Беларускі дзяржаўны архіў-музей літаратуры і мастацтва

Белару́скі дзяржа́ўны архі́ў-музе́й літарату́ры і маста́цтва (БДАМЛіМ) — навукова-даследчая ўстанова, якая займаецца зборам, аховай, вывучэннем і навуковым выкарыстаннем дакументальных помнікаў літаратуры і мастацтва. Створаны ў чэрвені 1960 года ў Мінску, з 1976 года архіў-музей. БДАМЛіМ — адна з вядучых рэспубліканскіх дзяржустаноў у архіўнай сістэме краіны.

 Гісторыя 
Архіў быў створаны 9 чэрвеня 1960 года пад назвай Цэнтральны дзяржаўны архіў літаратуры і мастацтва БССР (ЦДАЛіМ БССР)Постановление Совета Министров БССР от 09.06.1960 № 323 «О создании Центрального государственного архива литературы и искусства БССР». Першым дырэктарам архіва стала Клара Сцяпанаўна Жорава, якая была прызначана на пасаду 27 верасня 1960 года.

У сакавіку 1976 года архіў падвергся рэарганізацыі, у выніку чаго стаў вядомы як Цэнтральны дзяржаўны архіў-музей літаратуры і мастацтва БССР (ЦДАМЛіМ БССР).

Пасля здабыцця Беларуссю незалежнасці структура архіўнай галіны зведала змены. 21 мая 1993 года ЦДАМЛіМ быў перайменаваны ў Беларускі дзяржаўны архіў-музей літаратуры і мастацтва (БДАМЛіМ)Постановление Совета Министров Республики Беларусь от 21.05.1993 № 336 «Об утверждении Положения о Комитете по архивам и делопроизводству при Совете Министров Республики Беларусь, а также сети республиканских государственных архивных учреждений». Станам на 1995 год меў 400 фондаў (75 тысяч спраў): 348 асабістых фондаў, 9 калекцый і 43 фонды ўстаноў. Станам на 1 студзеня 2003 года меў 439 фондаўГанна Запартыка. Беларускі дзяржаўны архіў-музей літаратуры і мастацтва //  — С. 335.. З мая 2003 года поўнае найменне архіва — установа «Беларускі дзяржаўны архіў-музей літаратуры і мастацтва».

Станам на 1 красавіка 2024 года ў Беларускім дзяржаўным архіве-музеі літаратуры і мастацтва захоўваецца 539 фондаў за перыяд з пачатку XIX стагоддзя па цяперашні час. Архіў — важная крыніца па гісторыі культуры Беларусі.

З 1 студзеня 2027 года Беларускі дзяржаўны архіў-музей літаратуры і мастацтва, аб’яднаннем з Беларускім дзяржаўным архівам навукова-тэхнічнай дакументацыі, ператворыцца ў Беларускі дзяржаўны архіў літаратуры, мастацтва і навукова-тэхнічнай дзейнасці.

 Дырэктары архіва 
 1960—1982 — К. С. Жорава;
 1982—1993 — Г. І. Сурмач;
 1993 — кастрычнік 2022 — Г. В. Запартыка;
 з 22 лістапада 2023 — А. А. Макаранка.

 Структура 
 Кіраўніцтва;
 Аддзелы:
 Аддзел архіваў арганізацый і фарміравання Нацыянальнага архіўнага фонду;
 Аддзел навуковага апісання дакументаў асабістага паходжання;
 Аддзел уліку і забеспячэння захаванасці дакументаў;
 Аддзел інфармацыйна-пошукавых сістэм і аўтаматызаваных архіўных тэхналогій;
 Аддзел інфармацыі, публікацыі і выкарыстання дакументаў;
 Бухгалтэрыя;
 Цэнтр камплектавання і вывучэння дакументальнай спадчыны беларускага замежжа.

 Фонды 
Сярод фондаў — асабістыя фонды пісьменнікаў А. Адамовіча, З. Астапенкі, М. Багдановіча, С. Баранавых, І. Барашкі, Я. Брыля, К. Буйло, В. Быкава, Л. Бэндэ, М. Васілька, З. Верас, П. Галавача, Ц. Гартнага, С. Грахоўскага, А. Гурыновіча, У. Дубоўкі, Я. Дылы, A. Жаўрука, Х. Жычкі, Я. Журбы, У. Калесніка, У. Караткевіча, Я. Коласа, Я. Купалы, Е. Лось, М. Лужаніна, М. Лынькова, Я. Маўра, М. Машары, І. Мележа, Б. Мікуліча, А. Пальчэўскага, П. Пестрака, Я. Пушчы, А. Пысіна, А. Русака, Я. Семяжона, Я. Скрыгана, М. Сурначова, М. Сяднёва, М. Танка, А. Ушакова, М. Хведаровіча, К. Чорнага, І. Шамякіна, С. Шушкевіча, С. Яновіча і іншых; акцёраў і рэжысёраў Г. Абуховіч, Л. Александроўскай, Дз. Арлова, І. Балоціна, Т. Бандарчык, С. Бірылы, Я. Вітынга, B. Галіны, Г. Грыгоніса, У. Дзядзюшкі, С. Друкер, І. Ждановіч і Б. Платонава, М. Забэйды-Суміцкага, М. Зюванава, З. Канапелькі, Р. Кашэльнікавай, А. Клімавай, П. Малчанава, Е. Міровіча, Р. Млодак, В. Пола, Л. Рахленкі, Л. Ржэцкай, К. і А. Саннікавых, С. Станюты, A. Труса, У. Уладамірскага; кампазітараў Л. Абеліёвіча, С. Аксакава, М. Аладава, А. Багатырова, Г. Вагнера, І. Гітгарца, Я. Глебава, B. Залатарова, А. Клумава, І. Любана, Р. Пукста, Ю. Семянякі, Я. Цікоцкага, М. Чуркіна; мастакоў і скульптараў А. Астаповіча, І. Ахрэмчыка, М. Блішча, В. Волкава, П. Гаўрыленкі, С. Геруса, І. Глебава, М. Дучыца, К. Завішы, Я. Зайцава, А. Кашкурэвіча, Я. Красоўскага, У. Кудрэвіча, Б. Малкіна, А. Марыкса, Л. Рана, С. Селіханава, М. Тарасікава, А. Тычыны, A. Шаўчэнкі і іншых.

Захоўваюцца фонды саюзаў пісьменнікаў, мастакоў, кампазітараў, журналістаў, тэатральных дзеячаў Беларусі; Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі; Нацыянальнага тэатра імя Я. Купалы; Беларускага тэатра імя Я. Коласа; Беларускай дзяржаўнай філармоніі; кінастудыі «Беларусьфільм»; аб'яднання «Маладняк»; выдавецтваў «Мастацкая літаратура», «Юнацтва»; рэдакцый часопісаў «Полымя», «Нёман», «Маладосць», «Беларусь»; газеты «Літаратура і мастацтва».

У архіве зберагаецца калекцыя дакументаў аддзела рукапісаў Беларускага музея імя Івана Луцкевіча ў Вільні, якая змяшчае матэрыялы Беларускага таварыства па аказанні дапамогі пацярпелым ад вайны, Беларускага камітэта ў Магілёве, Беларускай сацыялістычнай грамады, Беларускай сялянска-работніцкай грамады, Беларускай партыі сацыялістаў-рэвалюцыянераў, Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі; дакументы БНР, Міністэрства беларускіх спраў пры Літоўскім урадзе, Цэнтральнай беларускай рады Віленшчыны і Гродзеншчыны, Беларускай вайсковай камісіі; матэрыялы беларускіх культурна-асветных арганізацый, выдавецтваў, часопісаў, газет, у тым ліку рэдакцыі газеты «Наша ніва»; асабістыя дакументы Л. Я. Дубейкаўскага, К. С. Дуж-Душэўскага, П. Я. Жаўрыда, B. Ю. Ластоўскага, І. І. і А. І. Луцкевічаў, А. А. Смоліча, Б. А. Тарашкевіча, А. І. Цвікевіча, Цёткі і іншых. У бібліятэцы архіва (25 тысяч экзэмпляраў) захоўваюцца першыя выданні твораў М. Багдановіча, Цёткі, Я. Купалы, Я. Коласа, газет «Наша ніва», «Наша доля», часопісаў «Маладняк», «Узвышша» і іншага.

 Крыніцы 

 Літаратура 

 Музеі Беларусі = Музеи Беларуси / рэд.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; маст.: В. В. Катовіч, М. У. Чуднікаў. — : БелЭн імя П. Броўкі, 2008. — С. 86—90. — 559 с. — 2100 экз. — ISBN 978-985-11-0415-0.
 Республика Беларусь: энциклопедия в 6 т. / Редкол.: Г. П. Пашков (гл. ред.) и др. — : БелЭн, 2006. — Т. 2: А — Герань. — С. 297. — 912 с. — ISBN 985-11-0371-3.
  — С. 335—336.

 Спасылкі 






Катэгорыя:Арганізацыі паводле алфавіта
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1960 годзе
Катэгорыя:Архівы Беларусі
Катэгорыя:Арганізацыі Мінска