Сістэма кровазвароту

Сістэма кровазвароту — гэта сістэма арганізма, якая рухае кроў па целе. Яна складаецца з сэрца і крывяносных сасудаў. Кроў нясе розныя матэрыялы, неабходныя арганізму, і забірае адходы або шкодныя рэчывы.
Крывяносныя сасуды, якія адводзяць кроў ад сэрца, — гэта артэрыі. Артэрыі дзеляцца на больш дробныя артэрыі па меры адыходу ад сэрца. Меншыя артэрыі, якія злучаюцца з капілярамі, называюцца «артэрыёламі».

Крывяносныя сасуды, якія накіроўваюць кроў да сэрца, — гэта вены. Вены павялічваюцца, калі яны ідуць да сэрца. Самыя дробныя вены называюцца венуламі.

Капіляры ідуць паміж артэрыямі і венамі. Капіляры даволі тонкія, адсюль і назва паходзіць ад лацінскага capillus, што азначае «валасы».

Такім чынам, кроў рухаецца па наступным маршруце: сэрца→артэрыя→артэрыёла→капіляр→венула→вена→сэрца. Гэта называецца цыркуляцыяй. У крывяноснай сістэме ёсць дзве розных «цыркуляцыі». Сістэмны кровазварот — гэта тое, як кроў трапляе ў большую частку цела. Лёгачны кровазварот — гэта тое, як кроў праходзіць праз лёгкія.

 Сістэмны кровазварот 
Кроў, якая паступае з левага боку сэрца, поўная кіслароду і пажыўных рэчываў. Пажыўныя рэчывы — гэта рэчывы, неабходныя арганізму для жыцця, напрыклад, бялкі, тлушчы, вугляводы, вітаміны і мінералы. Кроў прыносіць у арганізм кісларод і пажыўныя рэчывы.

Кроў у сістэмных артэрыях, якая поўная кіслароду і пажыўных рэчываў, завецца артэрыяльнай крывёй.

Самая вялікая сістэмная артэрыя ў арганізме — гэта аорта. Гэта буйны крывяносны сасуд, якая выходзіць з сэрца. Ад аорты адыходзяць больш дробныя артэрыі. Самыя дробныя артэрыі ператвараюцца ў артэрыёлы.

Самыя дробныя крывяносныя сасуды — капіляры, куды ідзе кроў з артэрыёл. Сістэмныя артэрыёлы ператвараюцца ў капіляры. Там кісларод і пажыўныя рэчывы выходзяць з крыві ў біялагічныя тканкі. Кроў таксама забірае вуглякіслы газ і адходы з тканак. Сетка капіляраў, якая прыносіць кроў у вобласць, называецца капілярным ложам.

На іншым канцы капіляра ён ператвараецца ў венулу. Венулы — гэта самыя дробныя вены. Вены вяртаюць кроў да сэрца. Калі вены вяртаюцца да сэрца, яны зліваюцца і павялічваюцца. Самыя вялікія сістэмныя вены ў арганізме — гэта полая вена. Ёсць дзве полыя вены. Ніжняя полая вена прымае кроў з ніжняй часткі цела ў правы бок сэрца. Верхняя полая вена прымае кроў ад верхняй часткі цела да сэрца.


 Лёгачны кровазварот 
Гэты рух крыві праходзіць праз лёгкія.

Кроў, якую полыя вены адводзяць да сэрца, поўная вуглякіслага газу. У ёй значна менш кіслароду, чым у сістэмнай артэрыяльнай крыві. Правая частка сэрца выштурхвае вянозную кроў у лёгачную артэрыю. Лёгачная артэрыя адводзіць кроў у лёгкія. У лёгкіх кроў праходзіць праз лёгачнае капілярнае рэчышча. (Капіляры, якія знаходзяцца ў лёгкіх). Тут ён атрымлівае больш кіслароду. Ён таксама выводзіць вуглякіслы газ. (Гэта супрацьлеглае таму, што адбываецца ў капілярных рэчышчах у астатніх частках цела. У сістэмным крывацёку кроў выпадае кісларод і ўбірае вуглякіслы газ).

Пасля лёгачнага капіляра кроў накіроўваецца ў лёгачную вену. Гэтая «лёгачная вянозная кроў» цяпер поўная кіслароду. Лёгачныя вены адводзяць кроў у левы бок сэрца. Затым кроў зноў трапляе ў сістэмны крывацёк.

 Асаблівасці кровазвароту ў стрававальным тракце 
Вены ад кішэчніку збіраюцца у варотную вену печані перад вяртаннем у правае перадсэрдзе і жалудачак сэрца.

Сэнс гэтага ў наступным. Печань — галоўная хімічная фабрыка арганізма. Яна прымае паток пажыўных рэчываў з кішэчніку і прадуктуе іх у адпаведнасці з патрэбамі арганізма. Яна можа захоўваць лішкі пажыўных рэчываў або вызваляць дадатковыя са сховішча, можа мяняць хімічны склад многіх пажыўных рэчываў і  такім чынам прыстасоўваецца да розных відаў ежы, якую пераварвае арганізм.

 Спасылкі 
 American Medical Association Encyclopedia — The Circulatory System 
 Ohio Heart and Vascular Center — pictures
 Circulatory system

 Гл. таксама 
 Лімфатычная сістэма
 Сардэчна-сасудзістая сістэма
 Кровазварот

Катэгорыя:Фізіялогія
Катэгорыя:Сардэчна-сасудзістая сістэма