Вячаслаў Усеваладавіч Іванаў

Вячасла́ў Усе́валадавіч Іва́наў (, Масква — Умер лингвист Вячеслав Иванов, Медуза, 7.10.2017 г.) — расійскі мовазнавец, літаратуразнавец, індаеўрапеіст, адзін з заснавальнікаў матэматычнай лінгвістыкі і семіётыкі культуры. Акадэмік Расійскай акадэміі навук (2000), акадэмік Расійскай акадэміі прыродазнаўчых навук (1991), прафесар славянскіх і ўсходнееўрапейскіх моў і літаратур Каліфарнійскага ўніверсітэта ў Лос-Анджэлесе (UCLA), дырэктар Інстытута сусветнай культуры МДУ, дырэктар Расійскай антрапалагічнай школы РДГУ.

 Біяграфія 
Нарадзіўся 21 жніўня 1929 года ў сям’і пісьменніка Усевалада Іванава. У дзяцінстве перажыў сур’ёзную хваробу, якая прывяла да хатняга навучання. У 1941—1943 гадох быў у эвакуацыі ў Ташкенце. У 1946 годзе скончыў школу, у 1951 годзе — філалагічны факультэт МДУ. У 1955 годзе атрымаў ступень доктара філалагічных навук за кандыдацкую дысертацыю пра сувязь клінапіснай хецкай мовы з іншымі індаеўрапейскімі мовамі. Аднак дысертацыю не зацвердзіла Вышэйшая атэстацыйная камісія. У 1978 годзе ў Віленскім універсітэце паўторна атрымаў ступень доктара навук за працу пра балцкія і славянскія дзеясловы. У 1956—1958 гадох вёў семінар па матэматычнай лінгвістыцы ў МДУ.

У 1958 годзе звольнены з МДУ за нязгоду з афіцыйнай ацэнкай рамана Барыса Пастарнака «Доктар Жывага» і за падтрымку поглядаў Рамана Якабсона. Пастанову аб звальненні афіцыйна скасавалі як памылковую ў 1988 годзе.

У 1959—1961 гадах быў кіраўніком групы машыннага перакладу ў Інстытуце дакладнай механікі і вылічальнай тэхнікі і старшынёй Лінгвістычнай секцыі Навуковага савета па кібернетыцы. У 1961—1989 гадах загадваў сектарам структурнай тыпалогіі ў Інстытуце славістыкі. У 1989—1993 гадах — дырэктар Бібліятэкі замежнай літаратуры. У 1989—1994 гадах быў загадчыкам кафедры тэорыі і гісторыі сусветнай культуры МДУ. З 1992 года — дырэктар Інстытута сусветнай культуры МДУ. З 2003 году — дырэктар Расійскай антрапалагічнай школы. З 2010 года — адзін з заснавальнікаў і старшыня апякунскага савета Фонду фундаментальных лінгвістычных даследаванняў.

У 1989—2001 гадах быў прафесарам кафедры славянскіх моў і літаратур Стэнфардскага ўніверсітэта. З 1992 года — прафесар кафедры славянскіх моў і літаратур у Каліфарнійскім універсітэце ў Лос-Анджэлесе.

 Навуковая дзейнасць 
Даследаваў розныя тэмы гістарычнай і параўнальнай лінгвістыкі (у першую чаргу індаеўрапейскіх моў), псіхалінгвістыкі, семіётыкі, матэматычнай лінгвістыкі, літаратуразнаўства, гісторыі культуры, антрапалогіі. Бібліяграфія навуковых прац налічвае больш за тысячу адзінак. Апублікаваў пераклады з васямнаццаці моў.

Разам з Уладзімірам Тапаровым напісаў дзве манаграфіі і шмат артыкулаў па семіётыцы славянскай культуры.

