Украінскі правапіс 2019 года

Украінскі правапіс 2019 () — актуальная версія ўкраінскага правапісу, падрыхтаваная Нацыянальнай правапіснай камісіяй Украіны. 22 мая 2019 года Кабінет міністраў Украіны зацвердзіў новую рэдакцыю правапісуУряд схвалив Український правопис у новій редакції на сайті РБК-УкраїнаПитання українського правопису: Постанова Кабінету Міністрів України від 22.05.2019 № 437, а 30 мая 2019 года гэты дакумент уступіў у сілу.Набрання чинності

Склад Украінскай нацыянальнай камісіі, якая рыхтавала праект правапісу, зацверджаны пастановай Кабінета міністраў Украіны ад 17 чэрвеня 2015 года.

Зараз ідзе пераходны этап па рэалізацыі новай версіі. На гэтым этапе кожная ўстанова самастойна прымае рашэнне аб выкарыстанні новай версіі. Аднак Украінскі цэнтр ацэньвання якасці адукацыі вызначыў 5 гадоў на ўкараненне новых стандартаў у тэсты знешняга незалежнага ацэньвання.

Новая рэдакцыя вярнула да жыцця некаторыя рысы правапісу 1928 г. (так званы харкаўскі правапіс), якія ўваходзілі ва ўкраінскую правапісную традыцыю. Пры гэтым камісія кіравалася разуменнем таго, што моўная практыка ўкраінцаў у другой палове ХХ ст. — пачатак ХХІ ст. ужо стала часткай украінскай арфаграфічнай традыцыі.

 Распрацоўка і ўкараненне 
Міністэрства адукацыі і навукі Украіны са спасылкай на Нацыянальную акадэмію навук Украіны тлумачыць, што папярэдні варыянт правапісу ў цэлым адпавядаў патрэбам грамадства і не можа лічыцца састарэлым. Трэба было толькі ліквідаваць пэўныя супярэчнасці, упарадкаваць, удакладніць і дапоўніць у адпаведнасці з тымі сучаснымі моўнымі тэндэнцыямі, якія склаліся ў грамадстве. Гэта палажэнне палічыла справядлівым значная частка ўдзельнікаў грамадскага абмеркавання новай рэдакцыі ўкраінскага правапісу.

У сваёй працы Украінская нацыянальная камісія па правапісу кіравалася наступнымі прынцыпамі: неабходнасць захавання ўкраінскай арфаграфічнай традыцыі; уключэнне новых арфаграфічных правіл, неабходных для дастаткова ўсебаковай кадыфікацыі моўных нормаў; адлюстраванне асноўных змен у сучаснай моўнай і пісьмовай практыцы; фарміраванне правіл напісання новых запазычаных слоў, новых уласных назваў; выключэнне састарэлых або недакладных фармулёвак; уніфікацыя правілаў арфаграфіі.

Версія праекта, надрукаваная ў электронным выглядзе на 216 старонках, апублікавана Міністэрствам адукацыі і навукі Украіны на сайце для грамадскага абмеркавання, якое працягвалася з 15 жніўня па 15 верасня 2018 года. 13 верасня грамадскае абмеркаванне было падоўжана да 1 кастрычніка.«Оскільки це питання викликало широкий резонанс, було вирішено продовжити термін громадського обговорення до 1 жовтня.» // Запис на фейсбук-сторінці МОН України, 13 вересня 2018 р. Чакалася, што праца над дакументам працягнецца як мінімум да канца 2018 года; члены камісіі ад каментароў адмовіліся.«Зараз проєкт оприлюднено для збору думок фахівців і громадськості, його ще не завершено, тому нема чого тут коментувати», — зазначив Пономарів, член комісії. В Україні в урядовій комісії не коментують проєкт правопису // Deutsche Welle. Україна, 16 серпня 2018 року. Аднак сустаршыня камісіі Максім Стрыха падзяліўся інфармацыяй, што праект быў ухвалены аднагалосна.Міносвіти пропонує для громадського обговорення проєкт нової редакції українського правопису // Zbruc.eu, 15 серпня 2018 року.

