Дзекабрысты (фільм)

«Дзекабрысты» — першы ў СССР фільм пра паўстанне дзекабрыстаў, гісторыка-біяграфічная драма; створаны ў 1926 годзе, нямы.

 Гісторыя стварэння 
Фільм быў зняты  да 100-гадовага юбілею паўстання дзекабрыстаў на студыі «Ленинградкино» і стаў трэцяй сумеснай працай Іваноўскага з вядомым гісторыкам .

Прэм’ера фільма адбылася 8 лютага 1927 года.

 Сюжэт 
Фільм узнаўляе гісторыю руху дзекабрыстаў: успышкі сялянскіх мяцяжоў, арганізацыю дваранскіх гурткоў і ўласна паўстанне; на фоне гэтых падзей разгортваецца рамантычная гісторыя кахання дзекабрыста  і французскай мадысткі .

 У ролях 

 Крытыка 
Фільм жорстка крытыкаваўся. Выказвалася меркаванне, што фільм «Дзекабрысты» — «гэта ўзор таго, як не трэба рабіць „гістарычныя карціны“».

Адзін з рэцэнзентаў сцвярджаў, што «гісторыя снежаньскага паўстання расказана няправільна» як бы «убачанай з акна моднага магазіна, дзе служыла прадаўшчыцай францужанка Паліна Гебль». Ён пісаў: «„Дзекабрысты“ — звычайная „любоўная“ карціна. І зусім не выпадкова Аненкаў аказваецца некалькі неразумным. Ён занадта закаханы… Неразумны і Рылееў, неразумны і Трубяцкой — усе яны больш цікавяцца пацалункамі, чым нават размовамі пра паўстанне, не кажучы ўжо пра самае паўстанне». Пра пастаноўку было напісана: «Калі з гісторыяй у ёй не лепш, чым у іншых „гістарычных“, — у сэнсе эфектнасці яна значна вышэй многіх нядаўна паказаных „гістарычных“. Праўда, эфектнасці спецыфічнай, тэатральнай».

Кінакрытык  ўбачыў у «Дзекабрыстах» паўтарэнне і множанне памылак аднаго з папярэдніх фільмаў А. Іваноўскага «Палац і крэпасць»: «Ранейшая опернасць. Цяжкавагавасць. Безмантажжа. Млявасць тэмпу. Літаратуршчына. Меладэкламацыя акцёраў… Невынаходлівасць у рэжысёрскай працы да такіх межаў, што цалкам паўтараюцца калісьці расхваленыя паралелі і асацыяцыі „Палаца і крэпасці“».

Сцэнарыст  у сваёй рэцэнзіі 1927 года адзначаў: «Заслугоўваюць адабрэння дакладнасць касцюмаў і такая ж дакладнасць у падборы грымаў. У карціне няма грахоў супраць абстаноўкі, за выключэннем здымкі на Сенацкай плошчы на фоне не існаваўшых тады будынкаў Сената і Сінода. Ёсць і эфектна знятыя сцэны». Пры гэтым ён рэзка крытыкаваў фільм: «Акцёры з годнасцю носяць спецыяльна пашытыя залататканыя мундзіры і спрабуюць „паказаць пачуцці“. Акуратна чаргуюцца непатрэбныя раскошныя павільёны. Каласальныя сродкі патрачаны марна з-за няўмелай рэжысуры і павярхоўнасці падыходу да вялікай гістарычнай тэмы. Гэты фільм складаецца з дэкарацыі і мундзіраў». У іншай публікацыі ён наракаў, што «А. У. Іваноўскі ператварыў карціну пра дзекабрыстаў, якая заслугоўвала трагічнага і эпічнага ўвасаблення» ў «меладраму пра тое, як жорсткі ўрад разлучыў закаханых Паліну Гебль і Аненкава».

Пісьменнік і літаратуразнаўца Юрый Тынянаў згадваў фільм у негатыўным кантэксце і сцвярджаў, што сцэнар фільма «» быў напісаны ў «процівагу мундзірам, безгустоўшчыне і параду, дадзеных у „Дзекабрыстах“».

Кіназнаўца Роміл Собалеў адзначаў «што і трэцім сваім гістарычным творам — „Дзекабрысты“ — Іваноўскі і Шчогалеў вярнуліся да звыклай ужо схеме меладрамы, якая працякае на шырокім грамадскім фоне». Аднак, на думку крытыка «гісторыя рамантычнага кахання дзекабрыста Івана Аненскага і францужанкі Паліны Гебль… дрэнна ўвязвалася з галоўным: з мазаікай эпізодаў, якія распавядаюць пра ўспышкі сялянскіх мяцяжоў, арганізацыю дваранскіх гурткоў, паўстанне дзекабрыстаў». Пры гэтым «у цэнтры карціны рамантычная гісторыя, а дзекабрысты паказаны толькі фонам», што сам рэжысёр Іваноўскі ў сваіх успамінах лічыў памылкай.

 Заўвагі 

 Літаратура 








 Спасылкі 


Катэгорыя:Гістарычныя фільмы пра XIX стагоддзе
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы СССР
Катэгорыя:Фільмы на рускай мове
Катэгорыя:Нямыя фільмы
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы
Катэгорыя:Рух дзекабрыстаў