Аляксей V Дука

Аляксей V Дука Мурзуфл (; памёр у снежні ) — візантыйскі імператар з 5 лютага па 12 красавіка 1204 года.

Аляксей быў абвешчаны імператарам пасля падзення кіруючай дынастыі Ангелаў, але неўзабаве ён прайграў вайну крыжакам, якія заснавалі ў разгромленым Канстанцінопалі Лацінскую імперыю.

 Біяграфія 

 Жыццё да прыходу да ўлады 
Аляксей паходзіў са знатнай візантыйскай сям’і Дукаў і быў сваяком кіруючай дынастыі Анёлаў праз дачку імператара Аляксея III Еўдакію Ангеліну Камніну. Насіў мянушку «Мурзуфл» ( — «насуплены»), якая яму была дадзена за густыя бровы, якія зрасталіся на пераноссі. Да часу Чацвёртага крыжовага паходу ён дасягнуў высокай прыдворнай пасады протавестыярыя, якая давала яму права неабмежаванага доступу ў імператарскія пакоі.

 Кіраванне і смерць 
Пасля звяржэння імператара Ісака II Ангела і ўзыходжання на прастол Аляксея III, сыну Ісака Аляксею IV удалося бегчы на караблі ў Італію. З Італіі ён адправіўся ў Германію да двара караля Філіпа Швабскага, жанатага з Ірынай, сястрой Аляксея IV. Царэвіч папрасіў у Папы і ў Філіпа дапамогі, каб вярнуць візантыйскі прастол аслепленаму бацьку Ісаку. Яму ўдалося накіраваць крыжакоў не ў Егіпет, а на Канстанцінопаль. Крыжакі ў 1203 годзе захапілі горад і пасля звяржэння Аляксея III аднавілі на прастоле Ісака і зрабілі яго сына Аляксея суправіцелем. Пасля гэтага крыжакі спыніліся каля Канстанцінопаля, чакаючы ад Ісака і Аляксея выплаты грошай.

Аднак Ангелы выплацілі толькі палову ўмоўленай сумы — 100 тысяч сярэбраных марак. Была апустошана ўся імператарская казна. Пасля гэтага Ісак паспрабаваў абкласці жыхароў Канстанцінопаля экстраардынарным падаткам, але гэта выклікала іх супраціўленне. У выніку абвастрыліся адносіны паміж імператарамі і крыжакамі, але Аляксей IV Ангел не вырашыўся выступіць супраць іх, як таго патрабавалі жыхары сталіцы.

25 студзеня 1204 года сінкліт, які сабраўся ў Сафійскім саборы, скінуў Аляксея IV, які абапіраўся на падтрымку крыжакоў, але няздольнага заплаціць наймітам. Пачалося супрацьстаянне паміж насельніцтвам і крыжакамі, флот якіх стаяў пад сценамі горада. Аляксей IV хацеў выратаваць уласную ўладу, упусціўшы рыцараў непасрэдна ўнутр Канстанцінопаля, і даручыў місію перагаворшчыка Мурзуфлу. Мурзуфл, пачаўшы самастойную гульню, абвясціў гвардыі пра здрадлівыя планы імператара, арганізаваў яе непадпарадкаванне Аляксею IV, а калі той звярнуўся да Мурзуфла за абаронай — зманам кінуў у падзямелле. Аляксей IV і яго бацька Ісак II Ангел былі забіты ў няволі ўжо пасля ўзыходжання Мурзуфла на трон.

28 студзеня сход жыхароў абвясціў імператарам Мікалая Канава, але знаць адмовілася прызнаваць яго; у час перамоў Мурзуфл арыштаваў Мікалая і 5 лютага прыняў імператарскі сан. Аляксей Мурзуфл, лічачы сябе ў сілах даць адпор крыжакам, увёў новыя падаткі на ўтрыманне войска і «прапанаваў» рыцарам пайсці са мірам. Атрымаўшы адмову, ён арганізаваў напады на атрады Генрыха Фландрскага, аднак наёмнае войска візантыйцаў прайграла бітву і страціла паладыум — старажытны сцяг Візантыі. Няўдалымі апынуліся і спробы візантыйцаў спаліць непрыяцельскі флот.

Разумеючы слабасць грэкаў, Энрыка Дандала і яго войска пайшлі на штурм супраць колькасна перавышаючага праціўніка. 9 красавіка 1204 года марскі дэсант заняў першую лінію крапасных умацаванняў. Увечар 12 красавіка Аляксей V бег з горада. Сталічная знаць у ноч на 13 красавіка абвясціла новым імператарам Канстанціна Ласкарыса, але ўжо нішто не магло выратаваць Канстанцінопаль і ў гэты ж дзень, сталіца Візантыі была канчатковая ўзята крыжакамі. Наёмная гвардыя склала зброю без бою. Горад быў разрабаваны, а 16 мая 1204 года на трон узышоў каталік Балдуін I Фландрскі. Мурзуфл, у пошуках саюзнікаў, звярнуўся да зрынутага ў 1203 годзе Аляксея III, але той асляпіў Мурзуфла, а ў 1205 годзе яго пакаралі смерцю крыжакі — за забойства Аляксея IV.

 Крыніцы 

 Літаратура 

 Першасная літаратура 


 Даследаванні 





 Спасылкі 
 Манеты Аляксея V Дукі Мурзуфла

Катэгорыя:Візантыйскія імператары XIII стагоддзя
Катэгорыя:Зрынутыя манархі
Катэгорыя:Сілком аслепленыя
Катэгорыя:Пакараныя смерцю манархі
Катэгорыя:Загінулі ў выніку падзення з вышыні
Катэгорыя:Дукі (дынастыя)