Квечан

Квечан (саманазва: Kwatsáan), раней таксама юма () — індзейскі народ на паўднёвым захадзе ЗША. Агульная колькасць (2020 г.) — 3 300 чалавекQuechan, Kechan in United States.

 Гісторыя 
Квечан лічацца прамымі нашчадкамі носьбітаў культуры Патаян. Паводле іх уласнай міфалогіі, старажытны герой Komashtam'ho прывёў іх продкаў ад вусця ракі Каларада ў ніжнюю плыню, а таксама навучыў асноўным заняткам для выжывання. Саманазва Kwatsáan значыць «тыя, хто падняліся». У гістарычны перыяд квечан фіксаваліся як жыхары абодвух берагоў Каларада на поўдзень ад махавэ. Яны вялі актыўную ваенную палітыку ў дачыненні да суседніх народаў, а таксама займаліся пасрэдніцкім гандлем паміж індзейцамі Каліфорніі і Арызоны.

Кантакты з іспанцамі пачаліся з 1540 г. Канкістадоры далі насельнікам Каларада агульную назву Yuma (ад скажонага  «дым»), паколькі здалёк убачылі над іх паселішчамі смугу. Хаця тэрыторыя квечан была фармальна далучана да Новай Іспаніі, улады метраполіі зацікавіліся ёю толькі ў другой палове XVIII ст., калі паўстала праблема наладжвання сувязяў паміж іспанскімі паселішчамі ў Нью-Мексіка і Каліфорніі. У 1779 г. сюды былі накіраваны салдаты і каланісты. Аднак квечан сустрэлі іх варожа і да 1781 г. вымусілі пакінуць сваю зямлю.

У 1848 г. тэрыторыя квечан была далучана да ЗША. Праз яе прайшоў шлях амерыканскіх перасяленцаў у Каліфорнію. У 1850 г. паміж індзейцамі і перасяленцамі адбыўся ваенны канфлікт, што стала прычынай будаўніцтва крэпасці Юма. Ваенныя сутычкі з арміяй ЗША, марыкопа і какопа працягваліся да 1857 г. У 1884 г. вакол крэпасці Юма была створана рэзервацыя для квечан. У нашы дні яна займае 45 тысяч акраў. Асноўныя прыбыткі яе жыхарам прыносяць турызм і казіно.

 Культура 
Асноўнымі традыцыйнымі заняткамі квечан здаўна былі рыбалоўства, збіральніцтва і ручное земляробства. Квечан вырошчвалі культуры «тры сястры», пры гэтым карысталіся сезоннымі паводкамі на рацэ Каларада. Земляробства давала каля 50 % харчу, ім займаліся і мужчыны, і жанчыны. Хаця паляванне лічылася прэстыжным, яно мела выключна дадатковы характар. У сярэдзіне XIX ст. традыцыйная эканоміка была зруйнавана. Некаторы час больш важную ролю адыгрывала рамяство. Жанчыны займаліся вырабам керамікі, кошыкаў і лялек на продаж. Мужчыны наймаліся на працу на прадпрыемствы, абслугоўвалі пераправу праз Каларада. У другой палове XX ст. асноўнай стала сфера абслугоўвання.

Традыцыйныя паселішчы ўяўлялі сабою вялікія вёскі на ўзвышшах вакол абалоны ракі. Яны складаліся з купалападобных сямейных жытлаў накшталт вікіяпаў. У першай палове XIX ст. налічвалася ўсяго 6 такіх вёсак. Кожная ўяўляла сабою аўтаномную палітычную адзінку на чале з выбраным правадыром. Падчас вайны мог абірацца асобны правадыр, што ўзначальваў воінаў. У паўсядзённым жыцці значная адказнасць належала старэйшынам. Пераважалі вялікія пашыраныя сем’і на чале з мужчынам. Чальцы кожнай сям’і супольна апрацоўвалі зямельныя надзелы. Калі глава сям’і паміраў, частку сямейнай маёмасці спальвалі, а надзел пакідалі. Ваеннапалонныя або забіваліся, або ператвараліся ў рабоў.

Культура квечан значна трансфармавалася на працягу другой паловы XIX—XX стст. Захаваліся некаторыя рамёствы накшталт вырабу бісера і керамікі, вусная народная спадчына ў форме міфаў і гістарычных паданняў. У рэзервацыі штогод арганізуюцца музычныя фестывалі.

 Рэлігія 
Квечан верылі, што сусвет быў створаны багамі-блізнятамі Kokomaht і Bakotahl. Важную духоўную ролю адыгрывалі культ продкаў і вера ў нябачную сілу, якая набывалася дзякуючы індывідуальнаму вопыту і супольным рытуальным дзеянням. Квечан таксама верылі ў магію, у тым ліку шкоднае чараўніцтва. У другой палове XIX ст. шырока распаўсюдзілася хрысціянства, асабліва каталіцызм.

 Спасылкі 
 Fort Yuma Quechan Indian Tribe
 Native Americans: Quechan History and Culture
 Quechan Countries and Their Cultures
 Yuma tribe: Location, Clothes, Food, Lifestyle, History

Катэгорыя:Народы ЗША
Катэгорыя:Індзейцы Паўночнай Амерыкі