2025

2025 (дзве тысячы дваццаць пяты) год па грыгарыянскім календары — невысакосны год, які пачынаецца ў сераду. 2025-ы год нашай эры, 25-ы год 3-га тысячагоддзя, 25-ы год XXI стагоддзя, 5-ы год 3-га дзесяцігоддзя XXI стагоддзя, 6-ты год 2020-х гадоў.

Рашэннем ААН 2025 год абвешчаны Міжнародны годам захавання ледавікоў.

Год 80-годдзя перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне — год міру і адзінства ў барацьбе з нацызмам (у СНД)Решение Совета глав государств Содружества Независимых Государств от 14 октября 2022 года «Об объявлении в Содружестве Независимых Государств 2024 года Годом волонтерского движения, 2025 года — Годом 80-летия Победы в Великой Отечественной войне — Годом Мира и Единства в борьбе с нацизмом, 2026 года — Годом охраны здоровья».

Год добраўпарадкавання ў БеларусіЛукашэнка: першы год пяцігодкі якасці будзе Годам добраўпарадкавання краіны.

 Падзеі 

 Студзень 
 1 студзеня:
 Балгарыя і Румынія канчаткова далучыліся да Шэнгенскай зоны.
 У Новым Арлеане падчас святкавання Новага года здзейснены тэрарыстычны акт.
 У чарнагорскім Цэтынэ ўчынена масавае забойства.
 5 студзеня: Адбылася цырымонія ўручэння кінапрэміі «Залаты глобус».
 6 студзеня: Паўнапраўным членам БРІКС стала Інданезія.
 7 студзеня:
 Моцнае землетрасенне здарылася ў Тыбеце.
 Акругу Лос-Анджэлес ахапіла серыя лясных пажараў.
 10 студзеня: Абвешчана аб поўным пераходзе Мінска на артэзіянскія крыніцы водазабеспячэння.
 13 студзеня: У Праяграджы пачаліся ўрачыстасці з нагоды індуісцкага свята Маха Кумбха Мела, якое адзначаецца раз у 144 гады.
 18 студзеня: Колькасць артыкулаў у Беларускай Вікіпедыі дасягнула лічбы .
 19 студзеня: У зоне палесціна-ізраільскага канфлікту ўступіў у сілу рэжым спынення агню.
 20 студзеня: Інаўгурацыя 47-га Прэзідэнта ЗША Дональда Трампа.
 22 студзеня: У гатэлі на гарналыжным курорце Картаклая (Турцыя) адбыўся пажар.
 26 студзеня: Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі.
 27 студзеня: Групоўка «Рух 23 сакавіка» і руандыйскія войскі захапілі Гому (ДР Конга).
 29 студзеня:
 Авіяцыйная катастрофа здарылася над Вашынгтонам.
 Ахмед Хусейн аш-Шараа абвешчаны Прэзідэнтам Сірыі на пераходны перыяд.

 Люты 
 2 лютага: 67-я цырымонія ўручэння музычнай прэміі «Грэмі» адбылася ў ЗША.
 4 лютага: Учынены напад на школу ў горадзе Эрэбру (Швецыя).
 10 лютага: Аўтобус з пасажырамі ўпаў у раку ў горадзе Гватэмала, загінула больш за 50 чалавек.
 12 лютага: Прэзідэнт Румыніі Клаус Яханіс сышоў у адстаўку.
 14 лютага: Лаўрэатам Літаратурнай прэміі імя Міхася Стральцова стаў паэт і перакладчык Кастусь Цвірка.
 15 лютага: Нарвежац Ёханес Тынес Бё атрымаў рэкордную 21-ю перамогу на чэмпіянатах свету па біятлоне.
 16 лютага: Адбылася 78-я цырымонія ўручэння прэміі BAFTA: найлепшым фільмам прызнаны «Канклаў».
 19 лютага: Абвешчана аб выяўленні грабніцы фараона Тутмоса II, апошняй страчанай магільні цароў васемнаццатай дынастыі.
 18 лютага: У правінцыі Капербелт (Замбія) у выніку катастрофы на плаціне рака Кафуэ была забруджана адходамі.
 23 лютага:
 Завяршыўся 75-ы Берлінскі кінафестываль, «Залатога мядзведзя» атрымаў фільм «Мары» рэжысёра .
 Парламенцкія выбары адбыліся ў Германіі, перамог блок ХДС/ХСС на чале з Фрыдрыхам Мерцам.
 25 лютага:
 Уладам Літвы накіраваны зварот грамадскіх дзеячаў аб забароне выкарыстання беларусамі герба «Пагоня».
 У Амдурмане здарылася авіяцыйная катастрофа з самалётам Ан-26 ВПС Судана.
 28 лютага: Сустрэча Уладзіміра Зяленскага і Дональда Трампа ў Белым доме скончылася безвынікова.