Пра гэта заявіла арфаграфічная камісія… вяртае да жыцця шэраг асаблівасцей «харкаўскага» правапісу, абнаўленне якіх мае навуковае абгрунтаванне. Безумоўна падзяляючы ідэю аб злачыннасці рэпрэсіўных дзеянняў таталітарнага рэжыму супраць «харкаўскага» правапісу і яго стваральнікаў, правапісная камісія не можа ігнараваць той факт, што мова народа развіваецца разам з яго гісторыяй і моўнай практыкай. Украінцы ў 1930-я гг — 2010-я гады таксама ўваходзяць у традыцыю ўкраінскага правапісу «і» нягледзячы на працяглыя і напружаныя дыскусіі […] канчатковае галасаванне па праекце новай рэдакцыі ўкраінскага правапісу было аднагалосным.Грамадскае абмеркаванне праекта ўкраінскага правапісу працягвалася да 1 кастрычніка 2018 года. Паступіла больш за 500 прапаноў, заўваг і заўваг.Звіт про результати публічного громадського обговоренння й електронних консультацій зі громадськістю проєкту нової редакції Українського правопису / Сайт МОН. МОН пропонує для громадського обговорення… Звіт за результатами громадського обговорення.  — На сторінку заднім числом додано посилання на файл pravopis.docx. — 9 листопада 2018 року. 22 кастрычніка 2018 года адбылося выніковае пасяджэнне Арфаграфічнай камісіі, на якім па выніках грамадскага абмеркавання былі ўнесены некаторыя папраўкі. 24 кастрычніка на сумесным пасяджэнні Прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Украіны і калегіі Міністэрства адукацыі і навукі даклад старшыні рабочай групы па распрацоўцы ўкраінскага правапісу члена-карэспандэнта Нацыянальнай акадэміі навук навук Украіны С. Ермоленка «Аб новай рэдакцыі ўкраінскага правапісу»; праект правапісу быў зацверджаны і рэкамендавана пасля дапрацоўкі ўнесці ў Кабінет Міністраў на зацвярджэнне.«Завершуючи розгляд питання, було одноголосно прийнято рішення в цілому схвалити проєкт нової редакції правопису, доопрацювавши згідно з обговоренням, і визнати завершення роботи над ним одним зі пріоритетних завдань вітчизняної лінгвістичної науки. Потім передати проєкт до Міністерства освіти та науки України з подальшим поданням його на розгляд Кабінету Міністрів України.» — Президія НАН України розглянула  / Сайт НАН України. — 24 жовтня 2018 р.

22 мая 2019 года Кабінет міністраў Украіны зацвердзіў новую рэдакцыю правапісу, а 30 мая 2019 года гэты дакумент уступіў у сілу.

3 чэрвеня 2019 года канчатковая версія была апублікавана на афіцыйных сайтах Міністэрства адукацыі і навукі і Нацыянальнай акадэміі навук. Таму з 3 чэрвеня рэкамендавана прымяняць нормы і правілы новай рэдакцыі ва ўсіх сферах грамадскага жыцця.

Зараз ідзе пераходны этап па рэалізацыі новай версіі. На гэтым этапе кожная ўстанова самастойна прымае рашэнне аб выкарыстанні новай версіі. Аднак Украінскі цэнтр ацэньвання якасці адукацыі вызначыў 5 гадоў на ўкараненне новых стандартаў у тэсты знешняга незалежнага ацэньвання.

5 снежня 2019 года выдавецтва «Навукова думка НАН Украіны» як упаўнаважаная ўстанова апублікавала ўпаўнаважанае выданне новага выдання.

 Склад арфаграфічнай камісіі 
Склад Украінскай нацыянальнай камісіі па правапісу зацверджаны пастановай Кабінета Міністраў Украіны ад 17 чэрвеня 2015 г. № 416 «Аб зацвярджэнні новага складу Украінскай нацыянальнай камісіі па правапісу». Яна ўключае ў сябе:Постанова Кабінету Міністрів України «Про затвердження нового складу Української національної комісії з питань правопису» від 17.06.2015 № 416

 Стрыха Максім Вітальевіч — заступник Міністра освіти та науки України, сустаршыня камісіі
 Піражкоў Сяргей Іванавіч — віцэ-прэзідэнт Нацыянальнай акадэміі навук, акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук, сустаршыня камісіі (па ўзгадненні)
 Грыцэнка Паўло Юхімавіч — дырэктар Інстытута ўкраінскай мовы НАН, прафесар, доктар філалагічных навук, намеснік сустаршыні камісіі (па згодзе)
 Склярэнка Віталь Грыгоравіч — дырэктар Інстытута мовазнаўства імя А. А. Пацябні НАН Украіны, акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук, намеснік сустаршыні камісіі (па ўзгадненні)
 Шаўчэнка Ларыса Леанідаўна — загадчык кафедры мовазнаўства Украінскай мовы і інфармацыі НАН, кандыдат філалагічных навук, сакратар камісіі (па згодзе)
 Ажнюк Багдан Мікалаевіч — загадчык кафедры моў Украіны Інстытута мовазнаўства імя А. А. Пацябні НАН Украіны, прафесар, доктар філалагічных навук (па дамоўленасці)
 Гнатюк Лідзія Паўлаўна — прафесар кафедры гісторыі і стылістыкі ўкраінскай мовы Інстытута філалогіі Кіеўскага нацыянальнага ўніверсітэта імя Тараса Шаўчэнкі, доктар філалагічных навук (па згодзе)
 Галубоўская Ірына Аляксандраўна — загадчык кафедры (кафедры) агульнага мовазнаўства і класічнай філалогіі Інстытута філалогіі Кіеўскага нацыянальнага ўніверсітэта імя Тараса Шаўчэнкі, прафесар, доктар філалагічных навук (па згодзе)
 Гарадзенская Кацярына Грыгораўна — загадчык кафедры граматыкі ўкраінскай мовы Інстытута ўкраінскай мовы НАН, прафесар, доктар філалагічных навук (па згодзе)
 Ярмоленка Сьвятлана Якаўна — загадчык аддзела стылістыкі і культуры мовы Інстытута ўкраінскай мовы НАН, член-карэспандэнт НАН (па згодзе)
 Загнітко Анатолій Панасавіч — загадчык аддзела інфарматыкі Украінскай мовы і інфармацыйнага фонду НАН, член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук (па згодзе)
 Калашнік Уладзімір Сямёнавіч — прафесар кафедры (кафедры) украінскай мовы Харкаўскага нацыянальнага ўніверсітэта імя В. Н. Каразіна, доктар філалагічных навук (па згодзе)
 Кавалеўская Таццяна Юр’еўна — загадчык кафедры (кафедры) украінскай мовы філалагічнага факультэта Адэскага нацыянальнага ўніверсітэта імя І. І. Мечнікаў, прафесар, доктар філалагічных навук (па згодзе)
 Лучык Васіль Віктаравіч — загадчык кафедры (кафедры) агульнага і славянскага мовазнаўства Нацыянальнага ўніверсітэта «Кіева-Магілянская акадэмія», прафесар, доктар філалагічных навук (па згодзе)
 Лучканін Сяргей Міраслававіч — дацэнт кафедры агульнага мовазнаўства і класічнай філалогіі Інстытута філалогіі Кіеўскага нацыянальнага ўніверсітэта імя Тараса Шаўчэнкі, доктар філалагічных навук (па згодзе)
 Масенка Ларыса Цярэнцьеўна — прафесар кафедры (кафедры) украінскай мовы Нацыянальнага ўніверсітэта «Кіева-Магілянская акадэмія», доктар філалагічных навук (па згодзе)
 Моўчан Паўло Міхайлавіч — старшыня Усеўкраінскага таварыства «Асвета» імя Тараса Шаўчэнкі, заслужаны дзеяч мастацтваў Украіны (па згодзе)
 Піўторак Грыгорый Пятровіч — загадчык кафедры агульнаславянскіх праблем і ўсходнеславянскіх моў Інстытута мовазнаўства імя імя А. А. Пацябні НАН Украіны, акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук (па згодзе)
 Панамароў Аляксандр Данілавіч — прафесар кафедры мовы і стылістыкі Інстытута журналістыкі Кіеўскага нацыянальнага ўніверсітэта імя Тараса Шаўчэнкі, доктар філалагічных навук (па згодзе)
 Папова Ірына Сцяпанаўна — дэкан факультэта ўкраінскай і замежнай філалогіі і мастацтвазнаўства Днепрапятроўскага нацыянальнага ўніверсітэта імя Алеся Ганчара, прафесар, доктар філалагічных навук (па згодзе)
 Скаб Мар’ян Стэфановіч — загадчык кафедры гісторыі і культуры ўкраінскай мовы Чарнавіцкага нацыянальнага ўніверсітэта імя Юрыя Федзьковіча, прафесар, доктар філалагічных навук (па згодзе)
 Тараненка Аляксандр Анісімавіч — вядучы навуковы супрацоўнік Інстытута мовазнаўства імя А. А. Пацябні НАН Украіны, прафесар, доктар філалагічных навук (па дамоўленасці)
 Чарэднічэнка Аляксандр Іванавіч — прафесар кафедры тэорыі і практыкі перакладу на раманскіх мовах імя Міколы Зерава Інстытута філалогіі Кіеўскага нацыянальнага ўніверсітэта імя Тараса Шаўчэнкі, доктар філалагічных навук (па згоды)
 Чарнюх Багдан Васільевіч — загадчык кафедры класічнай філалогіі Львоўскага нацыянальнага ўніверсітэта імя Івана Франка, дацэнт, кандыдат філалагічных навук (па згодзе)
 Шырокаў Уладзімір Анатольевіч — дырэктар Украінскага моўна-інфармацыйнага фонду Нацыянальнай акадэміі навук, акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук (па згодзе).

 Асноўныя змены ў правапісе 1993 года 
+СутнасцьПравапіс 1993 годаПравапіс 2019 годаНапісанне слова «проєкт» і паходныхУ слове траєкторія пішацца є; у словах проект, проекція і пад. пішацца е.Гук [j] звычайна перадаем у адпаведнасці з вымаўленнем іншамоўнага слова літарай й, а ў складзе гукаспалучэнняў [je], [ji], [ju], [ja] літарамі є, ї, ю, я: <…> проє́кт, проє́кція <…>Гук [j]І, у (а таксама u германскага дыфтонга eu) у пазіцыі паміж двума галоснымі (у замежнай мове) у агульных назвах звычайна не перадаюцца асобным знакам <… > але: Гойя, Савойя, Фейєрбах; також майя (народність), фойє.Гук [j] звычайна перадаецца паводле вымаўлення іншамоўнага слова літарай й, а ў гукаспалучэннях [je], [ji], [ju], [ja] буквами є, ї, ю, я: бу́єр, конве́єр, пле́єр, фла́єр, круї́з, моза́їка, лоя́льний, парано́я, плея́да, роя́ль, саквоя́ж, секво́я, фая́нс, феєрве́рк, ін’є́кція, проє́кт, проє́кція, суб’є́кт, траєкторія, фоє́, є́ті, Гаї́ті, Го́я, Єйтс, Саво́я, Феєрба́х, Ма́єр, Кає́нна, Іса́я, Йога́нн, Рамбує́, Со́єр, Хая́м, Хеєрда́л, Юно́на.Заканчэнне назоўнікаў на -ть пасля зычнага, а таксама слоў кров, любов, осінь, сіль, Русь, Білорусь у родным склоне адзінага—Назоўнікі на -ть пасля зычнага, а таксама словы кров, любо́в, о́сінь, сіль, Русь, Білору́сь у родным склоне адзінага ліку могуць набываць як варыянт канчатка -и: гід́ности, незале́жности, ра́дости, сме́рти, че́сти, хоро́брости; кро́ви, любо́ви, о́сени, со́ли, Ру́си́, Білору́си.Спражэнне жаночых імёнаў, якія заканчваюцца на губны або мяккі зычны—Жаночыя імёны, якія заканчваюцца на губны ці мяккі зычны, адмяняем: Ізабе́ль — Ізабе́лі, Ете́ль — Ете́лі, Жізе́ль — Жізе́лі, Міше́ль — Міше́лі, Ніко́ль — Ніко́лі, Сесі́ль — Сесі́лі, Зейна́б — Зейна́бі, Руф — Ру́фі.И ў пачатку словаУ пачатку словы пішацца і, а не и: ім’я́, інди́к, і́ній, і́нколи, і́ноді, і́нший, існува́ти, і́стина.І пішам у пачатку слова ў адпаведнасці з вымаўленнем: Іва́н, і́грашка, і́дол, і́кати (‘вымавіць і замест и’), іко́на, іменува́ти, ім’я́, інди́к, і́ноді, іржа́, існува́ти, і́стина, іти́.
Некаторыя словы маюць варыянты з галосным и: і́рій і и́рій, і́род і и́род (‘дуже жорстока людина’).

