Нілоты

Ніло́ты — група народаў ва Усходняй Афрыцы, якія размаўляюць на нілоцкіх мовах. Жывуць пераважна ў Паўднёвым Судане, Эфіопіі, Угандзе, Кеніі, Танзаніі. Агульная колькасць перавышае 10 млн чалавек. 

 Паходжанне 
Тэорыі фарміравання нілоцкіх народаў пачалі высоўвацца вучонымі ў XIX ст., калі еўрапейцы шчыльна сутыкнуліся з імі ў працэсе каланізацыі Усходняй Афрыкі. У першую чаргу нілотаў вылучалі па расавых прыкметах. Яны адрозніваліся ад іншых негроідаў высокім ростам, вузкім носам, доўгімі канечнасцямі і г. д. Другім істотным адрозненнем былі заняткі. Нілоты звычайна займаліся пашавай жывёлагадоўляй, трымалі кароў. Знешняе аблічча гэтых жывёлін нагадвала выявы кароў на малюнках у Старажытным Егіпце. Даследаванні нілоцкіх моў паказалі іх падабенства, аднак падрабязная класіфікацыя і вывучэнне храналогіі іх развіцця пачаліся толькі ў другой палове XX ст. Тым не меней, была зроблена выснова, што нілоты — нашчадкі перасяленцаў з даліны Ніла, дзе яны першасна сфарміраваліся на поўдзень ад Нубіі, магчыма ў раёне зліцця Белага Ніла і Блакітнага Ніла. Гэты пункт гледжання ўсё яшчэ пераважае ў гістарычнай літаратуры.

У XX ст. этнографы і археолагі выявілі, што сучасныя мовы і культуры нілотаў Судана і Паўднёвага Судана ўзніклі адносна позна, не раней за перыяд сярэднявечча. Між тым, прынята лічыць, што нілоцкая міграцыя дасягнула захаду Кеніі ўжо ў другой палове 1 тысячагоддзя да н. э. Археалагічныя раскопкі ў Паўднёвым Судане дазваляюць меркаваць, што пастаральнай жывёлагадоўляй там пачалі займацца каля 4000 — 1500 гадоў таму. Лепей вывучаныя рэшткі буйной рагатай жывёлы, знойдзеныя каля Туркана на мяжы Кеніі і Эфіопіі, яшчэ больш старажытныя, датуюцца 3 тысячагоддзем да н.э.

Недахоп археалагічных дадзеных толькі часткова кампенсуецца даследаваннямі генетыкаў. У пачатку XXI ст. яны выявілі блізкасць паўднёвасуданскіх нілотаў да нубійцаў і дарфурцаў, але не да нілотаў (накшталт масаяў) трапічнай зоны. Даследаванне на аснове мадэлявання паказвае позні ўнёсак генаў суданцаў ва ўсходнія афрыканскія папуляцыі (каля 2200 гадоў таму).

 Спіс нілоцкіх народаў 
 Алур
 Ануак
 Ачолі
 Бары
 Датога
 Дзінка
 Ітэса
 Календжын
 Кумам
 Карамаджонг
 Ланга
 Луа
 Лува
 Масаі
 Н’янгатом
 Самбуру
 Тапоса
 Туркана
 Шылук

 Спасылкі 
 The Nilotic Language Family
 The Prehistory of the Central Nile Valley as Seen from Its Eastem Hinterlands: Excavations at Shaqadud, Sudan
 Peter Robertshaw, Prehistory in the upper Nile Basin
 The genetics of East African populations: a Nilo-Saharan component in the African genetic landscape
 Ancient DNA Reveals a Multi-Step Spread of the First Herders