Поліэстэрнае валакно

Поліэстэрнае валакно (міжнародная абрэвіятура PES) — гэта  вырабы з групы  з поліэтылентэрэфталату (ПЭТ),  (ПБТ) і  (ПТФ). Абазначэнне поліэфірных валокнаў звычайна адносіцца да вырабаў з ПЭТ, з якога зроблена пераважная большасць валокнаў.

 Гістарычнае развіццё 
Натуральны поліэстэр вядомы прыкладна з 1830 года, першы сінтэтычны поліэстэр быў выкарыстаны ў Першую сусветную вайну ў якасці  матэрыялу . Сінтэтычнае поліэфірнае валакно было вынайдзена ў Англіі ў 1941 годзе і прамыслова вырабляецца з 1947 года.

У 2012 годзе сусветная вытворчасць поліэстэрных валокнаў дасягнула 53 мільёнаў тон, з якіх 63 % у выглядзе  і 37 % як валокнавая маса. (У 2004 года агульная вытворчасць склала 29 млн т).

 Хімічны склад 
міні|250px|Поліэстэрнае валакно ў павелічэнні 400×
Валакно — гэта лінейная макрамалекула, галоўны ланцуг якой -[-CO-O-]- складаецца як мінімум на 85 % з эстэру, атрыманага .

 Вытворчасць 
Асноўнай сыравінай з’яўляецца нафта, з якой атрымліваюць  і . У выніку полікандэнсацыі абодвух злучэнняў утвараецца поліэтылентэрэфталат.

 Уласцівасці і прымяненне поліэстэрных валокнаў 
міні|250px|Шаўковыя гальштукі: левыя з ПЭС, правыя з натуральнага шоўку
Поліэстэрныя валокны можна знайсці практычна ва ўсіх тэкстыльных вырабахPospíšil a kol.: Příručka textilního odborníka, SNTL Praha 1981, str. 184—191.

Да найбольш важных станоўчых асаблівасцяў можна аднесці:

Высокая ўстойлівасць да святла, надвор’я і мікраарганізмаў (шторы, заслоны)

Нізкая вільгоцеўспрымальнасць (хуткае высыханне)

Многія ўласцівасці можна лёгка палепшыць з дапамогай хімічных або механічных працэсаў. Напрыклад:

Падвышаная малекулярная арыентацыя можа павялічыць трываласць (корды для шын, канвеерныя стужкі, швейныя ніткі)

 Догляд вырабаў з поліэстэрнага валакна 
Белую або светлую трыкатажную ніжнюю бялізну можна сціраць у кіпені. Гальштукі, шалікі, хусткі і іншыя «шаўковыя» тканіны мыюць толькі ў цёплай вадзе. Тлушчавыя плямы выдаляюцца толькі  або бензінам. Гэтыя вырабы можна гладзіць толькі праз мокрую анучу пры тэмпературы да 160 °C. Для змешаных тканін з поліэстэру і воўны тэмпература вады для мыцця можа падымацца да 30 °C і прасы не павінны перавышаць 150 °C.

 Уздзеянне на навакольнае асяроддзе 
Поліэстэрныя валокны і вырабы з іх з’яўляюцца найбуйнейшай крыніцай , які забруджвае прыроду. Вылучэнне мікрапластыку адбываецца ў асноўным падчас мыцця адзення з поліэстэру, калі падчас аднаго цыклу мыцця вылучаюцца сотні тысяч драбнюткіх поліэфірных валокнаў і фрагментаўhttps://www.theguardian.com/science/2016/sep/27/washing-clothes-releases-water-polluting-fibres-study-finds.

 Уплыў на здароўе чалавека 
Даказана, што поліэстэр, як і іншыя , аказвае негатыўнае ўздзеянне на лёгкія пры ўдыханні яго драбнюткіх валокнаў. Ёсць шэраг даследаванняў, якія паказваюць, што ў рабочых на заводах па апрацоўцы сінтэтычных валокнаў, у тым ліку поліэстэру, з цягам часу ўзнікалі такія сімптомы, як кашаль і дыхавіца ў выніку хранічных запаленчых рэакцый, выкліканых валокнамі, якія затрымліваюцца ў лёгкіх і могуць заставацца там назаўсёды з-за іх нераскладальнасці. У выпадку працяглага высокага ўздзеяння гэта прыводзіць да развіцця https://medium.com/@sayanbasak/are-we-breathing-in-microplastics-a-soft-touch-perspective-433767fcb04ehttps://thorax.bmj.com/content/thoraxjnl/30/2/204.full.pdf.

 Літаратура 

 Alfons Hofer, Stoffe : 1. Textilrohstoffe, Garne, Effekte, str. 359—389, 7. völlig überarbeitetet Auflage, Frankfurt am Main: Deutscher Fachverlag, 1992, ISBN 3-87150-366-5
 Denninger/Giese: Textil- und Modelexikon, Deutscher Fachverlag Frankfurt/Main 2006, ISBN 3-87150-848-9, str. 550—551
 Denninger: Lexikon Technische Textilien, Deutscher Fachverlag Frankfurt/Main 2009, ISBN 978-3-86641-093-0, str. 318
 Loy: Chemiefasern für technische Textilprodukte, Deutscher Fachverlag 2008, ISBN 978-3-86641-197-5, str. 34-43

Катэгорыя:Хімічныя валокны
Катэгорыя:Тэкстыльныя валокны
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі