Палац і крэпасць

«Палац і крэпасць» — савецкі фільм 1924 года рэжысёра , сюжэт заснаваны на рэальнай гісторыі , паводле рамана Вольгі Форш «Апранутыя каменем» і аповесці  «Таямнічы вязень».

 Сюжэт 
Пра лёс , які без суда і следства, толькі адным загадам Аляксандра II, ва ўзросце 21 года быў зняволены ў Петрапаўлаўскай крэпасці і правёў там больш за дваццаць гадоў.

Пачатковыя тытры «У сценах Петрапаўлаўскай крэпасці пакутуюць ворагі рускага самадзяржаўя, а на іншым беразе Нявы красуецца Зімні палац…».

Недалёка ў маленькай кватэрцы са сваёй матушкай і сёстрамі жыве юнкер Бейдэман, закаханы ў Веру — дачку багатага памешчыка Лагуціна, рукі якой дамагаецца і князь Куракін. У гэты час нарадавольцы падрываюць карэту з царом, і ўлады ладзяць аблаву на праціўнікаў самадзяржаўя. І наступныя дваццаць гадоў Бейдэман правядзе ў сценах Петрапаўлаўскай крэпасці. Састарэлага, практычна страціўшага розум, яго вызваляюць з засценкаў крэпасці, але Бейдэман проста не ў стане гэта ўсвядоміць. Выпадковая сустрэча з Верай становіцца канцом для абодвух былых закаханых — яны ледзь пазнаюць адзін аднаго, і, ашаломленыя нечаканым спатканнем, паміраюць.

 У ролях 

У эпізодах: , , Аляксей Масееў і іншыя.

 Крытыка 
Фільм быў добра прыняты і савецкім гледачом і з поспехам дэманстраваўся на працягу доўгага часуН. А. Лебедев — Очерки истории кино СССР. Немое кино: 1918—1934 годы.

Пры гэтым фільм, які меў высокі кошт — не менш за  золатам, акупіўся ў пракацеИз истории кино, Выпуск 4, Искусство, 1961. Фільм стаў адным з першых поспехаў савецкага кінематографа, прызнаным у шэрагу замежных краін, у прыватнасці ў ГерманііИстория советского кино, Том 1 / Институт истории искусств. — М.: Искусство, 1969.
Дбайнасць, сур’ёзнасць у падыходзе да гістарычнага матэрыялу вылучалі карціну «Палац і крэпасць» з агульнай кінематаграфічнай прадукцыі пачатку 20-х гадоў.
Прызнаны ўдалым, у гісторыі савецкага кіно заняў ганаровае месца як фільм, які вызначыў у 1920-х гадах тэму гісторыка-рэвалюцыйнага фільма, якой у далейшым наканавана было стаць галоўнай у савецкім кіно на дзесяцігоддзі.

Кіназнаўца  адзначыў як удалае прымяненне рэжысёрам мантажу па кантрасце сцэн, так і мастацкае афармленне фільма — натурныя здымкі праходзілі ў сапраўдных месцах падзей — Зімнім палацы і Петрапаўлаўскай крэпасці, на плошчах і вуліцах горада, а дэкарацыі фільма працы мастакоў  і  былі ацэнены як выдатныя, не толькі аднаўляючыя ход падзей, але і прайграваючыя каларыт эпохіН. А. Лебедев — Очерки истории кино СССР. Немое кино: 1918—1934 годы.

Кіназнаўца Р. П. Собалеў адзначаў, што сцэнар фільма як гістарычнай драмы створаны па канонах таго часу — драма была паказана ў форме бытавых абставін і характараў герояў, а не як пазней у кінематаграфіі ў форме канфлікту ідэй, пры гэтым сюжэт апынуўся перагружаны цікавым і багатым матэрыялам — факты сапраўднай гісторыі пераўзыходзілі любую выдумкуРомил Соболев — «20 режиссёрских биографий», Издательство «Искусство», Москва 1971 год (стр.126-127):
Фільм не вызваліўся ад сцэнарных «празмернасцяў», і гэта спарадзіла нярэдкі ў мастацтвазнаўстве парадокс у яго ацэнках: па выхадзе фільма крытыкі скардзіліся, што гістарычных эпізодаў занадта шмат і яны перашкаджаюць сачыць за асабістай драмай Бэйдэмана, а праз тры дзесяцігоддзі было сказана зусім адваротнае — што драматычная сюжэтная лінія банальная і таму не здольная аб’яднаць разам цікавыя гістарычныя факты.
Пры гэтым фільм негатычна ацэньваўся прадстаўнікамі «», так Віктар Шклоўскі назваў фільм слабым, кантрасны мантаж няўдалым — аўтары паказалі тут «свае кінематаграфічнае бяссілле», а сюжэт хоць і цікавым, але не кінематаграфічнымВиктор Шкловский — Собрание сочинений. Том 1: Революция:
Сцэнар «Палац і крэпасць» надзвычай традыцыйны, уся першая частка яго нібыта ўцякла з нейкай іншай карціны. Дарэмна бегала, ёй і там было добра. Я, вядома, нікога не абвінавачваю ў плагіяце — агульныя месцы не плагіятуюцца. Няма чаго рабіць фільму з пагоні вершнікаў за тройкай, танцаў мужычкоў, пана на калонным ганку і т. п. Віна ва ўсім гэтым, вядома, ляжыць не на П. Шчогалеве, які як гісторык не абавязаны разумець законы кінематаграфіі, ды і мастацтва наогул, а на таленавітай Вользе Форш.
Кінакрытык  так ацэньваў фільм: «Для 24 года „Палац і крэпасць“ Іваноўскага — дасягненне, можа быць, нават вельмі значнае. Дакладнасць стылю, сапраўднасць гістарычнай архітэктуры, упершыню адкрыты перад масавым гледачом матэрыял, карэктнае карыстанне манументальнымі дэкарацыямі — былі годнасцю стужкі. Але звыклыя для Іваноўскага, як опернага рэжысёра, метады будовы відовішча аказалі яму ў кіно мядзведжую паслугу. Фільм быў безнадзейна тэатральным па кампазіцыі, аморфным і млявым па мантажы, дакучна літаратурным па надпісах».

 Заўвагі 

 Літаратура 
 Федин К. — Дворец и крепость // , № 7, 1924. — стр. 21
 Никулин Л. — Дворец и крепость // Киногазета, 12 февраля 1924
 Гуттер Р. — Германский спец о фильме «Дворец и крепость» (с прим. редакции) // Кинонеделя, № 8, 1924. — стр. 1
 Ю. С. — Крупное достижение нашего искусства // Известия, 12 февраля 1924

 Спасылкі 
 Ганна Кавалова — Кіно ў Пецярбургу. Пецярбург у кіно // , 9 ліпеня 2011
 Палац і крэпасць // Ленфільм

Катэгорыя:Экранізацыі літаратурных твораў
Катэгорыя:Фільмы пра зняволеных
Катэгорыя:Фільмы-біяграфіі
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы СССР
Катэгорыя:Фільмы-драмы СССР
Катэгорыя:Фільмы 1924 года
Катэгорыя:Фільмы на рускай мове