Ватыканскае радыё

Ватыканскае радыё (, ), таксама вядомае як Радыё Ватыкана — афіцыйная вяшчальная служба Святога Пасада (Ватыкана).

З’яўляецца адным з найстарэйшых міжнародных радыёвяшчальнікаў у свеце. Галоўная місія радыё — свабоднае і эфектыўнае абвяшчэнне хрысціянскага вучэння, а таксама забеспячэнне сувязі паміж Папам Рымскім і вернікамі ва ўсім свеце.

З 2017 года ўваходзіць у склад Дыкастэрыі па камунікацыі і інтэгравана ў інфармацыйную сістэму Vatican News. Вяшчае на больш чым 40 мовах (у тым ліку на беларускай) праз кароткія і ўльтракароткія хвалі, лічбавае радыё (DAB+), спадарожнік і інтэрнэт.

 Гісторыя 
 Заснаванне і першыя гады 
Ватыканскае радыё было заснавана ў 1931 годзе, неўзабаве пасля падпісання Латэранскіх пагадненняў (1929), якія афіцыйна аформілі існаванне Дзяржавы Ватыкан. Папа Пій XI даручыў стварэнне радыёстанцыі вынаходніку радыё Гульельма Марконі.

Урачыстае адкрыццё адбылося 12 лютага 1931 года. Першым дыктарам стаў сам Марконі, які абвясціў: «З дапамогай Божай я перадаю Яго Святасці мікрафон». Пасля гэтага Папа Пій XI звярнуўся да свету на лацінскай мове з пасланнем Qui arcano Dei («Таемным Божым намерам»).

Першапачаткова кіраванне станцыяй было даручана Ордэну езуітаў (Таварыству Езуса), а першым дырэктарам стаў фізік Джузэпэ Джафрыда, SJ.

 Ваенны і пасляваенны перыяд 
У 1930-я гады, на фоне росту таталітарных рэжымаў у Еўропе, радыё стала важным сродкам незалежнай камунікацыі. У 1936 годзе Ватыканскае радыё далучылася да Міжнароднага радыёвяшчальнага саюза (UIR), каб мець магчымасць без перашкод вяшчаць на ўвесь свет.

Падчас Другой сусветнай вайны радыё заставалася адной з нямногіх крыніц інфармацыі, свабоднай ад прапаганды ваюючых бакоў. Яно асуджала гвалт і транслявала звароты Пія XII з заклікамі да міру.

Асаблівай старонкай гісторыі стала «Служба вышуку»: радыё перадавала паведамленні пра зніклых без вестак вайскоўцаў і цывільных асоб, дапамагаючы сем’ям знайсці родных. З 1940 па 1946 гады ў эфіры прагучала больш за 1,2 млн такіх паведамленняў (усяго ў Ватыкан паступіла больш за 9 млн запытаў).

 Халодная вайна і пашырэнне 
Пасля вайны радыёстанцыя засяродзілася на падтрымцы Касцёла ва Усходняй Еўропе, дзе ўсталяваліся камуністычныя рэжымы, варожыя да рэлігіі. У адказ на пераслед вернікаў былі створаны новыя моўныя рэдакцыі (польская, венгерская, украінская, руская, літоўская і інш.). Беларуская рэдакцыя пачала рэгулярнае вяшчанне 6 студзеня 1950 года.

Камуністычныя ўлады разглядалі Ватыканскае радыё як пагрозу і актыўна выкарыстоўвалі «глушылкі» для блакіроўкі сігналу на тэрыторыі сацыялістычнага лагера.

У 1957 годзе Папа Пій XII адкрыў новы перадавальны цэнтр у Санта-Марыя-ды-Галерыя (за межамі Рыма), што дазволіла значна павялічыць магутнасць вяшчання і пакрыць сігналам Афрыку, Лацінскую Амерыку і Азію.

 Новы час і пераезд 
У 1970-я гады рэдакцыйныя офісы былі перанесены з тэрыторыі Ватыканскіх садоў у Палац Пія (Palazzo Pio), размешчаны ў Рыме ў пачатку вуліцы Via della Conciliazione, насупраць замка Святога Анёла.

Пры Яне Паўле II радыё значна пашырыла міжнароднае вяшчанне. З’явіліся прамыя эфіры з замежных падарожжаў Папы. У 1990-я гады пачалося спадарожнікавае і інтэрнэт-вяшчанне, што адкрыла новую эру лічбавай камунікацыі.

 Рэформа Папы Францішка 
У 2015 годзе Папа Францішак ініцыяваў маштабную рэформу ватыканскіх медыя. Сваім лістом Motu Proprio ён стварыў Сакратарыят па камунікацыі (цяпер Дыкастэрыя па камунікацыі), у склад якога ўвайшло радыё.

Брэнд «Ватыканскае радыё» быў захаваны пераважна для аўдыёкантэнту і жывых трансляцый, у той час як навінавы партал і сацыяльныя сеткі былі аб’яднаны пад адзіным мультымедыйным брэндам Vatican News.

