Наступствы грамадзянскай вайны ў Лівіі

У выніку грамадзянскай вайны ў Лівіі краіне нанесены вялікі ўрон. За перыяд з лютага па кастрычнік 2011 года загінулі ад 25 да 50 тыс. чалавекВ Ливии подсчитали количество погибших за время войны // Росбалт, 8 сентябряЛивия подсчитала количество жертв войны//РБК,30 августа 2011 годаIan Black, Middle East editor (8 January 2013). "Libyan revolution casualties lower than expected, says new government". London: Guardian. Retrieved 2 October 2013., што робіць гэтую вайну адной з самых кровапралітных канфліктаў Арабскай вясны, саступаючы толькі грамадзянскай вайне ў Сірыі.  З-за пачатку хваляванняў у краіне адбылася дэстабілізацыя не толькі ў самой Лівіі, але ў некаторых іншых краінах рэгіёну. У прыватнасці, туарэгі, якія ваявалі за Кадафі і беглі потым ад рэпрэсій паўстанцаў у Малі, паднялі там паўстанне і ўзялі пад кантроль увесь поўнач гэтай дзяржавы.

 Людскія страты 
У студзені 2013 года новы лівійскі ўрад заявіў, грунтуючыся на незавершаных даследаваннях, што ў ходзе канфлікту было забіта 4700 паўстанцаў і столькі ж лаялістаў. Паводле ацэнак, 2100 паўстанцаў і лаялістаў прапалі без вестак. Колькасць забітых і зніклых без вестак грамадзянскіх асоб не падлічвалася.

Страты сярод урадавай арміі і праўрадавых апалчэнняў склалі 2114 загінулых і як мінімум 812 палонныхLibya rebels demand Algeria return Gaddafi family//Reuters/MSNBC, 30 August 2011.. Вялікія страты панесла Брыгада Хаміса (9000 забітых, параненых, зніклых, палонных i дэзерціраў, што складае 90% ад асабістага складу)Libyan estimate: At least 30,000 died in the war  . Некаторая частка палоненых лаялістаў была пакарана смерцю. Так, у жніўні 2011 у Місураце паўстанцы забілі каля 1000 палонныхBack to bloody anarchy: Andrew Malone revisits Libya and finds a country riven by torture, mass murder and savage vengeance.

Паўстанцы страцілі 4145 чалавек забітымі, 3144 прапаўшымі без вестак і звыш 1000 параненых (толькі на Усходнім фронце)Carrere, Jean «Ajdabiya: A City Under Pressure».// Rudaw.net, 7 July 2011 Retrieved 30 August 2011.. Страты замежных сіл склалі адзін лётчык, які загінуў у авіякатастрофе ў Італіі, а таксама ад 21 да 35 байцоў брытанскага спецатрада SASСпецназ войск НАТО активно действует в Дамаске и Алеппо Дорогой британский спецназ возвращается домой. Потери признаны «неприемлемыми». Падчас канфліктаў НАТА страціла два лятальных апарата: адзін F-15 (упаў з-за тэхнічных непаладак) і адзін беспілотнік.

Дакладныя дадзеныя пра страты мірнага насельніцтва адсутнічаюць. Па заяве афіцыйнага Трыпалі 1 чэрвеня 2011 года, з 19 сакавіка па 26 мая толькі ад ракет і бомбаў НАТА было забіта 718 і паранена 4067 чалавекВ результате авиаударов НАТО в Ливии погибло 718 и ранено более 4000 мирных жителей//ИА Regnum, 01.06.2011. Лівійскае адзяленне МКЧК заявіла аб 1 400 загінулых грамадзянскіх ад дзеянняў інтэрвентаўЦена за голову Каддафи — 3500 бойцов НАТО. Паводле інфармацыі, агучанай паўнамоцным паслом Ісламскай Рэспублікі Іран у Расіі Махмудам Рэзай Саджадзі, толькі пад натаўскімі бамбаваннямі загінула 40 тыс. жыхароў. Па дадзеных былога пасла Расіі ў Лівіі Уладзіміра Чамава ў ходзе ваенных дзеянняў прапала без вестак 30 тысяч лівійцаў«Пыль, поднятая Западом, уляжется!» // Журнал «Москва».

 Палітычная наступствы 

23 кастрычніка 2011 года паўстанцы і сілы НАТА абвясцілі аб сваёй перамозе. Нягледзячы на ​​гэта, канфлікт прадоўжыўся. Фактычны адбыўся развал Лівіі як адзінай дзяржавы. Рэальная ўлада ў краіне належала мноству апалчэнняў, створаных па тэрытарыяльна-племянном прынцыпе. Пра аўтаномію ад цэнтра заявіла Кірэнаіка, дзе былі сфармаваны ўласны Вышэйшы пераходны савет і міністэрства. Следствам вайны таксама стала міжплемянная барацьба, якую стрымліваў рэжым КадафіReflect on negative effects of Libya war / People’s Daily Online.

Да ўсяго іншага, некаторыя прыхільнікі загінулага лідара краіны Кадафі працягвалі супраціўБаі за Бені-Валід, LENTA.RU, а ў шэрагах паўстанцаў наспеў расколLibyan army tackles rogue militias as two disband — Egypt Independent. На гэтым фоне актывізаваліся ісламскія сілы, спярша Ансар аль-Шарыя, а неўзабаве і Ісламская дзяржава.

У 2014 канфлікт дасягнуў свайго апагею: у Трыпалі сфарміраваны Усеагульны Нацыянальны Кангрэс (у 2016 перадаў свае паўнамоцтвы Прэзідэнцкаму савету і Ураду нацыянальнай згоды), а ў Табруку — Палата прадстаўнікоў, што азначала ўсталяванне двоеўладдзя. Абодва вялі вайну як паміж сабой, так і з ІД і племяннымі апалчэннямі  .

 Эканамічныя наступствы 
Па дадзеных даследавання міжнароднай кансалтынгавай кампаніі Geopolicity, толькі бюджэтныя страты Лівіі склалі каля $14 млрд. Вялікі ўрон быў нанесены інфраструктуры краіны. Да жніўня 2011 года з-за недахопу сыравіны і дрэннага тэхнічнага стану прыпынілі работу ўсе нафтаперапрацоўчыя заводы. Паводле ацэнак МВФ страты ВУП краіны да восені 2011 года склалі $7,7 млрдЭксперты МВФ оценили стоимость «арабской весны» в 55 млрд долларов . Па выніках жа 2011 года ВУП краіны страціў 60% у параўнанні з 2010 годам. Высокага ўзроўню дасягнула інфляцыя, на што паказвае павелічэнне грашовай масы лівійскіх дынараў больш чым удваяАлексей Подцероб — Ливия полгода спустя.

Была замарожана значная частка з $150 млрд, якія належалі Лівіі, на замежных рахунках. Непасрэдныя разбурэнні ад натаўскіх бамбардзіроўкаў ацэньваюцца ў $14 млрд, што ў 7 разоў перавышае шкоду для краіны ад нямецкіх бамбардзіровак падчас Другой сусветнай вайны ў супастаўных цэнахИтог операции НАТО в Ливии — исчезновение 150 миллиардов / Военно-промышленный курьер .

Вялікія страты панесла нафтавая галіна. Калі да пачатку канфлікту штодзённая здабыча нафты складала 1,6 мільёна барэляў у суткі, то ў сярэдзіне верасня здабывалася ўсяго 200 тыс. Гэта значыць, здабыча звалілася ў 8 разоўВыход Газпрома на рынок Ливии оказался под угрозой. Вынікам гэтага стаў скачок коштаў на нафтуЛивия подрывает мировую экономику , у выніку чаго базавая цана барэля нафты АПЕК дасягнула 2,5 гадовага максімумуЭкономические последствия кризиса в Ливии. Так, ужо 22 лютага 2011 года цана паднялася на 3,4%, а 2 дні праз быў зафіксаваны новы скачок — на 4,8%, у выніку чаго цана нафты дасягнула $ 111,01 за барэль, а да красавіка дасягнула 120,91%Oil price and the effect of Libyan war / UnitedExplanations. Паводле ацэнкі міністра фінансаў Лівіі Абдэльхафіза аз-Злітні, да жніўня 2011 года страты ў нафтавай галіне краіны склалі да $50 млрд, у тым ліку $20 млрд ад прыпынення экспарту нафтыПотери нефтяной промышленности Ливии оценили в $50 млрд.

Першапачаткова лівійскія ўлады планавалі аднавіць даваенныя тэмпы здабычы нафты да канца 2011, а затым да сярэдзіны 2012 года. Але і да пачатку 2013 года ўзровень здабычы адноўлены не быў і складаў не больш за 1,4 млн. барэляў у суткі. Складанасці ў аднаўленні здабычы звязаны з пастаяннымі ўзброенымі сутыкненнямі ў Кірэнаіке, асноўным нафтаздабыўным рэгіёне краіны, і з адсутнасцю неабходных фінансавых рэсурсаў.

Пад пагрозай апынулася функцыянаванне і далейшае развіццё найбуйнейшага ірыгацыйнага праекта ў свеце — Вялікай рукатворнай ракі, а таксама будаўнічы праект «Новы Дубай», у рамках якога на працягу 10 гадоў меркавалася інвеставаць у будаўніцтва каля $500 млрд.

Па выніках канфлікту Лівія ператварылася ў даўжніка краін, дзе праходзілі лячэнне паўстанцы. Так, доўг толькі перад Грэцыяй склаў каля €150 млнЛивия задолжала Греции 150 млн евро за лечение повстанцев / РИА Новости.

Аднак знешнегандлёвы абарот з ЕС, скараціўшыся ў 2011 годзе амаль утрая, ужо ў 2012 годзе перавысіў узровень 2010 годаЭль С. Современное состояние торговых отношений между Ливией и Европейским Союзом // Современные проблемы науки и образования. - 2014. - № 3. - С. 358.

 Сацыяльныя наступствы 
У турмах шматлікіх рэгіянальных брыгад знаходзіцца каля 8,5 тыс. чалавек, якія абвінавачваліся ў супрацоўніцтве з ранейшай уладай, у той час як колькасць палітычных зняволеных пры М. Кадафі не перавышала 6 тыс.

Следствам грамадзянскай вайны стаў рост злачыннасці. Так, новыя ўлады зафіксавалі рост забойстваў у 2012 годзе ў параўнанні з 2011 годам на 503%, колькасць крадзяжоў на 448% і г.дMurder rate up 500% in two years / Libya Herald. Распаўсюджанай практыкай сталі расправы баевікоў над сваімі апанентамі прама ў бальніцах, куды апошнія траплялі пасля ўзброеных сутыкненняўTwo patients murdered at Bu Sleem hospital / Libya HeraldВ Ливии боевики напали на больницу и аэропорт.

З-за адсутнасці бяспекі паўсталі праблемы з авіязносінамі ў краіне. Так, Lufthansa, якая арганізавала рэгулярныя палёты ў Лівію яшчэ ў лютым 2012 года, праз год была вымушана іх спыніць у сувязі з «напружанай сітуацыяй у рэгіёне»Lufthansa прекращает полеты в Триполи по соображениям безопасности / РИА Новости.

 Бежанцы 
Па дадзеных прадстаўніка Упраўлення Вярхоўнага камісара ААН па справах бежанцаў Мелісы Флемінг, па стане на 2 сакавіка колькасць бежанцаў у раёне канфлікту дасягнула 180 тысяч чалавек. У Егіпет беглі 77 тысяч чалавек (у асноўным, этнічныя егіпцяне), прыкладна столькі ж — у Туніс, яшчэ каля 30 тысяч чакалі сваёй чаргі на мяжыЧисло беженцев из Ливии достигло 180 тысяч//РИА Новости,02.03.2011 г. . Да пачатку мая, паводле інфармацыі агучанай камісарам па ўнутраных справах ЕС Сесіліяй Малмстрэм, колькасць бежанцаў складала 650 або 750 тыс.Statement by Cecilia Malmström, EU Commissioner for Home Affairs, on the deteriorating situation of refugees in Libya 

Па дадзеных Упраўлення вярхоўнага камісара ААН па справах бежанцаў пікавыя паказчыкі зыходу бежанцаў з Лівіі складалі 10-15 тыс. чалавек у суткіООН: Число беженцев из Ливии в Тунис сокращается.

Па паведамленні BBC News, у сярэдзіне жніўня 2011 года больш за 30 тыс. чалавек былі выгнаны з горада Таварга ў паўночнай Лівіі. Меркавана, гэта было актам помсты і калектыўным пакараннем за падтрымку жыхарамі сіл Кадафі пры аблозе Місураты'Cleansed' Libyan town spills its terrible secrets // BBC News, 12.12.2011 г..

Згодна з дакладам ААН ад 18 студзеня 2012 года негатыўны эфект ад лівійскага крызісу ў выглядзе наплыву бежанцаў выпрабавалі ўсе краіны рэгіёну Сахеля, а менавіта Алжыр, Чад, Егіпет, Малі, Маўрытанія, Нігер і ТунісReport of the assessment mission on the impact of the Libyan crisis on the Sahel region.

 Заўвагі 

 Літаратура 
 Цыганок А.Д. Интервенция США и НАТО в Ливии и её последствия для Сирии, Ирана, Кавказа: русский взгляд М.: АИРО-XXI, 2012. – 448 с.
 Denis M. Tull, Wolfram Lacher Die Folgen des Libyen-Konflikts für Afrika // SWP-Studie Berlin 2012 ISSN 1611-6372

Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Лівіі