Воўна вікуньі

Воўна вікуньі атрымліваецца з поўсці паўднёваамерыканскай вікуньі сямейства . Поўсць мае, пасля воўны , другі па велічыні дыяметр валокнаў сярод усёй жывёльнай поўсці і з’яўляецца самай дарагой легальнай поўсцю.

 Уласцівасці 
Пуховы волас вікуньі, які выкарыстоўваецца для вытворчасці воўны, пры сярэднім дыяметры воласа 11—13,5 мікрон з’яўляецца адным з самых тонкіх сярод усіх жывёл. Толькі шахтуш, поўсць , больш тонкая, з сярэднім дыяметрам 8—13 мікронCarol Ekarius: The Fleece & Fiber Sourcebook. Storey Publishing, 2011, ISBN 978-1-60342-764-7, pp. 381-382.Hans-Karl Rouette: Encyclopedia of textile finishing. Woodland, Cambridge 2001, ISBN 1-84569-065-6. Сярод тэкстыльных валокнаў жывёльнага паходжання, акрамя шахтуша, толькі розныя шоўкі і бісус маюць меншы дыяметр валокнаў. Павярхоўная структура валакна мае лускавінкі, як у воўны авечакMiguel Angel Gardetti: Handbook of Sustainable Luxury Textiles and Fashion. Springer, 2015, ISBN 978-981-287-633-1, p. 107.. Крок шкалы складае ад 7 да 14 кольцаў шкалы на 100 мікронSubramanian Senthilkannan Muthu, Miguel Angel Gardetti: Sustainable Fibres for Fashion Industry. Springer, 2016, ISBN 978-981-10-0522-0, p. 20.. Пры  выяўляецца, што размяшчэнне клетак валакна двухбаковае (як і ў поўсці гуанака), у той час як у ламы і альпакі яно неўпарадкаванае. Акрамя таго, воўна вікуньі таксама можа быць ідэнтыфікаваная з дапамогай мас-спектраметрыіE. Price, D. Larrabure, B. Gonzales, P. McClure, E. Espinoza: Forensic identification of the keratin fibers of South American camelids by ambient ionization mass spectrometry: Vicuña, alpaca and guanaco. In: Rapid communications in mass spectrometry : RCM. Band 34, Nummer 23, Dezember 2020, S. e8916, , .

 Здабыча і перапрацоўка 
міні|250px|Вікунья
міні|250px| з воўны вікуньі
Інкі пасвілі вікуній дзясяткамі тысяч у  і  воўну для выключнага выкарыстання высокапастаўленымі высакароднымі асобамі, а потым адпускалі жывёл. У XX стагоддзі на вікунью палявалі з-за футра, таму папуляцыя скарацілася і была пастаўлена пад ахову. Вікуньі былі ўнесены ў Дадатак I  да 1994 года, калі намаганні па захаванні прывялі да частковага аднаўлення папуляцыі, і вікуньі былі ўнесены ў Дадатак IIKirsten M. Silvius' People in Nature. Columbia University Press, 2012. ISBN 978-0-231-50208-5, p. 155, 164.. У наш час вікунья з’яўляецца ахоўным відам. У Перу, Чылі, Балівіі і Аргенціне іх утрымліваюць на вольным выгуле ў нацыянальных парках для камерцыйнага выкарыстання і радзей у шырокіх вальерах (асабліва ў Аргенціне). У Перу ў 1994 годзе тры кампаніі атрымалі ліцэнзію на законны збор воўны з вікуньі: ,  і Incalpaca TPX. У 2009 годзе ва ўсім свеце было сабрана ад 5500 да 6000 кілаграмаў воўны з вікуньі. Воўна вікуньі выкарыстоўваецца для розных вырабаў.

Воўну вікуньі стрыгуць у загонах пасля традыцыйнай аблавы («»). Воўну з сярэдняй даўжынёй валакна 2—4 см атрымліваюць кожны другі год. Маса састрыжаных ваўняных валасінак на жывёлу складае ад каля 250 г кожныя два гады да 450 г, пасля выдалення непажаданых восцевых валасоў з пуховых валасоў. Перад апрацоўкай пуховыя валасы аддзяляюць ад  шляхам сартавання. Пасля сартавання воўны пуховыя валасінкі прадуць у пражу і ткуць або  у тканіны. Воўна вікуньі лічыцца самай рэдкай і дарагой легальнай поўсцю ў свеце; у 2010 годзе сырая воўна гандлявалася прыкладна па 7—15 долараў за унцыюBBC: How Peru’s 'Andean rodeo' is helping save the vicuna. In: BBC News. (2010). Accessed 2013-01-21.. Адсартаваная і прадзеная, яна каштуе каля 300 долараў за унцыю. Звычайна яе апрацоўваюць у натуральны колер, паколькі структура валасоў вікуньі пакутуе ад  або Katherine Gumiel Conzelmann: Dyeing Effects on Physical Properties of Vicuña & Other Luxury Specialty Fibers. 2015, ISBN 978-1-339-26038-9. Паўночныя папуляцыі вікуній маюць больш карычневы колер поўсці на спіне, паўднёвыя — бэжавага адцення; поўсць на жываце прадстаўляе сабой меншую частку, якая значна больш светлага колеру. Акрамя вязаных світараў і шкарпэтак, поўсць вікуньі таксама выкарыстоўваецца для вытворчасці тканага тэкстылю, з якога шыюць эксклюзіўнае адзенне. Спартыўнае паліто можа каштаваць да 21 000 долараў, касцюм, пашыты на мерку, пачынаецца ад 32 000 долараў.

 Догляд 
Як і ўсе бялковыя валокны (воўна, шоўк), вырабы з воўны вікуньі неабходна чысціць  або ўручную ў цёплай вадзе з мяккім мыйным сродкам. Мыйныя сродкі, якія змяшчаюць  або  (), не падыходзяць, бо яны пашкоджваюць структуру валасінак. У выпадку  тэкстыльных матэрыялаў, такіх як тканіны з воўны, кантакт з вадой можа прывесці да ўкарачэння нітак і, такім чынам, да ўсаджвання тэкстылю з-за  і , якое адбываецца падчас сушкі. У сушылках для бялізны ўсаджванне ўзмацняецца. З-за схільнасці да  тэкстыль з воўны вікуньі нельга  або , але можна прамакаць.

Катэгорыя:Воўна
Катэгорыя:Вярблюдавыя