Ордэн Святога Аляксандра

Ордэн Святога Аляксандра (. ) — дзяржаўная ўзнагарода Княства, а з 1908 года — Царства Балгарыі.

 Гісторыя 
Ордэн быў заснаваны наказам князя Аляксандра Батэнберга ад  года і названы ў гонар яго нябеснага заступніка. Прызначаўся для ўзнагароджвання вайсковых і цывільных асоб за паказаную храбрасць, за дзяржаўныя заслугі, а таксама ў знак асабістага блаславення князя, а пазней цара Балгарыі.

Пасля адмены манархіі ў Балгарыі ў 1946 годзе ордэн працягваў існаваць, аднак быў канчаткова скасаваны ў 1948 годзе новым камуністычным урадам Балгарыі разам з іншымі царскімі ўзнагародамі і з тых сітавін больш не аднаўляўся.

 Палажэнне аб ўзнагародзе 
Ордэн прызначаецца для ўзнагароджвання вайсковых і грамадзянскіх асоб за выяўленую адвагу, за дзяржаўныя заслугі, а таксама ў знак асабістае Божае ласкі князяКняства Балгарыя было абвешчанае незалежным царствам 22 верасня 1908 года. Да таго часу, Балгарыя з'яўлялася васальным ад Асманскай Імперыі княствам. Балгарыі, які з'яўляецца магістрам ордэна Святога Аляксандра.

 Апісанне 
Першапачаткова ордэн Святога Аляксандра меў пяць асноўных ступеней і адну спецыяльную ступень — ланцуг ордэна Святога Аляксандра:

 Ланцуг ордэна Святога Аляксандра;
 I-я ступень ордэна Святога Аляксандра;
 II-я ступень ордэна Святога Аляксандра;
 III-я ступень ордэна Святога Аляксандра;
 IV-я ступень ордэна Святога Аляксандра;
 V-я ступень ордэна Святога Аляксандра.

У далейшым з'явіліся шостая ступень і Вялікі крыж, а Ланцуг ордэна Святога Аляксандра раздзялілася на Вялікі і Малы ланцуг. Да 1946 года ступені і адрозненні ордэна Святога Аляксандра выглядалі наступным чынам:

 Вялікі ланцуг ордэна Святога Аляксандра ();
 Малая ланцуг ордэна Святога Аляксандра ();
 Великий крыж ордэна Святога Аляксандра ();
 Вялікі крыж ордэна Святога Аляксандра ();
 Вялікі афіцэрскі крыж Святога Аляксандра ();
 Командорский крыж ордэна Святога Аляксандра ();
 Афіцэрскі крыж ордэна Святога Аляксандра ();
 Рыцарскі крыж ордэна Святога Аляксандра ();
 Сярэбраны крыж ордэна Святога Аляксандра ().

Ордэн Святога Аляксандра меў знак ордэна, ланцуг ордэна і зорку ордэна. Пяць старэйшых ступеней мелі знак ордэна і зорку ордэна; чатыры малодшыя — толькі знак ордэна. Дзве найвышэйшыя ступені ордэна Святога Аляксандра мелі спецыяльнае адрозненне — ланцуг ордэна Святога Аляксандра.

Вялікі ланцуг ордэна Святога Аляксандра прызначаўся толькі для манарха, як Магістра ордэна Святога Аляксандра, і яго сыноў. Усяго было уручана пяць Вялікіх ланцугоў ордэна Святога Аляксандра. Малы ланцуг ордэна Святога Аляксандра ўручаўся замежным манархам і кіраўнікам дзяржаў. Вялікія крыжы дараваліся міністрам, дзяржаўным і вайсковым дзеячам найвышэйшага рангу. Другая ступень даравалася генералам, урадавым чыноўнікам і вышэйшаму духавенству, трэцяя — палкоўнікам, чацвёртая — старэйшым афіцэрам. Пятая ступень даравалася малодшым афіцэрам, шостая — унтэр-афіцэрам і жаўнерам, чыноўнікам найніжэйшага рангу.

Знакі ордэна Святога Аляксандра ўсіх ступеней маюць тры віды:

 Ордэн Святога Аляксандра, без мячоў;

 для цывільных асоб,

 Ордэн Святога Аляксандра, з мячамі над крыжам;

 для вайсковых асоб, за заслугі ў мірны час,

 Ордэн Святога Аляксандра, з мячамі між бакоў крыжа.

 для вайсковых асоб, за заслугі ў вайсковы час.

Зорка ордэна Святога Аляксандра васьміканцовая, срэбнага колеру, у цэнтры мае круглы медальён, пакрыты чырвонай эмаллю, з надпісам славянскай вяззю залатымі літарамі: «СВ АЛЕКСАНДРЪ». Медальён абкружаны шырокім колам белай эмалі, з надпісам уверсе залатымі літарамі: «СЪ НАМІ БОГЪ», і двума залатымі лаўровымі галінамі ўнізе.

Ордэнская стужка ордэна Святога Аляксандра —  чырвоная, муаравая.

 Знакі ордэна 
Ордэн Святога АляксандраВялікі ланцугМалы ланцугВялікі крыжI-я ступень (Вялікі крыж)II-я ступень (Вялікі афіцэрскі крыж)цэнтр|100x100пксцэнтр|100x100пксцэнтр|100x100пксцэнтр|100x100пксцэнтр|100x100пксцэнтр|384x384пксцэнтр|382x382пксцэнтр|866x866пксIII-я ступень (Камандорскі крыж)IV-ступень (Афіцэрскі крыж)V-я ступень (Рыцарскі крыж)VI-я ступень (Срэбны крыж)цэнтр|100x100пксцэнтр|100x100пксцэнтр|100x100пксцэнтр|100x100пкс

 Літаратура 
 Денков, Ст. (2001) Български ордени і медаля, Сафія: Кибела.
 Паўлаў. П. (2003) Български ордени і медаля, ????: ????.
 Пётраў, T. (2000) Ордени і медаля ў България, Сафія: ????.

 Спасылкі 
 Kingdom of Bulgaria: Order of Alexander  
 Ордэн «Святой Аляксандраў» на старонцы Юрыя Яшнева.

Катэгорыя:Узнагароды Балгарыі