Узброенае паўстанне ў Севільі (1936)

Узброенае паўстанне ў Севільі ў ліпені 1936 года — ваеннае паўстанне ў Севільі 18 ліпеня 1936 года, якое спрыяла пачатку грамадзянскай вайны ў Іспаніі. Пераварот 17—18 ліпеня пацярпеў няўдачу ў андалузскіх гарадах Малага, Хаэн і Уэльва, але ўвянчаўся поспехам у Кордаве, Гранадзе, Кадысе і ў Севільі. Гарнізон на чале з Кейпа дэ Льяна заняў горад і зладзіў крывавыя рэпрэсіі. У жніўні адсюль нацыяналісты пачалі наступленне на Мадрыд.

 Перадгісторыя 
17—18 ліпеня частка іспанскай арміі на чале з групай афіцэраў (сярод іх генералы Хасэ Санхурха, Франсіска Франка, Эміліа Мола, Мануэль Годэд і Гансала Кейпа дэ Льяна) паспрабавала скінуць урад Народнага Фронту Другой Іспанскай Рэспублікі. Адной з галоўных мэтаў перавароту быў захоп асноўных гарадоў краіны, у тым ліку Севільі. Яна была сталіцай Андалусіі і самым рэвалюцыйным горадам на поўдні ІспанііJackson p. 237.

 Развіццё падзей 
Кейпа дэ Льяна, лідар перавароту ў Севільі, сцвярджаў, што захапіў горад з невялікім атрадам з 130 салдат і 15 грамадзянскіх асоб. Акрамя таго, з яго слоў, у адзіночку і са зброяй у руках арыштаваў рэспубліканскага генерала Вілья-Абрыля, а пасля пераканаў увесь гарнізон далучыцца да паўстання. Пераварот у Севільі спланаваў начальнік штаба Хасэ Куэста Манерэа, які ледзь змог сабраць 150 чалавек. Большасць падраздзяленняў знаходзіліся ў летніх адпачынках. Камандзір 2-й дывізіі генерал Хасэ Вілья-Абрыль ведаў аб падрыхтоўках змоўшчыкаў, але нічога не распачаўPreston pp. 105-106.

 Путч 
17 ліпеня Кейпа дэ Льяна, начальнік карабінераў (памежнай паліцыі), прыбыў у Севілью з інспекцыяйJackson p. 236. Раніцай 18 ліпеня Кейпа дэ Льяна ў суправаджэнні свайго ад’ютанта і трох афіцэраў увайшоў у кабінет генерала Вілья-Абрыля і арыштаваў яго. Пасля гэтага ён накіраваўся ў казармы Сан-Эрменеджыльда і затрымаў палкоўніка 6-га палка Мануэля Аланеджы, які адмовіўся далучыцца да паўстання. Затым далучыўся да паўстання і артылерыйскі полк, а атрады паўстанцаў атачылі і бамбілі gobierno civil (грамадзянскі ўрад), што ўтрымліваўся вернымі штурмавымі атрадамі. Грамадзянскі губернатар (дэлегат іспанскага ўрада) здаўся пасля таго, як Кейпа паабяцаў выратаваць ім жыццё, але начальнік паліцыі і штурмавікі былі пакараны смерцю. Затым да паўстання далучылася грамадзянская гвардыяBeevor pp. 59-60. Грамадзянскі губернатар Хасэ Марыя Варэла Рэндуэлес быў прысуджаны паўстанцамі да смяротнага пакарання, але прысуд быў заменены на 30 гадоў турэмнага зняволенняEspinosa pp. 76-77.

Прафсаюзы абвясцілі ўсеагульную забастоўку, рабочыя сышлі ў свае раёны Трыяна і Ла-Макарена і пабудавалі барыкады, але ў іх было мала зброі. Войскі паўстанцаў (4000 чалавек) захапілі найважнейшыя вузлы горада, зняўшы тэлефонную станцыю, ратушу і радыёстанцыю, праклаўшы кантрольныя шляхі ў цэнтр. 20 ліпеня паўстанцы бамбілі рабочыя раёны Севільі, а пасля прыбыцця з Афрыкі атрадаў паўстанцаў пры падтрымцы войскаў іспанскага легіёна 50 грамадзянскіх гвардзейцаў, 50 рэкетэ і 50 фалангістаў увайшлі ў Трыяну і Макарэну, выкарыстоўваючы жанчын і дзяцей у якасці жывога шчыта, і пачалі крывавыя рэпрэсііPreston p. 106. Легіянеры забівалі нажамі ўсіх мужчын, якіх знаходзіліThomas pp. 240-241. 21 ліпеня атрад V Bandera іспанскага легіёна Кастэхона атакаваў раёны Ла-Макарена, Сан-Хуліан, Сан-Бернарда і Эль-Пумареха. Да 25 ліпеня нацыяналісты занялі ўсю Севілью. Па словах прэс-сакратара QueipoBeevor pp. 76-77:

 Наступствы 
Пасля перавароту ўсе асобы з рэспубліканскімі і левымі сувязямі былі схоплены нацыяналістамі і заключаны ў турму. Рэпрэсіі ў Севільі былі арганізаваны капітанам Дыясам Крыада, які, як паведамлялася, падпісваў смяротныя прысуды «каля шасцідзесяці ў дзень»Jackson pp. 297-298Preston p. 143. Тры тысячы прыхільнікаў рэспубліканцаў былі расстраляны ў першыя тыдні пасля пераваротуThomas p. 254. Рэспубліканцы забілі трынаццаць прыхільнікаў нацыяналістаў (у тым ліку сем мірных жыхароў у раёне Трыяна) падчас пераваротуEspinosa p. 37. Пасля перавароту Кейпа дэ Льяна паслаў змешаныя калоны з грамадзянскай гвардыі, фалангістаў, рэкетэ і салдат, што фінансаваліся багатымі землеўладальнікамі, каб заняць іншыя гарады правінцыі. Гэтыя калоны адправілі вялікую колькасць зняволеных у Севілью і пакаралі смерцю. Севілья стала стратэгічнай перамогай паўстанцаў, паколькі адсюль у жніўні 1936 года мяцежныя войскі пачалі наступленне на Мадрыд праз Эстрэмадуру.

 Літаратура 
 Beevor, Antony. (2006). The battle for Spain. The Spanish civil war, 1936-1939. Penguin Books. London. ISBN 978-0-14-303765-1.
 Espinosa, Francisco. (2006). La justicia de Queipo. Editorial Crítica. Barcelona. ISBN 84-8432-691-8
 Jackson, Gabriel. (1967). The Spanish Republic and the Civil War, 1931-1939. Princeton. Princeton University Press. ISBN 978-0-691-00757-1
 Preston, Paul. (2006). The Spanish Civil War. Reaction, revolution & revenge. Harper Perennial. London. ISBN 978-0-00-723207-9 ISBN 0-00-723207-1
 Thomas, Hugh. (2001) The Spanish Civil War. Penguin Books. London. ISBN 978-0-14-101161-5

 Спасылкі 
Фото расстрелянных сторонников республиканцев в районе Триана, 21 июля 1936.

Катэгорыя:Севілья
Катэгорыя:Бітвы ў Іспаніі
Катэгорыя:Бітвы і аперацыі грамадзянскай вайны ў Іспаніі
Катэгорыя:Ліпень 1936 года
Катэгорыя:1936 год у Іспаніі
Катэгорыя:Паўстанні ў Іспаніі