Марсаход

Марсаход — планетаход, прызначаны для перамяшчэння па паверхні Марса. Марсаходы маюць шэраг пераваг перад стацыянарнымі пасадачнымі апаратамі: яны даследуюць больш тэрыторыі, іх можна накіроўваць да цікавых аб’ектаў, яны могуць размяшчацца на сонечных месцах каб перажыць зімовыя месяцы ў больш спрыяльных умовах, і яны могуць пашыраць веды аб тым, як ажыццяўляць звышдалёкае кіраванне рабатызаваным транспартным сродкам. Яны служаць іншым мэтам, чым арбітальныя касмічныя станцыі, такія як Mars Reconnaissance Orbiter. Больш сучаснай распрацоўкай ідэі іншапланетнай рухомай даследчай станцыі з’яўляецца марсіянскі верталёт.

На жнівень 2023 года налічваецца шэсць марсаходаў, што паспяхова працавалі на Марсе. Першымі пяццю былі створаныя Лабараторыяй рэактыўнага руху (па даце марсіянскай пасадкі): Sojourner (1997), Spirit (2004–2010), Opportunity (2004–2018), Curiosity (з 2012) і Perseverance (з 2021). Шосты, Zhurong (з 2021), створаны Кітайскім нацыянальным касмічным упраўленнем.

24 студзеня 2016 года NASA паведаміла, што актуальнымі даследаваннямі Марса, для якіх будуць выкарыстоўваць Opportunity і Curiosity, будзе пошук доказаў існавання ў мінулым жыцця на Марсе, у тым ліку біясферы, заснаванай на аўтатрофных, хематрофных або хемалітааўтатрофных мікраарганізмах, а таксама старажытнай вады, у тым ліку рэчна-азёрных асяроддзяў(раўніны, якія суадносяцца з існаваўшымі ў мінулым старажытнымі рэкамі або азёрамі), якія маглі быць прыдатнымі для жыцця. Зараз асноўнай задачай NASA з'яўляецца пошук доказаў прыгоднасці для пражывання, тафанаміі (звязанай з выкапнямі) і арганічнага вугляроду на Марсе.

Савецкія зонды «Марс-2» і «Марс-3» былі фізічна з’яднаныя з пасадачным модулем праз кабель; Sojourner залежаў ад свайго пасадачнага модуля Mars Pathfinder для сувязі з Зямлёй; Opportunity, Spirit і Curiosity створаны цалкам самастойнымі. Па стане на жнівень 2023 года Curiosity па-ранейшаму актыўны, у той час як Spirit, Opportunity і Sojourner ужо выйшлі з ладу, выканаўшы свае місіі. 18 лютага 2021 года на Марс паспяхова сеў найноўшы амерыканскі марсаход Perseverance. 14 мая 2021 года кітайскі марсаход Zhurong стаў першым неамерыканскім марсаходам, які паспяхова працаваў на Марсе.

 Місіі 
На Марс было адпраўлена некалькі марсаходаў:
alt=Rover and lander captured by HiRISE from NASA's MRO on June 6, 2021|справа|міні| Марсаход і пасадачны модуль Zhurong, зняты з АМС MRO 6 чэрвеня 2021 г.

 Актыўныя 

  Curiosity місіі НАСА марсіянская навуковая лабараторыя, быў запушчаны 26 лістапада 2011 года і здзейсніў пасадку на раўніну Эолід Палус каля гары Эоліс (неафіцыйна вядомай, як «гара Шарп») у кратары Гейла 6 жніўня 2012. Марсаход Curiosity дагэтуль працуе, станам на жнівень 2023.

  Perseverance, марсаход НАСА, заснаваны на паспяховай канструкцыі Curiosity. Запушчаны 30 ліпеня 2020 года, сеў на Марс 18 лютага 2021 года. Разам з марсаходам быў дастаўлены марсіянскі верталёт Ingenuity.

 Скончаныя 
міні|

зправа|міні|330x330пкс| Параўнанне адлегласцей, пройдзеных рознымі марсаходамі

  Sojourner, марсаход місіі Mars Pathfinder, сеў на Марс 4 ліпеня 1997 года. Сувязь з ім была страчана 27 верасня 1997 года. Sojourner праехаў крыху больш за 100 метраў.

