Муцыны

Муцыны — складаныя бялкі (сямейства высокамалекулярных глікапратэінаў), якія ўваходзяць у састаў сакрэтаў слізістых залоз. Змяшчаюць пераважна кіслыя поліцукрыды, злучаныя з бялком іоннымі сувязямі.

Адрозніваюць:
 фукамуцыны (у большасці сакрэтаў слізістых залоз страўнікава-кішачнага тракту)
 сіяламуцыны (у сліне падсківічнай і пад’язычнай залоз)

Фалікулы яечніка маюць у сабе фукамуцыны ці сіяламуцыны.

Муцыны выконваюць ролю змазкі, якая ахоўвае эпітэліяльныя клеткі страўнікава-кішачнага тракту, дыхальных і мочапалавых шляхоў ад механічнага пашкоджання, прыгнечваюць зліпанне эрытрацытаў, якое выклікае вірус грыпу. Некаторыя муцыны адказваюць за рэгуляцыю працэсаў  ў жывёл, напрыклад, фарміравання ракавіны ў малюскаў і касцяной тканіны ў пазваночных. Празмерная экспрэсія бялкоў муцыну, асабліва MUC1, звязана з многімі відамі раку.

 Гены і бялкі 
Муцыны чалавека ўключаюць гены з сімвалам HUGO ад MUC з 1 па 22. З гэтых муцынаў па лакалізацыі вызначаны наступныя класы:
 Муцыны, сакрэтаваныя ў чалавеку, з размяшчэннем у храмасомах, памерам паўтору ў амінакіслотах (аа), гелеўтваральныя (Y) ці не (N) і іх тканкавай экспрэсіяй.
+Муцынгельхрамасомыпамер паўтору ў амінакіслотах (aa)тканкавая экспрэсіяMUC2Y11p15.523Худая кішка, падуздышная кішка, тоўстая кішка, эндаметрыйMUC5AY11p15.58Дыхальныя шляхі, страўнік, кан’юктыва, эндацэрвікс, эндаметрыйMUC5BY11p15.529Дыхальныя шляхі, падсківічныя залозы, эндацэрвіксMUC6Y11p15.5169Страўнік, падуздышная кішка, жоўцевы пузыр, эндацэрвікс, эндаметрыйMUC19Y12q1219эпітэлій рагавіцы і кан’юнктывы; слёзная залозаMUC7N4q13-q2123Пад’язычныя і падсківічныя залозыMUC8N12q24.313/41Дыхальныя шляхі, матка, эндацэрвікс, эндаметрыйMUC9N1p1315Фалопіевы трубыMUC20N319высока ў нырках, умерана ў плацэнце, лёгкіх, прастаце, печані, стрававальнай сістэме
 Трансмембранныя муцыны:MUC1, MUC3A, MUC3B, MUC4, MUC12, MUC13, MUC15, MUC16, MUC17, MUC21 (былы C6orf205), MUC22 (вельмі паліморфны)

Асноўнымі муцынамі, якія сакрэтуюцца ў дыхальных шляхах, з’яўляюцца MUC5AC і MUC5B, у той час як MUC2 сакрэтуецца ў асноўным у кішачніку, але таксама і ў дыхальных шляхах. MUC7 з’яўляецца асноўным бялком сліны.

 Структура 
Муцыны дарослых млекакормячых складаюцца з двух раёнаў:
 Аміна-і карбаксіканцавыя раёны вельмі слаба , але багатыя на цыстэін. Рэшткі цыстэіну ўдзельнічаюць у стварэнні дысульфідных сувязяў унутры і паміж манамерамі муцынаў.
 Вялікі цэнтральны раён («дамен PTS»), створаны множнымі тандэмнымі паўторамі амінакіслот з 10 — 80 паслядоўнасцяў рэшткаў, у якіх да паловы амінакіслот уяўляюць сабой серын або трэанін. Гэты раён насычаецца сотнямі алігацукрыдамі, звязаных . Алігацукрыды, звязаныя , таксама выяўляюцца ў муцынах, але ў меншай колькасці, чым O-звязаныя.

 Функцыі ў чалавечым арганізме 
Муцыны выконваюць важныя функцыі па ахове ад бактэрыяльных і грыбковых інфекцый. Напрыклад, муцін MUC5B, які пераважае ў роце і жаночых палавых шляхах, значна зніжае прымацаванне і ўтварэнне  , бактэрыі, здольнай утвараць карыес. Незвычайна тое, што MUC5B не забівае бактэрыі, а падтрымлівае іх у планктоннай (не биопленочной) фазе, тым самым падтрымліваючы разнастайны і здаровы мікрабіем ротавай поласці. Падобныя эфекты MUC5B і іншых муцынаў былі прадэманстраваны для іншых патагенаў, такіх як , Helicobacter pylori і нават ВІЧ. У роце муцыны таксама могуць рэкрутаваць антымікробныя бялкі, такія як  і гістатын 1, што дадаткова зніжае рызыку інфекцыі.

Адзінаццаць муцынаў экспрэсіруюцца эпітэліем паверхні вока,  і звязанымі з імі залозамі, хоць большасць з іх экспрэсіруюцца на вельмі нізкіх узроўнях. Яны падтрымліваюць вільготнасць, змазваюць вочы, стабілізуюць слёзную плёнку і ствараюць фізічны бар’ер для навакольнага свету.

 Літаратура 


Катэгорыя:Бялкі