Пратэсты ў Іране (2019—2020)

Пратэсты ў Іране — серыя грамадзянскіх акцый пратэсту, якія адбываліся ў некалькіх гарадах па ўсім Ірану. Першапачатковай прычынай ўзнікнення пратэсту паслужыў рост коштаў на паліва ў 50-200%Iran Abruptly Raises Fuel Prices, and Protests EruptIran begins gasoline rationing, raises prices Iran starts gasoline rationing, price hikes. У далейшым грамадзянскі канфлікт перарос у акцыі супраць палітычнага рэжыму ў Іране і вышэйшага кіраўніка Алі ХаменеіIran petrol price hike: Protesters warned that security forces may intervene. Пратэсты пачаліся ўвечары 15 лістапада і на працягу некалькіх гадзін распаўсюдзіліся на 21 горад, калі відэа пратэсту пачалі распаўсюджвацца ў ІнтэрнэцеAmnesty International: Over 100 Killed in 21 Cities in Iran ProtestsHikes in the cost of petrol are fuelling unrest in Iranافزایش قیمت بنزین؛ شهرهای مختلف ایران صحنه اعتراضات شد. Выявы гвалтоўных пратэстаў неўзабаве разышліся па Інтэрнэце, і пратэсты дасягнулі міжнароднага ўзроўнюIran’s ‘Iron Fist’: Rights Group Says More Than 100 Protesters Are Dead.

 Агляд 
Хоць пратэсты пачаліся як мірныя сходы, яны неўзабаве ператварыліся ў жорсткія беспарадкі і паўстанне супраць іранскага ўрадаIran Declares Protests Are Over, but the Evidence Suggests Otherwise. Ужывальная ўрадам Ірана тактыка спынення акцый пратэсту ўключала агульнанацыянальнае адключэнне інтэрнэту і стральбу па дэманстрантах з дахаў, верталётаў і з блізкай адлегласці з кулямётаў. Па словах гараджан, урадавыя сілы затым канфіскавалі целы загінулых дэманстрантаў і вывезлі іх, каб замаскіраваць сапраўдную колькасць ахвяраў і сур’ёзнасць пратэстаў. Amnesty International пісала, што ўрад пагражаў сем’ям забітых дэманстрантаў, калі тыя выступяць у сродках масавай інфармацыі або арганізуюць пахаваннеWith Brutal Crackdown, Iran Is Convulsed by Worst Unrest in 40 YearsAmnesty says at least 208 killed in Iran protests. Як паведамлялася замежнымі СМІ, былі забіты 1500 іранскіх грамадзянU.S. says Iran may have killed up to 1,000 protestersOne of the worst crackdowns in decades is happening in Iran. Here’s what we know, а падаўленне акцый выклікала бурную рэакцыю пратэстуючых, якія разбурылі 731 урадавы банк, уключаючы цэнтральны банк Ірана, дзевяць ісламскіх рэлігійных цэнтраў, знеслі антыамерыканскія рэкламныя шчыты, а таксама плакаты і статуі Вярхоўнага лідара Алі Хаменеі. 50 урадавых вайскоўцаў баз былі таксама атакаваны пратэстуючымі. Гэтая серыя пратэстаў была аднесена да катэгорыі самых жорсткіх з моманту ўзнікнення Ісламскай Рэспублікі Іран у 1979 годзеIran: More than 100 protesters believed to be killed as top officials give green light to crush protestsIranian protests were not about the price of gas.

Каб заблакаваць абмен інфармацыяй аб пратэстах і гібелі сотняў пратэстоўцаў на платформах сацыяльных сетак, урад заблакаваў Інтэрнэт па ўсёй краіне, што прывяло да амаль поўнага адключэння Інтэрнэту на працягу прыкладна шасці дзёнInternet disrupted in Iran amid fuel protests in multiple citiesConfirmed: Internet access is being restored in #Iran after a weeklong internet shutdown amid widespread protestsIranian officials 'stealing bodies' from morgues to hide true scale of government crackdownMysterious Disappearances: Is Iran Stealing Bodies From Morgues to Disguise Crackdown on Protesters?.

 Ход падзей 
 Лістапад 
Пасля таго, як урад аб’явіў аб павышэнні цэн рана раніцай 15 лістапада, іранцы ў розных гарадах выйшлі на вуліцы ў знак пратэсту.

Па паведамленнях, адзін з першых пратэстуючых быў забіты ў Сірджане пасля таго, як сілы бяспекі адкрылі агонь. У сваю чаргу дэманстранты ў горадзе падпалілі заправачную станцыю і скандавалі: «Рухані, пакінь гэтую краіну». Пратэстоўцы ў Ахвазе запатрабавалі, каб людзі байкатавалі куплю паліва і спынялі свае аўтамабілі пасярод дарогі ў знак пратэсту.

У Мешхедзе, другім па велічыні горадзе Ірана, дэманстранты перакрылі рух на вуліцах і аўтамагістраляхIran Abruptly Raises Fuel Prices, and Protests Erupt. Пратэстоўцы сабраліся позняй ноччу ў Годсе, прыгарадзе Тэгерана, і знішчылі паліцэйскую машынуاعتراضات به گرانی بنزین در ایران به خشونت کشیده شد؛ معترضان خیابان‌ها را در شهرهای مختلف مسدود کردند.

Пратэсты працягнулі пашырацца. 16 лістапада дэманстранты сабраліся ў больш чым 50 гарадах краіны, такіх як Тэгеран, Тэбрыз, Ісфахан і Шыразіادامه اعتراض‌‌ها به افزایش قیمت بنزین. Сілы бяспекі стралялі ў пратэстоўцаў, спрабуючы разагнаць іх, забіўшы па меншай меры дзесяць пратэстуючых у Ісфагане, Бехбахане, Керманшаху, Караджа і Шыразеمعاون پلیس هرمزگان «ناآرامی» در بندرعباس را تکذیب کرد.

Некалькі банкаў у Эсламшахрэ, Бехбахане і Тэгеране, а таксама адна рэлігійная школа ў Ісфагане былі спалены пратэстуючымі. Таксама дэманстранты спалілі помнік Рухалы Хамейні, заснавальніка Ісламскай Рэспублікі"لحظه به لحظه با تحولات گران شدن بنزین؛ آنچه گذشت - BBC Persian".

16 лістапада доступ у Інтэрнэт па ўсёй краіне быў амаль цалкам зачынены, пры гэтым актыўнасць у Інтэрнэце ацэньвалася ў 7%Iran in ‘near-total national internet shutdown’ amid ongoing protests.

Дзяржаўныя інфармацыйныя агенцтвы паведамілі, што да гэтага часу былі арыштаваны больш за 1000 чалавек, а пратэсты ахапілі больш за 100 гарадоў Ірана.

Уладальнікі крам у Тэгеране і Ісфагане зачынілі кірмашы і абвясцілі страйк. Студэнты з Тэбрызскага ўніверсітэта пакінулі свае заняткі і далучыліся да дэманстрацый.

Студэнты Тэгеранскага ўніверсітэта сабраліся другі дзень запар, каб выказаць пратэст супраць бягучай сітуацыі ў краіне і скандавалі «Смерць дыктатару» і «Не Газа, не Ліван, маё жыццё толькі для Ірана». Пратэсты працягваліся ў Тэгеране. Сталічны базар быў запоўнены сіламі бяспекі, якія спрабавалі перашкодзіць гандлярам пачаць страйк. Грамадзяне Тэгерана паведамілі, што, нягледзячы на ​​адключэнне інтэрнэту, пратэсты працягваліся.

Аб цяжкіх сутыкненнях паведамлялася ў Шыразе, дзе сілы бяспекі адкрылі агонь па людзям. Улады паведамілі, што пратэстоўцы па ўсёй краіне спалілі дзевяць ісламскіх семінарый і пятнічных малітоўных аддзяленняўحمله به دستکم ۹ حوزه علمیه و دفتر امام جمعه در جریان اعتراضات به افزایش قیمت بنزین. Пратэсты працягваліся на працягу пятага дня запар 19 лістапада, нягледзячы на ​​прысутнасць сіл бяспекі ў гарадах краіны. Паведамлялася пра акцыі ў Тэгеране, Караджа, Шыразе і Ісфагане. Горад Шуш ў правінцыі Хузестан быў фактычна зачынены, так як рабочыя пратэставалі супраць цяперашніх умоў працы«شوش به خاطر اعتراض‌های کارگران نیشکر هفت تپه تعطیل شده است».

Як паведамлялі замежныя крыніцы, рэвалюцыйная гвардыя забрала целы загінулых дэманстрантаў і параненых у бальніцах, каб схаваць праўдзівыя страты і пераменшыць маштаб пратэстаў. У некаторых выпадках урадавыя чыноўнікі прадавалі цела пратэстуючыхBrutal crackdown of Iran protesters points to increasing divide, leadership losing grip: 'The regime is afraid'. Згодна з The Guardian, пратэсты дасягнулі 70% правінцый краіныThe Guardian view on Iran’s protests: unrest is crushed, unhappiness endures.

 Снежань 
7 снежня ў Дзень студэнта ў Іране, студэнты ў Тэгеране і іншых гарадах правялі дэманстрацыі ў падтрымку пратэстаў"تجمعا. Рана раніцай 17 снежня студэнты з універсітэта Шахід Бехешці ў Тэгеране сабраліся каля інтэрнатаў і пратэставалі супраць забойства пратэстоўцаўاعتراض شبانه دانشجویان خوابگاه کوی بهشتی برای عدالت.

25 снежня, за дзень да 40-га дня жалобнага шэсця пратэстуючых, якія загінулі ў ходзе лістападаўскіх пратэстаў, сілы бяспекі арыштавалі некалькіх членаў сям’і П. Бахтыяры, чыя смерць у ходзе пратэстаў узбурыла краіну.

26 снежня сілы бяспекі атакавалі розныя могілкі вакол Ірана, каб перашкодзіць сем’ям загінуўшых у лістападаўскіх пратэстах правесці цырымоніі ў гонар 40-га дня смерці іх блізкіх. Некаторыя з тужлівых былі арыштаваныFearing Fresh Protests Iran Arrests Outspoken Family Of Slain ProtesterAn Iranian couple wanted to mourn son killed in protests. Now they are in jail..

 Студзень 
Пасля таго як афіцыйныя ўлады краіны прызналі, што па памылцы збілі пасажырскі лайнер «Украінскіх авіяліній», больш за дзве тысячы маладых актывістаў выйшлі на стыхійны мітынг у Тэгеране ўвечары 11 студзеня. Галоўным лозунгам пратэстуючых стала патрабаванне ліквідаваць Вярхоўнага лідара Ірана. 12 студзеня падобныя мітынгі супраць палітыкі КВІР прайшлі ў Ісфахане і Хамадане.

Вялікабрытанія ў адкрытую падтрымлівала пратэстуючых, а 13 студзеня Роб Макэр, яе пасол у Іране, быў затрыманы прама падчас пратэстнай акцыі, знаходзячыся сярод пратэстоўцаўВеликобритания: арест посла в Иране – «недопустимое нарушение дипломатического протокола»  // Голос Америки, 13 января 2020. Аднак затым іранскія ўлады яго вызвалілі.

Катэгорыя:Іранскі крызіс
Катэгорыя:Пратэсты 2019 года
Катэгорыя:Пратэсты 2020 года
Катэгорыя:2019 год у Іране
Катэгорыя:2020 год у Іране