 Сакавік 
 2 сакавіка: Адбылася 97-я цырымонія ўручэння амерыканскай кінапрэміі «Оскар», найлепшым фільмам прызнана «Анора» рэжысёра Шона Бэйкера.
 3 сакавіка: Крысціян Штокер уступіў на пасаду федэральнага канцлера Аўстрыі.
 4 сакавіка: ЗША ўвялі гандлёвыя тарыфы на канадскія і мексіканскія тавары.
 6-8 сакавіка: У Сірыі на фоне палітычнай напружанасці і ўзброеных сутыкненняў учынены масавыя забойствы мірных жыхароў-алавітаў.
 10 сакавіка: У Паўночным моры ля ўзбярэжжа Вялікабрытаніі здарылася сутыкненне двух грузавых караблёў.
 11 сакавіка: Былы прэзідэнт Філіпін Радрыга Дутэртэ быў арыштаваны па ордары Міжнароднага крымінальнага суда.
 12 сакавіка: У Пакістане праведзена аперацыя па вызваленні пасажыраў цягніка Jaffar Express, захопленых белуджыстанскімі сепаратыстамі.
 13 сакавіка: Міністэрства абароны Расіі заявіла аб вызваленні Суджы.
 14 сакавіка: Марк Карні змяніў Джасціна Трудо на пасадзе Прэм’ер-міністра Канады.
 16 сакавіка: Здарыўся пажар у начным клубе горада Кочані (Паўночная Македонія).
 18 сакавіка: Здзейснена спроба замаху на прэзідэнта Самалі Хасана Шэйха Махмуда.
 20 сакавіка: Крысці Ковентры абрана прэзідэнтам Міжнароднага алімпійскага камітэта, стаўшы першай жанчынай на гэтай пасадзе.
 21 сакавіка:
 Паўднёвую Карэю ахапілі лясныя пажары.
 Здзейснены напад на мячэць Фамбіты (Нігер).
 26 сакавіка: У ходзе канфлікту ў Судане ўрадавыя войскі аднавілі поўны кантроль над сталіцай краіны Хартумам.
 28 сакавіка: Катастрафічнае землетрасенне здарылася ў М’янме.
 31 сакавіка: Суд Парыжа прызнаў французскага палітыка Марын Ле Пен вінаватай у растраце сродкаў Еўрапарламента.

