Дэвід Фостэр Уолес

Дэвід Фостэр Уолес (; , Ітака — , Клермант) — амерыканскі пісьменнік, прадстаўнік «новай шчырасці», мысляр, эсэіст, аўтар некалькіх раманаў і зборнікаў апавяданняў. Шырока вядомы стаў пасля публікацыі рамана «Бясконцы Жарт»: часопіс Time назваў гэтую кнігу адным са 100 найважнейшых твораў на англійскай мове з 1923 па 2005 гг. Апошні твор аўтара — «Бледны Кароль» (2011) выйшаў пасмяротна. У 2012 быў вылучаны на Пуліцэраўскую прэмію (адзін з трох кандыдатаў).

 Біяграфія 
Дэвід Фостэр Уолес нарадзіўся 21 лютага 1962 года ў Ітацы (ЗША). Праз два гады нарадзілася яго сястра Эмі. Бацька — Джэймс Дональд Уолес, філосаф, прафесар Ілінойскага ўніверсітэта. Маці — Салі Джын Уолес (у дзявоцтве Фостэр), выкладчык-англіст, прафесар Паркленд-каледжа ў Шампейне, у 1996 годзе была названа прафесарам года.

Дэвід вучыўся ў Шампейне, затым — ва Урбане, у школе захапляўся амерыканскім футболам, затым тэнісам. Скончыў Амхерстскі каледж, у якім у свой час вучыўся і яго бацька. У каледжы вывучаў філасофію, англійскую мову і літаратуру, абараніў дыплом па мадальнай логіцы, адзначаны прэміяй, а потым — па англійскай мове і літаратуры. Абодва дыпломы атрымалі высокую ацэнку summa cum laude (1985). У 1987 годзе атрымаў ступень магістра вытанчаных мастацтваў (славеснасць) у Арызонскім універсітэце. З 2002 года выкладаў у Памона-каледжы ў Клермонце. У 2004 годзе ажаніўся з мастачкай Карэн Грын. Любіў сабак (у яго былі два сабакі), асабліва сабак з няпростым лёсам, часта падбіраў бяздомных сабак.

На працягу многіх гадоў адчуваў цяжкія прыступы дэпрэсіі, лячыўся рознымі сродкамі, у тым ліку электрашокавай тэрапіяй. Пасля таго як ён пачаў адчуваць сур’ёзныя пабочныя эфекты ад медыкаментаў, у чэрвені 2007 года па парадзе ўрача перастаў іх прымаць. Калі ён вярнуўся да медыкаментозных сродкаў, яны ўжо страцілі сваю эфектыўнасць. У апошнія месяцы жыцця яго дэпрэсія ўзмацнілася.

12 верасня 2008 года скончыў жыццё самагубствам, павесіўшыся ва ўласным доме ў Клерманце (штат Каліфорнія). Цела знайшла яго жонка, якая і выклікала паліцыю. Як паведамілі СМІ, Уолес пакутаваў ад дэпрэсіі больш за 20 гадоў, і, па словах яго бацькі, Джэймса Дональда Уолеса, самым крызісным момантам сталі апошнія месяцы яго жыццяВ США повесился известный писатель Дэвид Фостер Уоллес.

 Творчасць 
Уолес заўсёды марыў стаць пісьменнікам. Ён расказваў свайму сябру Джонатану Франзэну: «Калі ў 1983 годзе я адкрыў для сябе пісьменніцтва, я выявіў нешта, што давала мне камбінацыю задавальнення (маральнага/эстэтычнага/экзістэнцыйнага/і г.д), і амаль генітальнага задавальнення, якія я не спадзяваўся атрымаць ад чаго-небудзь на свеце». Аднак творчы крызіс і хаатычны лад жыцця прывялі Уолеса ў 27 гадоў да алкагалізму і неабходнасці лячыцца ад залежнасці.

Ён падтрымліваў эпісталярнае сяброўства з вядомым цяпер пісьменнікам Джонатанам Франзэнам, якому апісваў свае сумневы і страхі. Аднойчы Франзэн прапанаваў сустрэцца асабіста, але Уолес у апошні момант адмяніў планы, спаслаўшыся на тое, што баіцца свайго больш паспяховага сябра:

«У дадзены момант я нікчэмны і разгублены малады чалавек, няўдалы 28-гадовы пісьменнік, які так моцна раўнуе, так пякуча і хваравіта зайздросціць табе, Уолману, і Марку Лейнэру і нават Дэвіду Я**чаму Левіту, і любому хлопцу, які цяпер піша старонкі, зарабляючы сабе на жыццё, што я разглядаю самагубства асэнсаваным — калі не сказаць жаданым —варыянтам».

Франзэн, як і каханая Уолеса таго перыяду, Мэры Кар, спрабаваў натхніць і падбадзёрыць Уолеса. Ён прапанаваў Уолесу сфакусавацца на тым, што ён можа даць чытачу. Год таму Уолес ужо адхіліў падобную параду сябра, даўшы зразумець, што «што пісьменніцтва для мяне — гэта размова з чымсьці Што Нельга Назваць — Богам, Космасам, Адзіным Розумам, мая псіхалагічная разгрузка. Я не адчуваю нават намёку на абавязацельствы перад істотай званай ЧЫТАЧ» . Але затым Уолес перадумаў і вырашыў глыбей даследаваць гэты бок творчасці. У лісце свайму агенту Боні Надэл, напісанаму паміж 1990—1991 гадамі, ён моліць не адмаўляцца ад яго: «Я хачу быць пісьменнікам нават больш, чым у 1985. Не думай, што я здаўся адчаю ці выгарэў. Не, я клянуся. Я пішу штодня, па графіку. Я зноў стану пісьменнікам ці памру, спрабуючы».

У гэты ж перыяд Уолес сустракае паэтку Мэры Кар. Неўзаемная закаханасць і напружаныя адносіны з гэтай жанчынай натхняюць яго на напісанне рамана «Бясконцы жарт». Гэта найбольш вядомы твор Уолеса.

Тысячастаронкавы раман «Бясконцы жарт» (1996) часопіс Time уключыў у лік ста лепшых англамоўных раманаў XX ст. Праз дзесяць гадоў пасля выхаду пісьменнік Чад Харбах назваў працу Уолеса «цэнтральным амерыканскім раманам за апошнія трыццаць гадоў, зоркай, вакол якой павінны круціцца іншыя планеты».

Крытыка бачыла ў Уолесе аднаго з найбольш цікавых і перспектыўных амерыканскіх празаікаў канца ХХ — пачатку XXI стагоддзя. Уолес выступаў таксама як арыгінальны эсэіст («Усё і яшчэ больш: кароткая гісторыя бясконцасці», 2003 г., і інш.). Быў лаўрэатам шматлікіх прэмій, яго раманы, навэлы і эсэ перакладзены на многія мовы свету.

 Раман з Мэры Кар і крытыка асобы 
У біяграфічнай кнізе пра жыццё Уолеса «Кожная гісторыя кахання — гэта гісторыя пра прывіды: Жыццё Дэвіда Фостэра Уолеса» (Every Love Story Is a Ghost Story) пісьменнік і штатны аўтар The New Yorker ДТ Макс прыводзіць дэталі біяграфіі, якія характарызуюць Уолеса як вельмі неўраўнаважанага чалавека, які паводзіў сябе грэбліва і агрэсіўна з жанчынамі, а таксама шмат разоў меў сэксуальныя адносіны са сваімі студэнткамі. У кнізе Макса таксама адлюстравана гісторыя дакучлівай закаханасці Уолеса ў пісьменніцу і паэтку Мэры Кар у пачатку 1990-х. На думку біёграфа ДТ Макса, які ведаў Уолеса асабіста, праславіщшая Дэвіда кніга «Бясконцы жарт» (1996) была натхнёная «нездаровым запалам» да Мэры Кар і іх пастаяннымі разрывамі: «Ён спрабаваў уразіць яе. Ён хацеў пераканаць яе, што ён выдатны пісьменнік». У 1992 годзе Уолес напісаў на палях адной з кніг: «Ключ да 92 году — гэта тое, што МК была найважнейшым. БЖ проста спосаб давесці яе да фіналу, так сказаць».

