Уолтэр Ліпман

Уолтэр Ліпман (; ,  — , ) — амерыканскі пісьменнік, журналіст, палітычны аглядальнік, аўтар арыгінальнай канцэпцыі грамадскай думкі. Двухразовы лаўрэат Пулітцэраўскай прэміі (у 1958 і 1962 гадах).

 Біяграфія 
Нарадзіўся ў Нью-Ёрку ў 1889 годзе, у другім пакаленні яўрэйскіх эмігрантаў з Германіі, у заможнай сям’і (Якава і Дэйзі), якая часта падарожнічала ў Еўропу.

Ва ўзросце 17 гадоў паступіў у Гарвардскі ўніверсітэт, дзе вывучаў мовы (свабодна валодаў французскай і нямецкай) і філасофію пад кіраўніцтвам Уільяма Джэмса, Джорджа Сантаяны, і іншых. Ужо да 20 гадоў Уолтар Ліпман здолеў атрымаць навуковую ступень, аднак адмовіўся ад акадэмічнай кар’еры (а для яе ў яго быў інтэлект, добрыя адносіны з прафесарамі, падтрымка ўніверсітэта), аддаўшы перавагу незалежнасці прыналежнасці якой-небудзь акадэмічнай групоўцы. У 1908 годзе стаў адным з заснавальнікаў сацыялістычнага гуртка ў Гарвардзе (у яго ўваходзіў, акрамя іншых, Джон Рыд), ад членства ў якім пазней адмовіўся (у кнізе 1914 года «Drift and Mastery»).

Як палітычны аглядальнік з 1911 года удзельнічаў у перадвыбарнай кампаніі, дзе падтрымліваў партыю прагрэсівістаў на чале з Тэадорам Рузвельтам у выбарах 1912 года. У 1913 годзе выдаў сваю першую ўплывовую публікацыю «Уводзіны ў палітыку» (), пасля якой стаў супрацоўнікам палітычнага штотыднёвіка Нью-Рэпаблік (). У 1916 годзе Ліпман стаў членам каманды Вудра Вільсана і дэмакратычнай партыі. У 1917 годзе Ліпмана прызначылі памочнікам ваеннага саветніка Вільсана, дзе яму давялося цесна супрацоўнічаць асабіста з Прэзідэнтам падчас распрацоўкі знакамітай прамовы, названай пасля па сваім змесце «Чатырнаццаць пунктаў мірнай праграмы» () і палажэнняў Версальскага дагавора, у аснове якога ляжала тая самая прамова. У гады працы з Вільсанам ён стаў адным з дэлегатаў Парыжскай мірнай канферэнцыі, а таксама сааўтарам Канвенцыі аб стварэнні Лігі Нацый. Тады яму было толькі 29 гадоў.

У 1920 кар’ера Ліпмана працягнулася ва ўплывовым выданні Нью-Ёрк Уорлд (), дзе з 1929 года ён стаў адным з рэдактараў. У перыяд працы ў Нью-Ёрк Уорлд Ліпман выдаў кнігі «Грамадская думка» () і «Прывід грамадскасці» (), у якіх выклаў арыгінальную трактоўку феномену грамадскай думкі і праблематызаваў магчымасць развіцця дэмакратыі ў складаных сучасных грамадствах.

Імя У. Ліпмана непарыўна звязана з паняццем «халодная вайна», якое ўпершыню было выказана ў 1947 годзе Бернхардам Барухам і было тэматызавана Ліпманам у працы «The Cold War» (1947).

 Уклад у тэорыю 
Уолтар Ліпман вядомы ў Расіі, галоўным чынам, сваёй канцэпцыяй грамадскай думкі, якая стала на Захадзе адной з класічных, а таксама тым, што ўвёў у шырокі навуковы абарот паняцце стэрэатыпу.

Эпіграфам да кнігі «Грамадская думка» Ліпман абраў фрагмент з «Дзяржавы» Платона з апісаннем пячоры вязняў, якія вымушаныя ўсё жыццё назіраць толькі цені свету, але не сам свет: паколькі вязні ніколі не бачылі таго хто і што адкідвае цені, яны не ў стане і западозрыць існаванне чагосьці больш рэальнага, чым цені.

Пазнавальныя магчымасці чалавека абмежаваныя: чалавек не можа ведаць усё, быць абсалютна інфармаваным, паколькі навакольнае асяроддзе занадта складанае і зменлівае ўтварэнне. Пераадольваючы разнастайнасць свету, чалавек сістэматызуе веданне пра яго ў катэгорыі. Гэтыя катэгорыі, — фікцыі, стэрэатыпы, элементы псеўдаасяроддзя, з дапамогай якіх чалавек прыстасоўваецца да свайго асяродку. Паводзіны чалавека ёсць рэакцыя на стымул псеўдаасяроддзя.

