Цьмянец дурманячы

Цьмянец дурманячы, Цьмянец дурманлівы (Chaerophyllum temulum) — травяністая расліна, від роду  сямейства . Лектатып роду.

Звычайна двухгадовая расліна, якая расце па лясных узлесках, па абочынах дарог, чыгуначных насыпах, пустках і іншых парушаных месцапражываннях. Атрутная.

 Батанічнае апісанне 
злева|250px|міні|
Двухгадовая, радзей аднагадовая або монакарпічная шматгадовая травяністая расліна 40-80 (100—120) см вышынёй, з тонкім верацёнападобным коранем. Ад віда  адрозніваецца адсутнасцю клубнепадобнага патаўшчэння ў аснове сцябла.

Сцябло прамое, круглявае ў перасеку, полае, падоўжна баразёнкавае, у ніжняй частцы з фіялетавымі або цёмна-чырвонымі плямамі, пакрыта жорсткім апушэннем, слаба уздутае пад лісцем.

Лісце двойчы-тройчы пёрыстанадрэзанае, з кароткім жорсткім апушэннем, ніжняе — на хвосціках, верхнія — менш рассечанае, з тупымі шырокаяйцападобнымі дзелькамі.

Кветкі ў складаных парасоніках, якія складаюцца з 6-12 парасонаў, абгортка звычайна адсутнічае альбо з аднаго лісточка, абгортачкі маюцца, з пяццю—васьмю завостранымі ланцэтнымі лісточкамі, нярэдка зрастаюцца, з плёнкавым раснічастым краем. Маюцца аднаполыя і абодваполыя кветкі. Пялёсткі звычайна белыя, радзей чырванаватыя або жаўтлявыя, вонкавыя — буйнейшыя.

Віслаплоднікі падоўжанаяйцападобныя, 5-7 мм даўжынёй і 1-1, 5 мм шырынёй, бліскучыя, голыя. Вонкавы бок сямянак з пяццю рубцамі і чатырма баразёнкамі, рубцы да спеласці жоўта-карычневыя, баразёнкі цёмна-карычневыя; унутраны бок увагнуты.

 Распаўсюджанне 
Расліна, распаўсюджаная ў Еўропе і на Каўказе. У Расіі — часцей у чарназёмнай паласе, паўсюль даволі рэдкая. Сустракаецца ў лісцевых і мяшаных лясах, а таксама як пустазелле, у парушаных месцапражываннях.

 Гаспадарчае значэнне і прымяненне 
Атрутная расліна, ва ўсіх частках змяшчае херафілін — бескіслародны лятучы алкалоід, раздражняльны абалонку кішэчніка і пры ўсмоктванні аказвальны наркатычнае дзеянне. Атручванни назіраліся ў коней, свіней, буйной рагатай жывёлы, ягнят. Для лячэння атручвання выкарыстоўваецца танін, танинутрымальныя і адсарбавальныя рэчывы.

 Таксанамія 

 Сінонімы 












 Літаратура 





Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Цьмянец
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе