Вільгельм Орлік-Рукеман

Вільге́льм Казі́мер О́рлік-Рукема́н (; 1 жніўня 1894, Львоў, Каралеўства Галіцыі і Ладамерыі — 18 кастрычніка 1986, Атава, Канада) — польскі ваенны дзеяч, брыгадны генерал Войска Польскага, галоўнакамандуючы польскімі войскамі ў бітве пад Шацкам, апошні камандзір Корпуса аховы памежжа (1939).

 Біяграфія 
Вільгельм Орлік-Рукеман нарадзіўся 1 жніўня 1894 года ў Львове ў польскамоўнай сям’і яўрэйскага паходжання. Навучаўся ў першай гарадской рэальнай гімназіі, дзе ў 1910—1911 гадах арганізаваў скаўцкі атрад «Вугольчыкі» (). У наступным годзе паступіў у Вышэйшую політэхнічную школу на факультэт дарожна-маставога будаўніцтва, які не скончыў з-за пачатку Першай сусветнай вайны.

У 1914 годзе далучыўся да польскіх легіёнаў, дзе выслужыўся да афіцэра шостага пяхотнага палка. Ад 13 лістапада да 26 снежня 1915 г. часова выконваў абавязкі каменданта першага батальёна шостага пяхотнага палка, а ад 15 сакавіка да 4 красавіка 1916 г. знаходзіўся на аналагічнай пасадзе ў трэцім батальёне. У 1917 г., пасля крызісу, выкліканага адмовай часткі жаўнераў прысягнуць на вернасць Польскаму Каралеўству, Рукеман быў пераведзены ва ўзброеныя сілы Аўстра-Венгрыі, дзе служыў, у тым ліку, у 19-ым стралковым палку. У наступным годзе скончыў школу афіцэраў рэзерву. 4 лістапада таго ж года быў прыняты на службу ў Войска Польскае. Падчас польска-ўкраінскай вайны быў узяты ў палон, аднак вызвалены пасля падпісання дамовы паміж Юзафам Пілсудскім і Сымонам Пятлюрам. У польска-савецкай вайне зарэкамендаваў сябе як здольны вайскавод і ўжо 16 жніўня 1920 года быў прызначаны камандзірам першага танкавага палка, у якім праслужыў да 1921 года.

У 1921 годзе атрымаў дазвол на даданне да радавога прозвішча Рукеман дадатковае імя Казімер Орлік. У 1921—1922 г. працаваў інспектарам танкавых часткаў у Дэпартаменце пяхоты Міністэрства вайсковых спраў. Ад 1922 да мая 1927 г. зноў узначальваў першы танкавы полк. У гэты час паспеў скончыць адукацыйны курс для камандзіраў танкавых падраздзяленняў у французскай Вышэйшай вайсковай школе, пасля сканчэння якога быў прызначаны начальнікам бронетанкавага аддзелу Дэпартамента інжынерыі Міністэрства вайсковых спраў. У студзені 1928 года стаў працаваць на пасадзе другога камандзіра пяхоты 23-й Верхнесілезскай пяхотнай дывізіі ў Катавіцах. Ад 6 снежня 1930 да 31 ліпеня 1931 г. Вільгельм Орлік-Рукеман лічыўся слухачом пятага курсу Цэнтра вышэйшага ваеннага навучання ў Варшаве, пасля заканчэння якога вярнуўся на апошняе месца службы ў якасці першага камандуючага дывізійнай пяхотай.

27 лютага 1932 г. узяў камандаванне дзявятай пяхотнай дывізіяй. 21 снежня таго ж году польскі прэзідэнт Ігнацы Масціцкі павысіў колішняга палкоўніка да брыгаднага генрала са старшынствам у адпаведным корпусе з 1 студзеня 1933 г. У снежні 1938 года быў прызначаны на пасаду намесніка камандзіра Корпуса аховы памежжа, а 31 жніўня 1939 года цалкам прыняў камандаванне гэтым памежным фармаваннем.

Пасля пачатку польскай вераснёвай кампаніі узначаліў давераныя яму ўзброеныя падраздзяленні. Пасля далучэння Савецкага Саюза да ўдзелу ў Другой сусветнай вайне Вільгельм Орлік-Рукеман загадаў перадыслакавацца разам з падлеглымі яму войскамі ў кірунку Варшавы разам з адзінкамі Самадзейнай аператыўнай групы «Палессе» генерала Францішака Клееберга. 20—22 верасня 1939 г. ён вырашыў сканцэнтраваць вялікую колькасць незадзейнічаных у баях з савецкімі войскамі адзінак з двухсоткіламетровага адрэзка ўсходняй мяжы і распачаў паход у заходнім кірунку. Яго злучэнне налічвала каля 9000 памежнікаў, дзве артылерыйскія батарэі, невялікую колькасць узбраення і ежы.

У ноч з 27 на 28 верасня 1939 года злучэнне падыйшло да ўкраінскага мястэчка Шацк. Пасля непрацяглай бітвы з савецкімі войскамі мясцовасць была адваявана ў 52-й стралковай дывізіі, якая пры гэтым панесла значныя страты. 30 верасня акружаныя польскія адзінкі фарсіравалі Буг і падыйшлі да вёскі Вытычна. 1 кастрычніка яны былі атакаваны 45-й савецкай стралковай дывізіяй. Пасля абароны, якая працягвалася цэлы дзень, генерал Орлік-Рукеман выдаў загад аб расфармаванні Корпуса аховы памежжа і адыходзе невялікімі часткамі. Некаторая колькасць жаўнераў, здольная да аброны, уначы адыйшла да тэрыторыі, на якой дзейнічала аператыўная група «Палессе» і працягнула ўдзел у вайне.

Брыгадны генерал разам з жаўнерамі ўцёк ад савецкіх войскаў і неўзабаве эміграваў у Літву, а пасля — у Швецыю. Адтуль, з дапамогай польскага консульства ён выехаў у Вялікабрытанію. Да канца Другой сусветнай вайны працягваў займаць розныя штабавыя пасады, у 1945—1947 гадах служыў у Генеральным сакратараце Польскага корпуса перасялення і размяшчэння ў Вялікабрытаніі. У 1947 годзе Вільгельм Орлік-Рукеман выйшаў у адстаўку і застаўся ў эміграцыі: спачатку жыў у Лондане, а ў 1972 г. пераехаў да сям'і ў Канаду. Памёр у Атаве 18 кастрычніка 1986 года і быў пахаваны на мясцовых могілках.

Быў жанаты на Розе Фаянс, якая паходзіла з вядомай варшаўскай сям'і Фаянсаў, уладальнікаў судаходнай кампаніі «Рух па Вісле» і актыўных дзеячоў яўрэйскай грамады.

 Вайсковыя званні 
 9 жніўня 1915 — падпаручнік
 11 кастрычніка 1915 — паручнік
 3 мая 1922 — падпалкоўнік (старшынства падцверджана 1 чэрвеня 1919 года; 164 нумар у корпусе афіцэраў пяхоты)
 1 снежня 1924 — палкоўнік (старшынства падцверджана 15 жніўня 1924 года; 32 нумар у корпусе афіцэраў пяхоты)
 21 снежня 1932 — брыгадны генерал (старшынства падцверджана 1 студзеня 1933 года; 2 нумар у корпусе генралаў)

 Узнагароды 
 Ордэн воінскай доблесці (1921)
 Ордэн адраджэння Польшчы
 Крыж Незалежнасці
 Крыж Храбрых (чатырохкратна)
 Залаты Крыж заслугі 
 Медаль у гонар дзесяцігоддзя здабыцця незалежнасці (Польшча)
 Медаль «Знак браняваны» (нумар 243)
 Медаль за раненні і кантузіі (Польшча)
 Ордэн Ганаровага легіёна (Францыя)
 Медаль у гонар дзесяцігоддзя здабыцця незалежнасці (Літва, 1929)

 Зноскі 

 Літаратура 







Катэгорыя:Нарадзіліся ў Львове
Катэгорыя:Корпус аховы памежжа
Катэгорыя:Генералы Польскай Рэспублікі (1918—1939)