Беспілотная індустрыя Беларусі

Беспілотная індустрыя Беларусі прадстаўлена шэрагам прадпрыемстваў, якія займаюцца распрацоўкай і выпускам беспілотных апаратаў і транспартных сродкаў. Беспілотнікі ў краіне выкарыстоўваюцца як у грамадзянскай, так і ваеннай сферах.

 Агульная характарыстыка 
На 2018 год у Беларусі распрацоўкай уласных мадэляў дронаў займаліся больш за дзесяць прадпрыемстваў і інстытутаў. Кожная сілавая і грамадзянская ўстанова імкнецца адпавядаць сучасным стандартам і праводзіць актыўную мадэрнізацыю. Менавіта ўнутраны рынак стаў асноўным для беларускай беспілотнай індустрыі. Некаторая прадукцыя ідзе на экспарт. Павышаную цікавасць да беларускіх мадэляў дронаў праяўляюць шэраг краін Персідскага заліву, Азіяцка-Ціхаакіянскага рэгіёну, СНД, Сярэдняй Азіі, Афрыкі. Спецыялісты з Беларусі нават прыцягваліся да стварэння расійскага беспілотнага верталёта БАС-200Сергей Вальченко. Белорусы помогут России создать беспилотный ударный вертолет // Московский комсомолец : газета. — 28 июня 2022..

Палітыка максімальнай апоры на ўласныя прамысловыя магчымасці разам з адкрытасцю да супрацоўніцтва з замежнымі кампаніямі і арыентацыяй на інтэнсіфікацыю работ па перспектыўных напрамках, у ліку якіх знаходзяцца і сістэмы БЛА, прывяло да павелічэння колькасці і магчымасцяў айчынных распрацовак. Галоўны рэдактар выдання «Беспилотная авиация» Дзяніс Фядуцінаў адзначаў, што ў гэтай сферы спатрэбіліся напрацоўкі, якія былі ў мясцовых кампаній прамысловасці ў галіне мікраэлектронікі, радыёэлектронікі і оптыка-электронных сістэмДенис Федутинов. БОЕВЫЕ ДРОНЫ В МИНСКЕ // Независимая газета: газета. — 7 июня 2019..

 Лятальныя апараты 

Гісторыя беспілотных лятальных апаратаў беларускай вытворчасці пачалася ў 1996 годзе, калі малады інжынер Уладзімір Чудакоў заснаваў канструктарскае бюро «Індэла» (у будучыні прадпрыемства будзе перайменавана ў «Беспілотныя верталёты»). Кампанія, пачаўшы са стварэння бартавой апаратуры і наземнай станцыі кіравання (НСК) дронамі для патрэб беларускай арміі, ужо ў 2002-м прадставіла беспілотнік «Індэла Вінтакрыл». Да 2007 года бюро стварыла яшчэ чатыры апарата.

У гэты час да распрацоўкі беспілотнікаў сталі падлучацца дзяржструктуры і прадпрыемствы. У 2008 годзе канструктар Юрый Яцына разам з трыма аднадумцамі прапанаваў кіраўніцтву Нацыянальнай акадэміі навук стварыць невялікі навукова-тэхнічных сектар пры Фізіка-тэхнічным інстытуце. Разам са спецыялістамі Ваеннай акадэміі за год быў створаны першы лятаючы ўзор. У далейшым пры актыўнай падтрымцы Прэзідэнта і Нацыянальнай акадэміі навук гэты сектар пачаў імкліва развівацца, а пазней вырас у Навукова-вытворчы цэнтр шматфункцыянальных беспілотных комплексаўИнна Горбатенко. Как нашей стране удалось с нуля создать собственное производство беспилотников // СБ. Беларусь Сегодня : газета. — 30 июня 2020..

Летам 2009 года пад Мінскам праведзены лётныя выпрабаванні беспілотніка «Стрыж», які апынуўся не вельмі ўдалым узорам. Каманда Яцына ўлічыла ўсе недахопы, таму ўзнік праект «Маскіт», які быў палепшанай версіяй першага дрона. У наступным годзе на расійскім палігоне пачалося тэсціравання новага апарата, вядомага як «Бусел». Пазней з’явілася цэлая лінейка шматфункцыянальных БЛА дадзенага тыпу, якія адносяцца да класа малых беспілотнікаў. Праз тры гады «Бусел» паступіў у продаж.

Дастаткова сур’ёзныя напрацоўкі ў галіне стварэння БПЛА з’явіліся і ў Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь, партнёрамі якой у вырабе ўзораў апаратаў выступілі навукова-тэхнічны цэнтр «ЛЭМТ» (пытанні мэтавай нагрузкі) і прадпрыемства «НТЛаб-ІС» (навігацыйныя сістэмы)Юрий Зверев. «Полонезы», беспилотники и роботы: секрет успеха белорусского ВПК // Евразия. Эксперт : журнал. — 16 октября 2017..

Галоўным зборачным пунктам для многіх дронаў Беларусі стаў 558-ы авіярамонтны завод у горадзе Баранавічы. Усё пачалося ў пачатку 2010-х, калі прадпрыемства ў кааперацыі з «АГАТ — сістэмы кіравання» і «Індэл» далучылася да праекту «Грыф-1».

Большасць мадэляў, якія выпускаюцца тут, прымяняюцца для патрулявання і разведкі мясцовасці, радыяцыйнай разведкі, пастаноўкі радыёэлектронных перашкод і іншых мэтаўС невесомым деревом и обманками для ПВО: как в Беларуси делают беспилотники // Onliner : веб-сайт. — 26 августа 2019..

Айчынныя апараты пачалі выкарыстоўваць Пагранічны камітэт, МУС, МНС, гідраметэацэнтр, Дзяржаўтаінспекцыя і армія. Асноўнымі заказчыкамі беспілотнікаў выступалі ратавальнікі і міліцыяВадим Долинин. Как Белоруссия и Польша конкурируют в разработке дронов : RT : сетевое издание. — 5 января 2018.. Ва Узброеных сілах краіны асноўную частку апаратаў атрымаў 927-ы цэнтр падрыхтоўкі і ўжывання беспілотных авіяцыйных комплексаўБелорусская беспилотная авиация: слабакам здесь не место // Sputnik : новостное агентство. — 12 декабря 2020.

Асаблівасцю развіцця беларускіх БПЛА была адсутнасць устаноў для падрыхтоўкі неабходных спецыялістаў-распрацоўшчыкаў, што шмат у чым ўскладняла і тармазіла працэс, прыводзіла да розных складанасцяў і памылак. Аб гэтым моманце згадаў намеснік дырэктара 558-га АРЗ па развіццю Аляксандр Верабей у інтэрв’ю Onliner. 
Ваенны аглядальнік Аляксандр Алесін у развіцці галіны вылучыў два этапы. Першы — 2009—2018 гады —характарызаваўся, галоўным чынам, стварэннем БПЛА ваеннага прызначэння для разведкі і карэкціроўкі, а таксама апаратаў для патрэб выратавальных службаў, лясной і сельскай гаспадаркі. Было арганізавана іх індывідуальная і дробнасерыйная вытворчасць. Другі пачаўся ў 2018 годзе, калі прыярытэт  быў аддадзены стварэнню разведвальна-ўдарных БПЛА самалётнага, верталётнага і мультыкоптарнага тыпаў, у тым ліку баражыруючых боепрыпасаў (дронаў-камікадзэ). Вайна ва Украіне прымусіла ваенна-прамысловы комплекс сканцэнтраваць намаганні на арганізацыі серыйнай вытворчасці беспілотнікаў. Абапіраючыся на вопыт расійска-ўкраінскага канфлікту, асаблівая ўвагу стала надавацца дронам-камікадзэ. 
 Спіс 
МадэльСтваральнікіТыпГісторыяІндэла ВінтакрылКБ «Індэла»беспілотны верталёт2002 — першы ўзор;2005 — удзел у выставе «Макс-2005» у Жукоўскім (Маскоўская вобласць).РэвалюцыяКБ «Індэла»лабараторны беспілотны верталётствораны да 2007ЛегіёнКБ «Індэла»лабараторны беспілотны верталётствораны да 2007Індэла ФільмКамКБ «Індэла»здымачны беспілотны верталётствораны да 2007ХайСкайКБ «Індэла»здымачны беспілотны верталётствораны да 2007ПацёмкінКБ «Індэла»лабараторны беспілотны самалётствораны ў канцы 2000-хІндэла СтралаКБ «Індэла»паветраная мішэньствораны ў канцы 2000-хІндэла БуравеснікКБ «Індэла»паветраная мішэньствораны ў канцы 2000-хІндэла-6(6М)КБ «Індэла»разведвальны беспілотны самалётпершы палёт у 2008Індэла-9(9М)КБ «Індэла»разведвальны беспілотны самалётпершы палёт у 2008Індэла БеркутКБ «Індэла»паветраная мішэньпершы палёт у 2009СтрыжФізіка-тэхнічны інстытут НАН Беларусіразведвальны беспілотны самалётпершы палёт у 2009Стэрх-БММінскі авіярамонтны заводразведвальны беспілотны самалёт2009 — першы прататып;2012 — цалкам гатовы ўзорБусел(М, МБ2, М40, М50)Фізіка-тэхнічны інстытут НАН Беларусіразведвальны беспілотны самалётпершы палёт у 2010/2011Чыбіс«Белспецзнештэхніка»«Сістэмтронікс»разведвальны беспілотны самалётпрэзентаваны на выставе «MILEX—2011»Грыф-1КБ «Індэла» (асноўная распрацоўка)ААТ «Агат — сістэмы кіравання» (элементы інтэграцыі і комплексу)558-ы авіяцыйны рамонтны завод (выпуск)тактычны разведвальны беспілотны самалётпершы палёт у 2012МаскітНавукова-вытворчы цэнтр шматфункцыянальных беспілотных комплексаў НАН РБ,HydromaniaВаенная акадэміяй РБразведвальны беспілотны самалётствораны ў пачатку 2010-хІндэла Ай СкайКБ «Індэла»здымачны беспілотны верталётствораны ў пачатку 2010-хІндэла КантрыКБ «Індэла»авіяхімічны беспілотны верталётствораны ў пачатку 2010-хІндэла Скай ЛэбКБ «Індэла»выпрабавальны беспілотны верталётствораны ў пачатку 2010-хІндэла ІнскайКБ «Індэла»разведвальны беспілотны верталёт2011 — першы палёт;2013 — прэзентацыя на вучэннях «Захад-2012»;2014 — пачатак масавай вытворчасці.Беркут (АГАТ)(1, 2, 3)ААТ «АГАТ — сістэмы кіравання»разведвальны беспілотны самалётпершы палёт у 2013Буравеснік МБНВЦ «Беспілотныя авіяцыйныя комплексы і тэхналогіі»Фізіка-тэхнічнага інстытута НАН Беларусіваенны беспілотны самалётпершы палёт у 2016Шэршань«Аэрасістэма» беспілотнік мультыраторнага тыпупрадстаўлены на форуме «Армія 2016»Кондар(1/Т, 2/Р)558-ы авіяцыйны рамонтны заводпаветраная мішэньпрэзентаваны на выставе «LIMA 2017»Квадра«Дысплей»баявы мультыкоптарпрэзентаваны ў 2018ФормулаТАА «Мідывісана»разведвальны беспілотны самалёт?ЯстрабНавукова-вытворчы цэнтр шматфункцыянальных беспілотных комплексаўНАН Беларусіцяжкі беспілотны самалётудзельнічаў у выставе «MILEX-2019»Бекард558-ы авіярамонтны заводразведвальны беспілотны самалётпрэзентаваны на выставе «MILEX-2019»ХантэрКБ «Беспілотныя верталёты»разведвальна‑ўдарны беспілотны верталётпрэзентаваны на выставе «MILEX—2021»ЧэканКБ «Дысплей»558-ы авіярамонтны заводдрон-камікадзэпрэзентаваны на выставе «MILEX—2021»Лоўчы558-ы авіярамонтны заводударны беспілотны самалётпрэзентаваны на выставе «MILEX—2021»

 Наземныя апараты 

 Грамадзянскія праекты 
У сакавіку 2017 года прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка падчас візіту на адно з прадпрыемстваў буйнога інаватара Віктара Пракапені заявіў аб неабходнасці распрацоўваць беспілотныя апараты. Пракапеня і іншыя кіраўнікі інавацыйных кампаній казалі пра важнасць змены заканадаўства і шанцы стаць адной з першых краін, дзе беспілотны транспарт з’явіцца на дарогах. Ужо ў маі гендырэктар «Убер» П’ер Гор-Коці сустрэўся ў Мінску з прэм’ер-міністрам Андрэем Кабяковым, наведаў Парк высокіх тэхналогій (ПВТ) і падпісаў з яго дырэктарам Усеваладам Янчэўскім мемарандум аб супрацоўніцтве ў сферы БПА. Дамовіліся і аб адкрыцці ў парку цэнтра распрацовак «Убер». Як тады адзначыў Янчэўскі, гэта дасць шанец стаць адной з першых краін, дзе з’явяцца беспілотныя аўтамабілі. У лістападзе да распрацоўкі транспартных дронаў у Беларусі далучылася амерыканская кампанія «Mapbox», якая стварае платформы карт. Яна абвясціла аб адкрыцці ў Мінску свайго цэнтра даследаванняў і распрацовак на базе беларускага стартапа MapData, а таксама аб намеры стаць рэзідэнтам ПВТ. А ў сакавіку 2018 года рэзідэнт беларуска-кітайскага індустрыяльнага парка «Вялікі Камень», кампанія «Інтэлектуальнае абсталяванне», прывезла ў Беларусь для тэставання два БПА на электраматорах і прыступіла да іх выпрабаванняўПавел Потапейко. Беспилотные БЕЛАЗЫ и автономные такси: транспорт будущего в Беларуси и ЕАЭС // Евразия. Эксперт : журнал. — 16 августа 2018..

Шмат у чым пачатку актыўнай дзейнасці ў напрамку грамадзянскіх аўтамабільных дронаў у Беларусі паспрыялі дэкрэт № 8 ад 21 снежня 2017 г. «Аб развіцці лічбавай эканомікі» і ўказ № 273 ад 10 ліпеня 2018 г. «Аб стымуляванні выкарыстання электрамабіляў».

З тых часоў краіна запусціла некалькі праектаў у галіне беспілотнай грамадзянскай тэхнікі.
 У 2018 годзе былі аўтаматызаваны 130-тоннік БелАЗ-7513R і франтальны пагрузчык БелАЗ-78250К будущему готовы! Белорусы показали полностью автономный БелАЗ // Onliner : веб-сайт. — 31 октября 2018..
 20 мая 2021 года быў прадстаўлены беспілотны трактар BELARUS А3523і сумеснай распрацоўкі Упраўлення канструктарска-эксперыментальных работ № 1 Мінскага трактарнага завода і Аб’яднанага інстытута машынабудавання Нацыянальнай акадэміі навук.
 У студзені 2022 года Мінскі аўтамабільны завод у беларуска-кітайскім індустрыяльным парку «Вялікі камень» пратэставаў першы беспілотны аўтобус на электрычным хадуИнна Горбатенко. Будущее совсем рядом: МАЗ создает первый беспилотный электробус // СБ. Беларусь Сегодня : газета. — 27 января 2022..

 Ваенныя праекты 
У 2010-х гадах для Беларусі, у сувязі з актывізацыяй дзейнасці НАТА на польскай тэрыторыі і стварэннем новай механізаванай дывізіі УС Польшчы непасрэдна ля межаў краіны, узрасла неабходнасць супрацьтанкавых сродкаўОткусит ли белорусский «Богомол» голову польским «Леопардам» // ВПК.name, 26 июля 2018. Следствам гэтага стала з’яўленне праектаў «Багамол» (супрацьтанкавы комплекс) і «Берсерк» (агнявы комплекс). Распрацоўка рабатызаваных комплексаў вялася групай канструктараў пад кіраўніцтвам Андрэя Анісімава ў кампаніі «Белспецзнештэхніка (БСЗТ) — новыя тэхналогіі», даччыным прадпрыемстве «Белспецзнештэхнікі»«Берсерк»: боец с искусственным интеллектом . У маі 2020 года гэта ж прадпрыемства прадставіла праект «Вістл» (ракетны комплекс)Алексей Козаченко. Что представляет из себя белорусский боевой робот «Вистл»? // Аргументы и факты : газета. — 6 июля 2021..

 Абмежаванне на карыстанне БЛПА Загадам №297 
23 верасня 2023 г. быў падпісаны Загад Прэзідэнта №297 «Аб дзяржаўным уліку і эксплуатацыі грамадзянскіх беспілотных лятальных апаратаўУКАЗ ПРЕЗИДЕНТА РЕСПУБЛИКИ БЕЛАРУСЬ 25 сентября 2023 г. № 297 О государственном учете и эксплуатации гражданских беспилотных летательных аппаратов // Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь», які забараніў фізічным асобам валодаць, набываць, вырабляць і карыстацца БПЛА. Тым, хто валодае БПЛА, неабходна перадаць іх на захаванне Белаэранавігацыі або ажыццявіць іх адчужэнне да 25 сакавіка 2024 г. Юрыдычныя асобы, якія жадаюць эксплуатаваць БПЛА, абавязаны паставіць іх на улік у Дэпартаменце авіяцыі МінстрансаУказ № 297 вступает в силу. С 28 марта хранение и оборот гражданских БЛА запрещены для физических лиц на территории Беларуси // Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь.

 Літаратура 
 Пятро Раманчук. Вялікія крылы беспілотнай авіяцыі // Звязда : газета. — 11 кастрычніка 2013. — № 192 (27557). — С. 1, 2. — ISSN 1990-763x.
 Юрий Зверев. «Полонезы», беспилотники и роботы: секрет успеха белорусского ВПК // Евразия. Эксперт : журнал. — 16 октября 2017.
 Павел Потапейко. Беспилотные БЕЛАЗЫ и автономные такси: транспорт будущего в Беларуси и ЕАЭС // Евразия. Эксперт : журнал. — 16 августа 2018.
 Денис Федутинов. Боевые дроны в Минске // Независимая газета: газета. — 7 июня 2019.
 Инна Горбатенко. Как нашей стране удалось с нуля создать собственное производство беспилотников // СБ. Беларусь Сегодня : газета. — 30 июня 2020.


Катэгорыя:Беспілотныя апараты Беларусі
Катэгорыя:Прамысловасць Беларусі