Недачалавек

Недачалавек (.  — Унтэрменш) — філасофска-антрапалагічныStein, Edith: Welt und Person: Beitrag zum christlichen Wahrheitsstreben, 1962. S. 12.; у далейшым прапагандысцкі расісцка-яўгенічны тэрмін з ідэалогіі нямецкіх нацыянал-сацыялістаў. Нямецкае слова «Mensch» літаральна азначае чалавек. Нацысцкая прапаганда выкарыстоўвала яго вытворнае з прыстаўкай Unter-, каб апісаць паводле сваёй канцэпцыі «найніжэйшых людзей» — габрэяў, цыганаў, славянаўAlfred Rosenberg, Der Mythus des 20. Jahrhunderts: Eine Wertung der seelischgeistigen Gestaltungskämpfe unserer Zeit, München: Hoheneichen, 1930, here p.214.Lothrop Stoddard, The Revolt against Civilization: The Menace of the Under Man, New York: C. Sribner’s Sons, 1922.Владимир Родионов. Идеологические истоки расовой дискриминации славян в Третьем рейхе, фінаў, а таксама гэтак званых «Mischlinge» паводле нацысцкай тэрміналогіі Трэцяга рэйхаГлавы «Фёлькише бевегунг»; Uwe Puschner: Die völkische Bewegung im wilhelminischen Kaiserreich, Дармштадт 2001, ISBN 3-534-15052-XWolfgang Michalka, Deutsche Geschichte 1933—1945, Франкфурт-на-Майне 1999, стр. 165Wolfgang Michalka, Deutsche Geschichte 1933—1945, Франкфурт-на-Майне 1999, стр..

 З’яўленне і азначэнні тэрміна 
Тэрмін «Untermensch» быў запазычаны нацыстамі з кніг амерыканскага расавага тэарэтыка Латропа Стодарда, які ў сваёй кнізе «The Revolt Against Civilization: The Menace of the Under-Man» (, 1922 год) сцвярджаў, што пасля прыходу да ўлады бальшавікоў, Расеяй стаў кіраваць адзін з самых дэгенератыўных народаў на Зямлі. Стодард лічыў, што камбінацыя з, як ён думаў, прыроджанай расавай непаўнавартасці расейцаў, славянаў, ідыятызму палітычнай дактрыны, якая заклікала да найніжэйшых чалавечых інстынктаў (такіх, напрыклад, як зайдрасць да больш здольных і больш багатых), а таксама той факт, што шэрагі камуністычнай партыі складаліся, на яго думку, з «прыроджаных злачынцаў» у самым звычайным сэнсе гэтага слова, патрабавалі абсалютна новага паняцця для азначэння гэтага феномена: «the Under-man» (літ. «падчалавек»). У гэтым сэнсе Кастрычніцкая рэвалюцыя была, паводле Стодарда, баявым клічам на немінучую бітву, якая набліжалася, паміж цывілізаванымі нацыямі і «масамі з Усходу». І калі белай расе прадбачыцца атрымаць перамогу ў гэтай вайне з «падчалавекам», то — гэтак аргументавалася у кнізе — ёй належыць адмовіцца ад непрадуманых ліберальных ідэй і хутчэй перайсці да рашучых палітычных мер, такіх, напрыклад, як укараненне доўгатэрміновых яўгенічных праграм.

Слова «Untermensch» увайшло ў нацысцкі лексікон з назвы нямецкага перакладу кнігі Стодарда «Der Kulturumsturz: Die Drohung des Untermenschen» (1925 г.). Бо ў ангельскамоўным свеце нават большасць гісторыкаў не ведала, што нацысцкае паняцце «Untermensch» было першапачаткова вынайдзена амерыканцам, то зваротны пераклад слова з нямецкай на ангельскую часта гучыць як «subhuman» («падчалавек»). Вядучы нацысцкі ідэолаг, які зафіксаваў канцэпцыю славянскага «падчалавека» за аўтарствам Стодарда, — Альфрэд Розенберг, у сваёй кнізе «Міф 20-га стагоддзя»  (1930 г.) піша, што расейскі бальшавік — гэта той від чалавека, «якога Латроп Стодард вызначыў як „недачалавека“» (", стар. 214). Хоць Стодард і не звяртае ўвагі на гэтае ў сваёй кнізе, але на стварэнне паняцця «падчалавек» ён мог быць натхнёны ніцшэанскай канцэпцыяй звышчалавека, паводле якой, у творы «Гэтак казаў Заратустра» Ніцшэ разглядае чалавека як мост між малпы і звышчалавека, які трэба пераадолець. Згадванне малпы (прататып «недачалавека») у Ніцшэ было алюзіяй на канцэпцыю Дарвіна, якая набірала ў той час папулярнасць. Стодард пісаў у адным з раздзелаў сваёй кнігі (стар. 261), што яму знаёма паняцце «звышчалавек».Losurdo Domenico. Kampf um die Geschichte. Der historische Revisionismus und seine Mythen. Nolte, Furet und die anderen. Köln: PapyRossa, 2007

