Зарычча (Надвірнянскі раён)

Зарычча (, , ) — вёска Дэлятынскай пасялковай грамады Надвірнянскага раёна Івана-Франкоўскай вобласці Украіны.

 Гісторыя 
На тэрыторыі Зарэчча выяўлены пахаванні бронзавага веку.

Згадваецца 4 сакавіка 1463 г. у кнігах галіцкага суда.Akta grodzkie i ziemskie, T.12, s.282, № 3068  Пазней згадваецца ў гістарычных крыніцах другой паловы XVIII ст.

Як і ўсе іншыя пакуцкія вёскі, Зарэчча цярпела ад татарскіх набегаў. У 1645—1650 гадах Дэлятыншчына пацярпела ад вайны паміж братамі Бяльзецкімі.

 Інтэрбелум 
У міжваенны час у Зарэччы існавала спажывецкая кааперацыя, якая з’яўлялася філіялам кааператыва «Дэлятын». На той час гэта кааператыўнае аддзяленне мела ў вёсцы свой млын.

У 3арэччы існавала парафіяльная драўляная царква, якая была пабудавана ў 1909, аднак спалена ў 1916 годзе. Таму з таго часу, аж да паловы 30-х гадоў XX ст., у вёсцы існавала багаслоўская капліца, прысвечаная ў 1922 г. У той час у Зарэччы было чатыры прыдарожныя капліцы. У 1930-х гадах святаром у вёсцы б. крылаш. Антоні Дзмітраш, гараддэкан, дарадца біскупскай кансісторыі.

У 1930-я гады ў Зарэччы працавала сістэматычная 4-класная ўтраквісцкая школа.

 Другая сусветная вайна 
17 студзеня 1940 г. з  Станіславаўскага ваяводства быў выдзелены , часткай якога было Зарэчча над Прутам. 13 лістапада 1940 г. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета УССР ліквідаваны  і з яго складу Зарачанскі над Прутам сельскі савет быў далучаны да .

Пасля пачатку нямецкай акупацыі Польскай Рэспублікі ў 1941 годзе была створаная , якая складалася са скасаванай  і частак (не скасаваных) гмін  () і  ().

Пачынаючы з 1943 года многія зарэчане ўступалі ў шэрагі УПА, каб змагацца як супраць нямецкіх, так і супраць савецкіх акупантаў.
link=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BA_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%BE%D1%97_%D0%A1%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8_,%D0%97%D0%B0%D1%80%D1%96%D1%87%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B5_%D0%BB%D1%96%D1%81%D0%BD%D0%B8%D1%86%D1%82%D0%B2%D0%BE,%D0%BA%D0%B2.24.jpg|міні| ў Зарэччы
У жніўні 1943 года рэшткі партызанскага злучэння  пасля разгрому эсэсаўскім атрадам у Дэлятыне праходзілі праз Зарэчча ў напрамку вёскі Белыя Аславы. На кватэры жыхаркі вёскі А. М. Кавальчук знаходзіўся штаб злучэння. За сялом ва ўрочышчы Дэлок разгарэлася жорсткая бітва, у якой загінуў камісар злучэння генерал-маёр . Жыхары вёскі Д. В. Вацык, М. І. Косціцкі, М. С. Гумянюк, І. Ю. Байчанюк былі праваднікамі ў каўпакоўцаў. Пры праходжанні фронта ў доме сельскай школы знаходзіўся шпіталь, дзе пасля цяжкага ранення 31 жніўня 1944 года памёр Герой Савецкага Саюза лейтэнант . У наваколлях вёскі ва ўрочышчы Дзялок у гонар 50-годдзя Савецкай улады і 20-годдзя  заклалі .

17 лютага 1944 года быў забіты вясковы брыгадзір Міхаіл Стэльмашчук, а гестапаўцы ў якасці пакарання 28 лютага расстралялі 24 ні ў чым не вінаватых чалавека.

 Савецкі перыяд 
Пасля Другой сусветнай вайны вёска была калектывізавана. Калгас (а потым саўгас) «Дэлятынскі» меў 4419 га зямлі, млын і лесапільню. Вытворчы кірунак быў мяса-малочным, існавала таксама вырошчванне льну.

У 1962 годзе ў сувязі з ліквідацыяй Ярэмчанскага раёна Зарэчча ўвайшло ў склад Багародчанскага раёна,Указ Президії Верховної Ради УРСР від 30 грудня 1962 року «Про укрупнення сільських районів Української РСР» але было перададзена ў склад Надвірнянскага раёна.Делятін // Українська Радянська Енциклопедія. том 3. Київ, «Українська Радянська енциклопедія», 1980. стор.297

 Незалежная Украіна 
У перыяд з 1989 года зарэчанцы актыўна ўключыліся ў нацыянальнае адраджэнне, якое распаўсюджваецца па ўсёй Украіне. У снежні 1989 года створаны цэнтр Таварыства ўкраінскай мовы. Была адноўлена сімвалічная магіла героям Украіны. Зарачанцы высыпалі яе на старым месцы — на «Магілах» і асвяцілі ў траўні 1990 года. Была праведзена вялікая работа па ўвекавечанні памяці АУН-УПА.

У кастрычніку 1992 г. на месцы база-вёскі УПА Кернічкі ўсталяваны і асвечаны крыж, а каля школы — памятны знак да 50-годдзя УПА. Адна з вуліц вёскі носіць імя Паўла Ваціка (маёр «Прут»).

У 2000 годзе быў пабудаваны новы будынак школы, які вяўся ў асноўным на сродкі грамадзянкі Канады Ганны-Любы Яворскай, ураджэнкі Зарэчча.

17 жніўня 2017 года Зарэчча разам з Дэлятынам і вёскамі Чорныя Аславы і Чорны Поцік утварылі Дэлятынскую пасялковую грамаду.

21 студзеня 2022 года ў Зарэччы адбылося адкрыццё спартыўнай базы з удзелам старшыні Івана-Франкоўскай дзяржаўнай адміністрацыі Святланы Анішчук, старшыні Івана-Франкоўскага абласнога савета Аляксандра Сыча, народнага дэпутата Украіны Васіля Вірастюка, прадстаўнікоў г.п. абшчыны і духавенства.

 Расійска-ўкраінская вайна 
Пасля пачатку расійскага ўварваньня ва Украіну 28 красавіка 2022 году выканкам Дэлятынскага пасялковага савету ў рамках  і дэкамунізацыі ва Украіне прыняў рашэньне аб дэмантажы помнікаў-бюстаў і памятных знакаў на тэрыторыі грамады, у тым ліку бюст Героя Савецкага Саюза, камісара  ў Зарэччы. 6 мая 2022 года каля будынка Зарэчанскай старосцінскай акругі быў дэмантаваны бюст удзельніку савецкага партызанскага руху Сямёну Рудневу. Вуліцу Сямёна Руднева таксама перайменавалі ў вуліцу Сцяпана Бандэры.

18 снежня 2022 у раёне вёскі , Бахмуцкага раёна, Данецкай вобласці загінуў зарэчанец Любамір Жаўняровіч. Пахаванне прайшло ў дзень Нараджэння Хрыстова — 25 снежня, сімвалічна, што пасля пахавання ў небе з’явіліся адразу дзве вясёлкі, перапыніўшы дробны дождж.

 Геаграфія 
Вёска размешчана ў перадгор’і  на адлегласці 14 км ад горада Надвірна, 5 км ад чыгуначнай станцыі . На ўсходзе Зарэчча мяжуе з вёскай , на поўдні — гарамі Маліва (848 м) і Яворава (1001 м).

Вёска размешчана на раўніне даўжынёй 8 км і шырынёй ад 1 да 4 км.

Праз вёску праходзіць аўтадарога Івана-Франкоўск — Яблунеў.

Вёска раскінулася на 4 км уздоўж правага берага ракі Прут. На рачулцы Ясінавец, правым прытоку Прута, знаходзіцца маляўнічы  (2 м).

 Насельніцтва 
На 1 студзеня 1939 г. у Зарэччы пражывала 3920 жыхароў, з іх 3790 украінцаў грэка-каталікоў, 80 палякаў і 50 яўрэяў.Кубійович В. Етнічні групи південнозахідної України (Галичини) на 1.1.1939 . — Вісбаден, 1983. — с. 53.

Паводле перапісу 2001 году насельніцтва Зарэчча складала 3997 чалавек.

 Сацыяльная інфраструктура 
У вёсцы ёсць Зарэчанскі ліцэй імя Уладзіміра Яворскага, аддзяленне сувязі, фельчарска-акушэрскі пункт, дом культуры, бібліятэка.

Вёска поўнасцю газіфікавана, ёсць вулічнае асвятленне.

 Рэлігія 
На тэрыторыі вёскі зарэгістравана Праваслаўная Царква Украіны «Святой Пакровы», бацька — Міхаіл Купчак, Украінская Грэка-Каталіцкая Царква, бацька — Міхаіл Сметанюк і , пастар — Любамір Дзідык.

 Вядомыя асобы 

 Вацык Павел Іванавіч — маёр УПА;
 Гнацюк Міхаіл Іванавіч — філолаг-украініст, гісторык і тэарэтык літаратуры, літаратуразнаўца, доктар філалагічных навук;
 Дудзяны Ігар — прафесар Львоўскага нацыянальнага ўніверсітэта ім. І. Франка;
 Касіла Міхаіл Юр’евіч — педагог, краязнаўца, заслужаны работнік адукацыі Украіны;
 Макарны Сцяпан Васільевіч — эканаміст, педагог, доктар эканамічных навук, прафесар нацыянальнага ўніверсітэта ім. І. Франка;
 Якімішчак Дзмітрый — настаўнік, адвакат, пасол;
 Касціцкі Міхаіл Васільевіч — акадэмік, былы суддзя Канстытуцыйнага Суда Украіны, дэпутат ВРУ;
 Касціцкі Васіль Васільевіч — прафесар, дэпутат ВРУ;
 Дзмітрук Васіль Мікалаевіч — начальнік фінансаў дзяржаўнага кіравання справамі пры Прэзідэнце Украіны;
 Яварскі Юрый Васільевіч — доктар філасофіі, кандыдат фізіка-матэматычных навук, дацэнт кафедры металазнаўства інжынерна-фізічнага факультэта Кіеўскага Політэхнічнага ўніверсітэта;
 Кавальчук Тарас Сцяпанавіч — украінскі футбаліст, выступаў на пазіцыі паўабаронцы і нападаючага;
 Жалняровіч Любамір Сцяпанавіч — удзельнік расійска-ўкраінскай вайны.

 Крыніцы 

Катэгорыя:Населеныя пункты Надвірнянскага раёна
Катэгорыя:Дэлятынская пасялковая грамада