Торчын (Валынская вобласць)

Торчын () — пасёлак гарадскога тыпу ў Луцкім раёне Валынскай вобласці Украіны.

 Гісторыя 

 У складзе Кіеўскай Русі і Галіцка-Валынскага княства 
 1093 год — першае згадванне аб Торчыне як аб мястэчку на востраве Застрыжжа з драўлянымі ўмацаваннямі
 1193 год — у Торчыне пабудавана першая праваслаўная царква св. Яна Багаслова
 1190 год — Торчын згадваецца як мястэчка Валынскага княства
 1230 год — у Іпацьеўскім летапісе Торчын згадваецца як мястэчка-крэпасць Галіцка-Валынскага княства

 У складзе Вялікага княства Літоўскага і Каралеўства Польскага 
 1340 год — Торчын стаў валасным цэнтрам Луцкага павета
 1480 год — Торчын адышоў луцкім каталіцкім біскупам
 1538—1540 — луцкі каталіцкі біскуп Юрый Фальчэўскі будуе ў мястэчку ўнутраныя і знешнія замкавыя ўмацаванні
 10 ліпеня 1540 года — па хадайніцтве біскупа Юрыя Фальчэўскага кароль Жыгімонт І у сувязі з развіццём мястэчка надаў яму магдэбургскае права і статус горада, дазволіў праводзіць штотыднёвыя таргі і тры вялікія кірмашы на год
 1541 год — пабудавана і асвечана Свята-Георгіеўская праваслаўная царква, што дзейнічала да 1798 г.
 28 лютага 1546 года — кароль Жыгімонт ІІ Аўгуст сваім прывілеем пацвердзіў магдэбургскі статус горада

 У складзе Рэчы Паспалітай 
 XVI стагоддзе — у Торчыне дзейнічалі 16 рамесных цэхаў
 XVI—XVII стагоддзі — вырашчаны на землях Торчынскага замкавага маёнтка жыта і пшаніцу біскупы-уладальнікі мястэчка актыўна вывозілі праз Гданьскі марскі порт на продаж у Заходнюю Еўропу. Шырока выкарыстоўвалася так званая тарчынская мера вагі і аб’ёму
 1601 год — трохтыднёвая аблога і штурм Торчына татарамі. Гераічна абараняючыся, торчынцы выстаялі і адагналі ворага
 2 лістапада 1660 года — кароль Ян II Казімір сваім указам пацвердзіў магдэбургскі і гарадскі статус паселішча
 1687 год- торчынцы на чале з біскупам Станіславам Вітвіцкім вытрымалі 20-дзённую аблогу горада татарамі і, зрабіўшы смелую вылазку, адагналі нападнікаў
 1703 год — у Торчыне дзейнічаюць 7 праваслаўных цэркваў — Свята-Георгіеўская і 6 цэхавых
 1708 год — васьмітысячны шведскі ваенны атрад 2 тыдні штурмаваў горад. Торчын абаранялі наёмныя гайдукі-казакі і народнае апалчэнне
 1714 год — рымска-каталіцкі біскуп Аляксандр Выгоўскі (пляменнік Івана Выгоўскага) — тагачасны ўладальнік мястэчка — ратаваў месцічаў і людзей вакольных вёсак ад чумы, але і сам памёр ад гэтай хваробы

14 чэрвеня 1767 года ўпершыню на ўкраінскіх землях знойдзены унікальны дакумент паўстанцкай арганізацыі — «Торчынскі маніфест», які стаў прадвеснікам Каляёўшчыны.

 У складзе Расійскай імперыі 
 1795 год — у Торчыне адкрыта паштовая ўстанова
 1798—1800 гады — упаўнаважаны мясцовым грамадствам мешчанін, верагодна, войт Ануфрый Іванавіч Гарошка, абараніў у Сенаце гарадскі статус Торчына, выратаваўшы тым самым месцічаў ад запрыгоньвання, якога дамагаўся ў Сенаце генерал Т. І. Тутолмін
 1800 год — першае згадванне аб лясной ахове ў Торчыне
 21 верасня 1812 год — бітва пад Торчынам паміж рускімі і французскімі войскамі
 1830 год — адкрыта дзяржаўнае валасное вучылішча
 1835—1850 гады — у горадзе дзейнічала Свята-Стэфанаўская парафіі і бібліятэка пры ёй, заснавальнікам якіх быў святар Стэфан Тымінскі
 1846 год — адкрыта бальніца з некалькімі лекарамі
 1857 год — у мястэчку пачаў працаваць вінакураны завод. За год выраблялася да 22000 вёдраў напою.
 1875 год — адкрыта земскае народнае вучылішча
 1884 год — адкрыта царкоўна-прыходская школа
 1895 год — у Торчыне адкрыта паштова-тэлеграфная ўстанова
 1900 год — лекар Бенц Майер Бейлін пабудаваў на свае сродкі школу, у якой упершыню ўвёў ўрокі фізкультуры
 1901 год — у мястэчку дзейнічаюць 8 гарбарных устаноў, 2 вадзяныя млыны, вінакураны, піваварны, дражджавы, цагляны заводы і г.д.
 1904—1907 гады — у Торчыне мела маёнтак у 72,6 дзесяціны Леся Украінка
 1916 год — у мястэчку засноўваюць школу Сечавыя стральцы. Упершыню навучанне было на ўкраінскай мове

 У складзе міжваеннай Польшчы 
 1920 год — створана каманда пажарных
 1922—1923 гады — у мястэчку паўстала першая партыйная ячэйка Камуністычнай партыі Заходняй Украіны
 1923—1924 гады — у Торчыне адроджана грамацка-культурнае таварыства «Просвіта»
 1924 год — утварыўся Торчынскі райкам Камуністычнай партыі Заходняй Украіны
 1929 год — на Торчын распаўсюджаныя правілы гарадской забудовы
 1930 год — мясцовая абшчына абараніла гарадскі статус Торчына
 1935—1936 гады — праз Торчын праклалі брукаваную дарогу
 1936 год — торчынскі селянін Сцяпан Крэўскі заснаваў і арганізаваў працу цагельні, якая дзейнічала да 1996 года.
 1938 год — пабудаваны першы кінатэатр

 У складзе СССР 
 1940 год — створаны промкамбінат і харчкамбінат
 жнівень 1948 года — адноўлены калгас імя Калініна
 верасень 1949 года — стварэнне арцелі імя Шчорса
 1952 год — пачала дзейнічаць партыйна-кандыдацкая група
 1953 год — створана першасная партыйная арганізацыя (1961 год — 30 камуністаў, 1967 год — 61 камуніст)
 1966 год — насельніцтва мястэчка дасягнула 5400 жыхароў
 1967 год — узведзены трохпавярховы будынак бальніцы

 Крыніцы 

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Валынскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Луцкага раёна