Абвальванне плацін у Дэрне

Абвальванне плацін у Дэрне — трагедыя ў лівійскім горадзе Дэрна, якая адбылася на фоне шторму «Даніэль», калі ў ноч з 10 на 11 верасня 2023 года разбурыліся адразу дзве плаціны. На вуліцы горада хлынула прыкладна 30 мільёнаў куб. метраў вады. 

Па розных даных, загінула ад 5 000 да 24 000 чалавек, 8 000 абвешчаны прапаўшымі.

 Плаціны 
Будаўніцтва дэрнскіх плацін ажыццяўляла югаслаўская кампанія «Hydrotenica-Hydronergetica» з 1973 па 1977 год. Яны прызначаліся для барацьбы з паводкамі, арашэння сельскагаспадарчых угоддзяў і забеспячэння вадой бліжэйшых населеных пунктаў. Вышыня адной (плаціна Мансура) — 75 метраў, другой (плаціна Дэрна або Білад) — 45 метраў. Ёмістасць вады ў плаціне Дэрна складала 1,5 мільёна кубічных метраў, а ёмістасць у плаціне Мансур — 22,5.

З 1998 года на дамбах фіксаваліся расколіны. Намеснік мэра заяўляў, што аб’екты не абслугоўваліся з 2002-га. Хоць на рамонт плацін у 2012—2013 гадах вылучаліся вялікія грошы, але фактычна ніякага тэхнічнага абслугоўвання не праводзілася. Чыноўнікаў неадразова папяраджалі, што дамбы патрэбна тэрмінова адрамантаваць, каб пазбегнуць катастрофы ў выніку буйной паводкі.

 Катастрофа 
Прычынай абвальвання сталі ападкі з-за ўздзеяння цыклону «Даніэль». Паміж 4 і 10 верасня 2023 года стыхія выклікала моцныя дажджы ў Грэцыі і Балгарыі. 10 верасня шторм абрынуўся на Лівію каля горада Бенгазі. На паўночным усходзе краіны было зафіксавана 150-240 мм ападкаў за дваццаць чатыры гадзіны.

10 верасня гарадскія ўлады ўвялі каменданцкі час, а жыхарам забаранілі пакідаць свае дамы.

Як мяркуецца, першапачаткова разбурылася плаціна Дэрна. Вада панеслася на 12 кіламетраў у бок мора і затапіла дамбу Мансур, якая таксама знаходзілася пад ціскам высокага ўзроўню вады. Жыхары паведамілі, што калі прарываліся плаціны, то пачуліся два выбухі. Незадоўга да 3:00 раніцы 11 верасня вада абрынулася на Дэрну. Жылыя кварталы былі знесены. Усяго 25% горада фактычна знішчана, прычым значная частка зацягнута ў Міжземнае мора.

Бальніцы ў горадзе спынілі працу. Моргі былі цалкам запоўнены, таму частку загінулых пакінулі на тратуарах і галоўнай плошчы. Больш за 300 цел адправілі ў морг Табрука. Больш за 1000 чалавек пазней пахаваны ў брацкіх магілах. На пошук цел, знесеных у мора, улады накіравалі атрады марской пяхоты. На працягу наступных дзён па меншай меры 200 загінулых былі знойдзены ў межах 20 кіламетраў ад Дэрны. Іншыя былі знойдзены больш чым за 100 кіламетраў ад горада. Таксама ў моры атрымалася знайсці аднаго жывога.

 Маштаб 
Ацэнкі колькасці ахвяр катастрофы моцна адрозніваюцца. Упраўленне ААН па каардынацыі гуманітарных пытанняў ацаніла колькасць загінулых у 11 300, але пазней адклікала гэтую лічбу. Асман Абдэль Джаліл, міністр аховы здароўя лівійскага ўрада нацыянальнай стабільнасці заявіў, што ў Дэрне 6000 чалавек прапалі без вестак. Мэр Абдэль Манэйм аль-Гаіці паведаміў пра 18 000—20 000 ахвяр, што складала 1/5 насельніцтва. Толькі тры з дзесяці раёнаў перажылі паводкі. Пяць з сямі дарог у Дэрну былі недаступныя. Абвал чатырох мастоў уздоўж даліны падзяліў горад на дзве часткі. Паводле ацэнак ААН, больш за 2200 будынкаў у горадзе затоплены.

Станам на 15 верасня ў ліку загінулых былі 145 егіпцян, з якіх 74 паходзілі з вёскі Назлет аль-Шарыф.

На 13 кастрычніка Упраўленнем ААН па каардынацыі гуманітарных пытанняў агулам пацверджана гібель 4300 чалавек, яшчэ 8540 прапалі без вестак. 42 тысячы чалавек вымушана пакінулі свае дамы.

Познія афіцыйныя звесткі паказалі лічбу ў 5 923 загінулых. Іншыя ацэнкі вагаліся ад 14 000 да 24 000. 8 000 чалавек лічыліся прапаўшымі.

 Наступствы 
У гістарычнай дэрнскай мячэці Аль-Сахаба хутка пачаліся пратэсты. Дэманстранты заклікалі звольніць чыноўнікаў урада ўсходняй Лівіі за тое, што яны не падтрымлівалі плаціну ў належным стане.

Трагедыя ў Дэрне павысіла дасведчанасць аб небяспецы абвалу плацін ва ўсім свеце. Асаблівая ўвага нададзена плаціне Мулаперыяр у Індыі, якая знаходзіцца пад пагрозай абвальвання.

Прэзідэнцкі савет Лівіі ў Трыпалі абвясціў Дэрну, а таксама Шахат і Аль-Байду, зонамі бедства. Палата прадстаўнікоў, якая базуецца ў Бенгазі і кантралюе большасць пацярпелых раёнаў, абвясціла нацыянальную жалобу на тры дні, як і яе супернік — урад нацыянальнага адзінства на чале з прэм’ер-міністрам Абдэлям Хамідам Дбэйбе. Арганізацыя Аб’яднаных Нацый адзначыла, што два канкуруючыя ўрады каардынавалі адзін з адным намаганні па аказанні дапамогі.

14 верасня порт Дэрны стаў адкрыты для судоў з асадкай не больш за 6,5 метраў, але толькі для дастаўкі гуманітарнай дапамогі. У заходняй частцы горада адноўлена электрычнасць. У той жа дзень служба хуткай дапамогі Лівіі абвясціла, што астатнія жыхары Дэрны будуць эвакуіраваны, а горад будзе зачынены для ўсіх, акрамя пошукава-выратавальных груп.

15 верасня абвешчана, што распачнецца расследаванне катастрофы. Праз 10 дзён мэр Абдулеман аль-Гайты і яшчэ некалькі чыноўнікаў былі затрыманы па падазрэнні ў халатнасці.

28 ліпеня 2024 года 12 чалавек, датычных да абслугоўвання дэрнскіх плацін, былі асуджаны да турэмнага зняволення.

 Заўвагі 

Катэгорыя:Катастрофы 2023 года
Катэгорыя:Верасень 2023 года
Катэгорыя:Гісторыя Лівіі