Цыбулевыя

Цыбулевыя (Allioideae) — падсямейства аднадольных раслін сямейства  парадку . Раней разглядалася як асобнае сямейства, Alliaceae. Назва падсямейства паходзіць ад наменклатурнай назвы роду Allium. Распаўсюджаны на ўсіх кантынентах, акрамя Аўстраліі і Антарктыды.

 Апісанне 
Падсямейства змяшчае як добра вядомыя садовыя расліны, так і пустазельныя расліны, такія як прадстаўнікі роду .

 Таксанамія 

Калі Ліней раней апісваў тыпавы род  у сваёй працы Species plantarum у 1753, такую назву мелі трыццаць відаў. Ён змясціў Allium у групу, якую назваў «Hexandria monogynia» (г.зн. шэсць тычынак і адзін песцік), якая ў цэлым змяшчала 51 род.

У 1763 годзе Мішэль Адансон, які прапанаваў канцэпцыю сямействаў раслін, уключыў Allium і роднасныя роды ў групу Лілейныя як Раздзел IV, Les Oignons (цыбулі), або Cepae на лаціне. Сістэма  афіцыйна прызнана першым афіцыйным заснаваннем надродавай групоўкі ў сямействы (Ordo) у 1789 годзе. У гэтай сістэме Allium быў адным з чатырнаццаці родаў у Ordo VI, Asphodeles (Asphodeli), трэцяга класу (Stamina epigyna) Аднадольных.

У 1786 годзе Allioideae былі ўпершыню апісаны Аўгустам Бачам. У 1797 годзе, пасля з’яўлення сістэмы Жусьё, гэта было пацверджана .  (1805), які распрацаваў канцэпцыю Амарылісавых, працягнуў трактоўку Жусьё Allium пад Asphodeli (якую ён лічыў сінонімам з Лілейнымі Адансона і Asphodeli Жусьё). Ён змясціў Allium у безназоўны манатыпічны раздзел Asphodeli, вызначаны як Fleurs en ombelle, racine bulbeuse. Calice à six parties egales (парасонападобныя кветкі, цыбульныя, чашалісцікі з шасці роўных частак).

Пазней дэ Кандоль вярнуў назву сямейства Liliaceae з Asphodeli. Ён падзяліў Лілейныя на серыю парадкаў (Ordres), і другі парадак быў названы «Asphodèles», заснаваны на сямействе Жусьё з такой назвай, у якім ён змясціў Allium. Тэрмін «Alliaceae» затым зноў з’явіўся ў сваёй падсямейнай форме, Allieae, у  ў Florula Belgica (1827) з шасцю родамі.

З тых часоў большасцю аўтарытэтаў Alliaceae разглядаліся як Allieae у сямействе Liliaceae (або Aspholecaceae, частковы сінонім). У 1830 годзе Ліндлі, першы англійскі сістэматык, які лічыў Alliaceae часткай трыбы Asphodeleae, аддзяляючы іх ад Liliaceae, як ён іх разумеў. Ён таксама апісаў блізкароднасную трыбу  (стар. 274), якія разам з Allieae пазней перайдуць у Amaryllidaceae. Да моманту сваёй апошняй працы ў 1846 годзе ён зразумеў, што Liliaceae, якія значна пашырыліся, былі вельмі разнастайныя ў  са шматлікімі падраздзяленнямі, і ўжо былі  («усеагульнымі»). Ён увабраў у гэтае сямейства Asphodeleae і стварыў падатрад Scilleae, які лічыў эквівалентам Allieae Лінка.

Да моманту наступнай буйной брытанскай класіфікацыі (хоць і напісанай на лацінскай), класіфікацыі Бентама і Хукера (1883), Allieae стала адной з 20 трыбаў Liliaceae. Allieae уключалі Gilliesieae Ліндлі ў якасці адной з чатырох сваіх падтрыб. Падобным чынам у нямецкамоўнай літаратуры класіфікацыя Энглера (1903 г.) разглядала Allieae і Gilliesiae як трыбы падсямейства Allioideae у межах Liliaceae.

