Хелена (каралева Швецыі)

Каралева Хелена (таксама Алена або Элін) — каралева-кансорт Швецыі, жонка караля Інгэ I Старэйшага. Меркавана сястра Блот-Свена.

 Біяграфія 
Паходжанне каралевы Хелены невядома. Лічыцца, што яна была з Эстэргётланда. Магчыма яна была з роду Інглінгаў, старой Шведскай каралеўскай сям’і і была сястрой Блот-Свена. Кароль Інгэ, які быў каралём Швецыі некалькі разоў, вядомы тым, што перамог паганцаў у рэлігійных войнах, якія адбываліся ў Швецыі паміж 1022 і 1088 гадамі, і адмяніў свабоду веравызнання, патрабуючы ад усіх вызнаваць хрысціянства. Яго самым вялікім праціўнікам у гэтым быў паганскі кароль Блот-Свен.

Кароль Інгэ ажаніўся з сястрой Блот-Свена Maer або Mö; у ісландскіх крыніцах яна згадваецца як Mär, але ў афіцыйных дакументах яна згадваецца як Хелена. Магчыма, яна была грэцкага або рускага паходжання, але гэта не пацверджана і малаверагодна. Гэты саюз добра вядомы ў гісторыі як шлюб паміж Інгай і сястрой Блот-Свена, а Свен заўсёды згадваецца як зяць Інгэ. Таму ёсць меркаванне, што Інгэ быў жанаты два разы. Тым не менш, Maer не з’яўляецца сапраўдным імем, гэта проста старое скандынаўскае слова якое пазначае дзеву; іншае напісанне імя — Mö — таксама азначае дзеву. «Алена» — звычайнае лацінскае напісанне імя шведскага Элін. Можна меркаваць, што гэта адзін і той жа чалавек; Дзева Элін, для хрысціян-замежнікаў пішацца як Хелена на латыні, сястра паганскага караля Блот-Свена.

Генеалогію старых сем’яў вікінгаў вельмі цяжка адсачыць, нягледзячы на шматлікія песні, якія пра іх спяваюцца. Як сястра Блот-Свена, яна, магчыма, была дачкой шведскага прынца Інгвара Вандроўніка, сына караля Швецыі Эймунда Старога; такім чынам яна магла быць стрыечнай сястрой свайго мужа. Шлюб, верагодна, быў заключаны па палітычных прычынах, каб аб’яднаць паганскія і хрысціянскія фракцыі. Мяркуецца, што рунічны камень, узведзены чалавекам па імі Сігторн ў гонар дачкі Mö і сына Sven, быў усталяваны бацькам каралевы Хелены і Блот-Свена. Поўнае імя Хелены ў гэтым выпадку было б Хеленай Сігторнсдотэр.

Мала што можна пэўна сказаць пра каралеву Хелену, але яна хутчэй за ўсё была паганкай падобна свайму брату. На момант заключэння шлюбу яе альбо пераканалі, альбо прымусілі перайсці ў хрысціянскую веру. Магчыма, яна атрымала імя Хелена пасля хрышчэння, паколькі яе дочкам таксама далі імёны з хрысціянскай Еўропы: Хрысціна, Маргарэт і Катарына. Невядома, падтрымлівала яна паганцаў або хрысціян. У 1087—1088 гадах яна была сведкай вайны паміж яе мужам-хрысціянінам і братам-язычнікам і ўбачыла трыумф мужа. Магчыма, яна аплаквала смерць свайго брата і паганства ў 1087—1088 гадах, але да канца свайго жыцця яна была ці прыкідвалася хрысціянкай. Пасля паразы паганцаў яна разам са сваім мужам у перыяд паміж 1090 і 1100 гадамі заснавала першы вядомы жаночы манастыр у Швецыі — бенедыкцінскае абацтва Урэта ў Эстэргётландзе. Яна падарыла манастыру дваццаць маёнткаў у ЭстэргётландзеSven Rosborn (In Swedish): När hände vad i Nordens historia (When did what happen in the historiy of the Nordic countries) (1997). Маёнткі меркавана належалі каралеве: былі пасагам або спадчынай ад брата Свена. Пасля смерці мужа прыкладна ў 1105 годзе, каралева-ўдава Хелена стала манашкай у абацтве Урэта.

 Блытаніна з Аленай з Шоўдэ 
Каралева Хелена ў гісторыі была доўга час зблытана са святой Аленай з Шоўдэ (пам. 1135), якая жыла ў Швецыі ў той жа перыяд. Гэта зман не падтрымліваюць сучасныя гісторыкіHans Gillingstam, «Helena», Svenskt biografiskt lexikon, https://sok.riksarkivet.se/Sbl/Presentation.aspx?id=12808 .

 Дзеці 

 Хрысціна Інгесдотэр, жонка вялікага князя Кіеўскага Мсціслава УладзіміравічаThe article Inge in Nordisk familjebok (1910).F. Dvornik, «The Kiev State and Its Relations with Western Europe», Transactions of the Royal Historical Society, Vol. 29, 1947, p. 41. Rurik dynasty, https://lisakov.com/en/projects/tree/ 
 Рангвальд Дурны, бацька Інгрыд Рагнвальдсдоцір, дзед караля Швецыі Магнуса ХенрыксенаHans Gillingstam, «Magnus Henriksson», Svenskt biografiskt lexikon, https://sok.riksarkivet.se/Sbl/Presentation.aspx?id=10155 
 Маргарэт Фрэдкула, каралева-кансорт Нарвегіі ў шлюбе з Магнусам III і каралева-кансорт Даніі ў шлюбе з НільсамHans Gillingstam, «Margareta», Svenskt biografiskt lexikon, https://sok.riksarkivet.se/sbl/Presentation.aspx?id=9095 
 Кацярына Інгесдотэр, жонка Б’ёрна Харальдсена Жалезнабокага, бабка караля Швецыі Кнута I ЭрыксанаHans Gillingstam, «Kristina», Svenskt biografiskt lexikon, https://sok.riksarkivet.se/Sbl/Presentation.aspx?id=11769 

 Літаратура 


 Sven Rosborn : När hände vad i Nordens historia (When did what happen in the history of the Nordic countries) (1997)
 Svensk Uppslagsbok, 1947 års Utgåva. (Swedish dictionary, 1947 edition) 

Катэгорыя:Памерлі ў 1100-я гады
Катэгорыя:Жанчыны XII стагоддзя
Катэгорыя:Жанчыны XI стагоддзя
Катэгорыя:Інглінгі
Катэгорыя:Дынастыя Стэнкіляў