Гэткае дзяленне людзей адлюстроўвала сацыял-дарвінісцкую, расісцкую і чалавеканенавісніцкую сутнасць нацыянал-сацыялізму. Тэрмін «звышчалавек» быў запазычаны з ніцшэанства. Адольф Гітлер (як і Беніта Мусаліні) з’яўляўся прыхільнікам філасофіі Фрыдрыха Ніцшы, якая аказала моцны ўплыў на фармаванне яго светапогляду. Аднак у кнізе Ніцшэ «Вясёлая навука» (. , 1882) ужытак слоў «звышчалавек» і «недачалавек» (у афарызме 143 трэцяй часткі кнігі) не звязваўся з нейкай канкрэтнай расай і нават з чалавецтвам у цэлым, і ўвогуле прыводзіцца Ніцшэ ў даволі скептычным рэчышчы («Вынаходства багоў, герояў і звышлюдзей рознага роду, роўна як і чалавекабразаў і недалюдзей, карлікаў, фей, кентаўраў, сатыраў, дэманаў і чарцей»). Але гэтае не перашкодзіла нацыстам інтэрпратаваць дадзеную ідэю па-свойму.Ницше Ф. Весёлая наука // Ницше Ф. Сочинения в 2 т. Т. 1. — М.: Наука, 1990. — С. 600.

 Ужыванне тэрміна «недачалавек» 
У сваёй прамове ў 1927 годзе ў баварскім рэгіянальным парламенце нацысцкі прапагандыст Юліус Штрэйхер, выдавец «Der Stürmer», ужыў тэрмін «Untermensch», якім пазначыў камуністаў Нямецкай Баварскай Савецкай Рэспублікі:Гэта здарылася ў часы [Баварскай] Савецкай Рэспублікі: Калі недалюдзі, якім далі волю, блукалі па вуліцах, забіваючы мінакоў, а дэпутаты хаваліся за комінам у баварскім парламенце.Гэтаксама ў сваёй прамове «Сусветная небяспека бальшавізму»() у 1936 годзе Ёзэф Гебельс сказаў, што «недалюдзі існуюць у кожным народзе як разрыхляльнік»Paul Meier-Benneckenstein, Deutsche Hochschule für Politik Titel: Dokumente der Deutschen Politik, Volume 4, Junker und Dünnhaupt Verlag, Berlin, 2. ed., 1937; з прамовы 10 верасня 1936 года; па-нямецку: «… das Untermenschentum, das in jedem Volke als Hefe vorhanden ist …».. На з’ездзе нацысцкай партыі 1935 года ў Нюрнбергу Гебельс заявіў, што «бальшавізм — гэта аб’яўленне вайны інтэрнацыянальнымі недалюдзьмі, на чале якіх знаходзяцца жыды, супраць самой культуры.»Прамова Гебельса на з’ездзе ў Нюрнбергу 1935 года
alt=Дыяграма, якая выкарыстоўвалася для ілюстрацыі нацысцкіх Нюрнбергскіх законаў, уведзеных у 1935 годзе|міні|450x450пкс|Дыяграма, якая выкарыстоўвалася для ілюстрацыі нацысцкіх Нюрнбергскіх законаў, уведзеных у 1935 годзе
Іншы прыклад ужывання гэтага тэрміна — выпушчаная ў 1936 годзе брашура рэйхсфюрара СС Гімлера «Ахоўныя атрады як баявая антыбальшавіцкая арганізацыя» (Die Schutzstaffel als antibolschewistische Kampforganisation), дзе гаварылася: «Мы паклапоцімся, каб ніколі зноў у Нямеччыне, сэрцы Еўропы, не магла быць распалена знутры або праз эмісараў звонку габрэйска-бальшавіцкая рэвалюцыя недалюдзей ()»Himmler Heinrich. Die Schutzstaffel als antibolschewistische Kampforganisation. München: Zentralverlag der NSDAP; F. Eher Nachführung, 1936. P. 29.. Гэтак, у прапагандысцкім бюлетэні № 112, які быў выпушчаны аддзелам прапаганды вермахта ў чэрвені 1941 года адразу пасля нападу на СССР (такія бюлетэні зачытваліся асабоваму саставу ўсіх частак вермахта), мэты вайны былі вызначаны гэтак:17 ліпеня 1941 года ў «Illustrierter Beobachter» («тоўстым» ілюстраваным дадатку да афіцыйнага органа НСДАП «Volkischer Beobachter») быў фатаздымак палонных савецкіх афіцэраў з подпісам: «Пойманыя афіцэры Савецкай Арміі — спехам сабранае зборышча недалюдзей і няспелых фанатыкаў» ().Beutestücke. Kriegsgefangene in der deutschen und sowjetischen Fotografie 1941—1945 / Hrsg. von Margot Blank, mit Texten von Peter Jahn und Christoph Hammann. Berlin: Christoph Links Verlag, 2003. S. 93. У тыя ж дні рэйхсфюрар Гімлер выступіў перад эсэсаўцамі з баявой групы «Норд», якая накіроўвалася на Усходні фронт, з прамовай, дзе даў наказ ім на вайну і пералічыў у якасці «недалюдзей» гунаў, вугорцаў, татараў, манголаў і расейцаў:Брашура 1942 года «Der Untermensch» / «Недачалавек», якая была выдадзеная масавым тыражом паводле наказу Гімлера, была накіраваная ў асноўным супраць расейцаў і габрэяў. Расейцы апісваліся як непаўнавартасны народ пад кіраўніцтвам жыдоў, які выраджаецца. Подобная прапаганда была разлічаная на тое, каб заахвоціць немцаў яшчэ горш абыходзіцца з усходнімі народамі. У дадзенай брашуры змяшчаецца наступнае азначэнне недачалавека: «Недачалавек — гэта біялагічная істота, створаная прыродай, якая мае рукі, ногі, падабенства мозгу, з вачыма і ротам. Тым не менш, гэтая жудасная істота з’яўляецца чалавекам толькі часткова. Яна носіць рысы асобы падобныя да чалавечых — аднак духоўна і псіхалагічна недачалавек стаіць ніжэй за любую жывёлу. Унутры гэтай істоты — хаос дзікіх, неўтаймоўных цяг: безыменная патрэба разбураць, самыя прымітыўныя жаданні і непрыхаваная подласць».Гэтая жа брашура ўключала ў «падсвет недалюдзей» мулатаў, «фіна-азіятаў», цыганоў і неграў.

Нацысты класіфікавалі тых, каго яны называлі недалюдзьмі, на розныя тыпы; яны аддавалі перавагу вынішчэнню жыдоў і эксплуатацыі іншых народаў ў якасці рабоўQuality of Life: The New Medical Dilemma, edited by James J. Walter, Thomas Anthony Shannon, стар. 63.

Гісторык Роберт Ян ван Пэльт піша, што для нацыстаў «гэта быў толькі невялікі крок да рыторыкі, у якой еўрапейскі чалавек проціпастаўляецца савецкаму недачалавеку, які стаў пазначаць расейцаў ў лапах юдэа-бальшавізму.»Роберт Ян ван Пэльт (студзень 1994 г.). «Auschwitz: From Architect’s Promise to Inmate’s Perdition». Modernism/Modernity. 1 (1): 80-120, тут стар. 97. doi:10.1353/mod.1994.0013. ISSN 1071-6068.

 Славяне ў нямецкай канцэпцыі недачалавека 
Канцэпцыя недачалавека ўключала гэтак жа славянскія народы, такія як палякі, сербы і расейцы.«Hitler’s Plans for Eastern Europe». Паўночна-усходні ўніверсітэт. Архіўная з арыгінала 27 траўня 2012 года. Праверана 10 ліпеня 2010 г.. Славяне лічыліся недалюдзьмі, ледзьве прыдатнымі для эксплуатацыі ў якасці рабоў.Пітэр Лонгерых (2010 г.). Holocaust: The Nazi Persecution and Murder of the Jews. Oxford; New York: Oxford University Press. стар. 241. ISBN 978-0-19-280436-5.Huer, Jon (2012). Call from the Cave: Our Cruel Nature and Quest for Power. Lanham, Maryland: Hamilton Books. стар. 278. ISBN 978-0-7618-6015-0. Гітлераўцы разглядалі любую асобу на «ўсходзе», звычайна славянаў, як «недачалавека», прыдатнага толькі для рабства немцам. Гітлер і Гебельс параўналі іх з «трусінай сям’ёй» або «абыякавымі жывёламі», якія былі «бяздзейнымі» ды «дэзарганізаванымі» і распаўсюджваліся як «хваля бруду».Sealing Their Fate (Large Print 16pt) by David Downing, стар. 49 Тым не менш, некоторыя са славянаў, якія мелі скандынаўскія расавыя рысы, лічылася, што маюць асобнае нямецкае паходжанне, што азначала часткова «арыйскае» паходжанне, і калі ім было меней за 10 год, яны павінны былі быць анямечыны.

