Тактагул Сатылганаў

Тактагу́л Сатылга́наў (;  — ) — кіргізскі народны акын, кампазітар, музыкант-віртуоз.

 Біяграфія 
Нарадзіўся ў кішлаку Кушчусу (у сучасным Тактагульскім раёне Джалал-Абадскаай вобласці Кыргызстана). З дзяцінства працаваў пастухом у бая, у іншых пастухоў вучыўся іграць на камузе, складаць песніТоктогул: его жизнь и песни // Islam.ru. Ва ўзросце 18 гадоў сустрэўся ў айтышы (паэтычным спаборніцтве) з прыдворным акынам манапа Дыйканбая Рыскулбекава Арзыматам і атрымаў над ім перамогу, якая стала пачаткам славы Тактагула. У 1898 годзе адбыўся Андыжанскі мяцеж, а Тактагул Сатылганаў, які не меў дачынення да яго, быў арыштаваны па ілжываму даносу і прыгавораны да пакарання смерцю, а пасля памілавання адпраўлены разам з іншымі «андзіжанцамі» ў Сібір, у Аляксандраўскі цэнтрал каля Іркуцка. У 1909 годзе Тактагул Сатылганаў збег з катаргі і ў 1910 годзе пешшу дайшоў да родных мясцін. У 1913 годзе быў зноў арыштаваны па даносу і трапіў у наманганскую турму. Быў вызвалены дзякуючы намаганням кіргізскай грамадскасці і праводзіў прафесійную дзейнасць выканаўцы.

Памёр Тактагул Сатылганаў 17 лютага 1933 года ў кішлаку на радзіме.

 Творчасць 
Тактагул Сатылганаў з дзяцінства складаў песні, і выконваў народныя музычныя творы. Адзін з пачынальнікаў кіргізскай літаратуры. У сваіх творах асуджаў старыя, адсталыя феадальныя звычаі, міжродавую варожасць, вітаў Кастрычніцкаю рэвалюцыю і прысвяціў ёй свае творы. Выконваў кіргізскі народны эпас, складаў песні-басні, песні-павучэнні, песні-пасвячэнні і інш. Найбольш вядомы сатырычныя песні Тактагула Сатылганава «Ішан і яго паслядоўнік», «Пяць манапаў», вершы «Бывай, мой народзе!», «Бывай, маці!».

 Памяць 
 У 1959 годзе на кінастудыі «Кіргізфільм» быў зняты мастацкі біяграфічны фільм «Тактагул».
 У 1965 годзе заснавана Дзяржаўная прэмія кіргізскай ССР імя Тактагула Сатылганава.
 Помнікі ў пасёлку Тактагул (1958), гарадах Ош (1968) і Бішкек (1974).
 Імем акына названа пасёлак Тактагул, ГЭС і вадасховішча ў Кыргызстане
 Імя Тактагула Сатылганава прысвоена Кіргізскаму дзяржаўнаму музею літаратуры і мастацтва і Нацыянальнай філармоніі ў Бішкеку.
 Пра жыццё акына стварылі драмы, оперы, шэраг літаратурных і мастацкіх твораў, публікацый.
 Аддзяленне гуманітарных і грамадскіх навук Нацыянальнай акадэміі навук Кыргызстана ў 2014 годзе выдала энцыклапедыю, прысвечаную Тактагулу Сатылганаву.
 Выпушчаны паштовыя маркі СССР і Кырыгызстана, прысвечаныя Тактагулу Сатылганаву.
 Партрэт Тактагула Сатылганава змешчаны банкнотах 100 сом Кыргызстана.

 Зноскі 

 Літаратура 



 Самаганов Дженбай. Писатели Советского Киргизстана (биобиблиографический справочник) / под ред. Жиркова А. В. — Фрунзе: Кыргызстан, 1969. — 644 с. — 24 000 экз.

 Спасылкі 
 Токтогул: его жизнь и песни // Islam.ru
 Нуриева А. Р., Вагизова А. М. Просветитель Токтогул .Сатылганов о воспитании детей // Проблемы современного педагогического образования. 2018.
 Даронян С. Наследие Токтогул // Вопросы истории. № 3, 1960.
 Рахат Асангулова Музеи Бишкека или Хорошо заблуждаться! // Радио «Азаттык» 

Катэгорыя:Паэты Кыргызстана
Катэгорыя:Вандроўныя артысты
Катэгорыя:Выканаўцы на народных музычных інструментах
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Расійскай імперыі
Катэгорыя:Сасланыя ў Сібір
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Кампазітары СССР
Катэгорыя:Асобы на банкнотах