Гімн Рыега

міні|402x402пкс|Выканаўца: Banda Republicana
Гімн Рыега (ісп. El Himno de Riego) — іспанская песня. Словы былі напісаныя ў 1820 годзе, іх аўтар (хутчэй за ўсё) Эварыста Фернандэс дэ Сан Мігель (Evaristo Fernández de San Miguel), у тым жа годзе яна і была спетая на дэкларацыі Рыега, якая пачалася 1 студзеня. Верагодна, тады для песні ўжывалася іншая мелодыя. Музыка, што дайшла да нашых дзён, была напісаная невядомым аўтарам, хаця часам аўтарства надаецца валенсійцу Хасэ Гомісу (José Melchor Gomis y Colomer).

Першапачаткова гэта быў верш, прысвечаны іспанскаму генералу Рафаэлю Рыега-і-Нуньесу. У 1822 г. Хасэ Гоміс (José Melchor Gomis y Colomer) напісаў пад яго музыку, пасля чаго песня стала дзяржаўным гімнам Іспаніі да заканчэння ліберальнага трохгоддзя (да 1823), пасля была скасаваная на карысць Марша грэнадзёраў (La Marcha Granadera, цяпер вядомы як Каралеўскі марш — La Мarcha Real, сёння з’яўляецца гімнам Іспаніі), які быў гімнам раней.

Як і Марсельеза, песня была напісаная дзеля матывацыі войска падчас рэвалюцыі ў Іспаніі, якая пачалася ў 1820 годзе.

Таксама ўсталёўвалася ў якасці гімна падчас Першай і Другой Іспанскіх Рэспублік (адпаведна ў 1873-м і ў 1931-м), але скасоўвалася з іх заняпадам (адпаведна ў 1874-м і 1939-м).

 Версіі тэксту 
+Версіі куплетаўSerenos, alegres,
valientes y osados,

cantemos, soldados,

el himno a la lid.

De nuestros acentos

el orbe se admire

y en nosotros mire

los hijos del CidBlandamos el hierro
que el tímido esclavo

del fuerte, del bravo

la faz no osa a ver;

sus huestes cual humo

veréis disipadas,

y a nuestras espadas

fugaces correr.El mundo vio nunca
más noble osadía

Ni vio nunca un día

más grande en valor,

que aquel que inflamados

nos vimos del fuego

que excitara en Riego

de Patria el amorSu voz fue seguida,
su voz fue escuchada,

tuvimos en nada

soldados, morir;

Y osados quisimos

romper la cadena

que de afrenta llena

del bravo el vivir.прыпеў:
Soldados la patria,

nos llama a la lid.

Juremos por ella,

vencer o morir
+Версіі куплетаўRompímosla, amigos,
que el vil que la lleva

insano se atreva

su frente mostrar.

Nosotros ya libres

en hombres tornados

sabremos, soldados,

su audacia humillar.Al arma ya tocan,
las armas tan solo

el crimen, el dolo
sabrán abatir.

Que tiemblen, que tiemblen,

que tiemble el malvado

al ver del soldado

la lanza esgrimir.La trompa guerrera
sus ecos da al viento

horror al sediento,

ya ruge el cañón;

y a Marte sañudo

la audacia provoca,

y el genio invoca

de nuestra nación.Se muestran, volemos,
volemos, soldados:

¿los veis aterrados

su frente bajar?

Volemos, que el libre

por siempre ha sabido

del siervo vendido

la audacia humillar.прыпеў (той жа самы):
Soldados la patria,

nos llama a la lid.

Juremos por ella,

vencer o morir
+Найбольш папулярная версія Serenos y alegres, valientes y osados,
 Cantemos, soldados, el himno a la lid.
 De nuestros acentos el orbe se admire
 Y en nosotros mire los hijos del Cid.
 Soldados, la patria nos llama a la lid.
 Juremos por ella vencer o morir.

 El mundo vio nunca, más noble osadía,
 Ni vio nunca un día más grande el valor,
 Que aquel, inflamados, nos vimos del fuego,
 Excitar a Riego de Patria el amor.
 Soldados, la patria nos llama a la lid.
 Juremos por ella vencer o morir.

 La trompa guerrera sus ecos al viento,
 Horror al sediento, ya ruge el cañón.
 A Marte sañudo la audacia provoca
 Y el ingenio invoca de nuestra nación.
 Soldados, la patria nos llama a la lid.
 Juremos por ella vencer o morir.

 Аўтар мелодыі 
Аўтарам тэксту амаль што пэўна з’яўляецца Эварыста Фернандэс. Зусім іншая справа з аўтарам мелодыі.

Аўтарства сучаснай вядомай нам мелодыі гімна надаецца Хасэ Гомісу таму, што ў кнізе яго аўтарства «Калекцыя патрыятычных песняў, прысвечаных грамадзяніну Рафаэлю дэль Рыега і храбрацам, каторыя рушылі па яго слядах, грамадзяніну Марыяна дэль Кабрэрыса» («Colección de canciones patrióticas que dedica al ciudadano Rafael del Riego y a los valientes que han seguido sus huellas el ciudadano Mariano del Cabrerizo») былі апублікаваныя розныя версіі гімна Рыега. Таксама быў знойдзены яго рукапіс з версіяй гімна для салістаў, хора і аркестра. Зрэшты, дакладных доказаў няма, нягледзячы на доследы, праведзеныя з XIX стагоддзя (у той час пераважна музыкаведамі Франсіска Асенхо Барбіеры (Francisco Asenjo Barbieri) і Філіпам Педрэем (Felipe Pedrell Sabaté)) да цяперашняга часу.

Нягледзячы на гэта, большасць сучасных музыказнаўцаў мяркуюць, што Хасэ не быў кампазітарам, але толькі выкладаў версіі гімна як старэйшы музыка іспанскай народнай міліцыі. Гэтую пасаду ён займаў з 1822 па 1823 год.

 Падчас грамадзянскай вайны ў Іспаніі 
Падчас грамадзянскай вайны ў Іспаніі між Другой Рэспублікай і паўстанцамі была звышпапулярнай сярод прыхільнікаў рэспублікі, у прыватнасці ў Каталоніі. У той час гімн выконваўся з іншымі тэкстамі, накшталт:
+Тэкст (па-іспанску):Si los curas y Franco supieran,

la paliza que les van a dar,

subirían al coro cantando:

 «¡Libertad, libertad, libertad!»Si los curas y frailes supieran,

la de hostias que van llevar,

subirían al coro cantando:

 «¡Libertad, libertad, libertad!»Si los Reyes de España supieran

lo poco que van a durar,

a la calle saldrían gritando:

 «¡Libertad, libertad, libertad!»Даслоўны перакладКалі б святары і Франка ведалі
то біццё, што ім дадуць,

заспявалі б у хоры, спяваючы:

«Свабода, свабода, свабода!»Калі б святары і манахі ведалі
гаспадароў, якіх яны атрымаюць,

заспявалі б у хоры, спяваючы:

«Свабода, свабода, свабода!»Калі б каралі Іспаніі ведалі
тое, як мала ім засталося,

выйшлі б на вуліцы, гарлаючы:

«Свабода, свабода, свабода!»
Дадзеныя куплеты непасрэдна дэманструюць непрыязнасць рэспубліканцаў і іх паплечнікаў (кшталту анархістаў) да каталіцкай царквы, манархіі і франкісцкай дыктатуры.

Ў фільме ¡Ay, Carmela! (1990) была сцэна, дзе рэспубліканцы спявалі гімн Рыега ў падобнай версііНепасрэдна ўрывак. Цікава, што сама назва фільма ¡Ay, Carmela! адсылае да яшчэ адной іспанскай песні «Viva la Quinta Brigada», у народзе празванай «Ay, Carmela» праз свой прыпеў.

Пасля паразы Рэспублікі перад Франка гімн Рыега ўжывалі нязгодныя з яго ўладай. Ён ужываўся ў якасці гімна ўрадам Другой Рэспублікі ў выгнанні да самага яго роспуску.

 Цяперашні час 
Шмат аказій было з ужываннем гімна Рыега замест Каралеўскага марша.

 Заўвагі 

 Крыніцы 

Катэгорыя:Былыя гімны
Катэгорыя:Творы 1820 года