Нацысцкія погляды на славянаў былі яўна пагардлівымі, бо яшчэ да Другой сусветнай вайны славяне, асабліва палякі, лічыліся непаўнавартаснымі адносна немцаў. Пасля таго, як Адольф Гітлер набыў палітычную ўладу ў Нямеччыне, паняцце неарыйскіх «недачалавечых рабаўладальніцкіх матэрыялаў» было распрацавана і пачало выкарыстоўвацца і ў дачыненні да іншых славянскіх народаўTimm, Annette F. (2010) The Politics of Fertility in Twentieth-Century Berlin. London: Cambridge University Press. стар.188 ISBN 9780521195393. Палякі і сербы апынуліся ўнізе славянскай «расавай іерархіі», створанай нацыстамі. Неўзабаве пасля сканчэння тэрміну дзеяння пакта Молатава-Рыбентропа расейцаў таксама пачалі ўспрымаць як частку «недачалавечай» расы. Гэтак жа беларусы, чэхі, славакі і ўкраінцы лічыліся непаўнавартаснымі, нягледзячы на тое, што сярод гэтых народаў былі выяўленыя калабарацыянісцкія групы. Тым не менш, былі такія славянскія народы, як баснійцы, балгары і харваты, якія супрацоўнічалі з Нацысцкай Нямеччынай, але па-ранейшаму ўспрымаліся як расава не «чыстыя», каб дасягнуць статусу германскіх народаў, але ў канчатковым выніку яны лічыліся этнічна лепшымі за усіх іншых славянаў, у асноўным дзякуючы псеўданавуковым тэорыям аб гэтых нацыях, якія маюць мінімальную колькасць славянскіх генаў і значныя дамешкі германскай і цюркскай крывіGumkowski, Janusz; Leszczynski, Kazimierz; Robert, Edward (translator) (1961). Hitler’s Plans for Eastern Europe. Poland Under Nazi Occupation (Першае выд.). Polonia Pub. House. p. 219. ASIN B0006BXJZ6. Архіравана з арыгінала (мяккая вокладка) 9 красавіка 2011 года. Праверана 12 сакавіка 2014 г. на Wayback machine.Shirer, William L. (1960) The Rise and Fall of the Third Reich. New York: Simon and Schuster. pp.937, 939. Quotes: «The Jews and the Slavic people were the Untermenschen — subhumans.» (937); "Апантанасць немцаў ідэяй, што яны былі галоўнай расай і што славянскія людзі павінны быць іх рабамі, была асабліва заўзятай у адносінах да Расеі. Эрых Кох, упаўнаважаны рэйхскамісар Украіны, выказаў гэта ў сваёй прамове ў Кіеве 5 сакавіка 1945 года..

Каб наладзіць стратэгічны хаўрус з Незалежнай Дзяржавай Харватыя — марыянеткавай дзяржавай, створанай пасля нападу на Югаславію — і Балгарскім царствам, нацысты адхіліліся ад строгай інтэрпрэтацыі сваёй расавай ідэалогіі, а харваты былі афіцыйна апісаныя як «больш германцы, чым славяне», гэтае паняцце падтрымліваў гэтаксама харвацкі дыктатар Антэ Павеліч, які сцвярджаў, што «харваты былі нашчадкамі старажытных готаў», і «ідэя Панславізму была навязаная ім як нешта штучнае»Rich, Norman (1974) Hitler’s War Aims: the Establishment of the New Order. New York: W. W. Norton & Company. стар.276-7.Адольф Гітлер і Герхард Вайнберг (2007 г.) Застольныя абмеркаванні Гітлера, 1941—1944: яго прыватныя размовы. Enigma Books. стар.356. Цытуючы Гітлера: «Напрыклад, маркіраваць балгараў як славянаў — гэта глупства; першапачаткова яны былі цюркамі».. Гітлер таксама лічыў балгараў нашчадкамі цюркаў.

