Уільям Стэндыш Ноўлс

Уільям Стэндыш Ноўлс (; , Тонтан, Масачусетс, ЗША — , Чэстэрфілд, Місуры, ЗША) — амерыканскі хімік. Ноўлс быў адным з лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі па хіміі 2001 года. Ён падзяліў прыз з Рыёдзі Наёры і Карлам Бары Шарплесам за даследаванні, якія выкарыстоўваюцца ў фармацэўтычнай прамысловасці — стварэнне хіральных каталізатараў акісляльна-аднаўленчых рэакцый.

 Адукацыя 
Ноулс вучыўся ў школе Беркшыр у Шэфілдзе, штат Масачусетс. Пасля заканчэння быў прыняты ў Гарвардскі ўніверсітэт пасля здачы экзаменаў на калегію каледжа. Адчуваючы, што ён занадта малады, каб паступаць у каледж, Ноулс правёў год у Акадэміі Філіпса ў Андоверы, штат Масачусетс. У канцы года ён атрымаў сваю першую ўзнагароду па хіміі, школьную прэмію Бойлстана ў памеры 50 долараў.

Пасля навучальнага года ў падрыхтоўчай школе Ноўлс вучыўся ў Гарварде, дзе атрымаў спецыяльнасць па хіміі, засяродзіўшыся на арганічнай хіміі. Ён атрымаў ступень бакалаўра ў 1939 годзе і паступіў у Калумбійскі універсітэт у аспірантуру«William S. Knowles — Autobiography». The Nobel Foundation. Archived from the original on 2011-06-21. Retrieved 2011-04-07..

 Узнагароды 

 1983 — Прэмія піянера хіміі ад Амерыканскага інстытута хімікаў  
 2001 — Нобелеўская прэмія па хіміі
 2008 — Прэмія Пітэра Рэйвена за жыццёвыя дасягненні ад Акадэміі навук, Сент-Луіс

 Нобелеўская прэмія 
Ён падзяліў палову Нобелеўскай прэміі па хіміі ў 2001 годзе з Рыёдзі Наёры за «іх працу па хіральна каталізаваных рэакцыях гідрагенізацыі». Другая палова прэміі была прысуджана Карлу Бары Шарплесу за распрацоўку шэрагу каталітычных асіметрычных акісленняў. Ноўлс распрацаваў адзін з першых асіметрычнае гідрыраванне каталізатараў шляхам замены ахіральнага трыфенілфосфіна лігандаў у каталізатары Уілкінсан з хіральнымі фасфінавымі лігандамі. Гэты эксперыментальны каталізатар быў эфектыўным для энантыаселектыўнага сінтэзу, дасягнуўшы сціплага 15 % энантыамернага лішку.
цэнтр|350x350пкс
Ноулс таксама быў першым, хто ўжыў энантыаселектыўны металічны каталіз для прамысловага сінтэзу; падчас працы ў кампаніі Monsanto ён распрацаваў этап энантыаселектыўнай гідрагенізацыі для вытворчасці левадопы, выкарыстоўваючы ліганд DIPAMP.

 цэнтр|міні|550x550пкс| Сінтэз левадопы шляхам гідрагенізацыі з C2-сіметрычным дзіфасфінам.

 Асабістае жыццё 
Пасля выхаду на пенсію ў 1986 годзе Ноулс жыў у Чэстэрфілдзе, штат Місуры, прыгарадзе Сент-Луіса. На пенсіі ён аднаўляў мясцовыя травы прэрый на ферме ў 100 гектараў, якая дасталася яго жонцы. Ён быў жанаты на сваёй жонцы Нэнсі 66 гадоў і меў чацвёра дзяцей: Элізабет, Пітэра, Сары і Леслі Макінтайр. У яго таксама было чацвёра ўнукаў. Ноулс памёр у Чэстэрфілдзе 13 чэрвеня 2012 года ва ўзросце 95 гадоў. Раней яны з жонкай заяўлялі, што іх ферма будзе ахвяравана для пераўтварэння ў гарадскі парк пасля іх смерці.

 Спасылкі 

 Нобелеўская лекцыя Ноўлса Асіметрычныя гідрагенізацыі



Катэгорыя:Члены і члены-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па хіміі
Катэгорыя:Выпускнікі Гарварда
Катэгорыя:Выпускнікі Калумбійскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з ЗША
Катэгорыя:Хімікі ЗША