 Красавік 
 2 красавіка: Прэзідэнт ЗША Дональд Трамп абвясціў аб увядзенні ўсеагульнай імпартнай пошліны ў памеры 10 % на тавары, якія ўвозяць у ЗША, і яшчэ па больш высокіх стаўках для 57 гандлёвых партнёраў.
 4 красавіка:
 Прэзідэнт Арменіі Ваагн Хачатуран падпісаў закон аб пачатку працэсу ўступлення краіны ў Еўрапейскі Саюз.
 Узброеныя сілы Расіі нанеслі ракетны ўдар па Крывым Рогу.
 5 красавіка: ЗША ахапілі масавыя пратэсты супраць палітыкі адміністрацыі Дональда Трампа.
 8 красавіка:
 Аляксандр Авечкін пераўзышоў рэкорд Уэйна Грэцкі па колькасці закінутых шайб у рэгулярным сезоне НХЛ.
 Пад абвалам даху начнога клуба ў Санта-Дамінга загінула больш за 220 чалавек.
 13 красавіка:
 Адкрываецца Сусветная выстаўка 2025 года ў Осацы.
 Узброеныя сілы Расіі нанеслі ракетны ўдар па Сумах.
 15 красавіка: Здарылася караблекрушэнне на рацэ Конга паблізу горада Мбандака.
 16 красавіка:
 Кітаянка Цзюй Вэньцзюнь абараніла тытул чэмпіёнкі свету па шахматах.
 Былы прэзідэнт Перу Альянта Умала прысуджаны да пазбаўлення волі за карупцыю.
 22 красавіка: Учынены тэрарыстычны акт у Джаму і Кашміры, ён выклікаў абвастрэнне інда-пакістанскага канфлікту.
 26 красавіка: Здарыўся выбух у порце Шахід Раджаі каля Бендэр-Абаса (Іран).
 28 красавіка: На Пірэнейскім паўвостраве адбылося маштабнае выключэнне электраэнергіі.
 30 красавіка: ЗША і Украіна падпісалі пагадненне па карысных выкапнях.

 Май 
 1 мая: Беларусы — удзельнікі грамадзянскай вайны ў Таджыкістане атрымалі статус ветэранаў баявых дзеянняў за мяжой.
 5 мая:
 Чжаа Сіньтун стаў першым у гісторыі чэмпіёнам свету па снукеры з Азіі.
 Платформа Skype спыняе сваю працу.
 6 мая: На пасаду Федэральнага канцлера Германіі заступіў Фрыдрых Мерц.
 8 мая: Канклаў кардыналаў абраў Папу Рымскага Льва XIV.
 10 мая: Індыя і Пакістан дамовіліся аб спыненні агню.
 17 мая: Фінал конкурсу песні «Еўрабачанне» адбыўся ў Базелі.
 18 мая: На прэзідэнцкіх выбарах у Румыніі перамог Нікушар Дан.
 22 мая:
 Наталля Пяткевіч прызначана віцэ-прэм’ерам Беларусі, Уладзімір Каранік узначаліў Нацыянальную Акадэмію навук.
 У Сан-Дыега, штат Каліфорнія, ЗША, пацярпеў крушэнне самалёт Cessna Citation II.
 24 мая:
 Завяршыўся 78-ы Канскі кінафестываль, Залатую пальмавую галіну атрымаў фільм «Чыстая выпадковасць» рэжысёра Джафара Панахі.
 Гродзенскі «Нёман» атрымаў перамогу ў фінальным матчы за Кубак Беларусі па футболе.
 25 мая: Зборная ЗША выйграла чэмпіянат свету па хакеі з шайбай.
 28 мая: На горад Моква (Нігерыя) абрынулася паводка.
 31 мая: «Пары Сен-Жэрмен» атрымаў самую буйную перамогу ў гісторыі фіналаў Лігі чэмпіёнаў УЕФА, адолеўшы на стадыёне «Альянц Арэна» ў Мюнхене міланскі «Інтэр» з лікам 5:0.

 Чэрвень 
 2 чэрвеня: Прэзідэнтам Польшчы абраны Караль Наўроцкі.
 3 чэрвеня: Прэм’ер-міністр Манголіі  Лувсанамсрайн Аюун-Эрдэнэ падаў у адстаўку на фоне пратэстаў.
 6 чэрвеня: У Лос-Анджэлесе пачаліся пратэсты супраць міграцыйнай палітыкі Дональда Трампа.
 7 чэрвеня: У Мінску адкрылі Нацыянальны футбольны стадыён.
 11 чэрвеня: Канадская плыўчыха Самер Мак-Інташ цягам пяці дзён усталявала сусветныя рэкорды ў трох дысцыплінах.
 12 чэрвеня: Пад Ахмадабадам пацярпеў крушэнне пасажырскі самалёт Boeing 787, загінулі 270 чалавек.
 13 чэрвеня: Ізраіль нанёс удар па аб’ектах ядзернай і ракетнай інфраструктуры Ірана.
 17 чэрвеня: Хакеісты «Фларыда Пантэрз» другі раз запар выйгралі .
 21 чэрвеня: Вызвалены Сяргей Ціханоўскі і яшчэ шэраг асуджаных у Беларусі асоб.
 22 чэрвеня: ЗША нанеслі ўдары па ядзерных аб’ектах Ірана.
 30 чэрвеня: У штаце Тэлангана (Індыя) адбыўся выбух на хімічным заводзе.

 Ліпень 
 9 ліпеня: На Беларусь абрынуўся ўраган, найбольш пацярпеў горад Магілёў.
 19 ліпеня: Аляксандр Усік абараніў тытул чэмпіёна свету па боксе ў цяжкай вазе сярод прафесіяналаў.
 20 ліпеня: Кааліцыя на чале з Ліберальна-дэмакратычнай партыяй страціла большасць у верхняй палаце парламента Японіі.
 21 ліпеня: у Дацы (Бангладэш) вайсковы самалёт упаў на каледж.
 24 ліпеня: Прэзідэнт Францыі Эманюэль Макрон анансаваў прызнанне Палесціны.
 27 ліпеня: Зборная Англіі перамагла на чэмпіянаце Еўропы па футболе сярод жанчын.
 28 ліпеня: У зоне камбаджыйска-тайскага канфлікту ўступіла ў сілу пагадненне аб спыненні агню.
 30 ліпеня: Моцнае землетрасенне здарылася каля берагоў Камчаткі.

 Жнівень 
міні|Камета 3I/ATLAS на здымку абсерваторыі Джэміні, Чылі, 27 жніўня.
 4 жніўня: Былы прэзідэнт Бразіліі Жаір Балсанару змешчаны пад дамашні арышт.
 6 жніўня: У Гане восем чалавек, у тым ліку два міністры, загінулі пры крушэнні верталёта. 
 7 жніўня: Кампанія OpenAI прэзентавала новую мадэль штучнага інтэлекту GPT-5.
 9 жніўня: У Вашынгтоне падпісана Дэкларацыя пра мірныя адносіны Арменіі і Азербайджана.
 13 жніўня: «Пары Сен-Жэрмен» стаў уладальнікам Суперкубка УЕФА.
 15 жніўня: Правінцыя Хайбер-Пахтунхва на паўночным захадзе Пакістана моцна пацярпела ад паводкі.
 18 жніўня: Прэзідэнт ЗША Дональд Трамп правёў перамовы з Прэзідэнтам Украіны Уладзімірам Зяленскім і еўрапейскімі лідарамі.
 20 жніўня: Міністр абароны Ізраіля ўхваліў план захопу горада Газа.
 21 жніўня: У Італіі затрыманы падазраваны ў дыверсіі на газаправодах «Паўночны паток».
 26 жніўня: Прэм’ер-міністрам Літвы прызначана Інга Ругінене.
 31 жніўня: Моцнае землетрасенне здарылася ў Афганістане.

 Верасень 
150пкс|міні|Пратэсты ў Непале, 8 верасня.
 3 верасня: Крушэнне фунікулёра ў Лісабоне прывяло да гібелі людзей.
 6 верасня:
 Завяршыўся Венецыянскі кінафестываль, галоўную ўзнагароду атрымаў фільм «Бацька маці сястра брат» рэжысёра Джыма Джармуша.
 Арына Сабаленка другі год запар выйграла Адкрыты чэмпіянат ЗША па тэнісе.
 11 верасня:
 Польшча закрыла мяжу з Беларуссю ў сувязі з вучэннямі «Захад-2025».
 У Беларусі вызвалены з умовай дэпартацыі 52 асобы, у тым ліку Мікалай Статкевіч, які адмовіўся пакідаць краіну.
 12 верасня: У Непале ў выніку пратэстаў створаны часовы ўрад, які ўзначаліла Сушыла Каркі.
 15 верасня: Арман Дзюпланціс усталяваў новы сусветны рэкорд у скачках з шастом, узяўшы вышыню 6 м 30 см.
 22 верасня: Узнагарода «Залаты мяч» прысуджана Усману Дэмбеле (сярод мужчын) і Айтане Банмаці (сярод жанчын).
 25 верасня: Польшча адкрыла мяжу з Беларуссю пасля вучэнняў «Захад-2025».
 28 верасня: Парламенцкія выбары адбыліся ў Малдове, партыя «Дзеянне і салідарнасць» захавала большасць у парламенце.

