Жалезны воўк (Літва)

Жалезны воўк () — ваенізаваная прафашысцкая арганізацыя, якая дзейнічала ў Літве падчас аўтарытарнага рэжыму Антанаса Смятоны.

Арганізацыя была ўтворана ў 1927 годзе Аўгусцінасам Вальдэмарасам, былым кіраўніком хрысціянскіх дэмакратаў і прэм’ерам Літвы да 1926 года. Назва руху паходзіць з легенды пра сон Гедзіміна, папулярызаванай Адамам Міцкевічам у «Пане Тадэвушу». Функцыі ганаровага кіраўніка арганізацыі выконваў сам Антанас Смятона. Але неўзабаве прэзідэнт і прэм’ер апынуліся ў супрацьлеглых лагерах. Арганізацыя выкарыстоўвалася Вальдэмарасам як сродак барацьбы з палітычнымі апанентамі. Аб’яднанне мела значную падтрымку сярод маладых афіцэраў літоўскай арміі, якія захапляліся лозунгамі фашызму і лічылі, што Смятона праводзіць надта памяркоўную палітыку. Рух быў забаронены ў 1930 годзе, пасля чаго ён пачаў дзейнічаць падпольна і кантактаваць з Германіяй. У красавіку 1934 года члены арганізацыі здзейснілі няўдалую спробу дзяржаўнага перавароту, пасля чаго Вальдэмарас апынуўся ў няволі. У 1938 годзе ён выйшаў на волю і эміграваў.

 Спасылкі 
 Aras Lukšas. Lietuviškas duumviratas: pabaigos pradžia.
 Aušra Jurevičiūtė. Lietuvos Kariuomenės Kūrėjų Savanorių Sąjunga ir jos vaidmuo vidaus politikoje 1927—1940 metais.
 P.Šileikos byla: žmogžudystė Duonelaičio gatvėje.
 Bernardas Gailius. Sąmokslų teorija ir praktika: P.Šileikos byla (II).
 Mindaugas Sereičikas. Lietuvos karo aviacijos karininkai 1934 m. birželio 6-7 d. sukilime: tarp pilietinės savimonės ir kariškio statuso.
 Alan Oliver Goetz. The Iron Wolf: Lithuanian Fascism (1927—1941) — Fascist Movements in the Baltic States I.

Катэгорыя:Ваенізаваныя арганізацыі
Катэгорыя:Фашысцкія партыі
Катэгорыя:Палітычныя партыі Літвы
Катэгорыя:Літоўскі нацыяналізм