И пішам у пачатку асобных воклічаў (ич!), часціц (ич який хитрий), дзеясловы и́кати (‘вымавіць и замест і’) і вытворнага ад яго назоўніка и́кання.

И ў пачатку слова ўжываем у некаторых агульных і ўласных назовах, якія паходзяць з цюркскіх і іншых моў, паводле іх вымаўлення ў гэтых мовах: ийбен, ир, Ич-оба́, Кім Чен Ин.Ужыванне літары ґ у замежных імёнах і прозвішчах, дзе ёсць гук [g]G і h звычайна перадаюцца літарай г: <…> Ганнібал, Гейне, Гете, Гізо, Гомер, Горацій, Горн, Гюго, Магомет.У прозвішчах і імёнах людзей можна перадаваць гук [g] двума спосабамі: шляхам адаптацыі да гукавога парадку ўкраінскай мовы — літарай г (Вергі́лій, Гарсі́я, Ге́гель, Гео́рг, Ге́те, Грегуа́р, Гулліве́р) і шляхам імітацыі іншамоўнага [g] — літарамі ґ (Верґі́лій, Ґарсі́я, Ге́ґель, Ґео́рґ, Ґе́те, Ґреґуа́р, Ґулліве́р і г.д.).Літараспалучэнне th у словах грэчаскага паходжанняTh у залежнасці ад таго, як слова прынята ва ўкраінскай мове, перадаецца літарай ф: арифметика, ефір, кафедра, логарифм, міф, орфографія, пафос, Федір, — то літарай т: бібліотека, ортодокс, ортопедія, театр, теорія; Тадей, Теодор.Літарнае спалучэнне th у словах грэчаскага паходжання звычайна перадаецца літарай т: антоло́гія, антрополо́гія, апте́ка, а́стма, бібліоте́ка, католи́цький, теа́тр, тео́рія, ортодо́кс, ортопе́дія, Амальте́я, Промете́й, Те́кля, Таї́сія, Теодо́р. У словах, прынятых ва ўкраінскай мове па ф, магчыма арфаграфічная варыянтнасць накшталт: ана́фема і ана́тема, дифіра́мб і дитира́мб, ефі́р і ете́р, ка́федра і кате́дра, логари́фм і логари́тм, міф, міфоло́гія і міт, мітоло́гія, Агата́нгел і Агафа́нгел, Афі́ни і Ате́ни, Борисфе́н і Бористе́н, Демосфе́н і Демосте́н, Ма́рфа і Ма́рта, Фесса́лія і Тесса́лія і г.д.Спалучэнне літар au, ouДыфтонгі au, ou перадаюцца пераважна праз ау, оу: аудиторія, аудієнція, гауптвахта, лауреат, локаут, пауза, фауна (але: мавзолей); джоуль, клоун; Джорджтаун, Каунас; Краузе, Паульсен, Фауст, Штраус; Воуверман, Шоу.
Аднак у шэрагу слоў au перадаецца праз ав: автентичний, автобіографія, автомобіль, автор, авторитет, автохтон; Австралія, Австрія; Август, Аврора.Літараспалучэнні au, ou для абазначэння гукаспалучэнняў [au] [ou] перадаюцца праз au, ou: аутса́йдер, гауптва́хта, ма́узер; Ка́унас; Кла́ус, Кра́узе, Па́уль, Фа́уст.
У словах, якія паходзяць са старажытнагрэцкай і лацінскай моў, літараспалучэнне au звычайна перадаем праз ав: автенти́чний, автобіогра́фія, автомобі́ль, а́втор, авторите́т, автохто́н, ла́вра, Авро́ра, Маврита́нія, Павло́. У запазычаннях са старажытнагрэцкай і лацінскай моў, якія маюць устойлівую традыцыю перадачы літараспалучэння au праз ау, магчымыя арфаграфічныя варыянты: аудіє́нція і авдіє́нція, аудито́рія і авдито́рія, лауреа́т і лавреа́т, па́уза і па́вза, фа́уна і фа́вна.Напісанне пів з назоўнікаміРазам пішуцца:
…

д) складаныя назоўнікі з першай часткай пів-, напів-, полу-: піва́ркуша, півгоди́ни, півдю́жини, півкарбо́ванця, півко́ло, півмі́сяць, півогірка́, пів’я́блука, напівавтома́т, напівсо́н; полу́кіпок, полу́мисок.

Нататка. Перад назоўнікамі — уласнымі назвамі палова- пішацца праз злучок: пів-Євро́пи, пів-Ки́єва.Заўвага. Якая адмяняецца лічэбнік з значэннем пів са наступным назоўнікам — агульнай або ўласнай назвай у форме роднага склону адзінага ліку пішам асобна: пів áркуша, пів годúни, пів відрá, пів мíста, пів огіркá, пів óстрова, пів я́блука, пів я́щика, пів я́ми, пів Єврóпи, пів Кúєва, пів Украї́ни. Калі пів з наступным назоўнікам у форме назоўнага склону складае адзінае паняцце і не выяўляе значэнні паловы, то іх пішам разам: півáркуш, пíвдень, півзáхист, півкóло, півкýля, півмі́сяць, півóберт, півовáл, півóстрів.Пашырэнне спісу прэфіксаў, словы з якімі пішам разамавіа-, авто-, агро-, біо-, вело-, водо-, газо-, геліо-, гео-, гідро-, екзо-, екстра-, електро-, зоо-, ізо-, квазі-, кіно-, космо-, лже-, макро-, мета-, метео-, мікро-, мілі-, моно-, мото-, нео-, палео-, псевдо-, радіо-, рентгено-, соціо-, стерео-, супер-, теле-, термо-, турбо-, фоно-, фото- й под.абро-, авіа-, авто- («само», «автоматичний»), агро-, аеро-, аква-, алко-, арт-, астро-, аудіо-, біо-, боди-, боді- (перед голосним), веб-, геліо-, гео-, гідро-, дендро-, екзо-, еко-, економ-, етно-, євро-, зоо-, ізо-, іно-, квазі-, кібер-, мета-, метео-, моно-, мото-, нарко-, нео-, онко-, палео-, пан-, пара-, поп-, прес-, псевдо-, смарт-, соціо-, теле-, фіто-, фолк- (фольк-), фоно- і г.д.

Заўвага. Калі іншамоўныя часткі далучаны да назвы ці абрэвіятуры, то паміж імі ставім злучок: пан-Єврóпа, псéвдо-Фáуст; веб-API, псевдо-ФОП.Напісанне некаторых складаных назоўнікаўПраз злучок пішуцца:
…б) назоўнікі, якія азначаюць дзяржаўныя пасады, ваенныя, навуковыя званні: генера́л-лейтена́нт, контр-адміра́л, прем'є́р-мініĭстр, у́нтер-офіце́р, член-кореспонде́нт, штабс-капіта́н;…2) Складаныя назоўнікі з першай складовай часткай віце-, екс-, лейб-, максі-, міді-, міні-, обер-: екс-чемпіо́н, лейб-ме́дик, ма́ксі-спідни́ця, мі́ні-футбо́л, о́бер-ма́йстер.Разам пішам:
…3) словы з першай іншамоўнай часткай, якая вызначае колькасную праяву чаго-небудзь (вищий від звичайного, дуже високий, слабкий, швидкий і г.д.): архі-, архи-, бліц-, гіпер-, екстра-, макро-, максі-, міді-, мікро-, міні-, мульти-, нано-, полі-, преміум-, супер-, топ-, ультра-, флеш-: архіскладнúй, архішахрáй, архидия́кон, бліцновúни, бліцопи́тування, гіперзвýк, гіпермáркет, екстраклáс, макромолéкула, макроеконóміка, максіóдяг, мідіóдяг, мікроорганíзми, мікрохвúлі, мікрочастúнка, мініблóк, мінідúск, мінікомп’ю́тер, мультимільйонéр, нанокомп’ю́тер, наночастúнки, 35 полісахарúди, полімотивáція, преміумкла́с, супермáркет, супермодéль, супермóдний, топмéнеджер, топмодéль, ультразвýк, ультрамодний, флешінтерв’ю.

…

Заўвага 2. Частка топ- з лічэбнікамі не сумешчаная.

Заўвага 3. Калі такія іншамоўныя часткі далучаны да назвы ці абрэвіятуры, то іх пішам з злучком: Супер-Шмідт, мікро-ЕОМ, міні-ПК, флеш-BIOS;4) словы з першай іншамоўнай часткай анти-, контр-, віце-, екс-, лейб-, обер-, штабс-, унтер-: антивíрус, віцепрем'є́р, віцекóнсул, ексчемпіо́нка, ексмінíстр, експрезидéнт, контрадмірáл, контрудáр, лейбгвардíєць, лейбме́дик, оберма́йстер, оберофіцéр, оберлейтенáнт, оберпрокурóр, штабскапіта́н, унтерофіце́р.