  Spirit (MER-A) з місіі Mars Exploration Rover, запушчаны 10 чэрвеня 2003 года і сеў на Марс 4 студзеня 2004 года. Прапрацаваўшы на 6 год даўжэй першапачаткова запланаванага, Spirit праехаў дыстанцыю ў 7,73 км пакуль яго колы не захраслі ў пяску.  Апошняя паспяховая сувязь з марсаходам сталася 22 сакавіка 2010 года, і НАСА спыніла спробы аднаўлення сувязі 25 мая 2011 года. 

  Opportunity (MER-B) з місіі Mars Exploration Rover, запушчаны 7 ліпеня 2003 года і  сеў на Марс 25 студзеня 2004 года. Opportunity перасягнуў папярэднія рэкорды даўжыні працы прапрацаваўшы 5352 сол (5498 зямных дзён ад пасадкі да сканчэння работы; 15 зямных, ці 8 марсіянскіх год) і праехаўшы 45,16 км. Апошняя сувязь адбылася 10 чэрвеня 2018 года, калі пылавая бура заблакавала сонечны свет, неабходны для зарадкі батарэй марсахода. Пасля тысяч спроб аднавіць працу марсахода, НАСА абвясціла пра канец місіі 13 лютага 2019 года.

  Zhurong запушчаны разам з Tianwen-1 23 ліпеня 2020 года, і сеў на Марс 14 мая 2021 года ў паўднёвым рэгіёне раўніны Утопіі, пачаўшы аўтаномную працу 22 мая 2021 года. Створаны з разлікам на 90 сол працы (93 зямных дні),  Zhurong адпрацаваў 347 сол (356.5 дзён) і агулам праехаў 1921 метр па Марсе. 20 мая 2022 года марсаход быў выключаны з-за надыходзячай пылавой буры і марсіянскай зімы, але пасля, з-за нечакана вялікай таўшчыні пылу на сонечных панэлях, марсаход перастаў зараджацца. 25 красавіка 2023 года было абвешчана, што хутчэй за ўсё марсаход не зможа быць уключаны.

 Няўдалыя 

  Марс 2 з марсаходам ПрОП-М, разбіўся 27 снежня 1971 года падчас няўдалай пасадкі. Марс 2 і 3 былі місіямі з ідэнтычнымі 4.5кг марсаходамі. Да адметнасцяў марсаходаў ПрОП-М можна аднесці іх спосаб руху, бо яны мусілі крочыць на лыжах.
  Марс 3 з марсаходам ПрОП-М, паспяхова сеў на Марс 2 снежня 1971 года. Праз 110 секунд пасля пасадкі адбылася страта сувязі пасадачнага модуля з Зямлёй, якую так і не атрымалася аднавіць. Верагодна гэта здарылася з-за надзвычайна моцнай пылавой буры.

 Запланаваныя 

   Сумесная місія Еўрасаюза і Расіі ЭкзаМарс з марсаходам Rosalind Franklin была тэхнічна гатовая да запуску ў сакавіку 2022 года з запланаваным запускам у верасні 2022 года, але з-за разрыву супрацоўніцтва з Раскосмасам узнікла затрымка з-за неабходнасці знайсці іншую ракету для місіі.

 Прапанаваныя 

   Марсаход Melos японскага касмічнага агенцтва планавалася запусціць у 2022 годзе, але навін аб праекце няма з 2015 года.
  NASA Mars Geyser Hopper
  Індыйскае касмічнае агенцтва прапанавала зрабіць марсаход часткай місіі Mangalyaan-3, што запланавана на 2030 год.

 Месцы пасадак на Марс 
цэнтр|міні|600x600пкс| Месцы пасадак спускальных апаратаў і марсаходаў на Марс (станам на 16 снежня 2020 г.)

 Зноскі 

Катэгорыя:Спускальныя апараты
Катэгорыя:Марсаходы
Катэгорыя:Марс