Нервовы цік

Цік ( «паторгванне мускулаў; цік») — хуткі, стэрэатыпны кароткачасовы міжвольны элементарны рух, які вонкава нагадвае рэфлекторную або мэтанакіраваную, разнавіднасць гіперкінезу. Гіперкінезамі (ад ) называюць скарачэнні адной мышцы ці цэлай групы мышц па памылковай камандзе цэфалічнага мозгу.

 Клінічная карціна 
Цікам лічацца хуткія аднатыпныя рухі, якія часам могуць закранаць і галасавы апарат, што суправаджаецца вымаўленнем гукаў (вакалізацыяй) — рохканнем, чмоканнем, вымаўленнем слоў. Самы распаўсюджаны цік — лыпанне. Часам цікі нагадваюць харэю або міякланію, але ў адрозненне ад гэтых расстройстваў менш абцяжарвае нармальныя рухі. Цікі магчыма імітаваць. Вонкава яны падобныя на карыкатурнае адлюстраванне нармальных рухаў.

Ужыванне алкаголю, забавы або канцэнтрацыя ўвагі звычайна памяншаюць цікі, а эмацыйныя стымулы (такія як страх або трывога) — узмацняюць.

 Гісторыя 
безрамкі|Прыклады маторнага ціка.
У літаратуры цікі упершыню апісаны ў сярэдзіне VII стагоддзя як «звычка мышц да скарачэння».

 Класіфікацыя 
Класіфікацыя цікаў:

 Па ўцягнутасці груп мышц

 Мімічныя (тваравыя);
 Галасавыя або вакальныя (ад ,  «голас» — з уцягваннем галасавых мышц);
 Простыя, з элементарнай вакалізацыяй.
 Складаныя — напрыклад, выкрыкванне мацюкальных слоў — капралалія.
 Рэспіраторныя (з удзелам дыхальных мышц — напрыклад, рохканне, пакашліванне, шумнае выдыханне або ўцягванне паветра);
 Аперкулярныя (з удзелам жавальнай мускулатуры — напрыклад, цоканне, чмоканне, чмяканне, шкоўканне зубамі);
 Мануальныя (з уцягваннем мышц верхніх канечнасцяў — напрыклад, кручэнне кісцяў рук, сцісканне кулака, паціранне далоняў, пстрыканне пальцамі);
 Факальныя (аб’ядноўвае цікі мышц галавы, твару, тулава і канечнасцяў).

 Па распаўсюджанасці

 Лакальныя — з уцягваннем адной групы мышц;
 Генералізаваныя — з уцягваннем некалькіх груп мышц (могуць нагадваць мэтанакіраваны рухальны акт).

 Па працягласці

 Транзістарныя або часовыя, з працягласцю не больш за год ( у МКБ-10);
 Хранічныя ( у МКБ-10).

 Па складанасці

 Простыя — элементарныя рухі (напрыклад, прыжмурванне, падморгванне, рух вушамі, наморшчванне ілба, звядзенне броваў і т. п.);
 Складаныя — комплексныя складаныя рухі з уцягваннем многіх мышц.

 Паводле этыялогіі

 Першасныя (псіхагенныя, нервовыя) — часцей бываюць у дзіцячым узросце. Хлопчыкі хварэюць часцей. Правакуюць пачатак псіхатраўмы. Працякае дабраякасна, праходзяць самастойна. Працягласць ад некалькіх тыдняў да некалькіх гадоў.
 Другасныя (сімптаматычныя) — развіваюцца з прычыны арганічнага або дысметабалічнай паразы галаўнога мозгу (энцэфаліт; траўма; парушэнне мазгавога кровазвароту; інтаксікацыі; нейралептычныя экстрапірамідныя засмучэнні, якія ўзнікаюць пры прыёме антыпсіхатычных прэпаратаў; парушэнне функцыі ўнутраных органаў).
 Спадчынныя (сіндром Турэта — цікознае засмучэнне з генералізованнымі рухальнымі і галасавымі цікамі).
 Болевы цік, выкліканы прыступамі неўралгім з вострай боллю.

 Тэрапія 
 Этыятропная тэрапія — лячэнне, накіраванае на ліквідацыю прычыны захворвання (пры другасных ціках).
 Сімптаматычная тэрапія — ужыванне прэпаратаў, накіраванае на ліквідацыю ціка. Часцей прымяняюцца нейралептыкі, такія як галаперыдол (хоць прымяненне нейралептыкаў само па сабе можа выклікаць галасавыя і рухальныя цікі), і ботакс.
 Псіхатэрапія — паводніцкая тэрапія, накіраваная на выпрацоўку ўпэўненасці, зняцця трывожнасці і ўменні кантраляваць сімптом.

 Літаратура 
 Болезни нервной системы / Под редакцией Н. Н. Яхно, Д. Р. Штульмана, П. В. Мельничука. — : «Медицина», 1995.
 Зыков В. П. Тики детского возраста. — : Антидор, 2002. — ISBN 5-93751-018-6. — 176 с.

 Спасылкі 
 Хранічныя цікі і сіндром Турэта ў дзяцей і падлеткаў: асаблівасці дыягностыкі і лячэння Архивная копия ад 26 лютага 2019 на Wayback Machine

Катэгорыя:Гіперкінезы