Генерал роду войскаў

справа|міні|Пірацкі К. К. Пяхотныя Генералы і Генерал-Ад’ютант. 1862 г.
Генерал роду войскаў — чын і воінскае званне з указаннем роду войскаў (раней называліся роду зброі) ва ўзброеных сілах шэрагу дзяржаў і краін.

Па рангу ў нямецкамоўных краінах генерал роду войскаў звычайна знаходзіцца вышэй чыну (звання) генерал-лейтэнанта і ніжэй чыну (звання) генерал-палкоўніка. У Расійскай імперыі звання генерал-палкоўніка не было, а ў СССР замест звання "генерал роду войскаў" існавала званне «маршал роду войскаў», якое было роўна генералу арміі (агульнавайсковаму) і вышэй генерал-палкоўніка. 

 Заходняя Еўропа 
Званне з’явілася ў Заходняй Еўропе ў XVI стагоддзі з вылучэннем родаў войск (зброі) кавалерыі і артылерыі: у Свяшчэннай Рымскай імперыі, Іспаніі і Нідэрландах сталі выкарыстоўваць пасады (якія пазней сталі воінскімі званнямі) генерала кавалерыі і фельдцэйхмайстара (генерала артылерыі). У XVII стагоддзі гэтыя званні былі ўведзеныя ў многіх іншых еўрапейскіх краінах.

У гады Трыццацігадовай вайны (1618—48) у імперскай арміі ўжо выкарыстоўваліся званні генерала кавалерыі і фельдцэйхмайстара ніжэй звання фельдмаршала і вышэй фельдмаршал-лейтэнанта. Пазней у еўрапейскіх краінах з’явілася званне генерала інфантэрыі (пяхоты). Да ўвядзення ў XIX стагоддзі звання генерал-палкоўніка генерал роду войскаў з’яўляўся старшым генералам, вышэй якога стаяў толькі фельдмаршал (або генерал-фельдмаршал).

 Расійская імперыя 
Чын генерала роду зброі (генерал ад кавалерыі, генерал ад інфантэрыі, генерал-фельдцэйхмайстар) былі ўведзены ў арміі Пятра I у 1699 годзе. Да канца валадарання Пятра I чыны генерала ад інфантэрыі і генерала ад кавалерыі практычна перасталі выкарыстоўвацца (замест іх чынам II класа Табеля аб рангах стаў чын генерал-аншэфа. Пры гэтым захоўваўся чын (пасада-званне) генерал-фельдцэйхмайстара — начальніка расійскай артылерыі.

У перыяд з 1741 года па 1796 год існаваў афіцэрскі чын — Генерал ад фартыфікацыі.

Ваенны чын генерала роду зброі зноў быў уведзены Паўлам I у 1796 годзе замест чыну генерал-аншефа: так былі адноўлены чыны генерал ад кавалерыі, генерал ад інфантэрыі, генерал ад артылерыі, а таксама інжынер-генерал. Яны адпавядалі II класу Табелі аб рангах са зваротам «Ваша высакароддзе». Генерал ад роду зброі па пасадзе мог быць генерал-інспектарам, камандуючым войскамі ваеннай акругі, кіраваць буйным воінскім злучэннем (корпусам) або аб’яднаннем (арміяй, фронтам).

 Узоры знакаў адрозненняў Генерал роду войскаў Расійскага імператарскага флота і РІА;
Чынborder|30x30пкс Расійскі імператарскі флотborder|36x36пкс Расійская імператарская арміяпагоны105x105пкс116x116пкс117x117пкс116x116пкс67x67пкс117x117пкс116x116пкс119x119пкс116x116пксКод 16Клас па Табелі аб рангахII...нарукаўны знакПриказ Морского министерства № 125 от 16 апреля 1917 г. (1917)Генерал па адміралцейству(1904—1917)Генерал марской артылерыі(1904—1917)Генерал ККІФ(1904—1917)Генерал ад артылерыі(1904—1917)Генерал ад інфантэрыі(прылічаны да Генеральнага штабу)Генерал ад кавалерыі(1904—1917)Інжынер-генерал(1796—1917)
+Паслядоўнасць чыноў, 1917 г.малодшы чын:Генерал-лейтэнантГенерал роду войскаўстарэйшы чын:Генерал-фельдмаршалГенерал-адмірал

 СССР 

 Генерал-маёр (агульнавайсковы)
 Генерал-маёр авіяцыі
 Генерал-маёр артылерыі
 Генерал-маёр берагавой службы
 Генерал-маёр ветэрынарнай службы
 Генерал-маёр інжынерна-авіяцыйнай службы
 Генерал-маёр інжынерна-артылерыйскай службы
 Генерал-маёр інжынерна-танкавай службы
 Генерал-маёр інжынерна-тэхнічнай службы
 Генерал-маёр інжынерных войскаў
 Генерал-маёр інтэнданцкай службы
 Генерал-маёр медыцынскай службы
 Генерал-маёр танкавых войскаў
 Генерал-маёр тэхнічных войскаў
 Генерал-маёр юстыцыі
 Генерал-маёр-інжынер

 Генерал-лейтэнант (агульнавайсковы)
 Генерал-лейтэнант авіяцыі
 Генерал-лейтэнант артылерыі
 Генерал-лейтэнант берагавой службы
 Генерал-лейтэнант ветэрынарнай службы
 Генерал-лейтэнант інжынерна-авіяцыйнай службы
 Генерал-лейтэнант інжынерна-артылерыйскай службы
 Генерал-лейтэнант інжынерна-танкавай службы
 Генерал-лейтэнант інжынерна-тэхнічнай службы
 Генерал-лейтэнант інжынерных войскаў
 Генерал-лейтэнант інтэнданцкай службы
 Генерал-лейтэнант медыцынскай службы
 Генерал-лейтэнант танкавых войскаў
 Генерал-лейтэнант тэхнічных войскаў
 Генерал-лейтэнант юстыцыі
 Генерал-лейтэнант-інжынер

 Генерал-палкоўнік (агульнавайсковы)
 Генерал-палкоўнік авіяцыі
 Генерал-палкоўнік артылерыі
 Генерал-палкоўнік берагавой службы
 Генерал-палкоўнік ветэрынарнай службы
 Генерал-палкоўнік інжынерна-авіяцыйнай службы
 Генерал-палкоўнік інжынерна-артылерыйскай службы
 Генерал-палкоўнік інжынерна-танкавай службы
 Генерал-палкоўнік інжынерна-тэхнічнай службы
 Генерал-палкоўнік інжынерных войскаў
 Генерал-палкоўнік інтэнданцкай службы
 Генерал-палкоўнік медыцынскай службы
 Генерал-палкоўнік танкавых войскаў
 Генерал-палкоўнік тэхнічных войскаў
 Генерал-палкоўнік юстыцыі
 Генерал-палкоўнік-інжынер

 Генерал арміі
 Маршал артылерыі
 Маршал бранятанкавых войскаў
 Маршал авіяцыі
 Маршал інжынерных войскаў
 Маршал войскаў сувязі
 Адмірал флоту

Акрамя
 агульнавайсковых камандзіраў (генерал-маёр, генерал-лейтэнант, генерал-палкоўнік, генерал арміі),
 каманднага складу родаў войскаў (сіл) і спецвойскаў і спецслужбаў
 артылерыі (у тым ліку інжынерна-артылерыйскай службы — пастановай ДКА СССР № 1381 ад 03.03.1942 «Аб увядзенні персанальных воінскіх званняў інжынерна-тэхнічнаму складу артылерыі Чырвонай Арміі» і Загадам НКА СССР № 68 ад 04.03.1942),
 аўтабранятанкавых войскаў (у тым ліку інжынерна-танкавай службы — пастановай ДКА СССР № 1408 ад 07.03.1942 «Аб увядзенні персанальных воінскіх званняў інжынерна-тэхнічнму складу аўтабранятанкавых войскаў Чырвонай Арміі» і Загадам НКА СССР № 71 ад 08.03.1942),
 авіяцыі ў тым ліку марской (у тым ліку інжынерна-авіяцыйнай службы — пастанова ДКА ад 22.01.1942 № 1180сс «Пытанні ваенна-паветраных сіл Чырвонай Арміі»),
 тэхнічных войскаў (войскаў сувязі, інжынерных войскаў, войскаў проціхімічнай абароны, тапаграфічных войскаў, чыгуначных войскаў) Чырвонай Арміі — Загадам НКА № 55 ад 06.02.1943 абвешчана пастанова Дзяржаўнага Камітэта Абароны № 2822 ад 04.02.1943,
 ВМФ берагавой службы
 страявога каманднага складу карабельнай службы Ваенна-Марскога Флоту (контр-адмірал, віцэ-адмірал, адмірал, адмірал флоту)
 інжынераў карабельнай службы вышэйшага звяна (інжынер-контр-адмірал, інжынер-віцэ-адмірал, інжынер-адмірал,

 а таксама інжынерна-тэхнічнага складу берагавой службы Ваенна-Марскога Флоту Саюза ССР — генерал-маёр берагавой службы, генерал-лейтэнант берагавой службы, генерал-палкоўнік берагавой службы — Пастанова ДКА СССР № 1912 ад 17.06.1942 «Аб увядзенні персанальных воінскіх званняў усяму інжынерна-тэхнічнаму складу берагавой службы Ваенна-Марскога Флоту Саюза ССР» і загадам НК ВМФ ад 27.06.1942
у генералы увайшоў начальніцкі склад:
 ваенна-медыцынскай службы і ваенна-ветэрынарнай службы Чырвонай Арміі — Загадам НКА № 10 абвешчана пастанова Дзяржаўнага Камітэта Абароны № 2685 ад 04.02.1943 «Аб увядзенні персанальных воінскіх званняў ваенна-медыцынскаму і ваенна-ветэрынарнаму складу Чырвонай Арміі»,
 інжынерна-тэхнічнай службы, юстыцыі і адміністрацыйнай службы Чырвонай Арміі — Загадам № ГОКО-2822 «АБ увядзенні персанальных воінскіх званняў інжынерна-тэхнічнаму, юрыдычнаму і адміністрацыйнаму складу Чырвонай Арміі»
 інтэнданцкай службы Чырвонай Арміі — 07.05.1940 указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР «Аб устанаўленні воінскіх званняў вышэйшага каманднага складу Чырвонай Арміі»
 інтэнданцкай службы, медыцынскай службы, ветэрынарнай службы, адміністрацыйнай службы і юстыцыі Флоту — Загадам НКА ад 14.02.1943 № 2890 «Аб устанаўленні персанальных воінскіх званняў для інтэнданцкага, медыцынскага, ветэрынарнага, адміністрацыйнага і юрыдычнага складу ВМФ» у ВМФ СССР

 АДНАК
адміністрацыйнаму складу Арміі і Флоту (гл Загады вышэй), роўна як і артылерыйска-тэхнічнай службе (пастанова ДКА СССР № 2303 ад 13.09.1942 «Аб увядзенні персанальных воінскіх званняў начальніцкаму складу артылерыі РСЧА, які мае сярэднюю тэхнічную адукацыю» і Загад НКА СССР № 278 ад 14.09.1942), авіяцыйна-тэхнічнай службе (Пастанова ДКА СССР № 6766 ад 21.10.1944 «Аб увядзенні воінскіх званняў афіцэрскаму складу ВПС Чырвонай Арміі, АДД, ІА СПА і ВПС ВМФ, які мае сярэднюю тэхнічную адукацыю» і Загад намесніка НКА СССР № 216 ад 31.10.1944), воінскае званне ўсталёўваліся не вышэй «палкоўнік службы ... ».

У гады Вялікай Айчыннай вайны ў 1943 годзе ў Узброеных сілах СССР былі ўведзеныя званні маршала роду войскаў (сіл) і спецвойскаў і Галоўнага маршала роду войскаў (сіл) і спецвойскаў:
 артылерыі (род войскаў)
 бранятанкавых войскаў (род войскаў)
 авіяцыі (род сіл)
 інжынерных войскаў (спецвойскі)
 войскаў сувязі (спецвойскі)

Званне маршала роду войскаў (сіл) і спецвойскаў прыкладна адпавядала званню генерала арміі і адмірала флоту, Галоўны маршал роду войскаў быў прыроўнены прыкладна да звання Маршала Савецкага Саюза і Адмірала флоту Савецкага Саюза.

У 1984 годзе былі пакінутыя толькі званні Галоўны маршал артылерыі і Галоўны маршал авіяцыі; астатнія выключаны з пераліку воінскіх званняў УС СССР Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 26 красавіка 1984 года.

 Іншыя краіны 

 Аўстра-Венгрыя 
справа|міні|200x200пкс|Знакі адрознення генерала роду войскаў на каўняры
У Аўстра-Венгерскіх узброеных сілах (з 1867 да 1918 гг.) мелася тры званні генерала роду войскаў:
 Генерал ад інфантэрыі (генерал пяхоты) (з 1909)
 Генерал ад кавалерыі
 Фельдцэйхмайстар (генерал ад артылерыі)

 Германія 
Генерал роду войскаў(пагонаў і пятліца)100x100пкс 78x78пкс100x100пкс 100x100пкс100x100пкс 100x100пксАрміяЛюфтвафэВафен-СС

 Армія
 Генерал ад артылерыі ()
 Генерал горна-пяхотных войскаў ()
 Генерал ад інфантэрыі (генерал пяхоты; )
 Генерал ад кавалерыі ()
 Генерал войскаў сувязі ()
 Генерал танкавых войскаў ()
 Генерал інжынерных войскаў ()
 Генерал оберштабсарцт ()

 Люфтвафэ
 Генерал парашутных войскаў ()
 Генерал зенітных войскаў ()
 Генерал авіяцыі ()
 Генерал войскаў сувязі авіяцыі ()
 Генерал Люфтвафэ ()

 Вафен-СС

 СС-Обергрупенфюрар і генерал Вафен-СС ()

 Вялікабрытанія 
У Вялікабрытаніі падчас і пасля Другой сусветнай вайны выкарыстоўвалі званні маршала і Галоўнага маршала авіяцыі.

 Польшча 
Ва Узброеных сілах Царства Польскага, а таксама сучаснай Польшчы з 1919 года існуе званне агульнае званне генерал броні (генерал роду зброі), якое аб’яднала генеральскія званні з указаннем роду войскаў.

 Заўвагі 

Катэгорыя:Воінскія званні Узброеных сіл Германіі
Катэгорыя:Воінскія званні Узброеных сіл Расіі
Катэгорыя:Ваенная гісторыя
Катэгорыя:Воінскія званні Узброеных сіл СССР
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі