Партнёрства дзеля міру

Партнёрства дзеля міру ( — PfP) — праграма двухбаковага ваеннага супрацоўніцтва НАТА з краінамі, якія не з’яўляюцца членамі арганізацыі (перш за ўсё, з усходнееўрапейскімі і постсавецкімі), распачатая ў 1994 годзе па ініцыятыве ЗША. Першапачаткова ахоплівала 34 дзяржавы, пасля частка ўдзельнікаў непасрэдна ўвайшла ў склад альянсу, а супрацоўніцтва з Расіяй і Беларуссю было прыпынена (адпаведна ў 2014 і 2021).

Мэта праграмы — спрыянне правядзенню ваенных рэформаў, стварэнне эфектыўных ваенных інстытутаў, забеспячэнне грамадзянскага кантролю над узброенымі сіламі, развіццё міратворчага і гуманітарнага патэнцыялу. Згодна з праграмай, у выпадку ўзнікнення прамой пагрозы іх тэрытарыяльнай цэласнасці, палітычнай незалежнасці ці бяспекі, яе ўдзельнікі могуць правесці кансультацыі з краінамі-членамі НАТА (так, згодна з інфармацыяй WikiLeaks, гэтым правам паспрабавала скарыстацца Грузія падчас узброенага канфлікту 2008 года).

 Сённяшнія партнёры 
  у табліцы вылучаны краіны, з якімі НАТА прыпыніла ўсе віды грамадзянскага і ваеннага супрацоўніцтва.

 Краіна-удзельнік  Хто падпісаў  Дата  Аўстрыя  Міністр замежных справаў Алаіз Мак 10.02.1995  Азербайджан Прэзідэнт Гейдар Аліеў  04.05.1994  Арменія Міністр замежных спраў Ваган Папазян  05.10.1994  Беларусь  Міністр замежных спраў Уладзімір Сянько  11.01.1995  Боснія і Герцагавіна  Старшыня Прэзідыума Небайша Радманавіч  14.12.2006  Грузія  Міністр замежных спраў Аляксандр Чыкваідзэ 23.03.1994  Ірландыя Міністр замежных спраў Дэвід Эндрус  01.12.1999  Казахстан  Міністр замежных спраў Канат Саўдабаеў  27.05.1994  Кыргызстан Прэзідэнт Аскар Акаеў  01.06.1994  Мальта Прэм’ер-міністр/Міністр замежных спраў Гвіда дэ Марка  26.04.1995  Малдова  Прэзідэнт Мірча Снегур  16.03.1994  Расія  Міністр замежных спраў Андрэй Козыраў 22.06.1994  Сербія  Прэзідэнт Борыс Тадзіч  14.12.2006  Таджыкістан Паўнамоцны прадстаўнік Шарыф Рахімаў  20.02.2002  Туркменістан Намеснік Старшыні Кабінета міністраў Барыс Шыхмурадаў  10.05.1994  Украіна  Міністр замежных спраў Анатоль Зленко 08.02.1994  Узбекістан Міністр замежных спраў Саідмухтар Саідкасімаў 13.07.1994  Фінляндыя  Міністр замежных спраў Хэйкі Хаавісто  09.05.1994  Швейцарыя  Міністр замежных спраў Флавіа Коці  11.12.1996  Швецыя  Міністр замежных спраў Маргарэт аф Углас 09.05.1994

 Былыя ўдзельнікі праграмы 

 Краіна-удзельнік  Хто падпісаў  Дата далучэння да праграмы  Дата ўступлення ў НАТА  Албанія Прэзідэнт Салі Берыша  23.02.1994  01.04.2009  Балгарыя  Прэзідэнт Жэлю Жэлеў  14.02.1994  29.03.2004  Венгрыя Міністр замежных спраў Геза Есенскі  08.02.1994  12.03.1999  Латвія Прэм’ер-міністр Валдзіс Біркавс  14.02.1994  29.03.2004  Літва  Прэзідэнт Альгірдас Бразаўскас  27.01.1994  29.03.2004  Польшча  Прэм’ер-міністр Вальдэмар Паўляк  02.02.1994  12.03.1999  Румынія Міністр замежных спраў Тэадор Мелешкану  26.01.1994  29.03.2004  Паўночная Македонія Кіраўнік Урада Бранка Црвенкоўскі  15.11.1995  27.03.2020  Славакія Прэм’ер-міністр Уладзімір Меч’яр 09.02.1994  29.03.2004  Славенія Прэм’ер-міністр Янэз Дрновшэк  30.03.1994  29.03.2004  Харватыя Міністр замежных спраў Таніна Піцула 25.05.2000  01.04.2009  Чарнагорыя Прэзідэнт Філіп Вуянавіч  14.12.2006  05.06.2017  Чэхія  Прэм’ер-міністр Вацлаў Клаўс  10.03.1994  12.03.1999  Эстонія  Міністр замежных спраў Юры Луйк   03.02.1994  29.03.2004

 Патэнцыйныя ўдзельнікі праграмы  
Рэспубліка Кіпр з’яўляецца адзіным членам Еўрапейскага саюза, якія не ўдзельнічаюць у праграме. Турцыя ў сілу таго, што не прызнае Кіпр, блакуе супрацоўніцтва гэтай дзяржавы з НАТАAyhan Simsek. Cyprus a sticking point in EU-NATO co-operation // Southeast European Times, 14 июня 2007 года., паколькі канфлікт паміж турэцкай і грэцкай часткамі вострава Кіпр застаецца нявырашаным.

Рэспубліка Косава, якая тэрытарыяльна знаходзіцца ў Еўропе, не ўдзельнічае ў праграме, так як чатыры краіны, якія не прызнаюць суверэнітэту Косава, перашкаджаюць супрацоўніцтву гэтай дзяржавы з НАТА.

 Расія і НАТА 

Упершыню аб праграме «Партнёрства дзеля міру« прэзідэнту Расіі Барысу Ельцыну паведаміў дзяржсакратар ЗША Уорэн Крыстафер 22 кастрычніка 1993 года падчас свайго візіту ў РФ. Прыхільнікі неадкладнага пашырэння Паўночнаатлантычнага альянсу крытыкавалі праграму, лічачы гэта саступкам Маскве і здрадай інтарэсаў усходнееўрапейскіх дзяржаў, аднак па стане на сярэдзіну 90-х гадоў у кіраўніцтве ЗША яшчэ не было кансенсусу адносна далейшага пашырэння НАТА на ўсход і ўзаемадзеяння паміж Расіяй і блокам.

22 чэрвеня 1994 года ў Брусэлі было падпісана пагадненне «Партнёрства дзеля міру», якое выводзіла Маскву і альянс на новы ўзровень прагматычнага супрацоўніцтва. 7 чэрвеня 2007 года Прэзідэнт Расійскай Федэрацыі У. Пуцін падпісаў Федэральны закон N 99-ФЗ «Аб ратыфікацыі пагаднення паміж дзяржавамі-ўдзельніцамі Паўночнаатлантычнага дагавора і іншымі дзяржавамі, якія ўдзельнічаюць у праграме «Партнёрства дзеля міру», аб статусе іх сіл ад 19 чэрвеня 1995 года і дадатковага пратакола да яго». 

У сакавіку 2014 года адносіны паміж Расіяй і НАТА абвастрыліся з-за Крымскага крызісу. 1 красавіка 2014 года на сустрэчы міністраў замежных спраў краін-членаў НАТА ў Брусэлі альянс абвясціў аб прыпыненні ўсіх відаў грамадзянскага і ваеннага супрацоўніцтва з Расіяй, фактычна паралізаваўшы работу Савета Расія—НАТА (застаўся толькі палітычны дыялог на ўзроўні паслоў і вышэй) — такім чынам, блок НАТА ў аднабаковым парадку спыніў дзеянне пагаднення аб партнёрстве з РасіяйПерсоны нон-НАТО // Коммерсантъ, 11.04.2015.

На саміце НАТА у ліпені 2016 года Расія была прызнаная асноўнай пагрозай бяспекі для Альянсу, а яе стрымліванне было афіцыйна абвешчана новай місіяй НАТАСаммит НАТО принял решение усилить восточный фланг — РИА Новости, 08.07.2016http://www.kremlin.ru/events/president/news/53883.

 Гл. таксама 
 Беларусь і НАТА

 Зноскі 

 Спасылкі 
 Официальный сайт программы 
 Список стран-участниц договора ПРМ
Катэгорыя:Знешняя палітыка НАТА