Браты Люм’ер

Браты Люм’ер, пачынальнікі кіно:
 Жан-Луі Люм’ер (1864—1948) — малодшы брат (вынаходнік апарата «Сінематограф»).
 Агюст Люм’ер (1862—1954) — старэйшы брат (арганізатар).

 Стварэнне кінематографа 
У 1883 годзе Луі і Агюст Люм’еры разам з бацькам Антуанам, на аснове тэхналогіі распрацаванай Луі, наладзілі ў Ліёне вытворчасць жэлацінавых фотапласцінак з ужываннем браміду срэбра. За першы год фабрыка вырабіла 216 тысяч фотапласцінак, а да 1890 года на ёй працавала 200 рабочых, якія выраблялі штогод 4 мільёны пласцінак. З 1892 года кампанія Люм’ераў таксама выпускала брамідную паперу, мела капітал у 3 мільёны франкаў.

Вынаходнікам тэхнікі, названай «сінематографам» (, ад  — рух і  — пісаць), быў малодшы брат, Луі, на той час афіцыйны ўладальнік сямейнай фабрыкі. Яго праект часткова фінансаваў старэйшы брат Агюст, а пасля стварэння здымачнага апарата абодва браты актыўна ўдзельнічалі ў стварэнні першых фільмаў. Разам з Люм’ерамі над новай тэхнікай працаваў інжынер , ён сканструяваў першы праекцыйны апарат для дэманстрацыі іх стужак.

Патэнтавая заяўка на вынаходніцтва сінематографа пададзена 13 лютага 1895 года, амаль праз два гады пасля патэнтавання ў ЗША кінетаскопа Эдысана, разлічанага, аднак, на індывідуальны прагляд. Хоць Люм’еры і маглі быць знаёмы з вынаходніцтвам Эдысана і, напэўна, карысталіся некаторымі яго ідэямі, але іх сінематограф быў прызначаны для масавага прагляду, што дазваляе лічыць менавіта іх стваральнікамі сучаснага кіно. Першы публічны сеанс праведзены ў Парыжы 22 сакавіка 1895 года, аднак днём нараджэння кіно афіцыйна лічыцца 28 снежня 1895 года, калі ў Grand Café на бульвары Капуцынак прайшоў першы камерцыйны паказ фільмаў Люм’ераў. Праз шырокае асвятленне ў прэсе ў 1895 годзе Люм’ерам пачалі прапаноўваць правядзенне сеансаў у іншых гарадах і краінах. Каб адолець рост колькасці заявак, браты працавалі па сістэме канцэсій, калі заказчыкі бралі ў арэнду праекцыйныя апараты, а прадстаўнікі кампаніі Люм’ераў іх мантавалі на месцах і праводзілі сеансы, з перадачай 60 % збораў аўтарам «Сінематографа». Першай паловай 1896 года дэманстрацыі новай тэхналогіі прайшлі ў Лондане, Рыме, Кёльне, Жэневе, Мадрыдзе, Санкт-Пецярбургу і Нью-Ёрку, вераснем — у Мельбурне, студзенем 1897 года — у Японіі.

Першыя 50-секундныя стужкі Люм’ераў заклалі аснову жанравай разнастайнасці кінематографа, уключаючы як дакументальнае («Выхад рабочых з фабрыкі Люм’ер», «Прыбыццё цягніка на вакзал Ла-Сьёта», так і першую кінахроніку «Прыбыццё дэлегатаў на фотакангрэс у Ліёне» з канферэнцыі ), і ігравое кіно (сярод узораў якога асаблівы поспех мела камедыя «Паліты палівальшчык»). Люм’ерамі апрабаваны шэраг прыёмаў, пазней ужываных іншымі кінематаграфістамі — у прыватнасці, трэвелінг, або здымка з рухомай платформы: у ролі платформы ў іх выпадку была гандола, на якой яны плылі венецыянскім каналам.

Здымкамі кіно браты актыўна займаліся да 1898 года, калі скончыўшы працы над фільмам «Страсці Ісусавы» Луі Люм’ер адмовіўся ад кінакар’еры і засяродзіўся на паляпшэнні тэхналогіі каляровай фатаграфіі. Выхад з кінаіндустрыі быў звязаны таксама з узрастаннем канкурэнцыі. Калі першыя гады эксплуатацыі апарата Люм’ераў яны атрымлівалі мноства заказаў і ўжо да ліпеня 1896 года зарабілі на канцэсіях каля мільёна франкаў, а ў 1897 годзе іх «Сінематографам» розныя аўтары знялі больш за 500 карцін, то пазней неўдасканаленне першапачатковай канструкцыі прымусіла публіку пераключыцца на іншыя мадэлі. Публічныя сеансы з выкарыстаннем «Сінематографа» працягваліся да 1902 года, а ў каталогах фабрыкі Люм’ераў ён згадваецца да 1907 года. Пазней Люм’еры працягвалі вырабляць 35-мм цэлулоідную кінастужку, якую выкарыстоўвалі і ў навейшых кінаапаратах (з пачатку 1900-х да пачатку 1940-х гадоў праз даччыную фірму Société des pellicules françaises), аднак выпуск камер спынілі. Агулам даходы ад сеансаў і продажу здымачных камер складалі толькі 15 % ад даходаў кампаніі нават у гады буму, паміж 1896 і 1900 гадамі.

Агулам з 1895 да 1898 год Люм’ерамі было знята каля 1800 стужак, перададзеных Луі ў 1946 годзе Французскай сінематэцы.

Першы кінапостар таксама звязаны з братамі Люм’ер. Постар анансаваў першы кінапаказ 28 снежня 1895 года, на ім выяўлены натоўп людзей у чаканні першага публічнага кінасеансу ў Grand Café на бульвары Капуцынак. Кінапостар быў выстаўлены на аўкцыён 28 жніўня 2018 года і прададзены за 160 000 фунтаў, рэкорд для плакатаў выстаўляных аўкцыён домам Сотбіс.

Другі вядомы кінапостар рэкламуе фільм «Паліты палівальшчык» 1895 года. Фільм лічыцца першым паўнавартасным «кароткім метрам» з постарам.

У 1909 годзе браты Люм’ер узнагароджаны медалём Эліёта Крэсона. У гонар братоў названы астэроід (775) Люм’ер, адкрыты ў 1914 годзе.

 Памяць 
У 1960 годзе ў гонар братоў адкрыта зоркі на «Алеі славы» ГалівудаЗоркі Луі  і Агюста Люм’ера  на сайце «Алеі славы» Галівуда. Помнікі Люм’ерам устаноўлены ў Ліёне побач з іх былым сямейным домам (завершаны ў 1962 годзе), у Ла-Сьёце, дзе здымаліся іх першыя стужкі, у 1958 годзе і ў Екацярынбургу (Расія) у 2012 годзе. У 2017 годзе ў Экібастузе (Казахстан) у гонар Люм’ераў назвалі адзіны кінатэатр.

 Помнікі братам Люм’ер

У 1995 годзе Банк Францыі вымушана спыніў выпуск новай 200-франкавай купюры з партрэтамі Люм’ераў, хоць было ўжо надрукавана 17 мільёнаў банкнот, пазней наклад быў знішчаны. Рашэнне выклікана скандалам праз выяўленыя акалічнасці супрацоўніцтва братоў з калабарацыянісцкім рэжымам Вішы ў гады Другой сусветнай вайны. Старэйшы брат, Агюст, быў прызначаны маршалам Петэнам у гарадскі савет Ліёна, а малодшы, Луі, стаў членам  і адным з патронаў фашысцкага Легіёну французскіх добраахвотнікаў супраць бальшавізму (ЛВФ).

 Фільмаграфія 
 Паліты палівальшчык (1895)
 Прыбыццё цягніка на вакзал Ла-Сьёта (1895)
 Выхад рабочых з фабрыкі (1895)

 Спасылкі 
 Артыкул пра братоў Люм'ер


Катэгорыя:Браты і сёстры
Катэгорыя:Кінарэжысёры Францыі