Вілямоўская мова

Вілямоўская мова (Wymysiöeryś) — заходнегерманская мова, якая выкарыстоўваецца нямецкай этнаграфічнай групай ў Польшчы ў горадзе Вілямавіцы, на граніцы Сілезіі і Малой Польшчы. Лічыцца, што вілямоўская паходзіць ад сярэдненямецкая мова XII стагоддзі, з моцным уплывам ніжненямецкай, нідэрландскай, фрызскай, польскай і старажытнаанглійскай моваў. У цяперашні час мова знаходзіцца пад пагрозай знікнення. Вядома аб 70 носьбітах мовы, большасць з якіх ужо пажылыя людзі. З пачатку XXI-га ст. прыкладаюцца намаганні па ажыўленні мовы.

 Гісторыя 
Першыя пасяленцы ў Вілямавіцах былі выхадцамі з Нідэрландаў, Германіі і Шатландыі, якія прыехалі ў Польшчу ў XIII стагоддзі. Жыхары Вілямавіц заўсёды падкрэслівалі сваё фламандскае паходжанне і адмаўлялі нямецкае. Да 1939 года вілямоўская мова выкарыстоўваўся ў Вілямавіцах паўсюдна. Пасля Другой сусветнай вайны мясцовыя камуністы забаранілі выкарыстання мовыKrótka historia języka wilamowskiego | Portal Regionalny Gminy WilamowiceNasz człowiek z Wilamowic | Uczniowski Kongres Kultury w IV LO im. KEN. У цяперашні час вілямоўская мова амаль цалкам выцесненая польскай мовай. Станам на 2016 год штодзённа на вілямоўскай мове ў сям’і размаўляла 25 чалавек, а пасіўна мовай валодала каля 350 чалавек.

Вілямоўская мова была і паэтычнай мовай: у XIX стагоддзі на ёй пісаў .

 Прыклады 

 Прыклад калыханкі 
Калыханка на вілямоўскай мове і ў беларускім перакладзе: Śłöf duy buwła fest!
 Skumma fremdy gest,
 Skumma muma ana fettyn,
 Z' brennia nysła ana epułn,
 Śłöf duy Jasiu fest.

 Спі, мой хлопчык, моцна!
 Чужыя людзі прыходзяць,
 Цётачкі і дзядзечкі прыходзяць,
 Прыносяць арэхі і яблыкі,
 Спі, Ясю, моцна.

 Прыклад малітвы 
Тэкст малітвы «Ойча Наш»: Ynzer Foter, dü byst ym hymuł,
 Daj noma zuł zajn gywajt;
 Daj Kyngrajch zuł dö kuma;
 Daj wyła zuł zajn ym hymuł an uf der aot;
 dos ynzer gywynłichys brut gao yns haojt;
 an fercaj yns ynzer siułda,
 wi wir aoj fercajn y ynzyn siułdigia;
 ny łat yns cyn zynda;
 zunder kaonst yns reta fum nistgüta.
 Do Dajs ej z Kyngrajch an dy maocht, ans łaowa uf inda.
 Amen

 Вілямоўская мова ў публічнай прасторы 

 Літаратура 
 Tomasz Wicherkiewicz, The Making of a Language: The Case of the Idiom of Wilamowice, Mouton de Gruyter, 2003, ISBN 3-11-017099-X



Катэгорыя:Мовы Польшчы
Катэгорыя:Сярэдненямецкія дыялекты
Катэгорыя:Выміраючыя мовы