Любоў Міхайлаўна Панчанка

Любоў Міхайлаўна Панчанка (;  2 лютага 1938, в. Яблунька, Кіеўская вобласць, УССР — 30 красавіка 2022, Кіеў, Украіна) — украінская мастачка-мадэльер, ганаровая грамадзянка горада Бучы, лаўрэат прэміі імя В. Стуса (2001)Премія імені Василя Стуса // Міжнародна громадська організація «Український центр Міжнародного ПЕН-клубу», член Саюза Украінак. Належала да групы мастачак-шасцідзесятніц, якія адраджалі ўкраінскую культуру ў часы хрушчоўскай адлігі. Памерла ў выніку акупацыі Бучы расійскімі войскамі ў 2022 годзе.

 Біяграфія 
Нарадзілася мастачка 2 лютага 1938 года ў сяле Яблунька (з 1966 года — у межах пасёлка Буча, цяпер частка горада Буча), што на Кіеўшчыне.

У канцы 1950-х скончыла Кіеўскае вучылішча прыкладнога мастацтва (аддзел вышывання). Пасля працавала ў кравецкай майстэрні і адначасова пашырала свае гарызонты пазнання мастацтва, захапілася лінарытам.

У 1968 годзе паступіла на вячэрняе аддзяленне факультэта графікі Украінскага паліграфічнага інстытута імя І. Фёдарава.

У 1960-я гады наведвала Клуб творчай моладзі «Сучаснік», стала членам літаратурнай секцыі «Брама».

Любоў Панчанка працавала ў праектна-канструктарскім тэхналагічным інстытуце мастачкай-мадэльерам і ў Рэспубліканскім Доме мадэляў. На той час прыпадае росквіт яе яркага таленту: яна стварае серыю акварэляў, мадэлі адзення, узоры гафту, графічныя застаўкі да кніг, жывапісныя палотны. Нямала распрацовак яе вышывак публікаваліся ў часопісе «Савецкая жанчына».

Любоў Панчанка адстойвала ўкраінскую мову і культуру. Яна малявала велікодныя яйкі, вышывала нацыянальныя строі для хораў, збірала грошы для дапамогі палітзняволеным, якія адбывалі пакаранне «за антысавецкую агітацыю і прапаганду». Пры яе ўдзеле ў Кіеве адрадзілася традыцыя калядаванняў і вяртэпу.

Жыла ў Лясной Бучы.

30 красавіка 2022 года, паводле паведамлення гарадскога галавы горада-героя Украіны Бучы Анатоля Федарука, Любоў Міхайлаўна памерла ў бальніцы на 85-м годзе жыцця, пасля месяца галадоўкі ў акупаванай Бучы. «Жанчына адышла ў вечнасць на 85-м годзе жыцця. Любоў Панчанку не змаглі зламаць у КДБ, але мастачка вельмі пацярпела падчас новага расійскага нашэсця»Не зламав КДБ, але не пережила російських окупантів: померла відома художниця Любов Панченко. 30.03.2022, 19:25.

Пахавана 2 мая 2022 года ў Бучы, на Яблунскіх могілках, побач з магілай свайго мужа, мастака Аляксея Алейніка.

 Выставы 
У 2008 годзе ў Нацыянальным музеі літаратуры Украіны экспанавалася юбілейная выстава любові Панчанкі — больш за 150 твораў: жывапіс, графіка, аплікацыя. Яўген Сверсцюк, праваабаронца, пісьменнік тады заўважыў: «Гэтыя працы відавочна нясуць пячатку геніяльнасці. Яна жыве ў сваім свеце, яна адкрывае нам гэты свет».

У 2014 годзе ў музеі Грушэўскага у Кіеве была прадстаўлена экспазіцыя «Свет мой!».

Зараз працы Панчанкі можна ўбачыць у прыватных калекцыях яе сяброў, а таксама ў Музеі Шасцідзесятніцтва у Кіеве.

 Гераіня арт-гульні 
У 2021 годзе Саюз украінскіх аніматараў стварыў серыю інтэрактыўных навэл «60. Страчаныя скарбы». Гэта праект пра мастачак-шасцідзесятніц, якія супрацьстаялі таталітарнаму рэжыму і падвяргаліся рэпрэсіям з боку савецкай улады.

Украінскія аніматары стварылі гульню праект з мінігры, галоўнай гераіняй якой стала Любоў Міхайлаўна Панчанка.

 Гераіня фотадакументальнай выставы «Камунізм=Рашызм» 
Мастачка з’яўляецца адной з гераінь фотадакументальнай выставы «Камунізм=Рашызм», якую распрацаваў Архіў нацыянальнай памяці. Выстава «Камунізм = Рашызм» — гэта 13 гісторый пра ўкраінцаў ХХ і ХХІ стагоддзяў, якія пацярпелі ад савецкай і расійскай улады. Гісторыі выбраны не выпадкова — яны праводзяць паралель паміж злачынствамі камунізму і рашызму.

 Спасылкі 

 Біяграфія любові Панчанкі і інтэрактыўная гульня пра яе
 Любоў Панчанка: вяртанне: альбом / прадм. Алена Лодзінская, Васіль Перавальскі, Дзіяна Клачко; спарадкаваны. Алена Лодзінская, любоў Крупнік; пераклад на англ. Вольга Грабар, Саломія Джаман, Аляксей Плахацюк; дызайн Аляксей Чакаль. — Кіеў-Харкаў: Выдавец Аляксандр Саўчук, 2021. — 256 с., 270 Іл. —