Чханджын

Чханджын () — партовы горад на паўночным усходзе КНДР, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Хамгён-ПуктоЧхонджин (Чхончжин) // Большой энциклопедический словарь (в 2-х тт.). / редколл., гл. ред. А. М. Прохоров. том 2. М., «Советская энциклопедия», 1991. стр.646.

 Назва 
Назва ўтворана двума іерогліфамі: 清 (청) і 津 (진), што даслоўна перакладаецца як «чыстая пераправа». Паколькі горад быў заснаваны ў перыяд японскага каланіяльнага праўлення, першапачаткова агульнаўжывальным было японскае чытанне гэтых іерогліфаў «Сэйсін», і толькі пасля вызвалення Карэі ў 1945 назва горада пачалі прамаўляць на карэйскі манер — «Чханджын».

 Гісторыя 

 З пачатку XX стагоддзя 
справа|міні|Чханджын у 1930-х гадах
справа|міні|Порт Чханджына ў часы японскага праўлення
Да пачатку XX стагоддзя на месцы Чханджына знаходзілася невялікае рыбацкае паселішча у падножжа гары Пурён. У 1904 годзе падчас Руска-японскай вайны японскае камандаванне ацаніла выгаднае геаграфічнае становішча дадзенай мясцовасці і прыняло рашэнне стварыць там пункт матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння сваёй сухапутнай арміі, якая дзейнічала супраць расійскіх войскаў у Маньчжурыі. Насельніцтва пасёлка да таго часу налічвала 100 сем’яў. У 1905 годзе з мэтай паляпшэння забеспячэння сухапутных сіл японцы пачалі будаўніцтва 90-кіламетровай чыгункі да Хверёна, якое было завершана ў 1906, ужо пасля падпісання Портсмуцкага міру. У 1907 годзе быў пабудаваны 17-кіламетровы ўчастак чыгункі да Ранама, дзе быў раскватараваны японскі гарнізон.

У 1913 годзе японская каланіяльная адміністрацыя прыняла рашэнне вылучыць частку тэрыторыі павета Пурён, стварыўшы там раён Сэйсін (Чханджын), які ў ходзе адміністрацыйнай рэформы 1914 года атрымаў статус горада.

Пасля заканчэння баявых дзеянняў порт не страціў свайго стратэгічнага значэння. Японія, анэксаваўшы Карэю, пачала актыўна эксплуатаваць прыродныя рэсурсы паўвострава, а размяшчэнне на мацярыку магутнай армейскай групоўкі патрабавала стварэння і падтрымання надзейных ліній забеспячэння з метраполіяй. Гэтыя фактары абумовілі неабходнасць стварэння ў горадзе магутнага транспартнага вузла. У 1908 годзе порт быў адкрыты таксама і для знешняга гандлю, пачалася рэканструкцыя прычальнага комплексу, будаўніцтва пагрузачна-разгрузачных механізмаў і неабходных гідратэхнічных збудаванняў. У 1928 было завершана будаўніцтва чыгуначнай лініі Вансан-Чханджын, якая звязала порт з карэйскай чыгуначнай сеткай, а ў 1933 годзе пракладзена галіна на Чанчунь, якая зрабіла Чханджын стратэгічна важным транспартным вузлом.

У 1930-х гадах была пачата эксплуатацыя Мусанскага жалезаруднага радовішча, што паслужыла магутным штуршком да індустрыяльнага развіцця Чханджына: было пабудавана тры буйных металургічных завода, якія сталі асновай чорнай металургіі Карэі. У 1940 годзе пры тэхнічным супрацоўніцтве з фірмай Крупа на металургічных прадпрыемствах была праведзена мадэрнізацыя абсталявання, якая дазволіла істотна павялічыць выплаўленне чыгуну «История Кореи» т. II, М.: «Наука», 1971. стр.131. Паралельна ішло развіццё іншых галін прамысловасці: былі пабудаваныя фабрыка штучнага шоўку, маслабойны, рыбаперапрацоўчы і рыбакансервавы заводы.

У 1943 годзе ў склад Чханджына былі ўключаныя пасёлак Чхонам з павета Пурён, а з павета Кёнсан — пасёлак Ёнсан і горад Ранам, дзе размяшчалася правінцыйная адміністрацыя Хамгён-Пукто і штаб 18-й пяхотнай дывізіі японскай арміі. У выніку Чханджын стаў чацвёртым па велічыні горадам Карэі. У 1945 ён зноў быў падзелены на Ранам і Чханджын 한국민족문화대백과 .

