжэна ў Кітаі была перапыненая кампаніяй па  (разам з мышамі, мухамі і камарамі). Па экалагічных прычынах Чжэн быў з самага пачатку супраць кампаніі, але толькі ў 1959 годзе ў яго з’явілася магчымасць паўплываць на рашэнне аб далейшым знішчэнні вераб’ёў. У маі 1957 годзе ён адправіўся ва Усходнюю Германію і працаваў з , вывучаючы калекцыі з кітайскага рэгіёна. На сустрэчах, якія Штрэземан назваў «Атлантычна-ціхаакіянскай канферэнцыяй», ён таксама змог сустрэцца з іншымі арнітолагамі, такімі як ,  і . Аднак пасольства КНР ва Усходняй Германіі яму не дазволіла наведваць вечарынкі ў доме Штрэземана ў Заходнім Берліне. Па прапанове Штрэземана Чжэн стаў замежным карэспандэнтам . Чжэн вярнуўся ў Кітай пасля прыпынкаў у Ленінградзе і Маскве для працы ў музеях. Вярнуўшыся ў Кітай, ён сутыкнуўся з культурнай рэвалюцыяй Маа.

Навуковая праца спынілася, і лозунгам было тое, што «чым больш у вас ведаў, тым больш вы рэвалюцыянер». Чжэн быў абвешчаны злачынцам, паколькі ён выступаў супраць . Яму сказалі, што «птушкі з’яўляюцца грамадскімі жывёламі капіталізму», і прымусілі насіць значок з надпісам «рэакцыянер», таксама ён павінен быў прайсці праверку яго меркаванай арніталагічнай падрыхтоўкі, за выключэннем таго, што яго прымушалі падмятаць калідоры і чысціць прыбіральні. Тэст быў праведзены Камітэтам, і яго папрасілі ідэнтыфікаваць птушку, якая складалася з частак ад некалькіх відаў. Пасля правалу «тэсту» яго зарплата была зніжана да мінімуму. У жніўні 1966 года яго ўтрымлівалі ў кароўніку на працягу шасці месяцаў, а яго дом абшукалі хунвейбіны, якія канфіскавалі ўсю яго маёмасць, уключаючы друкавальную машынку, якую ён больш за ўсё цаніў. Academia Sinica была акупаваная хунвейбінамі з 1967 па 1968 год, пакуль Маа не загадаў іх выдаліць.

 Працяг працы, сусветнае прызнанне 
Мір быў адноўлены толькі ў 1970-х гадах, і яго праца пра птушак Кітая была адпраўлена для публікацыі пасля таго, як яе ўжо адзін раз адхілілі. Яна была апублікаваная ў 1978 годзе, але датаваная 1976 годам, і Чжэн быў вымушаны ўключыць доўгую цытату з Маа, які да гэтага часу ўжо памёр. Пасля смерці Маа Чжэн быў запрошаны на Міжнародны сімпозіум Сусветнай асацыяцыі фазанаў у лістападзе 1978 года. Ён таксама правёў два месяцы ў Англіі, цягам якіх ён сустрэўся з сэрам  і . Ён працаваў у якасці прафесара ў Пекінскім педагагічным універсітэце, а ў 1987 годзе ён і яго калегі апублікавалі Сінопсіс па авіфаўне Кітая. З 1970 па 1980 год ён таксама рэдагаваў у «Фаўне Сініка» тамы «Aves». Ён займаўся пытаннямі аховы птушак і міжнароднага супрацоўніцтва ў галіне абароны мігруючых відаў.

Памёр ад сардэчнага прыступу.

 Асабістае жыццё 
Чжэн сустрэў сваю будучую жонку Чэнь Цзя-чжан Chen Jia-jang (Лідзію) падчас гульні ў тэніс. Яны ажаніліся ў 1942 годзе. У 1992 годзе пара святкавала сваё залатое вяселле, калі Чжэн уручыў сваёй жонцы залаты ключ ад Мічыгана і ў сваю чаргу атрымаў у падарунак залаты аловак.

 Памяць 
У яго гонар названы некалькі відаў, напрыклад, від птушак , а таксама від .

Катэгорыя:Арнітолагі Кітая