 Сучасная эпоха 
У пачатку XX стагоддзя былі выказаны сумненні наконт размяшчэння родаў лілейных у межах Liliaceae, грунтуючыся выключна на пазіцыі завязі.  быў першым сістэматыкам, які прапанаваў падзяліць іх, і ў сваёй сістэме ён апісвае Alliaceae і Gilliesiaceae як новыя сямействы, асобныя ад Liliaceae (1911). Гэты падыход пазней быў прыняты шэрагам іншых аўтарытэтаў, такіх як  (1985) і Ран (1998).

У 1926 годзе  перамясціў трыбы Allieae і Gilliesieaes з Liliaceae у Amaryllidaceae, хоць гэта не было паўсюдна прынята. Такім чынам, Allieae па-рознаму разглядаліся як Liliaceae, Amaryllidaceae або Alliaceae. Далейшае вывучэнне гетэрагеннасці Liliaceae, праведзенае  (1969), пацвердзіла вылучэнне гэтых дзвюх трыб у Alliaceae, і з гэтага часу гэта сямейства разглядалася як незалежная сутнасць, за выключэннем Кронквіста, які вярнуўся да вельмі шырокай канцэпцыі Liliaceae.

У 1985 годзе ,  і , працягваючы працу Хубера, але з больш кладыстычным падыходам, вызначылі Alliaceae, каб уключыць усе роды, якія цяпер уключаны ў Allioideae (30 роды, 720 відаў), а таксама  і група родаў, якія цяпер змешчаны ў , або яго эквівалент, падсямейства  . Яны падзялілі Alliaceae на тры падсямействы: , Allioideae і . Agapanthoideae складаўся з двух родаў ( і ). Allioideae утрымлівалі дзве трыбы, Brodiaeeae (дзесяць родаў) і Allieae з шырокім вызначэннем, якія яны лічылі дастаткова адрознымі, каб у якасці альтэрнатывы разглядаць іх як асобныя падсямействы. Gilliesioideae складаўся прыкладна з паловы родаў, якія цяпер змешчаны ў Gilliesieae, астатнія аднесены да Allieae.

 Філагенетычны аналіз 
У 1996 годзе малекулярна-філагенетычнае даследаванне rbcL-гена паказала, што  быў недарэчны ў Alliaceae, і аўтары выключылі яго з сямейства. Яны таксама паднялі Brodiaeeae да рангу сямейства як . Яны скарацілі Allieae да двух родаў,  і , а астатнія віды з Allieae перавялі ў Gilliesieae. Гэта абмежаванне, якое Група філагеніі пакрытанасенных раслін прыняла ў класіфікацыі APG 1998 года і якое пазней стала вядома як Alliaceae sensu stricto.

У Сістэме APG II 2003 года, Alliaceae можна было прызнаць sensu stricto або sensu lato, як згадвалася вышэй. Неўзабаве пасля публікацыі APG II ICBN захаваў назву Amaryllidaceae для сямейства, якое ў APG II называлася Alliaceae sensu lato.

Калі Сістэма APG III была апублікаваная ў 2009 годзе, альтэрнатыўныя абмежаванні былі спынены, і Alliaceae больш не прызнаваліся. Alliaceae sensu stricto стала падсямействам Allioideae Amaryllidaceae sensu lato. Некаторыя батанікі не прытрымліваліся строга філагенезу пакрытанасенных раслін і прызналі паменшаную версію Alliaceae рангам сямействаArmen L. Takhtajan (Takhtadzhian). Flowering Plants second edition (2009). Springer Science+Business Media. ..

Паслядоўныя перагляды класіфікацыі Групы філагенезу пакрытанасенных раслін (APG) змянілі абмежаванне сямейства. У версіі 1998 Alliaceae былі асобнай сям’ёй; у версіі 2003 спалучэнне Alliaceae з Agapanthaceae і Amaryllidaceae sensu stricto было рэкамендавана, але неабавязкова; у версіі 2009 дазволена толькі шырокае апісанне Amaryllidaceae, а Alliaceae зведзены да падсямейства Allioideae.

Многія з раслін, якія калісьці ўваходзілі ў сямейства Alliaceae, былі аднесены да падсямейства Brodiaeoideae (а не да падсямейства Allioideae).

Найбольш буйныя роды: Allium (260—690 відаў), Nothoscordum (25), і Tulbaghia (22). Некаторыя з агульных абмежаванняў незразумелыя. Ipheion, Nothoscordum, і, магчыма, іншыя не з’яўляюцца Michael F. Fay, Paula J. Rudall, and Mark W. Chase. 2006. «Molecular studies of subfamily Gilliesioideae (Alliaceae)». Aliso 22(Monocots: Comparative Biology and Evolution):367-371. ISSN 0065-6275..

 Падзел 
Allioideae падзяляецца на чатыры трыбы: , ,  і . Першыя тры адпавядаюць тром падсямействам старэйшага сямейства Alliaceae (Alliodiae, Tulbaghioideae і Gilliesioideae).  было дададзена ў 2014 годзе шляхам падзелу Gilliesieae на дзве асобныя трыбы, якія адпавядаюць першапачатковым трыбам у Gilliesioideae, узвышаючы Iphiae nom. nud. да трыбы Leucocoryneae.

Allieae змяшчае толькі адзін род  (Milula аб’ядноўваецца з Allium у апошніх сістэмах). Tulbaghieae змяшчае два роды,  і . Gilliesieae і Leucocoryneae ўтрымліваюць астатнія пятнаццаць родаў. Allieae з’яўляецца таксонам клады, якая складаецца з Tulbaghieae і GilliesieaeJ. Chris Pires, Ivan J. Maureira, Thomas J. Givnish, Kenneth J. Sytsma, Ole Seberg, Gitte Petersen, Jerrold I. Davis, Dennis W. Stevenson, Paula J. Rudall, Michael F. Fay, and Mark W. Chase. 2006. «Phylogeny, genome size, and chromosome evolution of Asparagales». Aliso 22(Monocots: Comparative Biology and Evolution):287-304. ISSN 0065-6275..

 Allieae 
Характарызуецца простымі або шматплоднымі цыбулінамі, часам з бакавымі карэнішчамі. Покрыўкі лісця доўгія, лісточкі калякветніка свабодныя і вяночак адсутнічае. Пакрывала ўтвараецца з 2-5 прыкветкаў. Становішча рыльца апікальнае адносна завязі. Завязь звычайна мае два, чатыры ці мноства семязачаткаў на  ў двух падоўжных радах. Адзін род і больш за 500 відаў. Распаўсюджаны па ўсім Паўночным паўшар’і.

 Gilliesieae 
Характарызуецца простымі або шматплоднымі цыбулінамі, часам з бакавымі карэнішчамі. Покрыўкі лісця доўгія, лісточкі калякветніка больш-менш зрослыя і вяночкі адсутнічаюць. Пакрывала ўтвараецца з 1-2 прыкветкаў. Рыльца больш-менш гінаасноўнае. Завязь звычайна мае дзве Семязавязі на , побач. Кветкавая сіметрыя зігаморфная, перагародкавыя нектарнікі адсутнічаюць. Дзевяць родаў родам з Паўднёвай Амерыкі.

 Leucocoryneae 
Характарызуецца простымі або шматплоднымі цыбулінамі, часам з бакавымі карэнішчамі. Покрыўкі лісця доўгія, лісточкі калякветніка больш-менш зрослыя і венца адсутнічаюць. Пакрывала ўтвараецца з 1-2 прыкветкаў. Рыльца больш-менш гінаасноўнае. Завязь звычайна мае дзве Семязавязі на , побач. Кветкавая сіметрыя актынаморфная, прысутнічаюць септальныя нектарнікі. Шэсць родаў і 42 віды, эндэмікі Паўднёвай Амерыкі, за выключэннем двух відаў .