Стэрэатыпы аб’ядноўваюцца ў сістэмы стэрэатыпаў, якія паўстаюць у выглядзе паўсядзённых укладаў, вераванняў, вучэнняў, сацыяльных інстытутаў і г. д. і так аж да стэрэатыпу, што ахоплівае ўсе сістэмы стэрэатыпаў і вядомага пад назвай «сацыяльная рэальнасць».

Свет, з якім мы вымушаныя мець справу як суб’екты, застаецца за межамі дасяжнасці: чалавек не бог, які азірае адзіным поглядам усё існае, а прадукт эвалюцыі, які толькі і можа выхапіць фрагмент рэальнасці, дастатковы, каб «выжыць і ў патоку часу злавіць некалькі момантаў азарэнняў і шчасця».

Кожны чалавек паасобку можа добра ведаць толькі невялікі фрагмент рэальнасці, быць спецыялістам або экспертам толькі па нейкіх вузкіх праблемах. А апытанні грамадскай думкі ўключаюць у сябе пытанні загадзя больш шырокага тэматычнага спектру. Таму атрымліваецца, што на нейкае пытанне прадуманыя і абгрунтаваныя адказы могуць даваць толькі нешматлікія рэспандэнты, кампетэнтныя менавіта ў гэтай праблеме. (Калі заставацца ў рамках гэтай тэорыі, добра разбірацца ў праблеме азначае мець больш разгалінаваную сістэму стэрэатыпаў, адэкватную рэальнасці настолькі, наколькі больш інтэрпрэтацый катэгорыі мыслення стэрэатыпы эксперта прадугледжваюць. Прычым часам здараецца, што абмежаваная кампетэнтнасць у нейкай абмежаванай вобласці прыводзіць да гіпертрафіі звычкі ўціскаць у вузкія рамкі стэрэатыпу тое, што ў яго можа быць ўціснуць, і адкідаць тое, што ў яго не змяшчаецца).

Крытыка апытальнага метаду становіцца для Ліпмана адпраўной кропкай для падзелу грамадскай думкі і Грамадскай Думкі C вялікай літары (мабыць, услед за Русо ў «Аб грамадскім дагаворы»).

Грамадская думка з маленькай літары-гэта тое веданне пра навакольны свет, якое тычыцца саміх людзей або цікава ім, якое вынікае з паводзін іншых людзей або ўсяго таго, што называецца грамадскімі падзеямі (public affairs). У такіх выпадках людзі выкарыстоўваюць распаўсюджаныя сярод іншых людзей і запазычаныя нарыхтоўкі стэрэатыпных схем, інтэрпрэтацый, маралі і г. д., накіроўвалых гульню ўяўлення і само бачанне падзей.

Грамадская Думка з вялікай літары — гэта вобраз рэальнасці, у адпаведнасці з якім дзейнічаюць групы людзей або індывіды, якія дзейнічаюць ад імя груп, напрыклад, дзяржаўныя дзеячы. Пачынаючы з гэтага размежавання, Ліпман, ужо як сацыёлаг і палітолаг, прыступае да крытыкі дэмакратыі, раннія тэорыі якой наіўна мяркуюць, што самі па сабе грамадскія меркаванні максімізуюць грамадскую карыснасць прымаемых палітычных рашэнняў. Адсюль, асноўная задача дэмакратыі зрабіць так, каб у сучасным яму грамадстве Грамадская Думка фармавалася, уплывала і ўлічвалася б разумна і рацыянальна, няхай гэта будзе сферы кіравання або палітыкі.

Ліпман абмяркоўваў пытанні міжнароднай палітыкі па аналогіі з фінансавымі, у тэрмінах крэдытаздольнасці, аналізуючы разрыў паміж «наяўнымі сродкамі» (моцай дзяржавы) і «абавязкамі» (узятымі на сябе абавязацельствамі). С. Хантынгтан назваў разрыў паміж моцай і абавязацельствамі «зазорам Ліпмана».

 Работы 

 Артыкулы 
 «The Campaign Against Sweating». The New Republic, March 27, 1915.
 «What Program Shall the United States Stand for in International Relations?». Annals of the American Academy of Political and Social Science, Vol. 66, July 1916, pp. 60-70. 
 «The World Conflict in its Relation to American Democracy.» Annals of the American Academy of Political and Social Science, Vol. 72, July 1917, pp. 1-10. 
 «Democracy, Foreign Policy and the Split Personality of the Modern Statesman.» Annals of the American Academy of Political and Social Science, Vol. 102, July 1922, pp. 190—193. 
 «Today and Tomorrow.» Washington Post, February 12, 1942. Full text available.
 «A Talk With Mr. K.» November 10, 1958.
 «Nearing the Brink in Vietnam.» Newsweek, April 12, 1965, pp. 25-46.

