JSTOR

JSTOR (, скарачэнне ад ) — лічбавая бібліятэка акадэмічных часопісаў, кніг і першакрыніц.

Заснаваная ў 1994 годзе, сістэма першапачаткова змяшчала алічбаваныя архіўныя нумары навуковых часопісаў. Цяпер яна ўключае кнігі і іншыя першакрыніцы, а таксама бягучыя выпускі часопісаў у галіне гуманітарных і сацыяльных навук. JSTOR забяспечвае паўнатэкставы пошук па амаль 2000 часопісах. Большасць матэрыялаў даступна па падпісцы, аднак частка кантэнту знаходзіцца ў грамадскім набытку або ў рэжыме адкрытага доступу. Сэрвіс належыць некамерцыйнай арганізацыі Ithaka Harbors, якая займаецца лічбавымі тэхналогіямі ў акадэмічнай сферы.

 Гісторыя 
JSTOR быў заснаваны ў 1994 годзе Уільямам Г. Боўэнам, прэзідэнтам Прынстанскага ўніверсітэта (1972—1988). Першапачаткова праект задумваўся як рашэнне праблемы недахопу месца ў бібліятэках, асабліва ва ўніверсітэцкіх і даследчых, з-за павелічэння колькасці акадэмічных часопісаў. Алічбоўка дазваляла бібліятэкам перадаваць захоўванне старых нумароў на аўтсорсінг, забяспечваючы пры гэтым даступнасць матэрыялаў і паляпшаючы пошук па тэксце.

Першапачаткова Боўэн разглядаў магчымасць распаўсюджвання на CD-ROM, аднак Айра Фукс, віцэ-прэзідэнт Прынстана па інфармацыйных тэхналогіях, пераканаў яго ў перавазе сеткавага распаўсюджвання праз Інтэрнэт. JSTOR пачаў працу ў 1995 годзе ў сямі бібліятэках з дзесяццю часопісамі па эканоміцы і гісторыі. Доступ паляпшаўся на аснове водгукаў карыстальнікаў, і неўзабаве індэкс стаў цалкам даступным праз вэб-браўзер. Першапачатковае фінансаванне прадаставіў Фонд Эндру Мелана.

Да студзеня 2009 года JSTOR дзейнічаў як незалежная самаакупная некамерцыйная арганізацыя з офісамі ў Нью-Ёрку і Ан-Арбары. Пазней JSTOR аб’яднаўся з некамерцыйнай арганізацыяй Ithaka Harbors, Inc..

 Змест 
Кантэнт JSTOR прадастаўляецца больш чым 900 выдаўцамі. База даных змяшчае больш за 12 мільёнаў артыкулаў з часопісаў, кніг і першакрыніц па 75 дысцыплінах. Кожнаму аб’екту прысвойваецца ўнікальны лікавы ідэнтыфікатар, які выкарыстоўваецца для стварэння стабільнага URL.

Даступнасць большасці часопісаў у JSTOR рэгулюецца «рухомай сцяной» () — узгодненай затрымкай паміж выхадам бягучага нумара часопіса і яго з’яўленнем у базе. Гэты перыяд звычайна складае ад трох да пяці гадоў і вызначаецца дамоўленасцю з выдаўцом. У мінулым існавалі таксама «фіксаваныя сцены» (), калі новыя выпускі пасля пэўнай даты не дадаваліся ў базу. У 2010 годзе праз праграму «Current Scholarship Program» JSTOR пачаў дадаваць і бягучыя выпускі некаторых часопісаў.

З 6 верасня 2011 года JSTOR адкрыў бясплатны доступ да кантэнту, які знаходзіцца ў грамадскім набытку (артыкулы, апублікаваныя да 1923 года ў ЗША і да 1870 года ў іншых краінах). Гэта складае каля 6 % ад агульнага аб’ёму базы. У лістападзе 2012 года была запушчана праграма «Books at JSTOR», якая дадала ў базу 15 000 кніг.

 Доступ 
Доступ да поўнага аб’ёму базы прадастаўляецца пераважна акадэмічным установам, публічным бібліятэкам, даследчым інстытутам і музеям. Больш за 7000 устаноў у больш чым 150 краінах маюць доступ да рэсурсу.

Існуе магчымасць індывідуальнай рэгістрацыі (праграма, якая раней называлася «Register & Read», а цяпер — бясплатны ўліковы запіс MyJSTOR). Гэтая праграма дазваляе бясплатна чытаць абмежаваную колькасць артыкулаў (звычайна шэсць) у месяц у рэжыме анлайн, але без магчымасці іх загрузкі ці друку.

 Інцыдэнт з Ааронам Шварцам 
У канцы 2010 і пачатку 2011 года амерыканскі інтэрнэт-актывіст і праграміст Аарон Шварц выкарыстаў сетку Масачусецкага тэхналагічнага інстытута (MIT) для масавай загрузкі значнай часткі калекцыі артыкулаў JSTOR. Калі загрузка была выяўлена, Шварц быў ідэнтыфікаваны і арыштаваны. У чэрвені 2011 года JSTOR дасягнуў пагаднення са Шварцам, паводле якога ён перадаў загружаныя даныя, і арганізацыя адмовілася ад грамадзянскага пазову супраць яго.

Нягледзячы на пазіцыю JSTOR, федэральныя ўлады ЗША прад’явілі Шварцу абвінавачванні ў кіберзлачынствах, пагражаючы яму значным турэмным тэрмінам і штрафам. Справа знаходзілася на разглядзе, калі ў студзені 2013 года Аарон Шварц скончыў жыццё самагубствам«Aaron Swartz, internet freedom activist, dies aged 26», BBC News..

 Гл. таксама 




 Крыніцы 

 Спасылкі 

 Спіс даступных навуковых часопісаў
 Паслуга бясплатнага абмежаванага доступу «Register and read» (апісанне)
 Спіс даступных кніг (рэгулярна абнаўляецца)
 Аб частковым доступе да JSTOR у ВШЭ

Катэгорыя:Сайты, якія з’явіліся ў 1995 годзе
Катэгорыя:Навукова-метадычныя часопісы
Катэгорыя:Навуковыя сайты
Катэгорыя:Сайты ЗША
Катэгорыя:Электронныя бібліятэкі