Sideroxylon

Sideroxylon (ад , «жалеза», і , «драўніна», што звязана з трываласцю драўніны) — род дрэвавых раслін сямейства  парадак .

Род уключае каля 70—80 відаў дрэў і кустоў, распаўсюджаных амаль на ўсіх кантынентах. Некаторыя з іх з’яўляюцца каштоўнымі крыніцамі драўніны і сыравіны для харчовай прамысловасці. Асабліва вядомым відам з’яўляецца , якая цэніцца як алейная культура. Некаторыя віды культывуюцца, выкарыстоўваюцца ў азеляненні.

 Распаўсюджанне 
Арэал роду ахоплівае ўмерана цёплыя і трапічныя рэгіёны Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі, Афрыкі і Еўразіі. Многія прадстаўнікі роду з’яўляюцца аднымі з асноўных відаў сухіх лясоў Цэнтральнай Амерыкі, якія цягнуцца ўздоўж ўзбярэжжа Ціхага акіяну ад Мексікі на поўначы да Коста-Рыкі на поўдні.

 Біялагічнае апісанне 
Лістападныя і вечназялёныя дрэвы і кусты. Звычайна гэта стройныя высокія дрэвы, у аснове ствалоў якіх размешчаны выступаючае карэнне. Кара на ствалах маршчыністая, коркавая, карычневага колеру, з плямамі. На маладых парастках маюцца невялікія нарасты. Драўніна у некаторых відаў вельмі моцная і цяжкая, у сувязі з чым іх называюцца «жалезнымі дрэвамі» гэта адносіцца, да прыкладу, да .

Лісце звычайна скурыстае, глянцавае, цвёрдае, без прылісткаў, з хвосцікам. Ліставая пласцінка — рознай формы. Чашалісцікаў звычайна 5, але можа быць 4, 6 або 8. Пялёсткаў — ад 4 да 6, іх афарбоўка можа быць ад белага і крэмавага да жаўтлявага і жоўтага колеру. Тычынка — ад 4 да 6. Песцік — звычайна з пяці плодалісткоў. Пэўнага часу цвіцення няма: кветкі з’яўляюцца з вясны да восені групамі па 2-6 штук.

Плод — ягада рознай афарбоўкі — ад жоўтай і аранжавай да ярка-чырвонай, чырвона-чорнай і чыста чорнай. Ягады круглявыя: шарападобныя, эліпсоідныя, яйцападобныя або зваротнаяйцападобныя; без апушэння; утрымліваюць адна альбо дзве карычняватых насеніны эліпсоіднай формы.

 Таксічнасць, хімічны склад 
У некаторых відах роду змяшчаецца метылсаліцылат — метылавы эфір саліцылавай кіслаты. Гэта біялагічна актыўнае рэчыва, якое валодае супрацьзапаленчымі, гарачкапаніжальнымі, болесуцішальнымі і раздражняльнымі уласцівасцямі.

 Культываванне, агратэхніка 
Некаторыя віды — напрыклад,  — культывуюцца ў якасці дэкаратыўна-лісцяных раслін. Ёсць віды, якія выкарыстоўваюцца ў азеляненні: да прыкладу, .

Для вырошчвання раслін гэтага роду рэкамендуецца выкарыстоўваць сонечныя або паўценістыя ўчасткі з добра дрэнаванай глебай. Размнажэнне ажыццяўляюць насеннем, тронкамі і адводкамі каранёў.

 Сінонімы 
У сінаніміку роду ўваходзяць наступныя назвы (усе сінонімы з’яўляюцца гетэратыпнымі):


 , nom. cons. — манатыпны род, у якім быў вылучаны від ; у 2014 годзе назва Argania была зведзена ў сінаніміку роду Sideroxylon
 , nom. cons.

 , nom. cons.

 , nom. cons.
 , nom. illeg.





 , nom. rej.




 , nom. rej.




 Віды 
міні|Reptonia buxifolia (паводле сучаснай класіфікацыі — ). Батанічная ілюстрацыя Дзітрыха Брандзіса з кнігі Illustrations of the Forest Flora of North-West and Central India (1874)
міні|, маладая расліна. Батанічныя сады Marie Selby, ЗША
Паводле інфармацыі базы дадзеных Plants of the World Online (па стане на пачатак 2023 года), род уключае 82 віды:































 , паўночнаамерыканскі від, які адрозніваецца высокай талерантасцю да марской солі 

 , эндэмік Маўрыкія, мае ахоўны статус «від, які вымірае»



 , афрыканскі від; культывуецца як дэкаратыўная расліна


































 ; каштоўная алейная культура, сыравіна для вытворчасці Арганавага алею (расліна ў большай ступені вядома пад назвамі Argania spinosa і Argania sideroxylon, якія зараз зведзены ў сінаніміку віду)









Некаторыя расліны, якія раней ўключаліся ў род Sideroxylon, зараз рэкласіфікаваныя. Так, вид & Arn. цяпер уваходзіць у склад роду  і яго правільнай назвай лічыцца .

 Заўвагі 

 Крыніцы 

 Літаратура 




Катэгорыя:Флора Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Сапотавыя