Заўвага 1. З уласнымі назвамі і абрэвіятурамі часткі анти-, екс- пішам з злучком: «Анти-Дюринг»; екс-Югославія; анти-АВН, екс-НДР.Напісанне сайтаў, сацыяльных сетак, пошукавых сістэм і г.д.—…
7. Назвы сайтаў, сетак, пошукавых сістэм і да т.п. без радавога слова пішам з малой літары (тві́ттер, гугл); назвы з радавым словам пішам з вялікай літары і ў двукоссі (пошукова система «Гугл», мережа «Фейсбу́к», енциклопе́дія «Вікіпе́дія», системи обміну повідомленнями «Вайбер», «Телеграм»); найменне сайтаў, ужытых як назвы юрыдычных асоб, пішам з вялікай літары і без двукоссяў (РНБО ввела санкції проти Яндексу).Удакладненне лічэбна-літарных найменняў класаў, дамоў, карпусоў, паштовых аддзяленняў і да т.п.Праз злучок пішуцца:
…

є) літарныя назвы паралельных класаў у школах: 7-А, 10-В.Праз злучок пішуцца:
…

д) лічэбна-літарныя найменні класаў, дамоў, карпусоў, паштовых аддзяленняў і г.д.: 7-А клас, 10-В клас, буди́нок № 28-Г, кóрпус 3-А; Ки́їв-1.+

 Крытыка 
Пісьменнік Андрэй Какацюха лічыць, што арфаграфія ўскладніць вывучэнне ўкраінскай мовы: «Я за тое, каб грамадзяне Украіны ўвогуле валодалі ўкраінскай мовай. Таму што палова насельніцтва не прытрымлівалася правілаў старога правапісу. А некаторыя з тых, хто карыстаецца мовай у паўсядзённым жыцці, не ведалі пра існаванне норм як такіх. Буду пісаць так, як напісаў. Бо ў новым правапісе прадугледжаны правілы „і так можна, і так можна“. Калі нешта крытычнае, ёсць рэдактары, прафесійныя вяшчальнікі. Фактычна гэтыя новаўвядзенні адштурхнуць тых, хто ў сілу розных абставінаў толькі пачаў карыстацца ўкраінскай. А некаторыя носьбіты будуць проста іранізаваць, як і я».Новий український правопис: ретро-автомобіль чи сучасний «Мерседес»? 

Пісьменніца Марына Грымыч крытыкавала фемінітывы: у многіх выпадках мужчынскі род семантычна выконвае ролю «унісекса» і «гендэрна нейтральнага». Гэта ўнікальная асаблівасць украінскай мовы. Я кахаю яе. Прабачце, што не пагадзіўся. Мяне зразумеюць падрыхтаваныя лінгвісты."

Пісьменнік Радый Радутны заявіў, што не плануе прытрымлівацца правілаў новага правапісу.

Былы дырэктар Украінскага цэнтра ацэньвання якасці адукацыі Ігар Леанідавіч Лікарчук так пракаментаваў правапіс:Чытаю ўсё гэта і думаю: ці буду асабіста мець зносіны па-навейшы ці, як казала Проня Пракопіўна, «по-модньому», кшталту «міністерка», «лікарка», «етер»? Прыходжу да высновы, што наўрад ці атрымаецца. Таму што я лічу, што вяртанне да правілаў правапісу 1919 года — неабгрунтаванае рашэнне. І такое, каб своечасова. Відаць, добра мець рэтра-аўтамабіль 1919 года. Каб пакрасавацца на выставе раз-два на год. Але штодня ездзіць на такім рэтра-аўтамабілі наўрад ці варта.З 16 жніўня па 7 верасня 2018 г. падчас грамадскага абмеркавання праекта правапісу сайт «Ізборнік» правёў сярод сваіх карыстальнікаў апытанне аб зменах правапісу, якое, аднак, не з’яўляецца рэпрэзентатыўным. 3183 рэспандэнты запоўнілі адкрытую анлайн-анкету. Карыстальнікі сайта прынялі змены ў арфаграфіі холадна (напрыклад, напісанне слова пра кт праз літару падтрымліваюцца толькі 15 % карыстальнікі «Зборнік»). Адзіная арфаграфічная праектная прапанова, якую рэспандэнты падтрымалі са значнай перавагай (74 %), — напісанне з вялікай літары назваў, звязаных з рэлігіяй. На пытанне, ці патрэбна рэформа правапісу, плюсы і мінусы таксама прыкладна падзяліліся. Яны лічаць, што рэформа патрэбная, увогуле 51 %; толькі 22 з іх % адказалі, што ім трэба неадкладна, 29 % лічаць, што гэта трэба, але не своечасова. Амаль палова рэспандэнтаў заявіла, што рэформа правапісу не патрэбна — 47 %.

 Судовая скарга 
У чэрвені 2019 года ў Акруговы адміністрацыйны суд Кіева паступіў іск аб прызнанні несапраўднай і адмене пастановы Кабінета Міністраў Украіны № 437 ад 22 мая 2019 г. «Пытанні ўкраінскага правапісу». Іск падаў старэйшы партнёр юрыдычнай фірмы «Константа» Дзмітрый Ільчанка ад імя сямікласніцы і яе маці. На думку пазоўнікаў, урад, прымаючы змены ў правапіс, выйшаў за межы сваіх паўнамоцтваў, бо Закон Украіны «Аб прынцыпах дзяржаўнай моўнай палітыкі» (неафіцыйна «Закон Ківалава-Калеснічэнкі») быў прызнаны неканстытуцыйным. Канстытуцыйны суд Украіны № 2-р / 2018 ад 28.02.2018, і з таго часу Кабінет Міністраў Украіны не надзелены паўнамоцтвамі ўстанаўліваць нормы ўкраінскага правапісу і парадак зацвярджэння такіх нормаў. Аналагічны пазоў падала ГА «Верхавенства права» (юрыст — Расціслаў Кравец).

