Традыцыя шанавання Святога каменя (Крамянец)

Шанаванне Святога Каменя — традыцыя, распаўсюджаная ў вёсцы Крамянец, Лагойскага раёна Мінскай вобласці ў Беларусі. Камень-следавік шануецца мясцовымі жыхарамі як святы камень, здольны дараваць дабрабыт і здароўе, выклікаць дождж. Людзі вераць, што сляды на камені пакінутыя Богам, калі той спускаўся з нябёсаў.

 Гісторыя 
Лагойшчына багатая на камяні, якія былі прынесены са Скандынавіі апошнім ледавіком. Шмат камянёў па-ранейшаму ва ўяўленнях мясцовых жыхароў надзелены сакральным значэннем. Па іх меркаванню. звычайныя камяні растуць, а святыя — не. Вялікая колькасць камянёў у рэгіёне, у тым ліку «сакральных», абумовіла трывалае развіццё і захаванне традыцыі шанавання камянёў-следавікоў.

Здаўна жыхары вёска Крамянец лічылі мясцовы камень-следавік святым. Яго так і называюць — Святы камень. Іншай назвы сучасныя жыхары не памятаюць. У 1980-х гг. яго даследаваў доктар геолага-мінералагічных навук з НАН Беларусі Эрнст Ляўкоў, а таксама геолагі Аляксандр Карабанаў і Валерый Вінакураў. Тады 74-гадовая жыхарка Крамянца Зося Рогач расказала, што камень таксама называлі Богаў, Дажбогаў. Хадзілі да яго на Вялікдзень, на Яна, Яблычны Спас, па нядзелях. На Вялікдзень ішлі да ўсходу сонца і неслі чырвоныя яйкі, , грошы. Мылі твар, вочы, ногі. У засуху да каменя ішлі дзевяць , высякалі калы ў рост чалавека і падважвалі імі камень — на трэці дзень ішоў дождж. Каб спыніць ужо непатрэбны дождж, калы вымалі з-пад каменя. Той, хто прыходзіў да каменя, спачатку клаў ахвяру (грошы, палатно, кветкі, хлеб, яблыкі, пернікі).

Мясцовыя жыхары таксама сведчаць, што раней ля валуна былі капліца і крынічка, вада з якой лічылася вельмі чыстай і карыснай, святой. Існуе паданне пра паходжанне выемак (слядоў) на камяні. 

 Цяперашні час 
Для жыхароў в. Крамянец Святы камень з’яўляецца аб’ектам культурнай памяці. Адначасова ён — месца шанавання і пакланення. Як сакральны аб’ект, ён падтрымліваецца вернікамі абодвух канфесій — праваслаўнай і каталіцкай. Да каменя заходзяць каталіцкія паломнікі, што ідуць штогод у Будслаў на фэст у гонар Маці Божай Будслаўскай. Дары, якія прыносяць да каменя, часта асвячаюць у праваслаўнай царкве.

 Ахоўны статус 

Камень-следавік перыяду бронзавага веку, 0,6 км на поўнач ад в. Крамянец — .

Святы камень ля в. Крамянец ахоўваецца дзяржавай як адметны помнік прыроды з 1987 года. Ля каменя ўстаноўлены ахоўны знак, а ў вёсцы — указальнік, у якім напрамку ісці да каменя.

У 2016 г. традыцыі шанавання Святога каменя в. Крамянец быў надазены статус нематэрыяльнай гісторыка-культурнай каштоўнасці. Яна была ўключана ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь (шыфр — 63Б0000106).

 Гл. таксама 
 Культ каменнай дзяўчынкi

 Спасылкі 
 Жывая спадчына Беларусі: інвентар нематэрыяльнай культурнай спадчыны
 Дучыц Л. Традыцыя шанавання Святога каменя ў вёсцы Крамянец Лагойскага раёна Мінскай вобласці//Электронная бібліятэка БГУ

Катэгорыя:Культура Лагойскага раёна
Катэгорыя:Крамянец (Лагойскі раён)