Разам з Тамазам Гамкрэлідзэ аўтар фундаментальнай працы «Індаеўрапейская мова і індаеўрапейцы», якая вывучае граматыку і лексіку гіпатэтычнай прамовы ўсіх індаеўрапейскіх моў, плануецца рэканструкцыя асноўных характарыстык сацыяльнай арганізацыі, рэлігіі і матэрыяльнай культуры даіндаеўрапейцаў, разглядаецца пытанне пра паходжанне індаеўрапейцаў. У кнізе ўпершыню вылучаецца г.зв. «Армянская гіпотэза».

 Асноўныя працы 
 Труды по этимологии индоевропейских и переднеазиатских языков. Т.1. Индоевропейские корни в хеттском языке. М., ЯСК-Знак. 2007. 562 стр. 800 экз. (кандидатская диссертация, написана в 1955 году, опубликована в 2007 году)
 Иванов Вяч. Вс., Топоров В. Н. Санскрит. (Серия «Языки зарубежного Востока и Африки») М., ИВЛ. 1960. 134 стр. 1300 экз. (англ. пер. 1968)
 Хеттский язык. (Серия «Языки зарубежного Востока и Африки») М., ИВЛ. 1963. 222 стр. 2100 экз. 2-е изд., доп. М., УРСС. 2001.
 Общеиндоевропейская, праславянская и анатолийская языковые системы. (Сравнительно-типологические очерки). М., Наука. 1965. 298 стр. 2000 экз.
 Иванов Вяч. Вс., Топоров В. Н. Славянские языковые моделирующие семиотические системы: (Древний период). М., Наука. 1965. 246 стр. 2400 экз.
 Иванов Вяч. Вс., Топоров В. Н. Исследования в области славянских древностей: (Лексические и фразеологические вопросы реконструкции текстов). М., Наука. 1974. 342 стр. 2600 экз.
 Очерки по истории семиотики в СССР. М., Наука. 1976. 303 стр. 5000 экз. (нем. пер. 1985)
 Чёт и нечет: Асимметрия мозга и знаковых систем. М., Советское радио. 1978. 185 стр. 40000 экз. (Кибернетика) (нем. пер. 1983, рум. пер. 1986, латыш. перераб. изд. Рига, Зинатне.1990)
 Славянский, балтийский и раннебалканский глагол. Индоевропейские истоки. М., Наука. 1981. 271 стр. 2150 экз.
 История славянских и балканских названий металлов. М., Наука. 1983. 197 стр. 2100 экз.
 Иванов Вяч. Вс., Гамкрелидзе Т. В. Индоевропейский язык и индоевропейцы. Реконструкция и историко-типологический анализ праязыка и протокультуры. В 2 т. Тб., 1984. 5000 экз. = Благовещенск,1998. (engl. trans. by J.Nichols. Berlin; New-York. 1995).
 Взгляд на русский роман в 1992 году. М., Рудомино. 1993. 16 стр.
 Russian Civilization. Уч.пособие. 1994. 109 p.
 The archives of the Russian Orthodox Church of Alaska, Aleutian and Kuril Islands (1794—1912): An attempt at a multisemiotic society. Washington, 1996.
 The Russian orthodox church of Alaska and the Aleutian Islands and its relation to native American traditions — an attempt at a multicultural society, 1794—1912. Washington: Libr. of Congr., 1997
 Хлебњиков и наука. / С рус. према рукопису прев. Радмила Мечанин. Београд, Нар.кн./Алфа. 2003.
 Лингвистика третьего тысячелетия. М., ЯСК. 2004. 177 стр.
 Наука о человеке: введение в современную антропологию. М., РГГУ. 2004. 194 стр.
 Дуальные структуры в антропологии: курс лекций. (Серия «Библиотека РАШ». Вып.2) М., РГГУ. 2008. 329 стр.

Катэгорыя:Мовазнаўцы Расіі
Катэгорыя:Усходазнаўцы Расіі
Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута славяназнаўства РАН
Катэгорыя:Семіётыка
Катэгорыя:Індаеўрапеісты