 Кастрычнік 
 3 кастрычніка:
 Вялікі герцаг Люксембурга Анры адрокся ад стальца, але захаваў тытул.
 Сара Малалі стала першай у гісторыі жанчынай, зацверджанай на пасадзе Архібіскупа Кентэрберыйскага.
 Спынена выданне газеты «Вечерний Могилёв».
 6 кастрычніка: Лаўрэатамі Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне сталі Мэры Брункаў, Фрэд Рамсдэл і Шымон Сакагучы.
 9 кастрычніка:
 Венгерскі пісьменнік Ласла Краснагаркаі абвешчаны лаўрэатам Нобелеўскай прэміі па літаратуры.
 На сустрэчы ў Душанбэ лідары Расіі і Азербайджана ўрэгулявалі крызіс у двухбаковых адносінах.
 10 кастрычніка:
 Уступіла ў сілу пагадненне аб спыненні агню паміж ХАМАС і Ізраілем.
 Лаўрэатам Нобелеўскай прэміі міру стала палітык з Венесуэлы Марыя Карына Мачада.
 Буйное дарожна-транспартнае здарэнне адбылося ў Светлагорскім раёне.
 13 кастрычніка: Пасля пратэстаў на Мадагаскары збег з краіны прэзідэнт Андры Радзуэліна, уладу захапілі ваенныя.
 14 кастрычніка: Лаўрэатамі Нобелеўскай прэміі па эканоміцы абвешчаны Джоэль Мокір, Філіп Агіён і Пітэр Хаўіт.
 19 кастрычніка:
 З Луўра былі скрадзены каштоўнасці французскай імператарскай сям’і.
 Прэзідэнтам Балівіі абраны Радрыга Пас Перэйра.
 21 кастрычніка:
 Прэм’ер-міністрам Японіі выбрана Санаэ Такаіці, яна стала першай у гісторыі жанчынай на чале японскага ўрада.
 Былы прэзідэнт Францыі Нікаля Сарказі прыбыў у турму для адбывання зняволення.
 22 кастрычніка: Прэміяй імя Сахарава ўганараваны журналісты Анджэй Пачобут і .
 24 кастрычніка:
 Прэзідэнтам Ірландыі абарана Кэтрын Коналі.
 На беларускіх могілках у Іст-Брансвіку (Нью-Джэрсі) пахаваны пісьменнік Мікола Цэлеш, які згінуў у 1976 годзе, расследаванне абставін яго смерці працягваецца.
 26 кастрычніка: Усходні Тымор далучыўся да АСЕАН.
 28 кастрычніка: У Рыа-дэ-Жанэйра праведзена буйная паліцэйская аперацыя.
 29 кастрычніка:
 Міжзоркавая камета 3I/ATLAS прайшла перыгелій сваёй арбіты.
 У Танзаніі пачаліся пратэсты супраць пераабрання Саміі Сулуху.
 30 кастрычніка: Базіліка Саграда Фамілія ў Барселоне стала самым высокім храмам у свеце.