28 студзеня 2021 г. Акруговы адміністрацыйны суд Кіева адмяніў пастанову Кабінета Міністраў аб пераходзе на новы правапіс, але рашэнне суда першай інстанцыі было адменена 11 мая 2021 г. на зварот.Шостий ААС ухвалив постанову у справі щодо нового українського правопису 

 Меркаванне навукоўцаў 
 Кандыдат філалагічных навук Алена Бросаліна зацвердзіла змены:
Мне вельмі спадабалася, што было прынята вельмі мудрае рашэнне: дазволіць паралельнае выкарыстанне. Адэпты змогуць адчуваць сябе свабодна, але адэпты змогуць арыентавацца, адчуваць смак новых слоў, новых форм".Новий проект Українського правопису: основні зміни та думки експертів (Радіо Свобода, 22 серпня 2018)

 Доктар філасофскіх навук Арсен Зінчанка :
Украіна даўно павінна была вярнуцца да сваіх спецыфічных прынцыпаў ва ўсіх сферах жыцця […] Я даўно пішу свае кнігі ў мадэрнізаваным варыянце правапісу 1927 года".Арсен Зінченко: «Досі ми користуємося „сталінським правописом“ (Українське радіо, 20.08.2018)http://www.nrcu.gov.ua/schedule/play-archive.html?periodItemID=2029079

 Кандыдат філалагічных навук Вінніцкай Акадэміі дадатковай адукацыі Тарас Ткачук заявіў, што новы правапіс зноў раздзяліць людзей, якія грамадзяне Украіны, якія вагаліся з пераходам на родную мову, наўрад ці адважацца на такі крок зараз. узніклі ўскладненні там, дзе павінна быць спрашчэнне; усе аўтары падручнікаў і дапаможнікаў (а таксама рэдактары, карэктары і іншыя) з моманту прыняцця новай рэдакцыі правапісу, замест таго, каб працаваць над зместам сваёй працы, будуць на кожным кроку адцягвацца на новыя патрабаванні да правілаў арфаграфіі. ; будуць складанасці для настаўнікаў; любы пошук па ключавых словах, якія маюць паралельныя формы (напрыклад, Афіни — Атени, ефір — етер), цяпер будзе ўскладнена і запавольвацца ў некалькі разоў, што значна скараціць колькасць украінскамоўных інтэрнэт-карыстальнікаў, якія пяройдуць на расійкую або англійскую. Дацэнт кафедры ўкраінскай мовы і прыкладной лінгвістыкі Інстытута філалогіі імя Шаўчэнкі Вікторыя Каламійцава: я — не прыхільнік таго, каб было шмат выключэнняў з правілаў. Больш за тое — нематываваны. Арфаграфія павінна быць арганізавана такім чынам, каб спрыяць павышэнню пісьменнасці людзей. А калі людзі „блытаюць“: то штосьці пішацца праз злучок, то асобна — гэта не паляпшае агульнае становішча і пісьменнасць. А людзям нязручна. Нават калі гэта лепш, чым было, патрэбны час, каб адаптавацца. Праблемы яшчэ будуць — трэба „перавучыцца“.
 Доктар філалагічных навук Аляксандр Панамароў, у цэлым, ухваліў кірунак змен:
На жаль, новая рэдакцыя Украінскага правапісу не дасягнула ўсяго, чаго я хацеў, але я падтрымліваю дасягнутае, бо гэтыя змены хаця б часткова вяртаюць нашаму правапісу яго нацыянальны твар.Блог Пономарева: навіщо було змінювати правопис

 Дацэнт ўкраінскай мовы і прыкладной лінгвістыкі Інстытута філалогіі Кіеўскага нацыянальнага ўніверсітэта імя Тараса Шаўчэнкі Сяргей Рызнік раскрытыкаваў варыянтнасць:
Арфаграфія — з’яўляецца кодэксам моўных законаў і нормаў. Калі ён не будзе выразным і строгім, але дазваляе выкарыстоўваць альтэрнатыўныя формы слоў, гэта можа падарваць павагу да іншых законаў, якія рэгулююць ужо не моўныя нормы, а прававыя ці сацыяльныя. Магчыма, варта прыцягнуць больш шырокае кола экспертаў да абмеркавання тых ці іншых праблем правапісу і ў канчатковым выніку прыняць тыя варыянты напісання слоў, якія больш адпавядаюць натуральным асаблівасцям мовы і, на думку спецыялістаў, маюць лепшыя перспектывы для ўспрымання з боку большасць прамоўцаў.Новий правопис не повинен роз'єднувати країну

