Воўна альпакі

Воўна альпакі — тэкстыльны матэрыял, выраблены з поўсці альпак — паўднёваамерыканскіх прадстаўнікоў сямейства .

 Гісторыя 
Альпака адносіцца да прыручаных вярблюдавых. Гэты від сямейства прыбыў у Паўднёвую Амерыку 2,5 мільёна гадоў таму. Каля 6000 гадоў таму альпакі (вельмі імаверна) пайшлі ад вікуньяў. Воўна альпак высока шанавалася на працягу цэлага тысячагоддзя, але пасля іспанскага ўварвання альпак доўгі час трымалі толькі на мяса. У сярэдзіне XIX стагоддзя шэрсць альпак пачалі завозіць у Еўропу, а з XX стагоддзя альпак сістэматычна разводзяць для атрымання высакаякаснай воўны. У пачатку XXI стагоддзя колькасць жывёл ацэньвалася ў 3,5 мільёна галоў, а сусветная вытворчасць сырой воўны складала 4000 тон (каля 90 % у Перу).

 Стрыжка воўны альпак 
250px|міні|Стрыжка альпакі
Тэкстыльныя валокны атрымліваюць з двух відаў альпак: каля 90 % з іх — huacyaya (са злёгку кучаравай поўсцю) і 10 % suri (таўсцейшая поўсць, амаль гладкая, шаўкавістыя бліскучыя валокны, вельмі мала грубых валасінак). Поўсць вырастае прыкладна на 100—125 мм у год, стрыжка ў асноўным вырабляецца ўручную з атрыманнем каля 3 кг сырой воўныKozlowski: Handbook of natural fibres, Volum 1, Woodhead Publishing 2012, ISBN 978-1-84569-697-9, str. 202—209.

 Уласцівасці воўны альпакі 
Поўсць альпакі змяшчае каля 10 % грубых валокнаў (валасінак). Уласцівасці спрадзеных валокнаў: таўшчыня самага тонкага ― менш за 20 мкм і самага тоўстага ― больш за 30 мкм, даўжыня ― 6-15 см, трываласць ― каля 16 сН/тэксWang: The quality and processing performance of alpaca fibres", Rural Industries Research and Development Corporation 2003, ISBN 0642-58694-2, лінейная шчыльнасць ― 8,0 дтэкс, удзельная вага ― 1,3 г/см³.

Валокны злёгку скручаныя (прыкладна 2 скруткі на сантыметр, у параўнанні з авечай поўсцю з 6 скруткамі), з мікраскапічнымі паражнінамі (цеплаізаляцыя), з нізкай успрымальнасцю да скатвання, усаджванне больш моцнае, чым у воўны авечак, маецца каля 20 колераў адценняў.

 Апрацоўка воўны альпакі 
250px|міні|Пража з воўны альпакі
250px|міні|Пража з воўны альпакі

 і  воўна альпакі можа быць апрацавана з дапамогай тэхналогіі прадзення пасля адпаведнай адаптацыі да звычайных машын. Уласцівасці валокнаў і мінімальны памер частак пражы абумоўліваюць адносна высокія вытворчыя выдаткі (напрыклад, часальныя машыны працуюць з вельмі нізкай прадукцыйнасцю каля 15 кг за гадзіну, больш за 8  на кілаграм на ).

Большая частка матэрыялу перапрацоўваецца ў камвольную пражу, толькі меншая частка перапрацоўваецца ў кардаваную пражу. Пража ад 100 % альпак павінна ўтрымліваць не менш за 40 валокнаў у папярочным перасеку, што азначае максімум 20 тэкс. Трываласць адзінкавай пражы ледзь перавышае 5 сН/тэкс,  і змешвання воўны альпакі з тонкай авечай воўнай трываласць можна павялічыць на 20—30 %.

З пражы вырабляюць больш , чым тканага тэкстылю. Навобмацак вязаныя рэчы з воўны альпакі мякчэйшыя за вырабы з авечай воўны.

Аб спосабе прамысловай перапрацоўкі пражы з альпакі ў тканіны або трыкатаж да гэтага часу (2016) нічога не апублікавана. Вядомы толькі прыклады аматарскай вытворчасці пражы і тканін.

 Выкарыстанне тэкстылю з воўны альпакі 
250px|міні|Шалік з воўны альпакі
З воўны альпакі вырабляюць ніткі для ручнога вязання, вязаныя рэчы (часцей камвольныя): верхняе адзенне, хатні тэкстыль, тканіны, штучны мех, коўдры, шалі.

Цэны на прадукцыю з альпакі (2016): шаль — €50—200, світар — €100—300, шкарпэткі — €10, коўдра — €350.

Катэгорыя:Вярблюдавыя
Катэгорыя:Воўна