Мілан Руфус

Мі́лан Ру́фус (; , Заважна Поруба — , ) — славацкі паэт, літаратуразнаўца, перакладчык і эсэіст. Ёсць адным з найвыбітнейшых творцаў славацкай літаратуры, аднавіцелем народнай грамадзянскай паэзіі.

 Біяграфія 
Мілан нарадзіўся ў сям’і муляра, навучаўся ў мясцовай школе, пасля ў гімназіі ў Ліптаўскім Мікулашы, якую скончыў у 1948. У 1948—1952 гадах вывучаў  і гісторыю на гуманітарным факультэце ўніверсітэта Коменскага ў Браціславе. Пасля сканчэння ВНУ застаўся ў ім выкладаць гісторыю славацкай і чэшскай літаратуры. У 1971—1972 навучальным годзе выкладаў славацкую мову і літаратуру ва ўніверсітэтце Instituto Universitario ў Неапалі. З 1990 года — на пенсіі, жыў у Браціславе.

 Творчасць 
Першыя вершы апублікаваў у часопісах «Prameň», «Nový rod», «Mladá tvorba» і «Borba». Дэбютны зборнік вершаў «Až dozrieme» адзначыў выразны зрух сучаснага разумення паэзіі. У яго творчасці вялікі ўплыў сімвалізму, прысутнічае выразны сацыяльны пасыл і натхненне творчасцю фатографа Марціна Марцінчака. Натхняўся Мілан Руфус і народнай славацкай творчасцю, і творамі шматлікіх славацкіх мастакоў. Акрамя твораў для дарослых, пісаў таксама і дзіцячыя кнігі.

Выступаў як паэт з аўтаномным поглядам на жыццёвыя і маральныя каштоўнасці кахання, на любоў, праўду, прыгажосць, пакуты і трагедыю чалавека і свету другой паловы XX стагоддзя.

Акрамя ўласных твораў, пераклаў таксама «Простанародныя славацкія аповесці» Добшынскага, творы з нарвежскай, іспанскай, рускай і чэшскай моў. Яго творы перакладзеныя на англійскую, балгарскую, венгерскую, італьянскую, нарвежскую, нямецкую, польскую, рускую, французскую, цыганскую, чэшскую і іншыя мовы.

 Узнагароды і прэміі 
 1970 — Дзяржаўная прэмія па літаратуры
 1990 — міжнародная прэмія «Залаты ключ»
 1991 — Ордэн Томаша Гарыга Масарыка III ступені
 1995 — Ордэн Людавіта Штура I ступені
 1996 — прэмія Ёзафа Цыгера-Гронскага па літаратуры
 1998 — Ганаровы доктар літаратуры Міжнароднай акадэміі мастацтва і культуры (ЗША)
 2001 — прэмія на фестывалі ў Струзе (Македонія)
 2003 — крыж прэзідэнта Славацкай рэспублікі I ступені
 2005 — прэмія міністра культуры за зборнік вершаў «Báseň a čas»
 2006 — прэмія Літаратурнага фонду за найлепшы арыгінальны славацкі твор у 2005 годзе за зборнік «Báseň a čas»
 2008 — прэмія за паэзію «Crane Summit 2008» (Тайвань)
 2009 — Прыбінаў крыж I ступені за шматгадовыя заслугі і культурнае развіццё краіны.

 Ушанаванне памяці 
У гонар паэта названая малая планета (33158) Руфус, якую адкрылі Леаш Корнаш і Петар Колены з Астранамічнай і геафізічнай абсерваторыі факультэта матэматыкі, фізікі і інфарматыкі ўніверсітэта Коменскага ў Модры 26 лютага 199833158 Rúfus (1998 DU23)Asteroid (33158) Rúfus .

У 1993 Славацкае тэлебачанне зняла дакументальны фільм «Профілі — Мілан Руфус» (рэжысёр Федар Бартка).

 Бібліяграфія 

 Паэзія 
 1956 — Až dozrieme
 1966 — Chlapec
 1968 — Zvony
 1969 — Triptych (Až dozrieme, Chlapec, V zemi nikoho)
 1969 — Ľudia v horách, dielo s fotografiami M. Martinčeka
 1972 — Stôl chudobných
 1972 — Kolíska
 1973 — Hľadanie obrazu, dielo s fotografiami M. Martinčeka
 1974 — Chlapec maľuje dúhu
 1974 — Kolíska spieva deťom
 1977 — Hudba tvarov
 1978 — Hora
 1982 — Óda na radosť
 1987 — Prísny chlieb
 1992 — Neskorý autoportrét
 1996 — Čítanie z údelu
 1997 — Žalmy o nevinnej
 1998 — Vážka
 2000 — Jednoduchá až po korienky vlasov
 2001 — Čas plachých otázok
 2003 — Čakanka
 2005 — Báseň a čas
 2007 — Vernosť
 2009 — Ako stopy v snehu

 Эсэ 
 1968 — Človek, čas a tvorba
 1969 — Štyri epištoly k ľuďom
 1974 — O literatúre
 1978 — A čo je báseň
 1996 — Epištoly staré a nové
 1998 — Rozhovory so sebou a s tebou

 Кнігі для дзяцей і моладзі 
 1975 — Kniha rozprávok
 1980 — Sobotné večery
 1985 — Rozprávočka veselá, zostaň ešte s nami
 1986 — Studnička
 1990 — Tiché papradie
 1990 — Modlitbičky
 1991 — Mechúrik Koščúrik s kamarátmi
 1993 — Lupienky z jabloní
 1994 — Pamätníček
 1995 — Modlitbičky za dieťa
 1994 — Nové modlitbičky

 Пераклады 
 1957 — Сяргей Ясенін: Výber
 1958 — Міхаіл Лермантаў: Maškaráda
 1966 — Генрык Ібсен: Peer Gynt (v jaz. spolupráci s J. Kaňom)
 1973 — Францішак Грубін: 2 x 7 rozprávok
 1977 — Францішак Грубін: Poémy
 1978 — Францішак Грубін: Ako sa chytá radosť, výber z Hrubínovej poézie pre deti
 1978 — Ёсеф Каэтан Тыл: Strakonický gajdoš
 1988 — Хасэ Марці: Znamenie života
 1991 — Псалмы і Плач Ераміі — кнігі Старога запавету
 2007 — Францішак Грубін: Hrnček, var!

 Спасылкі 

 Litcentrum.sk  
 Books.sk  
 Osobnosti.sk 

Катэгорыя:Славацкамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Славацкамоўныя паэты
Катэгорыя:Перакладчыкі Славакіі
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Чэхаславакіі
Катэгорыя:Пісьменнікі Славакіі
Катэгорыя:Паэты Славакіі