 Супрацоўнік Інстытута мовазнаўства імя О AT. Асноўныя змены ў НАН Украіны кандыдат філалагічных навук Аляксандр Скопненка патлумачыў так: Па-другое, новая рэдакцыя правапісу павінна кадыфікаваць і вярнуць у актыўны ўжытак правілы, якія даўно існуюць ва ўкраінскай мове».Мовознавці Академії — про нову редакцію Українського правопису
 Мікалай Сцепаненка, доктар філалагічных навук:
Мы кажам, што правапіс 1928 года быў найбольш паслядоўным адлюстраваннем украінскай традыцыі — «Скрыпны» ці «харкаўскі» правапіс, то сюды вяртаюцца нейкія правілы 28 гадоў. Зразумела, што не ўсе, хоць і былі надзеі на большае ўступленне таго, што некалі было, вяртанне гэтых традыцый.Марина Покшіна, Писати будемо по-новому (канал «Центральний»)

 Доктар філалагічных навук Анатоль Ткачэнка станоўча паставіўся да выкарыстання літары «ґ» у транслітарацыі прозвішчаў (Геґель), прынамсі, заходнімі дзеячамі, а таксама да ўзнаўлення нямецкага дыфтонга «ei» як «ai» (Ваймар, Ляйпціґ, Гайнріх Гайне).
 Кандыдат філалагічных навук Юрый Шаўчук лічыў, што рэформа па-ранейшаму пакідае ўкраінскую мову ў сферы русіфікацыі:
Праект фактычна працягвае савецкую палітыку ўзрушвання ўкраінскай мовы знутры, прыпадабняючы яе да рускай не ва ўсім, а па шэрагу важных момантаў. Праект занадта часта выяўляе свой прарасейскі характар.Кілька посутніх зауваг щодо нового проєкту українського правопису (Радіо Свобода, 30 серпня 2018)

 Прафесар Гарвардскага і Калумбійскага ўніверсітэтаў Юрый Шавялёў (Аб крытэрыях у пытаннях украінскага афіцыйнага правапісу / Ю. Шавялёў. Выбраныя працы: У 2 кн. К., 2008. Кн. 1. Лінгвістыка. С. 498—510):
…у перадачы грэчаскай і заходнееўрапейскай θ/th і η/е не стаіць задача арфаграфіі ліквідаваць супярэчлівасць паміж, скажам, бібліотека і Афіни.Насамрэч, наступныя заўвагі існавалі і існуюць да ўвядзення змен:

 Доктар філалагічных навук Ірына Фарыён напісала:
…даўно наспелыя прапановы, звязаныя з дэмакратызацыяй і дэсаветызацыяй ўкраінскай арфаграфіі, з-за варыянтнага выкарыстання (інший / инший, Гегель / Геґель, аудиторія / авдиторія, ефір / етер, вікенд / Уельс, Вайнрайх / Гейне, Сідней / Сирія, бюст / б’ю, в кіно / в пальті, незалежності / незалежности), а некаторыя засталіся ў савецка-маскоўскай версіі (матеріальний, імені — с. у адзін). Пазітыўныя новаўвядзенні (дакладней вяртанне пазітыву) — гэта невялікія паўсмелыя крокі, якія, здаецца, напалохалі саміх аўтараў змен (проєкт, дієреза, рієлтор; -ай замест -ei ў нямецкіх запазычаннях; тлумачэнне дзеепрыметнікаў; пашырэнне аб’ёму клічнага склону). Аднак зменлівасць — гэта, без сумневу, значна лепш, чым працягваць далей за канкрэтнай кадыфікацыяй.Проєкт правопису 2018 — дитя компромісу: і вашим, і нашим (3 вересня 2018, blogs.pravda.com.ua)

 Публікацыі праекта і зацверджаны варыянт напісання 

 Публікацыі праекта 
 Украінскі правапіс: праект (для абмеркавання) / Падрыхтавана рабочай групай Украінскай нацыянальнай камісіі па правапісу. — Няма зыходных дадзеных. — 216 с. (Апублікавана 22 жніўня 2018 г.)
 Украінскі правапіс: праект (для абмеркавання) / Падрыхтавана рабочай групай Украінскай нацыянальнай камісіі па правапісу. — Няма зыходных дадзеных. — 216 с. (Апублікавана 15 жніўня 2018 г.)
 На сайце Міністэрства адукацыі і навукі Украіны.

 Публікацыі зацверджанага варыянту напісання 
 Украінскі правапіс:
 Тэкст афіцыйнай публікацыі на сайце Інстытута мовазнаўства. AT. AT. Патрэбен НАНУ.

 Гл. таксама 
 Украінскі правапіс 1904 года
 Украінскі правапіс 1928 года
 Украінскі правапіс 1933 года
 Украінскі правапіс 1993 года

 Літаратура 
 Ліна Цясленка. "Турцыя не праходзіць ". Максім Стрыха — чаму ўкраінцам не варта баяцца новага правапісу // Навіны, 17 кастрычніка 2018 г.
 Ліна Цясленка. Абноўлены ўкраінскі правапіс: што змянілася і чаго не хапае // «Навіны», 27 мая 2019 г.
 Сяргей Драчук. 20 найбуйнейшых новаўвядзенняў ўкраінскага правапісу ў 2019 годзе // Радыё Свобода, 29 чэрвеня 2019

Катэгорыя:2019 год ва Украіне
Катэгорыя:Гісторыя ўкраінскай мовы
Катэгорыя:Украінская мова
Катэгорыя:Правапісы ўкраінскай мовы
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі