Эрык Уладзіміравіч Булатаў

Эрык Уладзіміравіч Булатаў () — адзін з самых вядомых сучасных рускіх мастакоў — заснавальнікаў сац-арту.

 Біяграфія 
Нарадзіўся ў 5 верасня 1933 года ў Свярдлоўску. Бацька — Уладзімір Барысавіч, родам з Саратава, быў партыйным работнікам (уступіў у партыю ў 1918 годзе), у 1944 годзе загінуў на фронце, маці Раіса Паўлаўна — з горада Беласток (Польшча), нелегальна эмігравала ў СССР ва ўзросце 15 гадоў; ужо праз тры гады ўладкавалася на працу стэнаграфісткай — нягледзячы на тое, што па прыездзе не ведала рускую мову (валодала толькі польскай і ідыш). Па словах Эрыка Булатава, яго бацька вельмі верыў у тое, што ён будзе мастаком.

У 1958 годзе скончыў . З 1959 года працаваў у дзіцячым выдавецтве «» разам з І. І. Кабаковым і . Практычна 30 гадоў крыніцай сродкаў для Булатава служыла ілюстраванне дзіцячых кніг па прынцыпе «паўгода на кніжкі, паўгода на жывапіс». Выставачную дзейнасць у Маскве пачаў з 1957 года, а з 1973 года — за мяжой.

Характэрным і пазнавальным творчым метадам Булатава з’яўляецца сутыкненне плакатнага тэксту, выхапленага з кантэксту савецкай рэчаіснасці, з фігуратыўным (часцей за ўсё пейзажным, запазычаным з масавага друку) складнікам. У выніку мастаку ўдаецца гранічна даступным чынам праілюстраваць абсурднасць рэчаіснасці, перанасычанай сімволікай савецкай прапаганды.

Акрамя работ сац-артаўскай тэматыкі, яшчэ ў сваіх ранніх працах Булатаў распрацаваў тэорыю ўзаемадзеяння карціны і прасторы. Згодна з гэтай тэорыі карціна складаецца з двух узаемавыключальных частак: канкрэтнай, рэальнай плоскасці — «карціннай плоскасці», і нейкай ўяўнай прасторы, якую можна пабудаваць на адным з бакоў гэтай плоскасці. У сваіх творах Булатаў імкнуўся не зводзіць разам гэтыя паняцці па складзенай традыцыі, а супрацьпастаўляць іх. У гэтых яго творах прыкметны ўплыў Р. Фалька. Моцны, своеасаблівы этап яго творчасці, неацэнены па вартасці ў кантэксце гісторыі мастацтва.

Мая справа як раз зусім іншая, чым справа поп-арту — справа соц-арту. Яны імкнуліся даказаць, што сацыяльная рэальнасць — гэта адзінае, што ў нас ёсць, адзіная рэальнасць. Усё астатняе проста не мае значэння. А я хацеў заўсёды даказаць, што сацыяльная прастора абмежавана, яна мае мяжу, і свабода — заўсёды за гэтай мяжой.

Працы Булатава рэгулярна выстаўляюцца на аўкцыённыя таргі сучаснага мастацтва. Так, на аўкцыёне «Філіпс» праца «Савецкі космас» сышла прыкладна за 1,6 млн даляраў, яшчэ два палатна на савецкую тэматыку, у тым ліку «Рэвалюцыя — перабудова», былі прададзены па мільён даляраў за кожнае, што зрабіла Булатава адным з самых дарагіх сучасных рускіх мастакоў.

З 1963 года і да канца 1960-х гадоў Эрык Булатаў эксперыментаваў з рознымі мадэрнісцкімі стылямі ў жывапісе, выяўляючы цікавасць да аналізу прасторавых, светлавых і каляровых якасцяў карціны. У СССР мастак не мог выстаўляцца па меркаваннях цэнзуры, толькі ў 1965 і 1968 гадах прайшлі кароткачасовыя паказы яго работ у  і кафэ «» ў Маскве. У пачатку 1970-х пачаў ствараць буйнамаштабныя карціны, у іх, як правіла, ён звяртаецца да сацыяльных тэм і мас-медыйных вобразаў савецкай рэчаіснасці: адлюстроўвае лозунгі, надпісы, плакаты. У 1972 стварае знакаміты «Гарызонт». У перыяд перабудовы карціна была ўспрынятая як парадыйны твор і нават атаясамлялася са стылем соц-арт. У 1988 годзе, пасля серыі буйных персанальных выставак — у , Цэнтры Жоржа Пампіду (Парыж) і іншых, а таксама пасля ўдзелу ў Венецыянскай біенале — імкліва атрымаў міжнароднае прызнанне: быў названы «мастаком перабудовы» і прызнаны ЮНЕСКА лепшым мастаком года. Большая частка твораў Эрыка Булатава патрапіла ў заходнія калекцыі і музеі.

З 1989 года жыў у Нью-Ёрку, у 1992 годзе пераехаў у Парыж. У 2003 годзе ўпершыню на радзіме прайшла выстаўка яго графікі, а ў 2006 годзе — першы рэтраспектыўны паказ яго жывапісных твораў (абедзве выставы ў Траццякоўскай галерэі, Масква). У 2013 годзе стаў лаўрэатам Усерасійскага конкурсу ў галіне сучаснага мастацтва «Інавацыя», у намінацыі «За творчы ўклад у развіццё сучаснага мастацтва». У 2015 годзе мастак быў запрошаны для стварэння маштабных палотнаў пры адкрыцці новага будынка  у Маскве. У гэтым жа годзе для экспазіцыі Музея першага прэзідэнта Расіі Б. М. Ельцына стварыў карціну «Свабода».

У Расіі прадстаўлены галерэяй «».

Жыў у Маскве і Парыжы.

Памёр 9 лістапада 2025 года ў Парыжы.

 Персанальныя выстаўкі 
 2016 — Skopia gallery. Жэнева, Швейцарыя
 2015 — «Все в наш Гараж!». , Масква
 2015 — «ВОТ. Erik Bulatov». Kasia Kulczyk. Лондан, Вялікабрытанія
 2014 — Эрык Булатаў «ЖИВУ — ВИЖУ» . Манеж. Масква
 2013 — «Живопись и рисунки, 1966—2013», , Княства Манака
 2006 — Эрик Булатов. Вот. Дзяржаўная Траццякоўская галерэя, Масква
 2006 — «Свобода есть свобода». Кёстнераўскае таварыства. Гановер, Германія
 2003 — Малюнкі. Дзяржаўная Траццякоўская галерэя, Масква
 2003 — «ВОТ. Живопись, графика, книги». . Масква
 2002 — Erik Bulatov. FIAC. Galerie Dina Vierny
 2001 — «Эрик Булатов». Галерэя Бломквіст. Осла, Нарвегія
 1999-2000 — «Эрик Булатов». Музей Маёля — Фонд Дзіны Верні. Парыж, Францыя
 1998 — «Эрик Булатов. Картина умерла. Да здравствует картина!». Галерэя Ф. Бернта/Галерэя В. Рэкермана. Кёльн, Германія
 1997 — «Скорость. Космос. Гибрид. Власть. Становление». . Паўднёвая Карэя
 1996 — «Несовместимые пространства». Галерэя Рэнэ Цыглер. Цюрых, Швейцарыя
 1995 — «Несовместимые пространства». Галерэя Ф. Бернта/Галерэя В. Рэкермана. Кёльн, Германія
 1994 — «Эрик Булатов». Галерэя Філіс Кайнд. Нью-Ёрк, ЗША
 1992 — Erik Bulatov. FIAC. Galerie Dina Vierny
 1991 — Erik Bulatov. Galeria Fernando Duran, Мадрыд
 1991 — «Эрик Булатов». Галерэя Філіс Кайнд. Нью-Ёрк, ЗША
 1989 — One-man Show. . Лондан, Вялікабрытанія
 1989 — Erik Bulatov. Phyllis Kind Gallery. Нью-Ёрк
 1989 — Erik Bulatov. Dany Keller Galerie, Мюнхен, Германія
 1989 — Запуск дырыжабля да 200-годдзя Вялікай Французскай рэвалюцыі з выявай карціны Э. Булатава (сумесна з К. Харынгам). Парыж, Францыя
 1989 — «Эрик Булатов». . Цюрых, Швейцарыя; Універсітэцкі музей 
 1988 — One-man Show, , Амстэрдам, Нідэрланды
 1988 — Erik Bulatov. Kunstverein, Фрайбург, Германія
 1988 — Erik Bulatov. Kunsthalle, Цюрых
 1988 — Erik Bulatov. Цэнтр Пампіду, Парыж, Францыя
 1988 — «Ich lebe — Ich sehe». , Берн, Швейцарыя
 1968 — Персанальная аднадзённая выстаўка. Кафэ «», Масква
 1965 — Эрик Булатов/Вячеслав Калинин. Інстытут ядзернай фізікі, Масква

