Тасмалінская культура

Тасмалінская культура — археалагічная культура жалезнага веку ў Казахстане ў VII — III стагоддзях да н. э. Атаесамляецца са скіфамі.

 Паходжанне 
Тасмалінская культура была вылучана ў 1966 г. на аснове даследавання пахавальных помнікаў каля паселішча Акбулак (да 2018 г. — Тасмала). Яна лічыцца пераемніцай Бегазы-Дандыбаеўскай культуры. Тэрыторыі іх распаўсюджання прыкладна супадаюць. Генетычнае даследаванне рэштак пахаваных у Тасмалінскіх курганах, апублікаванае ў 2021 г., сведчыць, што насельнікі таго часу былі найбольш блізкімі да прадстаўнікоў Пазырыкскай культуры.

 Храналогія 
На аснове даследавання пахавальнага інвентару вылучаюць ранні (VII — VI стст. да н. э.) і позні (V — III стст. да н. э.) этапы развіцця. На раннім этапе распаўсюджаны бронзавыя навершы стрэл (двухперыя з якая выступае ўтулкай і трехперые хвосцікавыя), кінжалы з брускападобным навершам і матылькападобным скрыжаваннем (акінак), бронзавыя цуглі з разнастайнымі псаліямі, бронзавыя люстэркі. На познім этапе сустракаюцца бронзавыя ўтульчатыя трохграневыя навершы стрэл, «кольчатыя» цуглі, бронзавыя люстэркі, жалезныя нажы, якія паўтараюць форму бронзавых.

 Асаблівасці 
Адметнай рысай тасмалінскай культуры з'яўляюцца своеасаблівыя пахавальныя помнікі — курганы з «вусамі». Такі курган уяўляе сабою надмагільны комплекс, які складаецца з асноўнага кургана вялікага памеру, з усходняга боку — малога кургана і адыходзячых ад яго на ўсход двух невысокіх каменных град шырынёй 1,5 м — 2 м і даўжынёй 20 м — 200 м. Каменныя грады маюць форму паўдуг і нярэдка у пачатку і канцы абмежаваны круглымі каменнымі збудаваннямі курганнага тыпу. Такім чынам, у курган з «вусамі» уваходзяць тры будынкі: вялікі курган (з пахаваннем чалавека), малы (звычайна з пахаваннем каня і глінянымі пасудзінамі) і каменныя грады. Асноўны курган змяшчае ў сабе пахаванне з разнастайным інвентаром. Малы курган не мае магільнай ямы. Пад яго насыпам на ўзроўні паверхні звычайна знаходзяць конскі шкілет або асобныя яго косткі, а ва ўсходняй частцы — адну, радзей дзве гліняныя пасудзіны.

 Літаратура 



 Спасылкі 
 ИССЛЕДОВАНИЕ ПАМЯТНИКОВ БЕГАЗЫ-ДАНДЫБАЕВСКОЙ И ТАСМОЛИНСКОЙ КУЛЬТУР 
 А.З. Бейсенов ПАМЯТНИКИ РАННЕГО ЭТАПА ТАСМОЛИНСКОЙ КУЛЬТУРЫ
 Beisenov A.Z. Architectural characteristics of the sak barrows from Сentral Kazakhstan
 Gnecchi-Ruscone GA, Khussainova E, Kahbatkyzy N, Musralina L, Spyrou MA, Bianco RA, Radzeviciute R, Martins NFG, Freund C, Iksan O, Garshin A, Zhaniyazov Z, Bekmanov B, Kitov E, Samashev Z, Beisenov A, Berezina N, Berezin Y, Bíró AZ, Évinger S, Bissembaev A, Akhatov G, Mamedov A, Onggaruly A, Voyakin D, Chotbayev A, Kariyev Y, Buzhilova A, Djansugurova L, Jeong C, Krause J. Ancient genomic time transect from the Central Asian Steppe unravels the history of the Scythians. Sci Adv. 2021 Mar 26;7(13):eabe4414

Катэгорыя:Археалагічныя культуры Казахстана
Катэгорыя:Археалагічныя культуры Азіі
Катэгорыя:Жалезны век