Прэм’ер-міністры Чэхаславакіі

Старшыня ўрада Чэхаславакіі (, ) з'яўляўся главой урада Чэхаславакіі, з моманту стварэння Першай Чэхаславацкай Рэспублікі ў 1918 годзе да роспуску Чэшскай і Славацкай Федэратыўнай Рэспублікі ў 1992 годзе.

У перыяды, калі пасада прэзідэнта Чэхаславакіі была вакантнай, некаторыя прэзідэнцкія абавязкі выконваліся старшынёй урада (што не было прама прапісана чэхаславацкімі канстытуцыямі).

 Першая і Другая Чэхаславацкія Рэспублікі (1918—1939) 
Першая Чэхаславацкая Рэспубліка () — першая чэхаславацкая дзяржава, якая існавала з 1918 года па 1938 год. Яна складалася з Багеміі, Маравіі, Чэшскай Сілезіі, Славакіі і Падкарпацкай Русі.

Рэвалюцыйны нацыянальны сход Чэхаславакіі (, ), вышэйшы прадстаўніцкі і заканадаўчы орган у перыяд стварэння Чэхаславакіі, быў створаны  года на базе Нацыянальнага камітэта на аснове палажэнняў Часовай канстытуцыі. У той жа дзень на першым пасяджэнніMasaryk prezidentem i volba první čs. vlády — před 95 lety se poprvé sešlo Revoluční Národní shromáždění ім быў распушчаны абвешчаны ў Парыжы часовы ўрад Томаша Масарыка і зацверджаны ўрад Карала Крамаржаkol. aut.: Československé dějiny v datech. Praha : Svoboda, 1987. ISBN 80-7239-178-X. S. 387.. Пасля мясцовых выбараў 1919 года, якія прынеслі перамогу левым сілам, сход перадаў уладу першаму ўраду Уласціміла Тусара. Праца Рэвалюцыйнага нацыянальнага сходу скончылася пасля прыняцця  і правядзенні на яе аснове выбараў у Нацыянальны сход у красавіку 1920 года.

Пасля падпісання  года Мюнхенскага пагаднення (без удзелу прадстаўнікоў Чэхаславакіі) Германія далучыла да сябе Судэцкую вобласць, затым адбыліся новыя тэрытарыяльныя страты на карысць Польшчы і Венгрыі. Традыцыйна пост-мюнхенскі перыяд чэхаславацкай гісторыі з  года ці, у залежнасці ад пункта гледжання, з  года (даты абвяшчэння аўтаноміі Славакіі), і да ўтварэння  года на чэшскіх землях Пратэктарата Багеміі і Маравіі, называюць Другой Чэхаславацкай Рэспублікай ().

Адзіная чэхаславацкая дзяржава спыніла існаванне пасля абвяшчэння незалежнасці  года Славацкай Рэспублікі (; у гістарычнай літаратуры названай «Першая Славацкая Рэспубліка»), утварэння  года на чэшскіх землях германскага Пратэктарата Багеміі і Маравіі і абвяшчэння ў той жа дзень незалежнай Карпацкай Украіны () на тэрыторыі Падкарпацкай Русі, якая  года была цалкам акупавана Венгрыяй.