 Пасля вызвалення ад японскага панавання 
У ходзе Савецка-японскай вайны у жніўні 1945 у Чханджыне (тады называўся Сэйсін, ) савецкімі войскамі быў высаджаны марскі дэсант, які больш за трох сутак вёў бой за кантроль над горадам. 16 жніўня 1945 года з падыходам 393-й і 335-й стралковых дывізій японскія войскі былі канчаткова выцеснены з горада.Освобождение городов. — М.: Воениздат, 1985.

16 жніўня 1945 года пасля трохдзённых баёў гарнізон горада капітуляваў перад часткамі Савецкай Арміі. 19 жніўня 1945 года ў Чханджыне быў размешчаны штаб Паўднёвага марскога абарончага раёна Ціхаакіянскага флоту. Пасля вываду савецкіх войскаў з тэрыторыі КНДР у снежні 1948 года ўрад СССР па просьбе паўночнакарэйскага кіраўніцтва прыняў рашэнне з прычыны адсутнасці ў маладой дзяржавы паўнавартаснага флоту стварыць у Чханджыне ваенна-марскую базу. Усяго ў горадзе грунтавалася 65 караблёў, уключаючы тарпедныя катэры, супрацьлодкавыя караблі і іншыя судны. Калі ў ходзе Карэйскай вайны узнікла пагроза захопу войскамі ААН тэрыторыі КНДР, савецкі ўрад 7 кастрычніка 1950 года пачаў эвакуацыю ў СССР караблёў і персаналу ВМБ у Чханджыне. Корейская война. Эпизоды участия Советского Флота. 

25 кастрычніка 1950 года горад быў узяты войскамі ААН, якія знаходзіліся там да снежня, пасля чаго вымушаныя былі пакінуць Чханджын пры контрнаступленні Карэйскай народнай арміі і Кітайскіх народных добраахвотнікаў. На пазнейшых этапах вайны Чханджын, будучы стратэгічна важным прамысловым цэнтрам, неаднаразова падвяргаўся масіраваным бамбаванням з боку войскаў ААН. Горад таксама быў адной з прыярытэтных мэтаў для Сёмага флоту ВМС ЗША, які падтрымліваў сухапутныя сілы саюзнікаў з мора, які неаднаразова наносіў удары па прамысловай інфраструктуры. Адно з найбольш разбуральных бамбаванняў адбылося 25 мая 1952 года, удзел у ім прынялі асноўныя сілы флоту на чале з флагманам — лінкорам «Аёва», якім, па сведчаннях амерыканскіх ваенных, удалося нанесці сур’ёзны ўрон гарадской прамысловасці.

 Пасля Карэйскай вайны 
Чханджын, як і шмат іншых гарадоў КНДР, моцна пацярпеў у ходзе Карэйскай вайны. Прамысловасць была практычна цалкам разбурана, сур’ёзны ўрон нанесены гарадской інфраструктуры, практычна ўдвая скарацілася насельніцтва. У адпаведнасці з рашэннем ТПК аб пераважным развіцці цяжкай індустрыі, асноўная ўвага ўрада і мясцовых уладаў была засяроджана на аднаўленні разбуранай прамысловасці і асабліва металургічнага завода ім. Кім Чхэка, які з’яўляўся адзіным у краіне вытворцам чыгуну і коксу. Да 1958 года пры фінансавым і тэхнічным садзейнічанні СССР атрымалася цалкам аднавіць коксавыя батарэі і даменныя печы завода, пацярпелыя ў ходзе бамбаванняў. КНР аказала дапамогу ў аднаўленні лакаматыўнага дэпо. Краіны СЭУ таксама аказалі садзейнічанне ў пасляваенным аднаўленні горада; напрыклад, спецыялісты з Румыніі і Чэхаславакіі дапамагалі аднаўляць фармацэўтычную фабрыку і правінцыйны шпіталь «История Кореи» т. II, М.: «Наука», 1971, стр. 255—269.