Урокі біялогіі ў школах Нацысцкай Нямеччыны выкладалі пра адрозненні паміж скандынаўскай расай «звышлюдзей» і «пагарджанымі» габрэйскімі і славянскімі «недалюдзьмі»Маладосць Гітлера, 1922—1945: An Illustrated History by Jean-Denis Lepage, стар. 91. Думка, што славяне былі недалюдзьмі, была шырока распаўсюджаная сярод нямецкіх мас і ў асноўным адносілася да палякаў. Яна працягвала знаходзіць падтрымку і пасля вайныNative Realm: A Search for Self Definition by Czeslaw Milosz, стар. 132.

У якасці прагматычнага спосабу вырашэння дэфіцыту ваеннай сілы нацысты выкарыстоўвалі жаўнераў з шэрагу славянскіх краін, у першую чаргу хаўруснікаў Рэйха Харватыі і БалгарыіЗгодна з нацысцкай палітыкай, харваты былі аднесены да больш «германцаў, чым славянаў»; гэта падтрымаў харвацкі дыктатар Антэ Павеліч, які сцвярджаў, што харваты былі нашчадкамі старажытных готаў, і «ім была навязана панаславянская ідэя як нешта штучнае»., а таксама ў межах акупаваных тэрыторыйNorman Davies. Europe at War 1939—1945: No Simple Victory. стар. 167, 209.. Канцэпцыя славянаў, у прыватнасці быцця недалюдзьмі, служыла палітычным мэтам нацыстаў; яна была выкарыстаная для абгрунтавання сваёй экспансіянісцкай палітыкі і асабліва агрэсіі супраць Польшчы і СССР для дасягнення Жыццёвай прасторы на Усходзе, асабліва ва Украіне. Першапачатковыя планы Нямеччыны (абагульненыя як генеральны план Ост) прадугледжвалі перасяленне, паняволенне і вывядзенне не менш як 50 мільёнаў чалавек, якія не лічыліся прыдатнымі да анямечваня, з тэрыторый, якія яны хацелі заваяваць у Еўропе; чарназёмныя ўкраінскія глебы лічыліся асабліва жаданай зонай для каланізацыі «расай гаспадароў».

 Беларусы ў нямецкай канцэпцыі недачалавека 
22 чэрвеня 1943 года генеральны камісар Беларусі Вільгельм Кубэ зацвердзіў статут «Саюзу беларускай моладзі», у якім беларусы прызнаваліся арыйскай нацыяй. У прамове з гэтай нагоды ён заклікаў моладзь «стаць жаўнерамі Новай Еўропы... супраць бандытызму і тым заслужыць правы на родную зямлю». Мяркуецца, што Кубэ бачыў беларусаў арыйцамі. Арыйская кроў беларусаў яшчэ аргументавалася тым, што Беларусь у адрозненне ад Расеі не знаходзілася 240 гадоў пад мангола-татарскім ігам, з-за чаго захавалася чысціня беларускай крыві.Пра Кубэ і ягоную дзейнасць Ольга Кучарэнка. Паміж молатам и кавадлой: барацьба за маладое пакаленне на акупаваных тэрыторыях Савецкага Саюзу // Bulletin des Deutschen Historischen Instituts Moskau. — Band 3 (2009): Kinder des Krieges. Materialien zum Workshop in Voronež 11.-13. März 2008. — S. 83.Стасункі беларусаў і немцаў падчас акупацыіПра прызнанне беларусаў арыйцамі

 Гл. таксама 

 Нацысцкая расавая тэорыя
 Расавая тэорыя Гюнтера
 Расавая гігіена

 Каментары 
Термин использовался в феноменологии Эдмунда Гуссерля до прихода к власти национал-социалистов для характеристики лиц, неспособных к трансцендентальной редукции.

 Заўвагі 

 Спасылкі 

 Брашура Унтэрменш (Der Untermensch) у расейскім перакладзе 
 The Revolt Against Civilization: The Menace of the Under Man — «Бунт супраць цывілізацыі: пагроза недачалавека», Латроп Стодард. — New York: Charles Scribner’s Sons, 1922
 Der Kulturumsturz: Die Drohung des Untermenschen — «Бунт супраць цывілізацыі: пагроза недачалавека» (ням. выд.), Латроп Стодард. — J.F. Lehmann, 1925
 Der Mythus des 20. Jahrhunderts — «Міф XX стагоддзя», Альфрэд Розенберг. — 1930
 Радывонаў Уладзімір. Расавыя вытокі дыскрымінацыі славян у Трэцім рейхе. 
Стасункі беларусаў і немцаў падчас акупацыі

Катэгорыя:Нацысцкая прапаганда