Зорка (від матылёў)

Зорка (Anthocharis cardamines) — від дзённых матылькоў з сямейства .

Відавы эпітэт  звязаны з  — зубніца, адна з кармавых раслін вусеняў.

 Апісанне 
Размах крылаў 38-48 мм,Captain’s European Butterfly Guide  Orange Tip — Anthocharis cardamines а даўжыня пярэдняга крыла 17-23 (20-24) мм. Вусікі галоўкавыя, шэрыя, са светлай булавой. Усамца галава і грудзі пакрытыя жаўтлява-шэрымі валасінкамі. Пярэдняе крыло зверху з шырокім ярка-аранжавым полем, якое займае ўсю яго дыстальную палову і не абмежавана знутры чорным; дыскальная пляма дробная, штрыхападобная, чорная, не цэнтраваная белым, ляжыць на аранжавым фоне. Вяршыня пярэдняга крыла зверху чорная, суцэльная, знізу — белаватая, з шаўкавістым адлівам. Махры пярэдняга крыла пярэстыя, складаюцца з перамежных аранжавых і чорных участкаў, па анальным краі белыя. Махры задняга крыла белыя, з цёмнымі рыскамі ля жылак. Задняе крыло зверху белае, ніжні бок з няправільнай формы шэра-зялёнымі палямі па белым фоне.

У самкі галава і грудзі пакрытыя цёмна-шэрымі валасінкамі. Малюнак крылаў, як у самца, пярэдняе крыло без аранжавага поля; чорнае поле ў вяршыні і дыскальная пляма шырэйшая, чым у самца.

 Арэал і месцапражыванні 
Пазатрапічная Еўразія. Сустракаецца па ўсёй тэрыторыі Усходняй Еўропы. Звычайны від бялянак у вясновы час. На поўнач распаўсюджваецца аж да ўзбярэжжа Баранцава мора на захадзе і Палярнага Урала на ўсходзе. Адсутнічае ў зоне пустынь на паўднёвым усходзе еўрапейскай часткі, а ў падзоне сухіх стэпаў прымеркаваны да поймаў рэк.

Матылі аддаюць перавагу адкрытым лясным або памежным з лесам злёгку сыраватым разнатраўным участкам: высечкам, узлескам, палянам, прасекам. Самцы актыўна лётаюць і могуць пранікаць даволі далёка на адкрытыя прасторы, такія як лугі ў поймах рэк, абочыны дарог; перасякаць гарадскія пусткі. Від прымеркаваны да мезафільных стацый з драўняна-хмызняковай расліннасцю. Падымаецца ў горы да 2000 м над узроўнем мора. На Кольскім паўвостраве звязаны з антрапагеннымі, лугавымі біятопамі. У Маскве сустракаецца ў гарадскіх лясах, адкуль пранікае на сумежныя тэрыторыі, у тым ліку і ў жылыя кварталы.

 Біялогія 
Від развіваецца ў адным пакаленні за год. З Чарнаморскага ўзбярэжжа Каўказа вядомыя знаходкі віду ў канцы сакавіка. У сярэдняй паласе час лёту доўжыцца з канца красавіка да канца чэрвеня. У зоне лесатундры і тундры свежыя самцы з’яўляюцца ў першай дэкадзе ліпеня. Матылі харчуюцца на квітнеючых  і кветках разнатраўя.

Пасля спарвання самка адкладае па 1, часам 2-3 яйцы на суквецці, радзей на кветаножкі і маладыя струкі кармавых раслін. Вусень блакітна-зялёны, з дробнымі чарнаватымі кропкамі, цёмна-зялёнай галавой і бялёсай спінной лініяй на 1 і 5 сегментах цела. Развіваецца на некаторых крыжакветных травах з канца мая па сярэдзіну ліпеня, харчуецца пялёсткамі або маладым насеннем у струках. Акукліванне ў ліпені. Зімуе кукалка. Кукалка гладкая, зялёная або светла-карычневая з белымі бакавымі палосамі.

Кармавыя расліны вусеняў: , іншыя прадстаўнікі роду , у тым ліку , , , прадстаўнікі роду , у тым ліку , , , , прадстаўнікі роду , прадстаўнікі роду , у тым ліку , .

 Заўвагі па сістэматыцы 
Ва Усходняй Еўропе прадстаўлены намінатыўным еўра-сібірскім падвідам. Для Каўказа ў шэрагу работ прыводзіцца заходне-азіяцкі падвід Anthocharis cardamines phoenissa Kalchberg, 1894, які адрозніваецца круглявымі і буйнымі белымі плямамі на споднім баку крылаў. Аднак гэта прыкмета характэрна і для многіх матылькоў з розных частак арэалу, асабліва ў паўднёвых раёнах распаўсюджання. Некаторыя асобіны, сабраныя ў найбольш арыдных частках Каўказа, валодаюць таксама іншай прыкметай: шэрай размытай унутранай мяжой аранжавага апікальнага поля, аналагічнай у арыднага віду . Аднак і гэта прыкмета не з’яўляецца ўстойлівай — не ўсе каўказскія асобіны віду маюць яе.

 Падвіды 

 A. c. alexandra (Hemming, 1933) — распаўсюджанне падвіда — Алтай. Іншыя назвы (сінонімы) падвіда A. c. orientalis Röber, 1907
 A. c. cardamines (Linnaeus, 1758) — Намінатыўны падвід. Распаўсюджаны ў Еўропе, умеранай зоне Азіі, Кітаі і Японіі.
 A. c. hayashii Fujioka, 1970 — распаўсюджаны на тэрыторыі Японіі
 A. c. isshikii Matsumura, 1925 — распаўсюджаны ў Японіі
 * A. c. kobayashii Matsumura, 1925 — распаўсюджаны на Сахаліне
 A. c. koreana Matsumura, 1937 — жыве на Амуры і Усуры
 A. c. meridionalis Verity, 1908 — распаўсюджаны на Алтаі, у Саянах і Забайкаллі
 A. c. phoenissa Kalchberg, 1894 — распаўсюджаны на Капетдаге
 A. c. progressa (Sovinsky, 1905) — шырока распаўсюджаны на Цянь-Шані, Гісар-Дарвазе і на Далёкім Усходзе. Іншыя назвы падвіда A. c. sajana Röber, 1907 і A. c. sibirica Haanshus, 1920
 A. c. septentrionalis Wnukowsky, 1927 — распаўсюджаны на Далёкім Усходзе

 Ахова 
Від занесены ў Чырвоную кнігу Масквы, хоць і адносіцца да 3 катэгорыі рэдкасці. Матылёк года ў Германіі у 2004 годзе.

 У філатэліі 
Былі выпушчаныя паштовыя маркі з выявай матылька: у Албаніі (1963); у Балгарыі (1981); у Венгрыі (1966); у Джэрсі (2006); у Нарвегіі (1993); у Румыніі (1969, 1991); у Фінляндыі (1986); у Чэхаславакіі (1961); у Швейцарыі (1951).

 Зноскі 

 Літаратура 



Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Катэгорыя:Бялянкі