Польская Народная Рэспубліка накіравала сваіх спецыялістаў па гарадскім планаванні, якія прынялі ўдзел у распрацоўцы генеральнага плана аднаўленчых работ. У прыватнасці, польскія эксперты прапанавалі зноў аб’яднаць Чханджын і Ранам, а таксама ўзвесці ў нізінных раёнах горада (частка кварталаў раёнаў Пхохан і Сінам) гідратэхнічныя ахоўныя збудаванні, якія перашкаджалі б іх падтапленню падчас павадкаў. Аднак паўночнакарэйскія інжынеры не пагадзіліся з гэтай прапановай, спаслаўшыся на сур’ёзны недахоп будаўнічых матэрыялаў і працоўнай сілы на фоне масавых аднаўленчых работ. У выніку, было прынята часовае кампраміснае рашэнне: не будаваць у мясцовасці, схільнай да затаплення, шматкватэрных дамоў, пакінуўшы іх пад прыватны сектар, які размяшчаецца там і цяпер Profiles of the cities of DPR Korea — Chongjin. Rainer Dormels (2014): North Korea’s Cities. Jimoondang. Seoul. 

У кастрычніку 1960 года ў склад горада быў уключаны павет Кёнсан і горад Ранам, а сам Чханджын выдзелены з правінцыі Хамгён-Пукто, стаўшы горадам цэнтральнага падпарадкавання. У кастрычніку 1967 года ён зноў стаў адміністрацыйным цэнтрам Хамгён-Пукто.

У 1975 годзе тут быў уведзены ў строй 98-кіламетровы трубаправод Мусан-Чанджын для дастаўкі руднага канцэнтрату на металургічны камбінат імя Кім ЧакаКорейская Народно-Демократическая Республика // Ежегодник Большой Советской Энциклопедии, 1976 (вып. 20). М., «Советская энциклопедия», 1976. стр.314-315.

У 1977 годзе Чханджыну, у склад якога быў таксама ўключаны павет Муса, быў вернуты статус горада цэнтральнага падпарадкавання, аднак у 1985 паветы Пурён, Кёнсан і Муса былі аддзеленыя ад Чханджына, а сам горад зноў увайшоў у склад правінцыі Хамгён-Пукто, сталіцай якой ён застаецца і па гэты дзень한국민족문화대백과.

 Геаграфія 

 Клімат 

 Сярэднегадавая тэмпература паветра — 8,4 °C
 Адносная вільготнасць паветра — 69,5 %
 Сярэдняя хуткасць ветру — 1,2 м / с

 Адміністрацыйны падзел 
Чханджын падзелены на 7 раёнаў (구역), у склад якіх уваходзяць 82 гарадскіх квартала (동), 16 вёсак (리) і адзін рабочы пасёлак (로동자구)

Раёны Чханджына:

 Сінам (신암구역)
 Пхахан (포항구역)
 Чхонам (청암구역)
 Сунам (수남구역)
 Сонпхен (송평구역)
 Рана (라남구역)
 Пуюн (부윤구역)

 Эканоміка 
У 1985 годзе колькасць насельніцтва складала 500 тыс. чалавек, горад з’яўляўся важным прамысловым цэнтрам: тут дзейнічалі прадпрыемствы чорнай металургіі, машынабудавання, тэкстыльнай, хімічнай і харчовай прамысловасціЧхонджин (Чхончжин) // Большой энциклопедический словарь (в 2-х тт.). / редколл., гл. ред. А. М. Прохоров. том 2. М., «Советская энциклопедия», 1991. стр.646.

 Транспарт 
Незамярзальны марскі порт і важны транспартны вузелЧхонджин (Чхончжин) // Большой энциклопедический словарь (в 2-х тт.). / редколл., гл. ред. А. М. Прохоров. том 2. М., «Советская энциклопедия», 1991. стр.646.

Дзейнічае трамвайная лінія. Таксама працуе тралейбусная сістэма, якая складаецца з двух не звязаных паміж сабой лінійЭлектротранспорт Чхонджина на сайте TransPhoto.

 Помнікі 
«Манумент вызвалення» — мемарыял савецкім воінам, загінулым пры вызваленні Карэі ад японскай акупацыі.

 Консульствы 
Консульскія ўстановы замежных дзяржаў, размешчаныя ў Чханджыне:

 Генеральныя консульствы
 Генеральное Консульство в г. Чондин (з 1980 года)
  (c 1987)

Катэгорыя:Гарады Паўночнай Карэі
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі