Святая Вераніка

Пра каталіцкую святую гл. Вераніка Джуліяні
 Пра каталіцкую блажэнную гл. Вераніка з Бінаска

Свята́я Верані́ка — хрысціянская святая I стагоддзя. У каталіцкай традыцыі Вераніка з’яўляецца жанчынай, якая, паводле сярэдневяковага падання, абцерла сваёй хустай твар Ісуса Хрыста падчас Хроснага шляху на Галгофу. У праваслаўі пад імем Вераніка шануецца жанчына, якая, паводле Евангелля, вылечылася, дакрануўшыся да адзення Ісуса Хрыста.
злева|міні|Вераніка. Гравюра А. Дзюрэра

У Праваслаўнай царкве (ЭладскаяΣυναξαριστής, 12 Ιουλίου.  // Сайт Эладскай праваслаўнай царквы, СербскаяСвета Вероника.  // Царкоўны каляндар Сербскай праваслаўнай царквы, Праваслаўная царква ў АмерыцыSt. Veronica (Bernice), a woman healed by Christ.  // Сайт Праваслаўнай царквы ў Амерыцы) памяць Веранікі адзначаецца 12 (25) ліпеня. У календары Рускай Праваслаўнай Царквы няма згадак пра Святую Вераніку. У Каталіцкай царкве памяць Веранікі адзначалася 4 лютагаActa Sanctorum. Februarii. Tomus I. — IV Februarii, 1863 год. — C. 454—463., але адсутнічае ў сучасным Рымскім мартыралогу.

 Царкоўная традыцыя і паданні 
Упершыню апавяданне пра святую Вераніку з’яўляецца ў апакрыфічных Актах Пілата, якія адносяцца да III ці IV стагоддзя, дзе яна была той кроватачывай жанчынай, якая атрымала вылячэнне ад дотыку да краю адзенняў Хрыста (, , ). Паводле гісторыка Еўсевія Кесарыйскага, яна жыла ў горадзе Панеадзе і ў падзяку за вылячэнне зрабіла статую Ісуса Хрыста, якую паставіла перад сваім домам. Гэта статуя была знішчана па загадзе Юліяна Адступніка. Паводле жыція, астатнія гады Святая Вераніка правяла ў святасці і богадагодных справах, памёршы ў мірыСвятая Вероника.  // Синаксарь: жития святых Православной Церкви.

Адзін з апокрыфаў (датуецца прыкладна IV стагоддзем) «Смерць Пілата» паказвае Понція Пілата саўдзельнікам у пакаранні смерцю Хрыста, дзе яго выкрывае нейкая Вераніка, а за смерць Хрыста помсціць рымскі імператар Тыберый. Паводле гэтага апокрыфа, Вераніка вылечыла імператара Тыберыя з дапамогай палатна, які Ісус Хрыстос прыклаў да Свайго твару і на якім захавалася Яго выява.
Гісторыя пра Вераніку як пра жанчыну, якая выцерла сваёй хустай твар Ісуса Хрыста падчас Яго шляху на Галгофу, з’явілася не раней за XII—XIII стагоддзі ў каталіцкай традыцыі, хутчэй за ўсё, у францысканскім асяроддзі.
Паводле гэтага падання, на тканіне застаўся «сапраўдны абраз» () твара Ісуса. Гэты абраз называюць Хустай Веранікі. Мяркуюць, што ад гэтай лацінскай назвы і ўварылася імя Вераніка. Пры стварэнні мармуровага ківорыя ў базіліцы Святога Пятра (1197) было сведчанне шанавання хусты Веранікі. Вядомы таксама «вэлюм Веранікі» — «Абраз з Манапела». В. А. Казарэзава адзначае, што icona vera служыла ўказаннем на дагмат пра праўдзівасць абразоў (іконашанаванне), таму што пра гэта сведчыць выява аблічча Хрыста, якое цудоўным чынам адбілася на тканіне.

Паводле Гервасія з Тылберы (каля 1210 года), Вераніка атаясамляецца з Марфай, сястрой Лазара. У іншай сярэдневяковай легендзе Вераніка названа жонкай мытара Закхея і апавядаецца пра пропаведзь імі Евангелля ў Цэнтральнай Галіі.

Сярэдневяковыя легенды падаюць таксама варыянт з Веранікай-прынцэсай, якая вядзе перапіску з Ірадам.

 Культурны ўплыў 
Нямецкі батанік Леанарт Фукс (1501—1566) назваў у 1542 годзе ў гонар Святой Веранікі род раслін Veronica.

У цыкле «Легенды пра Хрыста» (1904) Сельмы Лагерлёф кульмінацыйнае месца займае легенда «Хуста Святой Веранікі», дзе аўтар аб’ядноўвае некалькі сюжэтаў з розных хрысціянскіх крыніц, якія адносяцца да легенды пра Вераніку, у адзіную гісторыю пра аднаго персанажа, што падае хустку Ісусу падчас нясення крыжаТулякова Н. А., Никитина Н. А. Авторская интерпретация известных сюжетов в «Легендах о Христе» С. Лагерлёф // Филологические науки. Вопросы теории и практики. — Тамбов: Грамота, 2017. — № 10(76): в 3-х ч. — Ч. 1. — С. 59.. Тут Вераніка па сюжэце з’яўляецца карміцелькай рымскага імператара Тыберыя, які, захварэўшы на праказу, паслаў яе за прарокам з Назарэта, які вылечыў пракажонага. Карміцелька ўбачыла шэсце са злачынцам, асуджаным на распяцце. Калі злачынец паваліўся, яна злітавалася над ім і абцерла яго слёзы і кроў сваёй хусткай. Карміцелька атрымала імя Вераніка («таму што ёй было наканавана прынесці людзям сапраўднае аблічча Збавіцеля») пры хрышчэнні перад смерцю.

 Гл. таксама 
 Спас Нерукатворны (Хуста Веранікі)

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Святыя паводле алфавіта
Катэгорыя:Святыя Адзінай Царквы
Катэгорыя:Святы 12 ліпеня