№старшыня савета міністраўПачатак паўнамоцтваўКанец паўнамоцтваўПартыяВыбарыКабінет1100px Карал Крамарж<small>(1860—1937)Чэшская дзяржаўна-прававая дэмакратыя → Чэхаславацкая нацыянальная дэмакратыяу кааліцыі з Аграрнай партыяй, Чэхаславацкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй, Чэшскай сацыялістычнай партыяй, Каталіцкай нацыянальнай партыяй Маравіі і незалежнымі палітыкаміКрамарж2(I—II)100px Уласціміл Тусар<small>(1880—1924)Чэхаславацкая сацыял-дэмакратычная рабочая партыяу кааліцыі з Рэспубліканскай партыяй чэхаславацкага сяла, Чэхаславацкай сацыялістычнай партыяй і незалежнымі палітыкаміТусар-I1920Тусар-II3(I)100px Ян Чэрны<small>(1874—1959)незалежныЧэрны-I4100px Эдвард Бенеш<small>(1884—1948)незалежныу кааліцыі з Чэхаславацкай сацыялістычнай партыяй, Чэхаславацкай народнай партыяй, Рэспубліканскай партыяй чэхаславацкага сяла, Чэхаславацкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй, Чэхаславацкай нацыянальнай дэмакратыяй і незалежнымі палітыкаміБенеш5(I—II)100px Антанін Швегла<small>(1873—1933)Рэспубліканская партыя земляробчага і дробнасялянскага насельніцтвау кааліцыі з Чэхаславацкай сацыялістычнай партыяй, Чэхаславацкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй, Чэхаславацкай народнай партыяй, Чэхаславацкай нацыянальнай дэмакратыяй і незалежным палітыкамШвегла-IРэспубліканская партыя земляробчага і дробнасялянскага насельніцтвау кааліцыі з Чэхаславацкай сацыялістычнай партыяй, Чэхаславацкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй, Чэхаславацкай народнай партыяй, Чэхаславацкай нацыянальнай дэмакратыяй,  и независимыми политиками19253(II)100px Ян Чэрны<small>(1874—1959)незалежны5(III)100px Антанін Швегла<small>(1873—1933)Рэспубліканская партыя земляробчага і дробнасялянскага насельніцтвау кааліцыі з Чэхаславацкай нацыянальнай дэмакратыяй, Чэхаславацкай народнай партыяй, Глінкавы славацкай народнай партыяй, , ,  і незалежнымі палітыкамі6(I—II)100px Францішак Удржал<small>(1866—1938)Рэспубліканская партыя земляробчага і дробнасялянскага насельніцтвау кааліцыі з Чэхаславацкай нацыянальнай дэмакратыяй, Чэхаславацкай нацыянал-сацыялістычнай партыяй, Чэхаславацкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй, Чэхаславацкай народнай партыяй, , ,  и незалежнымі палітыкамі7(I—III)100px Ян Маліпетр<small>(1873—1947)Рэспубліканская партыя земляробчага і дробнасялянскага насельніцтвау кааліцыі з Чэхаславацкай нацыянальнай дэмакратыяй, Чэхаславацкай нацыянал-сацыялістычнай партыяй, Чэхаславацкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй, Чэхаславацкай народнай партыяй, ,  і незалежнымі палітыкаміРэспубліканская партыя земляробчага і дробнасялянскага насельніцтвау кааліцыі з Чэхаславацкай нацыянал-сацыялістычнай партыяй, Чэхаславацкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй, Чэхаславацкай народнай партыяй, ,  і незалежнымі палітыкаміРэспубліканская партыя земляробчага і дробнасялянскага насельніцтвау кааліцыі з Чэхаславацкай нацыянал-сацыялістычнай партыяй, Чэхаславацкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй, Чэхаславацкай народнай партыяй, , ,  і незалежнымі палітыкамі8(I—III)100px Мілан Годжа<small>(1878—1944)Рэспубліканская партыя земляробчага і дробнасялянскага насельніцтвау кааліцыі з Чэхаславацкай нацыянал-сацыялістычнай партыяй, Чэхаславацкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй, Чэхаславацкай народнай партыяй, , , ,  і незалежнымі палітыкаміРэспубліканская партыя земляробчага і дробнасялянскага насельніцтвау кааліцыі з Чэхаславацкай нацыянал-сацыялістычнай партыяй, Чэхаславацкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй, Чэхаславацкай народнай партыяй, , , , ,  і незалежнымі палітыкамі8(I—II)100px Ян Сыравы<small>(1888—1970)незалежны9100px Рудальф Беран<small>(1887—1954)Партыя нацыянальнага адзінства

 Урады ў выгнанні (1939—1945) 
 года арганізаваная ў Парыжы  нарада абвясціла пра стварэнне  на чале з прэзідэнтам у выгнанні Эдвардам Бенешам і часовым віцэ-прэзідэнтам Янам Шрамекам. Нацыянальны камітэт быў прызнаны ўрадамі Вялікабрытаніі і Францыі ў якасці прадстаўніка чэхаславацкага народа. У 1940 годзе пад пагрозай германскай акупацыі Францыі, Нацыянальны камітэт перамясціўся ў Лондан.