 Творы 

 Раманы 
 «Мятла сістэмы» / The Broom of the System (1987)
 «Бясконцы жарт» / Infinite Jest (1996)
 «Бледны кароль» / The Pale King (2011, пасмяротна, незавершаны) — раман вылучаўся на Пулітцэраўскую прэмію

 Зборнікі навэл 
 Дзяўчыны з цікаўнымі валасамі (1989)
 Кароткія інтэрв’ю з падонкамі / Brief Interviews with Hideous Men (1999) — у 2009 годзе быў экранізаваны Джонам Красінскі
 Забыццё: Гісторыі (2004)

 Эсэ 
 A supposedly fun thing I’ll never do again: essays and arguments (1997)
 Everything and more: a compact history of infinity (2003)
 Consider the lobster and other essays (2005)
 This is water: some thoughts, delivered on a significant occasion about living a compassionate life (2009)
 Both flesh and not: essays (2012)

 Інтэрв’ю 
 Ліпскі Д. Хаця, вядома, вы становіцеся самім сабой: падарожжа з Дэвідам Фостэрам Уолесам. Нью-Ёрк: Broadway Books, 2010.
 Берн С. Размовы з Дэвідам Фостэрам Уолесам. Джэксан: University Press of Mississippi, 2012 Дэвід Фостэр Wallce: свежыя інтэрв’ю і іншыя гутаркі. Бруклін: Melville House, 2012

 Ушанаванне памяці 
 У кінафільме «Канец тура» Уолеса зыграў акцёр Джэйсан Сігел.

 Заўвагі 

 Літаратура 
 Boswell M. Understanding David Foster Wallace. Columbia: University of South Carolina Press, 2003
 Burn S. David Foster Wallace’s Infinite jest: a reader’s guide. New York: Continuum, 2003 (2-е выд. 2012)
 Carlisle G. Elegant complexity: a study of David Foster Wallace’s Infinite jest. Los Angeles; Austin: Sideshow Media Group, 2007
 Pennacchio P. What fun life was: saggio su Infinite jest di David Foster Wallace. Milano: Arcipelago, 2009
 Triendl I. Philosophy and performance in David Foster Wallace’s «Infinite Jest»: a reading. Saarbrücken: VDM Verlag, 2009
 Consider David Foster Wallace: critical essays/ David Hering, ed. Los Angeles: Sideshow Media Group Press, 2010
 Fate, time, and language: an essay on free will: David Foster Wallace/ Steven M. Cahn and Maureen Eckert, eds. New York: Columbia UP, 2011
 The legacy of David Foster Wallace/ Samuel Cohen and Lee Konstantinou, eds. Iowa City: University of Iowa Press, 2012
 Max D.T. Every love story is a ghost story: a life of David Foster Wallace. New York : Viking, 2012 (першая біяграфія пісьменніка)

 Спасылкі 
 Кім быў Дэвід Фостэр Уолес? 
 Інтэрв’ю з пісьменнікам  
 Некралог 
 Выбраныя працы Дэвіда Фостэра Уолеса на сайце Pollen-press

Катэгорыя:Павесіліся
Катэгорыя:Выпускнікі Амхерсцкага каледжа
Катэгорыя:Лаўрэаты стыпендыі Мак-Артура
Катэгорыя:Пісьменнікі-постмадэрністы
Катэгорыя:Эсэісты ЗША
Катэгорыя:Эсэісты паводле алфавіта
Катэгорыя:Пісьменнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША XXI стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША XX стагоддзя
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі