Каркасон (настольная гульня)

Каркасо́н () — настольная стратэгічна-эканамічная гульня нямецкага стылю, распрацаваная  у 2000 годзе. Упершыню была выдадзена кампаніяй «Hans im Glück» у Германіі.

У 2001 годзе гульня была ўдастоена ўзнагародаў «Гульня года» і «Нямецкая гульнявая прэмія» ў Германіі, а ў 2004 годзе намініравалася на «Гульню года» ў Чэхіі. У цяперашні час «Каркасон» выпускаецца многімі сусветнымі выдаўцамі настольных гульняў. У 2014 годзе быў выкананы рэдызайн гульні. Перазапуск адбыўся ў снежні 2014 года: тады ў продаж паступіла англамоўная версія новай рэдакцыі «Каркасона». Гульня засталася ранейшай, але змяніла афармленне: над вокладкай гэтым разам папрацаваў Крыс Куільямс, а над квадратамі зямель — Анна Пецке. Дзеля сумяшчальнасці новай рэдакцыі гульні з першапачатковай версіяй і ўсімі дапаўненнямі, рубашку квадратаў пакінулі ранейшай. Да базавых кампанентаў у камплект гульні былі дададзены міні-дапаўненні «River» («Рака») і «The Abbot» («Абат»). На 2018 год у свеце прададзена больш за 10 мільёнаў экзэмпляраў гульні (улічваючы дапаўненні).

Гульня заключаецца ў пакрокавым збіранні гульнявога поля з квадратаў (тайлаў) і размяшчэнні на ім фішак сваіх падданых (міплаў). У залежнасці ад таго, на якую мясцовасць пастаўлена фішка — на горад, поле, манастыр ці дарогу, яна становіцца адпаведна рыцарам, селянінам, манахам або разбойнікам і прыносіць гульцу пэўную суму ачкоў пасля завяршэння будаўніцтва аб’екта або па завяршэнні гульні.

 Правілы 
 Стварэнне поля 
У пачатку гульні на поле выкладваецца «стартавы квадрат». У фірмовай версіі ён адрозніваецца ад астатніх іншай расфарбоўкай рубашкі. Стартавы квадрат змяшчае ўсе магчымыя элементы мясцовасці (горад, дарогу і поле), што выключае праблему нестыкоўкі квадратаў. Пасля гэтага гульцы вызначаюць, у якім парадку будуць хадзіць, і пачынаюць па чарзе даставаць квадраты і выкладваць гульнявое поле. Квадраты можна ставіць толькі так, каб яны датыкаліся хаця б адным бокам да ўжо выстаўленых квадратаў. Прычым мясцовасць на іх павінна састыкоўвацца (дарогі з дарогамі, гарады з гарадамі, палі з палямі).

 Фішкі падданых 
Кожны гулец мае 8 фішак падданых (адна з іх выкарыстоўваецца для падліку ачкоў). Пасля таго, як гулец выставіў чарговы «квадрат» гульнявога поля, ён можа выставіць на гэты квадрат аднаго свайго падданага. Пры гэтым гулец не можа ставіць фігурку на ўжо заняты іншым гульцом аб’ект (горад, дарогу або поле). Аднак у працэсе гульні аб’екты могуць аб’ядноўвацца ў адно цэлае. Фігуркі вяртаюцца да гульца пасля таго, як іх аб’ект завершаны. Адпаведна фішка можа прыносіць ачкі некалькі разоў за гульню. Выключэнне складаюць сяляне — яны застаюцца на полі да канца гульні.

 Ачкі 
Выстаўленыя на поле фішкі прыносяць ачкі, як толькі аб’ект, які яны займаюць, завершаны. Гэта значыць, як толькі дарога аказалася скончана з абодвух канцоў, як толькі горад цалкам акружаны сценамі, а манастыр — акружаны са ўсіх дзевяці бакоў любымі квадратамі. Недабудаваныя аб’екты, а таксама занятыя сялянамі палі прыносяць ачкі ў канцы гульні, аднак у некаторых выпадках недабудаваныя аб’екты ацэньваюцца ніжэй, чым дабудаваныя.

 Канец гульні 
Гульня заканчваецца, як толькі заканчваюцца не выстаўленыя на гульнявое поле квадраты. Пасля гэтага выконваецца падлік ачкоў для фішак, што яшчэ стаяць на полі. Перамагае гулец, які набраў больш за ўсіх ачкоў.

 Камплектацыя гульні 
 72 квадраты ўчасткаў зямлі
 40 фішак: па 8 кожнага з пяці колераў
 Поле шкалы падліку ачкоў
 Правілы гульні

 Турніры па гульні Каркасон 
 Чэмпіянаты свету 
Чэмпіянаты свету праводзяцца штогадова, пачынаючы з 2006 года. Традыцыйна чэмпіянаты праводзяцца ў межах выставы SPIEL у горадзе Эсэн. У чэмпіянаце могуць прыняць удзел пераможцы нацыянальных турніраў. У 2020 годзе турнір не праводзіўся ў сувязі з пандэміяй COVID-2019. У 2021 годзе на турніры ўпершыню прынялі ўдзел па два прадстаўнікі ад краіны. Беларусы ўдзельнічаюць у Чэмпіянаце свету па Каркасоне з 2024 года.

 Год Чэмпіён свету 2 месца 3 месца 4 месца Колькасць удзельнікаў 2006   Ralph Querfurth   Michael Wischounig   David Korejtko   David Erdos 16 2007  Sebastian Trunz   Chen Wei-Chi   Janne Jaula   Henrik Fürstenberg 20 2008   Ralph Querfurth   Martin Mojžiš   Sebastian Trunz   Stefan Leopoldseder 20 2009   Ralph Querfurth   Daniel Geromboux   Matej Tabak    Petri Savola 20 2010   Ralph Querfurth   Martin Mojžiš   Matej Tabak   Randy Dreger 22 2011   Els Bulten   Shinnosuke Komukai   Robert Mützner   Martin Moijzis 24 2012   Martin Mojžiš   Stefan Leopoldseder   Matej Tabak   Els Bulten 26 2013   Pantelis Litsardopoulos   Martin Mojžiš   Aleksejs Peguševs   Maciej Śmieszek 36 2014   Takafumi Mochizuki   Pantelis Litsardopoulos   Matej Tabak   Ricardo Gomes 34 2015   Pantelis Litsardopoulos   Takafumi Mochizuki   Els Bulten   Humberto Fukuda 32 2016   Vladimir Kovalev   Pantelis Litsardopoulos   Vannes Vansina   Matej Tabak 36 2017   Tomasz Preuss   Pantelis Litsardopoulos   Davide Sandrin   Matej Tabak 38 2018   Genro Fujimoto   Marian Curcan   Kolja Stratmann   Tomasz Preuss 34  2019   Marian Curcan   Ying Chien Chien   Timofei Gretsenko   Paolo Ballabeni 36 2021   Maciej Polak   Melvin Quaresma   Tomasz Preuss   Nuno Torres 42 2022   Árpád Gere   Min-Wei Chen   Martin Mojžiš   Hogne Jorgensen 34 2023   Matt Tucker   Aleksejs Peguševs   Patrick Bekkenutte   Xiangyu Qin 42 2024   Daniel Angelats   József Tihon   Bogdan Curcan   Ning Ding 46 2025   Xiangyu Qin   Horacio Mastandrea   Raf Mesotten   Aleksejs Peguševs 52

 Камандныя анлайн-чэмпіянаты 
Пачынаючы з 2020 года арганізацыя сarcassonne.сat пачала праводзіць анлайн-турніры па гульні Каркасон сярод зборных каманд. Пачынаючы з другога каманднага чэмпіяната свету, турніры прызнаны афіцыйнымі выдаўцом Каркасона Hans Im Gluck і праходзяць пры падтрымцы выдаўца. Апрача чэмпіянатаў свету, carcassonne.cat арганізуе камандныя чэмпіянаты Еўропы (ETCOC). Аналаг еўрапейскага кантынентальнага турніра для Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі (Copa America) праводзіць арганізацыя Carcassonne Brasil.

 WTCOC 
 Год Чэмпіён свету 2 месца 3 месца 4 месца Колькасць каманд Крыніца 2020   Японія   Расія   Германія   Румынія 21  WTCOC-2020 2021   Японія   Расія   Румынія   Каталонія 29  WTCOC-2021 2022   Японія   Кітай  RCP   Партугалія 25  WTCOC-2022 2023   Кітай  RCP   Латвія   Іспанія 32  WTCOC-2023 2024   Японія   Францыя   Венгрыя   Вялікабрытанія 36  WTCOC-2024 2025   Японія   Чылі   Украіна   Польшча 38 

 ETCOC 
 Год Чэмпіён Еўропы 2 месца 3 месца 4 месца Колькасць каманд Крыніца 2020   Германія   Расія   Украіна   Вялікабрытанія 14  ETCOC-2020 2021   Расія   Украіна   Латвія   Румынія 22  ETCOC-2021 2023   Польшча  RCP   Украіна   Італія 18  ETCOC-2023 2025  RCP   Польшча   Украіна   Бельгія 19  ETCOC-2025

 Copa America 
 Год Чэмпіён Амерыкі 2 месца 3 месца 4 месца Колькасць каманд Крыніца 2021   Мексіка   ЗША   Бразілія   Калумбія 7  Copa America 2021 2024   Бразілія   Чылі   Аргенціна   Мексіка 9  Copa America 2024 2025   Мексіка   Калумбія   Аргенціна   Чылі 8  Copa America 2025

 Asian Cup 
 Год Чэмпіён Азіі 2 месца 3 месца 4 месца Колькасць каманд Крыніца 2024   Ганконг   Тайланд   Тайвань   Кітай 8  Asian Cup 2024 2025   Японія   Тайланд   Ганконг   Тайвань 8  Asian Cup 2025

 Асноўныя выдаўцы гульні 
 «Hans im Glück» (2000 — цяперашні час) — Германія і многія краіны Цэнтральнай Еўропы
 «Devir» (2001 — цяперашні час) — Іспанія, Партугалія, Лацінская Амерыка
 «Rio Grande Games» (2001—2012) — Вялікабрытанія, ЗША
 «999 Games» (2002 — цяперашні час) — Нідэрланды
 «Мир Хобби» (2002 — цяперашні час) — Расія, СНД
 «Brain Games» (2004 — цяперашні час) — Краіны Балтыі
 «Z-Man Games» (2012 — цяперашні час) — Вялікабрытанія, ЗША

 Узнагароды 
 2001 — нямецкая прэмія «Гульня года» ().
 2001 — «Нямецкая гульнявая прэмія» ().
 2004 — намінацыя на чэшскую прэмію «Гульня года» ().

 Крыніцы 

Катэгорыя:Настольныя гульні
Катэгорыя:З’явіліся ў 2000 годзе