Iskry Skaryny

«І́скры Скары́ны» (у арыгінале: Iskry Skaryny) — гісторыка-публіцыстычны часопіс, які выдаваўся ў Празе на беларускай мове Беларускім (Крывіцкім) таварыствам імя Францыска Скарыны ў 1931—1935 гадахА. К. Каўка. «Іскры Скарыны» //  — С. 331. пры фінансавай падтрымцы Васіля Русака. Друкаваўся лацінкай. Выйшла 5 нумароў. Асобны нумар каштаваў 3 чэшскіх кроны.

 Характар выдання 
Часопіс «Іскры Скарыны» праводзіў паслядоўную працу ў справе папулярызыцыі і асэнсавання ролі спадчыны асветніка–першадрукара Ф. Скарыны ў нацыянальным і агульнаеўрапейскім кантэкстах. У артыкуле Тамаша Грыба «Месца і значэнне Ф. Скарыны ў сучасным беларускім вызвольна–адраджэнскім руху» (№ 1) праводзілася думка, што нацыянальнае значэнне спадчыны Скарыны не толькі ў факце перакладу кніг Бібліі і іх тлумачэння ў прадмовах, а яшчэ і ў тым, што такім чынам былі закладзены «асноўныя падваліны беларускай філасофіі» — «асветнік даў нам сваю Біблію, сваю кнігу «Быцця».

У аснову выдання пакладзены ідэі пераемнасці духоўнай спадчыны Скарыны з сучаснымі праблемамі палітычна-дзяржаўнага і культурнага развіцця, нацыянальнай кансалідацыі беларускага народа, асэнсавання суб’ектна-творчай ролі беларусаў у гістарычным працэсе, імкнення да самастойнага і самабытнага шляху на цывілізацыйным скрыжаванні Усходу і ЗахадуА. Каўка. «Іскры Скарыны» //  — С. 505..

У артыкуле Тамаша Грыба «Інтэлігенцыя і народ» (№ 2) праводзілася думка пра вялікае значэнне нацыянальнай культуры як першаасновы агульначалавечай, акцэнтавалася ўвага на праблемах нацыянальнай самасвядомасці беларусаў, асабліва ва ўмовах асіміляцыі з боку рускага і польскага этнасаў, на ролі інтэлігенцыі як выразніка і гаранта духоўнай жыццяздольнасці нацыі. У сувязі з абвастрэннем у канцы 1920–х — пачатку 1930–х гадоў палітычна–ідэалагічнага процістаяння паміж Усходняй і Заходняй часткамі Беларусі, часопіс выступіў з прапановай агульнабеларускага яднання на аснове гуртавання розных палітычных кірункаў дзеля карэнных нацыянальных інтарэсаў, найперш нацыянальна-дзяржаўнай незалежнасці Беларусі. У артыкуле Тамаша Грыба «На два франты!» (№ 3) сцвярджалася, што «кожны беларус, хто б ні быў па сваіх поглядах і перакананьнях, павінен выканаць сваю павіннасьць: адважна стаць у шэрагі змагароў за волю і незалежнасьць Беларусі»А. Каўка. «Іскры Скарыны» //  — С. 506..

Выданне асвятляла пытанні беларускай гістарыяграфіі, геральдыкі, нацыянальных традыцый. У артыкуле Васіля Захаркі «На шляху беларускіх старадаўнасьцей» (№ 5) звернута ўвага на крыніцазнаўчую каштоўнасць у вывучэнні беларускай мінуўшчыны Густынскага летапісу і «Хронік з летапісаў старадаўніх», складзеных ігуменам Х. Шафановічам (1672). У часопісе крытычна ацэньвалася нацыянальная палітыка ў БССР (№ 3, артыкул «Бальшавіцкая «стратэгія» ў нацыянальным пытанні»).

 Змест нумароў 
№ 1 (1931)
 Hryb T. Kulturnaje budaunictva novaj Biełarusi (S. 2—9)
 Hryb T. Miejsca i značańnie Franciška Skaryny u sučasnym biełaruskim vyzvalna-adradženskim ruchu (S. 14—15)

№ 2 (1931)
 Hryb T. Intelihencyja i narod (S. 1—6)
 Hryb T. Miejsca i značańnie Franciška Skaryny u sučasnym biełaruskim vyzvalna-adradženskim ruchu (працяг, S. 12—14)

№ 3 (1934)
 Pad ściaham Skaryny (S. 1—2)
 Hryb T. Na dva fronty! (S. 5—13)
 Hryb T. Adryvak z ramanu «Paustancy» (S. 15—18)
 T-š. Vilenskaje pytańnie (S. 27—31)
 Hryb T. U 50-tyja uhodki časopisi «Homan» (S. 31—35)
 T. Što takoje nacyjanał-demakratyzm? (S. 35—36)

№ 4 (1934)
 Hryb T. Šlacham Skaryny (S. 1—10)
 Zacharka V. Biełarus na uschodzie 
 Hryb T. Relihijnaja sprava na Biełarusi (S. 55—65)
 Zacharka V. Dzve kultury i dzve ekspansii 
 T-š. Haspadarčaje adasableńnie Zachodniaj Biełarusi (S. 70—71)

№ 5 (1935)
 Adviečny šlach heta šlach Skaryny! (S. 1—4)
 Gleba T. Što takoje nacyjanał-demakratyzm? (S. 4—48)
 Zacharka V. Na šlachu biełaruskich staradaunascjau (S. 65—68)
 Hryb T. Da pytańnia ab pachodžańni herbu Pahonia (S. 69—77)
 N-ka. U Savieckaj Biełarusi (S. 82—85)
 450-tyja uhodki narodžeńnia Franciška Skaryny (S. 86)

 Спадчына 
Камплекты выдання захоўваюцца ў Нацыянальнай бібліятэцы Чэхіі (Прага) і Беларускай бібліятэцы імя Францішка Скарыны ў Лондане. У Нацыянальным архіве Рэспублікі Беларусь захавалася карэспандэнцыя і матэрыялы часопіса.

 Літаратура 

  — С. 505—506.
 Буча А. І. Бібліяграфія Тамаша Грыба // Запісы БІНіМ. — 2014. — № 37. — С. 454—463.

Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Выданні на беларускай мове лацінкай
Катэгорыя:Беларусы ў Чэхіі
Катэгорыя:Культура Прагі
Катэгорыя:Часопісы Чэхіі
Катэгорыя:1931 год у Празе