 Лістапад 
 9 лістапада: Названы лаўрэаты Прэміі Цёткі за дасягненні ў галіне беларускай дзіцячай літаратуры і кнігавыдання.
 11 лістапада:
 Букераўскую прэмію атрымаў Дэвід Салай за раман «Плоць».
 Пад Руставі (Грузія) разбіўся турэцкі ваенна-транспартны самалёт.
 13 лістапада: ЗША пачынаюць аперацыя «Паўднёвая дзіда» ў Карыбскім моры.
 15 лістапада:
 Пераможцам Літаратурнай прэміі імя Ежы Гедройця стаў Сяргей Дубавец з кнігай «Занзібар: сталенне маладой душы».
 У Цэнтральным В’етнаме пачалася маштабная паводка.
 17 лістапада: Былая прэм’ер-міністр Бангладэш Шэйх Хасіна завочна прысуджана да смяротнай кары.
 19 лістапада: Расійскія войскі нанеслі ракетны ўдар па Тэрнопалі. 
 21 лістапада: Здзейснена выкраданне школьнікаў у штаце Нігер у Нігерыі.
 26 лістапада:
 Пажар у жылым комплексе ў Ганконгу прывёў да гібелі людзей.
 Прэзідэнт Гвінеі-Бісау Умару Сісоку Эмбала адхілены ад улады ў выніку ваеннага перавароту.

 Снежань 
 2 снежня: Найлепшым футбалістам года Беларусі прызнаны Валерый Грамыка.
 8 снежня: У прэфектуры Ааморы на поўначы Японіі адбылося землетрасенне.
 7 снежня: 
 У Беніне адбылася спроба ваеннага перавароту.
 Аднавіліся баі на мяжы Камбоджы і Тайланда.
 9 снежня:
 Андрай Бабіш заняў пасаду Прэм’ер-міністра Чэхіі.
 Былы лідар суданскага апалчэння «Джанджавід» Алі Кушайб прысуджаны Міжнародным крымінальным судом да 20 гадоў пазбаўлення волі за ваенныя злачынства і злачынствы супраць чалавечнасці.
 Неглюбская народная тэкстыльная традыцыя ўключана ў Спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны ЮНЕСКА.
 10 снежня: Амерыканскія вайскоўцы захапілі венесуэльскі танкер у Карыбскім моры.
 11 снежня: Лаўрэатамі намінацыі «Чалавек года» часопіс Time назваў стваральнікаў штучнага інтэлекту.
 14 снежня: У час святкавання Ханукі на пляжы ў Сіднеі здзейснены тэрарыстычны акт.
 26 снежня: Ізраіль першым з дзяржаў-членаў ААН афіцыйна прызнаў незалежнасць Самаліленда.
 28 снежня: Пачаліся масавыя пратэсты ў Іране.

 Нарадзіліся 

 Памерлі 

 2 студзеня: Агнеш Келеці, венгерская гімнастка, пяціразовая алімпійская чэмпіёнка.
 16 студзеня: Дэвід Лінч, амерыканскі кінарэжысёр і сцэнарыст.
 23 студзеня: Віктар Гардзей, беларускі пісьменнік.
 21 красавіка: Францыск, Папа Рымскі.
 22 чэрвеня: Радзім Гарэцкі, беларускі геолаг, грамадскі дзеяч, акадэмік НАН Беларусі.
 22 ліпеня: Озі Осбарн, вакаліст гурта Black Sabbath.
 4 верасня: Джорджа Армані, італьянскі мадэльер і прадпрымальнік.
 16 верасня: Роберт Рэдфард, амерыканскі акцёр і кінарэжысёр.
 11 кастрычніка: Даян Кітан, амерыканская актрыса.
 7 лістапада: Вячаслаў Рагойша, беларускі філолаг, літаратуразнаўца.
 29 лістапада: Том Стопард, брытанскі драматург.
 1 снежня: Генадзь Пашкоў, беларускі паэт, перакладчык, публіцыст.
 21 снежня: Мікіта Мелказёраў, беларускі журналіст, блогер.
 28 снежня: Брыжыт Бардо, французская актрыса, спявачка, фотамадэль, абаронца жывёл.

 Крыніцы 

 Спасылкі