Пінхас Уладзіміравіч Сабсай

Пінхас (Пётр) Уладзіміравіч Сабса́й (; 1893—1980) — азербайджанскі савецкі скульптар. Народны мастак СССР (1973). Правадзейны член АМ СССР (1947). Лаўрэат Сталінскай прэміі першай ступені (1942). Член УКП(б) з 1945 года.
 Біяграфія 
 Вучоба і творчасць 

Пінхас Сабсай нарадзіўся  года ў Адэсе.

Рана праявіў мастацкую цікавасць, якая заахвоціла будучага скульптара наведваць бясплатную студыю рысунку пры Адэскім мастацкім вучылішчы, а затым паступіць на скульптурнае аддзяленне ў 1908 годзе. Нястача матэрыяльных сродкаў вымушала Сабсая ў летнія месяцы працаваць у ляпных дэкарацыйных майстэрнях, якія праводзілі працы па скульптурным аздабленні будынкаў.

У 1915 годзе Пінхас Сабсай скончыў Адэскае мастацкае вучылішча па першым разрадзе і быў па-за конкурсам прыняты на скульптурнае аддзяленне Пецярбургскай Акадэміі мастацтваў у клас прафесара А. Ц. Матвеева, затым — Г. Р. Залемана.
Аднак у сувязі з пачаткам Першай сусветнай вайны неўзабаве быў прызваны на ваенную службу.

Дэмабілізаваўшыся ў 1917 годзе, Сабсай вяртаецца ў скульптурную майстэрню Адэскага інстытута выяўленчых мастацтваў. Там жа ён пачынае сваю педагагічную дзейнасць.

Ужо ў 1918 годзе Пінхас Сабсай выканаў некалькі скульптурных партрэтаў У. І. Леніна, манументальны барэльеф «Праца», які ўпрыгожыў фасад Чырвонаармейскага тэатра ў Адэсе.

У 1922 годзе Сабсай вяртаецца ў Петраград-Ленінград для працягу сваёй адукацыі ў Вышэйшым мастацка-тэхнічным інстытуце (былая Акадэмія мастацтваў), які скончыў у 1925 годзе.

 Творчасць у Баку 
У 1926 годзе Сабсай пераязджае ў Баку.

З гэтага перыяду творчасць скульптара непарыўна звязана з Азербайджанам.

З 1928 года выкладаў у АзМВ імя А. Азімзадэ. Сярод вучняў Сабсая — найвыдатнейшыя скульптары Азербайджана, у тым ліку Міралі Міркасімаў.

У 1930 годзе ўрачыста адкрываецца помнік Мірзу АхундавуФота помніка Мірзу Фаталі Ахундаву ў Баку .

Нароўні з манументальнымі помнікамі ў Баку, Сабсай шмат працуе над барэльефам.

У 1932 годзе Сабсай выконвае 22-мятровы барэльеф з 55 фігурамі «Ад фізкультуры да працы і абароны», пастаўлены ў Палацы фізкультуры ў Баку, у 1933 годзе шэраг барэльефаў для фае Бакінскага Рабочага тэатра, у 1937 годзе 12-мятровы барэльеф «Ударнікі свідравання», прысвечаны бакінскім нафтавікам.

Пінхас Сабсай сканаў 25 ліпеня 1980 года. Пахаваны на Алеі ганаровага пахавання ў Баку.

 Творчасць 
Найбольш значныя творы:

 Мірзу Фаталі Ахундаву (1930),
 помнік Сяргею Кіраву (архітэктар — Л. А. Ільін) у Парку імя С. М. Кірава ў Баку (1939), за які быў ганараваны Сталінскай прэміяй у 1942 годзе, (Парк цяпер — Алея Шахідаў у Баку, помнік Кіраву знесены ў 1991 годзе)
 помнік У. І. Леніну ў Краснадары (1956), Баку (1957), Магілёве (1957).
 Шматлікія партрэты, сярод якіх партрэт А. С. Пушкіна «Элегія», «Партрэт знатнага свідравога майстра М. П. Каверачкіна» (1954), і творы ў галіне манументальнага рэльефу.

 Узнагароды 
 народны мастак СССР (1973)
 заслужаны дзеяч мастацтваў Азербайджанскай ССР (1959)
 Сталінская прэмія першай ступені (1942) — за помнік С. М. Кіраву ў Баку
 ордэн Леніна (09.06.1959)
 ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга

 Літаратура 

 Новрузова Д. Г. Монументальная скульптура Советского Азербайджана. — Баку, 1960.
 Большая Художественная Энциклопедия. — , 2008.
 Справочник «Художники». — , 1984.
 Большой Российский энциклопедический словарь. — , 2003.
 Большая Советская энциклопедия. 3-е издание. — , 1969—1978.
 Рогинская Ф. П. В. Сабсай. — , 1958.
 Наджафов М. «Творчество, приносящее радость» (К восьмидесятилетию П. В. Сабсая), «Искусство», 1973, № 11.

 Спасылкі 
 САБСАЙ 
 Майстар Сабсай і яго вучні
 Сабсай Пінхас Уладзіміравіч

Катэгорыя:Выпускнікі Адэскага мастацкага вучылішча
Катэгорыя:Мастакі-сацрэалісты СССР
Катэгорыя:Мастакі-сацрэалісты Азербайджана
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Азербайджанскай ССР
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Правадзейныя члены Акадэміі мастацтваў СССР
Катэгорыя:Члены Саюза мастакоў СССР
Катэгорыя:Пахаваныя на Алеі ганаровага пахавання ў Баку