Шматвектарная палітыка (Украіна)

Шматвектарная палітыка або дактрына шматвектарнасці — знешнепалітычная дактрына Украіны перыяду прэзідэнцтва Леаніда Кучмы з 1994 па 2005 год. Праводзілася для збалансавання адносін са Злучанымі Штатамі і Еўрапейскім Саюзам, а таксама з Расіяй з мэтай захавання нейтральнага статусу. 

Шматвектарная палітыка была акрэслена Кучмам яшчэ падчас прэзідэнцкіх выбараў 1994 года. Шмат у чым яна перасякалася з поглядамі Леаніда Краўчука і Дзмітрыя Паўлычкі, якія сцвярджалі, што Украіна павінна быць нейтральнай, пазаблокавай і бяз’ядзернай дзяржавай. Яе ажыццяўленню спрыяў тагачасны курс на дэмілітарызацыю і дэнуклеарызацыю, які карыстаўся падтрымкай у грамадстве ў 1990-х гадах.

Хоць першапачаткова Кучма лічыўся прарасійскім палітыкам, але з першых дзён прэзідэнцтва ён праводзіў шматвектарную палітыку, што было нечаканым для замежных назіральнікаў. Афіцыйны Кіеў не толькі палепшыў адносіны з Захадам, але вырашыў з Крамлём дыпламатычны крызіс вакол статусу Крыма. Было прынята рашэнне аб прадастаўленні права базавання расійскаму флоту ў Севастопалі ў абмен на прызнанне Масквой тэрытарыяльнай цэласнасці Украіны. 

Пасля пераабрання Кучмы ў 1999 годзе ён абвясціў, што Украіна будзе прытрымлівацца курсу на інтэграцыю з ЕС. Летам 2001 года Міністэрствам замежных справаў афіцыйна адмяніла тэрмін «шматвектарная палітыка». Нягледзячы на афіцыйныя заявы, у гэты час адбывалася збліжэнне Украіны з Расіяй і дыстанцыяванне Кіева ад Захаду. Падобныя змены былі выкліканы ў першую чаргу касетным сканадам 2000 года, падчас якога былі выяўлены меркаваныя доказы датычнасці ўкраінскіх уладаў да забойства журналіста Георгія Гангадзэ і продажаў станцыі РЭБ «Кальчуга» Іраку. 

Крытыкі шматвектарнасці заяўлялі, што праз яе павялічылася залежнасць Украіны ад Расі і спыніліся працэсы па ўступленні ў Еўрапейскі саюз. Прыхільнікі дактрыны запэўнівалі, што яна прагматычная і спрыяла эканамічнаму развіццю дзяржавы.

 Гл. таксама 
 Шматвектарная палітыка (Беларусь)

 Крыніцы 

Катэгорыя:Знешняя палітыка Украіны
Катэгорыя:Знешнепалітычныя дактрыны