 Рэцэнзіі на кнігі 
 Review of The Intimate Papers of Colonel House by Charles Seymour. Foreign Affairs, Vol. 4, No. 3, April 1926.  

 Эсэ 
 «The Basic Problem of Democracy.» November 1919, pp. 616—627.
 This essay later became the first chapter Liberty and the News.
 «Concerning Senator Borah.» Foreign Affairs, Vol. 4, No. 2, January 1926, pp. 211—222.  
 «Vested Rights and Nationalism in Latin-America.» Foreign Affairs, Vol. 5, No. 3, April 1927, pp. 353—363.  
 «Second Thoughts on Havana.» Foreign Affairs, Vol. 6, No. 4, July 1928, pp. 541—554.  
 «Church and State in Mexico: The American Mediation.» Foreign Affairs, Vol. 8, No. 2, January 1930. pp. 186—207.  
 «The London Naval Conference: An American View.» Foreign Affairs, Vol. 8, No. 4, July 1930, pp. 499—518.  
 «Ten Years: Retrospect and Prospect.» Foreign Affairs, Vol. 11, No. 1, October 1932, pp. 51-53.  
 «Self-Sufficiency: Some Random Reflections.» Foreign Affairs, Vol. 12, No. 2, January 1934, pp. 207—217.  
 «Britain and America: The Prospects of Political Cooperation in the Light of Their Paramount Interests.» Foreign Affairs, Vol. 13, No. 3, April 1936, pp. 363—372.  
 «Rough-Hew Them How We Will.» Foreign Affairs, Vol. 15, No. 4, July 1937, pp. 586—594.  
 «The Cold War.» Foreign Affairs, Vol. 65, No. 4, Spring 1987, pp. 869—884.  

 Водгукі 
 «A Test of the News.» The New Republic, Vol. 23, No. 296, August 1920. 42 pages.

 Кнігі 
 A Preface to Politics. Mitchell Kennerley, 1913. . Audiobook available.
 Drift and Mastery. University of Wisconsin Press, 1914. . Full text available.
 The Stakes of Diplomacy. New York: Henry Holt & Co., 1915.
 The Political Scene. New York: Henry Holt & Co., 1919.
 Liberty and the News. New York: Harcourt, Brace & Howe, 1920.
 Public Opinion. New York: Harcourt, Brace & Co., 1922. . Audiobook available.
 The Phantom Public. Piscataway, NJ: Transaction Publishers, 1925. 
 Men of Destiny. New York: The Macmillan Company, 1927. . Excerpts available .
 American Inquisitors. New York: The Macmillan Company, 1928.
 A Preface to Morals. London: George Allen & Unwin, 1929. 
 Interpretations, 1931—1932. New York: The Macmillan Company, 1932.
 The United States in World Affair, 1931. New York: Harper & Bros, 1932.
 The United States in World Affairs, 1932. New York: Harper & Bros, 1933.
 The Method of Freedom. New York: The Macmillan Company, 1934.
 Interpretations, 1933—1935. New York: The Macmillan Company, 1936.
 The Good Society. New York: Atlantic Monthly Press, 1937. 
 U.S. Foreign Policy: Shield of the Republic. Boston: Atlantic Monthly Press, 1943.
 U.S. War Aims. Boston: Atlantic Monthly Press, 1944. 
 The Cold War. New York: Harper & Row, 1947. 
 The Public Philosophy, with William O. Scroggs. New York: New American Library, 1955. 
 The Coming Tests With Russia. Boston: Atlantic Monthly Press, 1961. 

 Літаратура 

 Фрумкина Р. Уолтер Липпман: свободный коллективизм! // Социальная реальность, 2006, № 4. — С. 123—124.
 Печатнов В. О. Уолтер Липпман и пути Америки. — : Международные отношения, 1994.
 Семендяева О. Ю. Критический анализ концепций «стереотипа» в социальной психологии США // Социологические теории и социальные изменения в современном мире. — : 1986. — С. 184—196.
 Гуревич П. С. Стереотип // Современная западная социология. Словарь. — : 1990. — С. 332.
 Ослон А. Уолтер Липпман о стереотипах: выписки из книги «Общественное мнение» // Социальная реальность, 2006, № 4. — C. 125—141.
 Липпман Уолтер // Иванян&nbsp;Э.&nbsp;А. Энциклопедия российско-американских отношений. XVIII—XX века. — Москва: Международные отношения, 2001. — 696 с. — ISBN 5-7133-1045-0.

Катэгорыя:Журналісты ЗША