 Узнагароды і прэміі 
 1997 — Прэмія ў раздзеле «Улада».  (Паўднёвая Карэя).
 2013 — Прэмія «» «За творчы ўклад у развіццё сучаснага мастацтва»
 2014 —  (28 кастрычніка 2014 года, Расія) — за вялікі ўклад ва ўмацаванне дружбы і супрацоўніцтва з Расійскай Федэрацыяй, захаванне і папулярызацыю рускай мовы і культуры за мяжой
 2015 — Кавалер ордэна Мастацтваў і літаратуры (Францыя)

 Работы знаходзяцца ў зборах 
 Дзяржаўная Траццякоўская галерэя, Масква
 Дзяржаўны Рускі музей, Санкт-Пецярбург
 , Масква
 , Ніжні Ноўгарад
 Збор , Масква
 , Аахен, Германія
 , Швейцарыя
 Гістарычны музей, Берлін, Германія
 , Берн, Швейцарыя
 Музей Альберціна, Вена, Аўстрыя
 Дзяржаўны Музей мастацтваў, Дрэздэн, Германія
 Музей Людвіга, Кёльн, Германія
 , Люксембург
 , калекцыя Нортана і Нэнсі Додж, , Нью-Брансуік, Нью-Джэрсі, ЗША
 Дзяржаўны музей сучаснага мастацтва, Цэнтр Жоржа Пампіду, Парыж, Францыя
 , Фонд Дзіны Верні, Парыж, Францыя
 Музей , Масква

 Дакументалістыка 
  Сцены из жизни художника Эрика Булатова.


 Крыніцы 

 Літаратура 
 Эрик Булатов. Вот. (Каталог выставки, Государственная Третьяковская галерея 19 сентября — 19 ноября 2006) — М.: КнигиWAM, 2006. — ISBN 5-91002-011-0

 Булатов Э. Горизонт // Библиотека Московского Концептуализма Германа Титова, 2013.
 Эрик Булатов о своем творчестве // Искусство, 1990, № 1, С. 20.
 Эрик Булатов. Вот. Кат. выст. в ГТГ / Ерофеев Андрей, Лоркен Бетран, Некрасов Всеволод, Булатов Эрик. М.: WAM, 2006.
 Булатов Э. Картина и живопись. Paris: Editions Jannink, 2007 (на рус. и фр. яз.).
 Tupitsyn, V. Eric Bulatov // Art Forum, January 2007, p. 244—276.
 Тупицына, М. Эрик Булатов. М., 2014

 Спасылкі 








 «Мае карціны ўзновяць на сцяне завода». Мастак Эрык Булатаў — аб новым маштабе сваіх работ, жыццёвым крэда і грымасах рынку // Известия, 24 жніўня 2020


Катэгорыя:Мастакі Расіі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Расіі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Расіі