 года Эдвард Бенеш паведаміў пра пераўтварэнне Нацыянальнага камітэта ў сістэму часовага дзяржаўнага кіравання, якая ўключала прэзідэнта, урад і дзяржаўны савет.  года быў створаны Нацыянальны камітэт вызвалення Чэхаславакіі (), ці Часовая дзяржаўная ўстанова Чэхаславакіі () — чэхаславацкі ўрад у выгнанні, які першапачаткова атрымаў дыпламатычнае прызнанне Вялікабрытаніі, а ў далейшым і іншых краін-саюзніц, уключаючы СССР (праз пасольства СССР пры Саюзных урадах у Лондане).

Ён ставіў мэтай адмену прызнання законнасці Мюнхенскага пагаднення і наступнай нямецкай акупацыі Чэхаславакіі і яе аднаўленне ў граніцах 1937 года. Па меры набліжэння вызвалення краіны стала відавочна, што ўрад павінен забяспечваць кіраванне вызваленымі тэрыторыямі, для чаго  года быў прыняты ўказ аб стварэнні прызначанай урадам канцылярыі па кіраванні вызваленай тэрыторыяй на чале з прэзідэнтам Эдвардам Бенешам.  года ў Кошыцах прадстаўнікамі Нацыянальнага фронту чэхаў і славакаў, чэшскага і славацкага нацыянальных сходаў і ўрада ў выгнанні была ўхвалена  («Нацыянальная і дэмакратычная рэвалюцыйная праграма»), якая ў тым ліку пацвердзіла абвешчаныя напярэдадні паўнамоцтвы Нацыянальнага фронту чэхаў і славакаў як часовага ўрада Чэхаславакіі.

№старшыня Нацыянальнага камітэта вызваленняПачатак паўнамоцтваўКанец паўнамоцтваўПартыяКабінетА(I—II)100px <small>(1870—1956)Чэхаславацкая народная партыя(у кааліцыі з Нацыянальнай партыяй працы, Чэхаславацкай нацыянал-сацыялістычнай партыяй, Рэспубліканскай партыяй земляробчага і дробнасялянскага насельніцтва і незалежнымі палітыкамі)

 Чэхаславацкая Рэспубліка (1945—1960) 
У сакавіку 1945 года ў Маскве прадстаўнікамі чэхаславацкага ўрада ў выгнанні і камуністамі быў падпісаны дагавор аб стварэнні Нацыянальнага фронту чэхаў і славакаў () — аб'яднанні ўсіх антыфашысцкіх і патрыятычных палітычных партый Чэхаславакіі. Першы ўрад Нацыянальнага фронту, які дзейнічаў на вызваленай тэрыторыі, быў прызначаны  года ў Кошыцах. Яго  была абавязковай для выканання ўсімі партыямі Нацыянальнага фронту.

 года была прынята канстытуцыя, якая замацавала народна-дэмакратычныя пераўтварэнні ў краіне.  года ўрад быў пераведзены ў Прагу. У выніку выбараў 1946 года быў сфарміраваны новы ўрад Нацыянальнага фронту на чале з кіраўніком камуністаў, якія атрымалі перамогу, Клементам Готвальдам.  года прадстаўнікі трох партый ва ўрадзе Готвальда падалі ў адстаўку, пасля чаго камуністы абвінавацілі іх у парушэнні прынцыпаў дзейнасці Нацыянальнага фронту і заклікалі да яго змянення на аснове ўключэння ў яго масавых грамадскіх арганізацый (напрыклад, кіраваных імі прафсаюзаў). У выніку лютаўскіх падзей Нацыянальны фронт з кааліцыі палітычных партый трансфармаваўся ў грамадска-палітычнае аб'яднанне пад кантролем камуністаў (астатнія партыі прызналі іх кіруючую ролю), увабраўшы ў сябе многія грамадскія арганізацыі. Кароткі перыяд ад 1945 да 1948 года ў гістарыяграфіі прынята называць Трэцяй Чэхаславацкай Рэспублікай ().

№старшыня ўрадаПачатак паўнамоцтваўКанец паўнамоцтваўПартыяВыбарыКабінет10(I—II)100px Здэнек Фірлінгер<small>(1891—1976)Чэхаславацкія сацыял-дэмакратыу складзе Нацыянальнага фронту чэхаў і славакаў, ва ўрад уваходзілі прадстаўнікі , Камуністычнай партыі Чэхаславакіі, , Чэхаславацкай нацыянальна-сацыялістычнай партыі, Чэхаславацкай народнай партыі11(I—II)100px Клемент Готвальд<small>(1896—1953)Камуністычная партыя Чэхаславакііу складзе Нацыянальнага фронту чэхаў і славакаў, ва ўрад уваходзілі прадстаўнікі , Чэхаславацкіх сацыял-дэмакратаў, , Чэхаславацкай нацыянал-сацыялістычнай партыі, Чэхаславацкай народнай партыі 1946Камуністычная партыя Чэхаславакііна чале Нацыянальнага фронту чэхаў і славакаў12100px Антанін Запатацкі<small>(1884—1957)13(I—II)100px Вільям Шыракі<small>(1902—1971)

 Чэхаславацкая Сацыялістычная Рэспубліка (1960—1990) 
 года была прынята канстытуцыя, якая абвясціла перамогу сацыялізму і змяніла назва краіны на «Чэхаславацкая Сацыялістычная Рэспубліка» (), а таксама якая замацавала кіруючую ролю Нацыянальнага фронту ў грамадска-палітычным жыцці краіны.

 года (у адпаведнасці з  № 143 ад 28 кастрычніка 1968 года) Чэхаславацкая Сацыялістычная Рэспубліка стала федэрацыяй дзвюх раўнапраўных дзяржаў — Чэшскай Сацыялістычнай Рэспублікі () і Славацкай Сацыялістычнай Рэспублікі ().

№старшыня ўрадаПачатак паўнамоцтваўКанец паўнамоцтваўПартыяВыбарыКабінет13(III)100px Вільям Шыракі<small>(1902—1971)Камуністычная партыя Чэхаславакііна чале Нацыянальнага фронту чэхаў і славакаў14100px Ёзаф Ленарт<small>(1923—2004)15(I—III)100px Олдржых Чэрнік<small>(1921—1994)16(I—VI)100px Любамір Штроўгал<small>(1924—2023)17100px Ладзіслаў Адамец<small>(1924—)18(I—II)100px Марыян Чалфа<small>(1946—)Камуністычная партыя Чэхаславакііу складзе кааліцыйнага ўрада нацыянальнай згоды, у якім камуністы і апазіцыя мелі аднолькавую колькасць месцаўГрамадскасць супраць гвалтуу складзе кааліцыйнага ўрада нацыянальнай згоды

 Чэшская і Славацкая Федэратыўная Рэспубліка (1990—1992) 
Паводле канстытуцыйнага закона Чэхаславацкай Сацыялістычнай Рэспублікі № 81/1990 Sb. ад  года назва дзяржавы была заменена на Чэхаславацкая Федэратыўная РэспублікаÚstavní zákon č. 81/1990 Sb., o změně názvu Československé socialistické republiky (, ).

Неўзабаве,  года, быў прыняты канстытуцыйны закон № 101/1990 Sb., паводле якога краіна атрымала новую назву — Чэшская і Славацкая Федэратыўная РэспублікаÚstavní zákon č. 101/1990 Sb., o změně názvu Československé federativní republiky (, ).

 года ЧСФР была распушчана, Чэшская і Славацкая рэспублікі сталі незалежнымі дзяржавамі.

№старшыня ўрадаПачатак паўнамоцтваўКанец паўнамоцтваўПартыяВыбарыКабінет18(II—III)100pxМарыян Чалфа<small>(1946—)Грамадскасць супраць гвалтуу складзе кааліцыйнай урады нацыянальнай згоды()()Грамадскасць супраць гвалтуу кааліцыі з , Хрысціянска-дэмакратычным рухам, , Грамадзянскай дэмакратычнай партыяй, Камуністычнай партыяй Чэхаславакіі і незалежнымі палітыкамі199019100px Ян Страскі<small>(1940—2019)Грамадзянская дэмакратычная партыяу кааліцыі з Рухам за дэмакратычную Славакію і Хрысціянска-дэмакратычным саюзам — Чэхаславацкай народнай партыяй.1992

 Гл. таксама 
 Спіс урадаў Чэхаславакіі
 Прэзідэнты Чэхаславакіі
 Спіс прэм’ер-міністраў Чэхіі
 Спіс прэм’ер-міністраў Славакіі

 Заўвагі 

 Крыніцы 

 Спасылкі 
 Спіс кіраўнікоў Чэхіі і Чэхаславакіі 


Чэхаславакія