 Структура і тэхнічнае аснашчэнне 
Дэклараваная місія Ватыканскага радыё — быць інструментам служэння Папу ў яго навучальным і пастырскім служэнні, а таксама падтрымліваць камунікацыю паміж Святым Пасадам і мясцовымі Касцёламі. У сістэме сучасных медыя Святога Пасаду радыёпрадукты і навіны распаўсюджваюцца ў звязцы з платформай Vatican News і іншымі службамі Дыкастэрыі па камунікацыі.

Ватыканскае радыё ўдзельнічае ў міжнародным прафесійным абмене, у тым ліку ў рамках Еўрапейскага радыёвяшчальнага саюза (EBU), які Vatican News называе арганізацыяй, сярод заснавальнікаў якой было Ватыканскае радыё. Афіцыйныя даведачныя матэрыялы Ватыканскага радыё таксама ўказваюць на ўдзел у шэрагу сетак і асацыяцый (у т. л. EBU і SIGNIS) і на практыку рэтрансляцыі праграм іншымі станцыямі.

Радыё мае экстратэрытарыяльны статус, прызнаны Італіяй. Яго асноўныя тэхнічныя вузлы размешчаны ў розных месцах.

Студыйны комплекс знаходзіцца ў Палацы Пія ў Рыме, дзе размешчаны офісы моўных рэдакцый і адміністрацыя. Перадавальны цэнтр размешчаны ў Санта-Марыя-ды-Галерыя — гэта тэрыторыя плошчай 400 гектараў, якая належыць Святому Пасаду і мае статус экстэрытарыяльнай зоны.

Вяшчанне вядзецца ў наступных дыяпазонах:
 Кароткія хвалі (SW): Выкарыстоўваюцца для ахопу аддаленых рэгіёнаў (Афрыка, Азія) і краін з абмежаваным доступам да інтэрнэту.
 Сярэднія хвалі (MW) і FM: Для лакальнага вяшчання ў Рыме і рэтрансляцыі партнёрамі (напрыклад, Радыё Марыя).
 Лічбавае радыё (DAB+): Даступна на тэрыторыі Італіі.
 Інтэрнэт: 10 каналаў вэб-радыё, падкасты, on-demand аўдыё.

 Моўныя рэдакцыі 
Ватыканскае радыё вяшчае на больш чым 40 мовах. Супрацоўнікі радыё — гэта інтэрнацыянальная каманда, якая складаецца з прадстаўнікоў амаль 60 нацыянальнасцей.

Вяшчанне падзелена на моўныя праграмы, кожная з якіх мае ўласную рэдакцыйную палітыку ў межах агульнай стратэгіі Святога Пасада. Праграмы адаптуюцца пад культурныя і рэлігійныя асаблівасці канкрэтнага рэгіёна.

 Беларуская служба 

Беларуская служба (цяпер частка партала Vatican News) дзейнічае з 1950 года. Яна рыхтуе штодзённыя выпускі навін, падкасты і трансляцыі, даступныя ў інтэрнэце і праз спадарожнік. Кіраўнік рэдакцыі — кс. Аляксандр Амяльчэня.

 Спрэчкі наконт электрамагнітнага выпраменьвання 
У пачатку 2000-х гадоў Ватыканскае радыё апынулася ў цэнтры скандалу, звязанага з перадавальным цэнтрам у Санта-Марыя-ды-Галерыя. Жыхары навакольных раёнаў сцвярджалі, што магутныя антэны ствараюць празмернае электрамагнітнае выпраменьванне («электрасмог»), якое негатыўна ўплывае на здароўе і павялічвае рызыку анкалагічных захворванняў (лейкеміі ў дзяцей).

У 2001 годзе італьянскія ўлады і Ватыкан дасягнулі пагаднення аб зніжэнні магутнасці перадатчыкаў. У 2005 годзе кіраўніцтва радыё (кардынал Раберта Тучы і дырэктар Паскуале Баргонэ) было прысуджана італьянскім судом да ўмоўных тэрмінаў за «небяспечнае выкіданне рэчываў» (трактоўка электрамагнітных хваль), аднак пазней прысуд быў адменены Вярхоўным касацыйным судом Італіі.

Даследаванні, праведзеныя ў 2010 годзе, не выявілі прамой прычынна-выніковай сувязі паміж антэнамі і захворваннямі, аднак спрэчкі працягваліся доўгі час. Сёння вяшчанне з цэнтра значна скарочана на карысць лічбавых тэхналогій і інтэрнэту, што зняло вастрыню праблемы.

 Гл. таксама 
 Vatican News
 Святы Прастол
 Ватыкан
 Беларуская рэдакцыя Ватыканскага радыё
 Еўрапейскі вяшчальны саюз
 CTV (Ватыкан)

 Крыніцы 

 Спасылкі 
  (беларуская версія)
 Гісторыя Ватыканскага радыё: ад першых крокаў да лічбавай рэчаіснасці // Vatican News.

Катэгорыя:З’явіліся ў 1931 годзе
Катэгорыя:Сродкі масавай інфармацыі Ватыкана
Катэгорыя:Міжнародныя радыёстанцыі
Катэгорыя:Рэлігійныя радыёстанцыі
Катэгорыя:Радыёстанцыі Італіі
Катэгорыя:Члены Еўрапейскага вяшчальнага саюза