Сяа Яньянь

Сяа Яньянь (; 953—1009), таксама вядомая як удовая імператрыца Чэнцянь () — кіданьская  і военачальнік імператарскай кітайскай . Яна была рэгентам ад імя сына з 982 года.

 Біяграфія 
Сяа Яньянь была трэцім дзіцем ,  Ляа, і яго жонкі, прынцэсы роду  , дачкі імператара Тай-цзуна. Таксама згадваецца пад імем Сяа Чуо, першапачатковае кіданьскае прозвішча Сяа было Балі (拔裏氏)遼史.卷七十一.后妃傳:"後族唯乙室、拔裏氏，而世任其國事。太祖慕漢高皇帝，故耶律兼稱劉氏；以乙室、拔裏比蕭相國，遂為蕭氏。…景宗睿智皇后蕭氏，諱綽，小字燕燕，北府宰相思溫女。". Яна была малодшай з сясцёр Сяа, разам з  і .

 Імператрыца-кансорт 
Пазней Сяа выйшла замуж за імператара Ляа Цзін-цзуна і нарадзіла наследнага прынца . Атрымаўшы тытул імператрыцы, Сяа мела палітычны ўплыў падчас праўлення свайго мужа.

 Удовая імператрыца 
Яна стала рэгентам свайго сына ў 982 годзе, калі ён узышоў на трон Ляа як  ва ўзросце 12 гадоў пасля заўчаснай смерці імператара Ляа Цзін-цзуна, які памёр падчас вяртання з палявання. У 986 годзе ў імперыю Ляа ўварваліся войскі дынастыі Сун на поўдні пад кіраўніцтвам , але яны былі разгромлены сіламі Ляа пад камандаваннем імператрыцы-рэгента, якія загналі войскі непрыяцеля ў раку Ся. Далейшае ўварванне Сун рушыла ўслед у 989 годзе толькі для таго, каб зноў пацярпець паражэнне ад сіл Ляа, што прывяло да смерці .

Будучы ўдовай імператрыцай Чэнцянь, Сяа камандавала ўласнай арміяй з 10 000 кавалерыстаў і асабіста ўзначаліла армію Ляа ў бітве супраць Сун у 1005 годзе, нягледзячы на тое, што ёй на той момант было значна больш за 50 гадоў. Вядомая сваімі выдатнымі навыкамі грамадзянскага кіравання, удовая імператрыца Чэнцянь захавала вялікі ўплыў да самай смерці« Women in power 750—1000» from Guide2womenleaders.com, last accessed January 13, 2007.

Яна таксама адыграла важную ролю ў арганізацыі шлюбу паміж сваім сынам і сваёй прыдворнай дамай . Аднак у яе былі дрэнныя адносіны з дзвюма старэйшымі сёстрамі, і ў рэшце рэшт яна атруціла або забіла іх абедзвюх.

 У масавай культуры 

 Кіно і тэлебачанне 

 У кітайскім фільме «Удовая імператрыца Вялікага Ляо» 1995 года сыграла Му Цын.
 У 2009 годзе ў карэйскім серыяле «» ролю выканала .
 У кітайскім фільме 2019 года «Бітва паміж дынастыямі Сун і Ляа» сыграла Мэй Ліер
 У кітайскім тэлесерыяле 2020 года «» сыграла .

 Літаратура 

 Сяа Яньянь таксама адлюстроўваецца як  у многіх адаптацыях «».

Катэгорыя:Жанчыны Кітая
Катэгорыя:Елюй
Катэгорыя:Дынастыя Ляа