 Tulbaghieae 
Характарызуецца клубнецыбульнападобнай цыбулінай або карэнішчам. Покрыўкі лісця кароткія. Кветкі маюць вяночак, псеўдавяночак або мясістае перыганальнае кольца. Два роды і каля 25 відаў. Эндэмік Паўднёвай Афрыки.

 Роды 
, наступныя васемнаццаць родаў уключаны ў Allioideae:.

 Allieae
  L. (з улікам Milula Prain)

 Gilliesieae
  Harv. ex Baker
  Phil.
  Phil. 
  Lindl. (з улікам Pabellonia Quezada & Martic. and Stemmatium Phil.)
  Lindl.
  Looser
  Phil.
  Loes.
  Baker

 Leucocoryneae
  Herter
  Rafinesque
  Lindl.
  Kunth.
  Poepp.
  Crosa (1975).

 Tulbaghieae
  L.
  Vosa 

 Былыя роды 
Роды , , , , , , , , , ,  і  знаходзяцца ў сямействе  (альт.  падсям. ). быў адноўлены ў  з  (цяпер сегрэгат Agavaceae).  Phil. уключаны ў .

 Філагенез 

 Распаўсюджанне 
Глабальнае распаўсюджанне адпавядае трыбавай структуры: Allieae прымеркаваны да Паўночнага паўшар’я (Паўночная Амерыка, Паўночная Афрыка, Еўропа і Азія), Tulbaghieae — да Паўднёвай Афрыкі, Gilliesieae — да Паўднёвай Амерыкі, і Leucocoryneae у Паўднёвай Амерыцы, за выключэннем двух відаў  (, ), якія распаўсюджваюцца на поўдзень Паўночнай Амерыкі. Такім чынам, чатырнаццаць з 18 родаў з’яўляюцца эндэмічнымі для ўмеранай Паўднёвай АмерыкіKnud Rahn. 1998. «Alliaceae» pages 70-78. In: Klaus Kubitzki (general editor) with Klaus Kubitzki, Herbert F.J. Huber, Paula J. Rudall, Peter F. Stevens, and Thomas Stützel (volume editors). The Families and Genera of Vascular Plants volume III. Springer-Verlag: Berlin;Heidelberg, Germany. ISBN 978-3-540-64060-8.

 Выкарыстанне 
Некаторыя з відаў роду  з’яўляюцца важнымі харчовымі раслінамі, напрыклад, , , ,  і . Віды родаў , , , , , і  культывуюцца як дэкаратыўныя, Mark Griffiths, and Margot Levy (1992). The New Royal Horticultural Society Dictionary of Gardening. The Macmillan Press,Limited: London. The Stockton Press: New York.  (set)..

 Заўвагі 

 Крыніцы 

 Літаратура 




 Amaryllidaceae J. St.-Hil. subfam. Alliodieae Herb. Laboratorio de Sistemática de Plantas vasculares, Instituto de Ecología y Ciencias Ambientales, Facultad de Ciencias, Universidad de la República — Uruguay 

 Гісторыя 

 Раней 
  see Species Plantarum

 Table of 58 families, Part II: Page 1
 Table of 1615 genera, Part II: Page 8











 ХХ стагоддзе 








 Rahn K. Alliaceae. pp. 70-78


 Таксаномія 




 Дадатковая літаратура 







 Alliaceae J.G. Agardh

 Спасылкі 

 Alliaceae in Stevens, P. F. (2001 onwards). Angiosperm Phylogeny Website. Version 7, May 2006.
 Alliaceae [sensu lato] in L. Watson and M.J. Dallwitz (1992 onwards). The families of flowering plants
 Liliaceae in Flora of North America
 NCBI Taxonomy Browser [Alliaceae sensu stricto]
 links at CSDL, Texas 
 Alliaceae of Mongolia in FloraGREIF 
 Alliaceae in BoDD — Botanical Dermatology Database

Катэгорыя:Цыбулевыя