Джон Дункан (мастак)

Джóн Дýнкан (па-шатландску і па-англійску: John Duncan; 19 ліпеня 1866, Данды, Шатландыя — 1945, Эдынбург, Шатландыя) — шатландскі мастак-сімваліст.

 Біяграфія 
Яго бацька быў жывёлагадоўцам, але Джон заўсёды дэманстраваў адсутнасць цікавасці да сямейнага бізнесу і схільнасць да выяўленчага мастацтва, настолькі, што ва ўзросце 11 гадоў ён ужо быў таленавітым студэнтам Школы мастацтваў Данды. Ва ўзросце 15 гадоў яго ілюстрацыі былі апублікаваны ў мясцовым часопісе The Wizard of the North («Чараўнік Поўначы»)Young, Clara (2004). «John Duncan». Oxford Dictionary of National Biography (online ed.). Oxford University Press..

Дж. Дункана многія называлі «вар’ятам», а іншыя — «містыкам». Ён прызнаўся, што падчас малявання слухаў «казачную музыку». Нягледзячы на тое, што ягоная творчасць застаецца моцна ўкаранёнай у рух прэрафаэлітаў, ён вылучаўся сярод сваіх сучаснікаў і параўнальны хутчэй з мадэрністамі, у той час як ягоная ўлюбёная тэма — кельцкі рэнесансKemplay, John (2009). The Paintings of John Duncan: A Scottish Symbolist. Pomegranate Artbooks..

Мастацтвазнаўцы яго звычайна лічаць сімвалістам. Ягоную цікавасць да кельцкага Адраджэння таксама падзяляла шатландская спявачка Марджары Кенэдзі-Фрэйзер; яны сталі блізкімі сябрамі, і Дункан намаляваў яе падчас паездкі ў Эрыскей у 1905 годзеJarron, Matthew (2015). «Independent & Individualist»: Art in Dundee 1867—1924. Dundee: University of Dundee Museum Services / Abertay Historical Society. pp. 49-83..

У 1887—1888 гадах Дж. Дункан працаваў у Лондане як мастак-ілюстратар, а потым адправіўся на кантынент, дзе вучыўся ў Антверпенскай каралеўскай акадэміі прыгожых мастацтваў пад кіраўніцтвам Шарля Верла і ў Дзюсельдорфскай акадэміі мастацтваў.

У 1892 годзе Дж. Дункан пераехаў у Эдынбург, дзе пачаў плённае супрацоўніцтва з сацыёлагам, біёлагам і горадабудаўніком Патрыкам Гедэсам, з якім пазнаёміўся ў Данды. Неўзабаве ён атрымаў вядомасць як адзін з вядучых мастакоў «кельцкага адраджэння» ў Шатландыі. У 1890-я гады Дункан стварыў цыклі фрэсак на міфалагічныя тэмы, якія ўпрыгожылі сцены кватэры Гедэса і ўніверсітэцкага інтэрнату ў эдынбургскім квартале Рэмсі-гардэн. У 1894 годзе па заказе Гедэса ён распрацаваў праект «Ведзьмін калодзеж» — помнік ахвяр ганенняў на ведзьмаў у ЭдынбургуMellor, Helen (1990). Patrick Geddes: Social Evolutionist & City Planner. London: Routledge. p. 76..

У 1900 годзе дзякуючы падтрымцы Патрыка Гедэса Дункан атрымаў пасаду прафесара ў Чыкакскім інстытуце, заснаваным Фрэнсісам Уэйландам Паркерам. Тут у ліку яго вучняў быў амерыканскі скульптар і мастак-акварэліст Уільям Зорах. Вярнуўшыся ў Шатландыю пасля смерці Паркера ў 1902 годзе, Дункан пасяліўся ў Эдынбургу, дзе і пражыў астатак гадоўThe Decorative Paintings of John Duncan (англ.) // The Artist: an illustrated monthly record of arts, crafts and industries. — London, UK, 1898. — Vol. 21. — P. 146—152..

Памёр у 1945 годзе, пахаваны ў ЭдынбургуYoung, Clara. John Duncan (англ.) // Oxford Dictionary of National Biography. — 2004..

 Творчасць 
Стылістычна творы Дж. Дункана нагадваюць творы сімвалістаў П'ера Пюві дэ Шавана і Гюстава Маро, прэрафаэліта Эдварда Берн-ДжонсаJohn Kemplay: The paintings of John Duncan: a Scottish symbolist. Pomegranate, San Francisco 1994..

Дункан быў найважнейшым прапагатарам матываў з кельцкай міфалогіі ў шатландскім мастацтве, але ён таксама прысвяціў сябе біблейскім сцэнам і тэмам з грэчаскай міфалогіі. Дэкаратыўнасць карціны была для яго найвышэйшым прыярытэтам, нават калі ён не заўсёды імкнуўся да гэтага ідэалу так паслядоўна, як у карціне «Святая Брыгіта» (1913).

Г. Штухці апісвае карціны Дункана як «незвычайныя і ўнікальныя ў шатландскім мастацтве першай паловы 20-га стагоддзя ў выбары сюжэта, дэкаратыўным і ўсё больш вытанчаным адлюстраванні і тэхнічным майстэрстве»Henriette Stuchtey: Duncan, John. In: Allgemeines Künstlerlexikon. Die Bildenden Künstler aller Zeiten und Völker (AKL). Band 30, Saur, München u. a. 2001, ISBN 3-598-22770-1, S. 536..

Творы Дункана знаходзяцца пераважна ў музеях Шатландыі.

 Галерэя 

 Спасылкі 

Катэгорыя:Мастакі Шатландыі
Катэгорыя:Мастакі-сімвалісты
Катэгорыя:Выпускнікі Каралеўскай акадэміі прыгожых мастацтваў у Антверпене