Вуліца Бакшта

Вуліца Ба́кшта, або вуліца Бо́кштаПры транслітарацыі з літоўскай назвы () — вуліца ў цэнтральнай частцы Вільні, у Старым Горадзе. Звязвае вуліцы Замкавую і Субач.

Архітэктурныя дамінанты вуліцы — Пятніцкая царква, палац Хадкевічаў, шпіталь Савіч з капліцай і барбакан з гарадскім мурам, помнікі архітэктуры XIV—XIX стагоддзяў. Сярод мясцовых славутасцей вылучалася брама Субач, зруйнаваная расійскімі ўладамі.

 Этымалогія 
Беларуская назва вуліцы ўтворана ад старабеларускага слова «бакшта» (гаўптвахта, турма або вежа). Гэтае слова з’яўляецца запазычаннем з літоўскай мовы ( — «вежа»), куды яно, у сваю чаргу, трапіла з польскай (). Гістарычная назва мясцовасці непасрэдна звязана з існаваннем тут абарончай вежы («бакшты») у гарадскім муры над ракой Вільняй, насупраць якой знаходзіўся Віленскі мітрапалічы падворак. На месцы руін і падзямелляў гэтага абарончага ўмацавання з XVIII стагоддзя сфарміравалася вуліца.

 Гісторыя 
У некаторых крыніцах сцвярджаецца, што гістарычна вуліца называлася выключна Савіч (або Другая Савіч), а назва Бакшта з’явілася толькі ў міжваенны перыяд.

Аднак назвы вуліцы Бакшта дакументальна зафіксавана ўжо ў 1793 годзе. Таксама версію пра позняе перайменаванне абвяргаюць Акты Віленскай археаграфічнай камісіі, апублікаваныя ў 1893 годзе. Згодна з імі, непасрэдна на рагу Савіч і Бакшты знаходзілася царква Святых Кузьмы і Дзям’яна, а з канца XVII стагоддзя — касцёл і кляштар Святога Аўгусціна. У пачатку XVII стагоддзя пры царкве яшчэ існавалі могілкі і пустыя пляцы, якія паступова былі прысвоены прыватнымі асобамі. На гэтых царкоўных землях з’явіліся дамы Швяйкоўскага і Грыбовіча, на захоп якіх у канцы XVII стагоддзя скардзіўся ўніяцкі мітрапаліт Гаўрыіл Календа. Дом святара і яго пляц у пачатку XVIII стагоддзя былі занятыя нейкім Асінскім.

 Агульныя звесткі 

Даўжыня вуліцы каля 700 м. Мае брукаваную праезную частку. Рух транспарту ад вуліцы Субач да Спаскай аднабаковы ў бок цэнтра горада. Нумарацыя дамоў пачынаецца ад скрыжавання з Замкавай вуліцай. З правага заходняга боку вуліцы дамы з няцотнымі нумарамі, з левага ўсходняга боку — цотная нумарацыя.

З левага боку адыходзіць вуліцы Савіч і Святога Казіміра, з правага — Латочак, Спаская і Оны Шымайце.

 Будынкі 

 Няцотны бок 
 № 5 — 2-павярховы дом, які займае адміністрацыя Літоўскага мастацкага музея.
 № 7 — 3-павярховы дом
 № 15 — будынак колішняга манастыра, дзе ў другой палове XIX ст. размяшчалася духоўная семінарыя Маскоўскага патрыярхату
 № 17 — 3-павярховы дом з рэстаранам
 № 19 (таксама вуліца Святога Казіміра, 9) — 2-павярховы дом з барам і боўлінгам
 № 21 — 2-павярховы дом Сулістроўскіх. У 1921—1922 гадах тут жыў Браніслаў ТарашкевічЛашкевіч К. «Страчаная сталіца». Пяць беларускіх адраджэнцаў, сляды якіх лёгка знайсці ў Вільні , TUT.BY, 24 лютага 2011..

 Цотны бок 

 № 4 — кутні 3-павярховы дом, у якім з 1990-х гадоў размяшчаецца Расійскі культурны цэнтр і яго галерэя
 № 6 — шпіталь Савіч. У XVI ст. на тут стаяла гатычная камяніца. У XVIII ст. яна перайшла да роду Савічаў, якія перадалі яго сёстрам міласэрнасці. У 1831—1832 гадах у будынку дзейнічала клініка Віленскага ўніверсітэта.
 № 8 — 4-павярховы дом Падбіпенты. У гэтым доме прайшлі раннія гады Юзафа Пілсудскага.
 № 10 — «буда Ромерава». Збудаваная ў XVI ст. камяніца, з XVIII ст. належала роду Ромераў. У XVIII ст. тут размяшчалася масонская ложа «Руплівы Літвін». У XIX ст. у доме жыў мастак Альфрэд Ромер, тут дзейнічала мастацкая майстэрня («Акадэмія Ромераў»), у якой працавалі мастакі Канут Русецкі і яго сын Баляслаў, Ян Зянковіч, Эдвард Мацей Ромер. У гэтым доме жыў стваральнік Віленскага альбома Ян Казімір Вільчынскі і выступаў з канцэртамі Станіслаў Манюшка.
 № 20 — барбакан з рэштай гарадскога мура. Барбакан збудавалі паводле праекту архітэктара Фрыдэрыка Гетканта каля 1640 года. У наш час у будынку размяшчаецца філіял Нацыянальнага музея Літвы.

 Крыніцы 

 Заўвагі

 Літаратура 



 Спасылкі 

Катэгорыя:Вуліцы Вільні