Пермскі звярыны стыль

міні|250px|Дзве антрапаморфныя фігуры сядзяць на кані, які стаіць на ; групу суправаджаюць птушкі. Перад канём размешчаны сімвал Сонца. X стагоддзе.
Пермскі звярыны стыль (Шаманскія малюнка, Чудскія абразкі, Культавае ліццё) — разнавіднасць звярынага стылю, бронзавай мастацкай пластыкі VII ст. да н.э. — XII ст. н. э.Пермский звериный стиль. Уральская историческая энциклопедия. — УрО РАН, Институт истории и археологии. Екатеринбург: Академкнига. Гл. ред. В. В. Алексеев. 2000. лясной і леса-тундравай зоны Паўночна-Усходняй Еўропы і Заходняй Сібіры ад Камска-Вяцкага басейна да водападзелу Енісея-Обі.

Прадметы, выкананыя ў звярыным стылі, у многіх музеях Расіі, у тым ліку , калекцыях Пермскага дзяржаўнага ўніверсітэта, Дзяржаўнага гістарычнага музея, Дзяржаўнага Эрмітажа і іншых.

 Гісторыя 
На тэрыторыі  вельмі рана зарадзілася металургія. Недалёка ад сучаснага вёскі  знойдзены ліцейныя формы і тыглі для ліцця медзі, якія адносяцца да X—IX стст. да н. э. ()Майстренко Д. Л., Мельничук Л. Ф. Орловское озеро II — поселение рубежа поздней бронзы и начала железного века в северном Прикамье // Вестник Пермского университета. Серия: История. — 2015. — № 1 (28). — С. 37 — 44.

Хутчэй за ўсё, металургамі пермскага звярынага стылю былі жанчыны: на карысць гэтай версіі кажуць знаходкі ліцейных формачак у жаночых пахаваннях.

Стыль з’явіўся пад уплывам аналагічнага скіфскага .

Навукоўцы лічаць, што дадзены стыль мае мясцовае паходжанне. Можна выказаць здагадку пра некалькі цэнтраў ўзнікнення стылю: Томскае Прыоб’е (кулайская культура), Зауралле і Перадуралле (). Збор узораў пермскага звярынага стылю і навуковая праца з імі вядзецца з канца XIX стагоддзя.

Найбольш старажытныя прадметы побыту, якія адносяцца да пермскага звярынага стылю, датуюцца VIII—III да н. э. Касцяныя і рагавыя грабяні аформленыя фігуркамі птушак і іншых жывёл. Часта гэта выява лася, аленя, каня або драпежнай птушкі. У эпоху ранняга жалезнага веку пашыраецца не толькі матэрыял, на якім адлюстроўваюцца жывёлы, бронзавыя , бранзалеты, падвескі грыўны нясуць у сабе выявы новых жывёл: змей, ваўкоў, сабак, мядзведзяў. Матывы пермскага звярынага стылю аддалена пераклікаюцца з падобнымі тэмамі, якія сустракаюцца па свеце, , а таксама распаўсюджаныя ў стылізаваных вырабах сучасных майстроўPera maa — дальняя земля. Книга открытий / С. И. Ваксман и др. — Пермь: Сота, 2009. — 159 с. — ISBN 978-5-903864-10-2..

 Вывучэнне 
Вывучэнне Пермскага звярынага стылю пачалося ў канцы XIX — пачатку XX стагоддзя. Усе даследчыкі сыходзяцца на мясцовым паходжанні Пермскага звярынага стылю. У цяперашні час магчыма казаць аб пермскім звярыным стылі як аб лакальным варыянце ўрала-сібірскага звярынага стылю. Таксама даследчыкі вылучаюць і іншыя цэнтры або лакальныя варыянты урала-сібірскага стылю, напрыклад, у Томска-Нарымскім Прыоб’і, , горна-лясное .

У 2010 годзе ў серыі, прысвечанай культурным феноменам Пермскага краю, выйшла кніга, названая ў прэсеЮлия Табалина. Энциклопедия пермского звериного стиля (рус.) // Новый Компаньон. — Пермь, 6.04.2010. — С. 16. падручнікам або энцыклапедыяй па пермскім звярыным стылі — «Сведчанні страчаных часоў. Чалавек і свет у пермскім звярыным стылі» Аляксандра Даміняка (выдавецтва «Книжный мир»). Яна змяшчае класіфікацыю прадметаў, выкананых у гэтым стылі, а таксама захаваных на гэтых прадметах сюжэтаў. Акрамя таго, у ёй разглядаюцца магчымасці прымянення гэтых прадметаў і робіцца спроба пабудаваць карціну свету старажытных ламаватаўцаў — аўтараў пермскага стылю.

 Літаратура 

 Грибова Л. С. Пермский звериный стиль: Проблемы семантики / Академия наук СССР, Коми филиал; Институт языка, литературы и истории. — М.: Наука, 1975. — 148 с.
 Грибова Л. С. Пермский звериный стиль / Ред. Л. Войлокова; Пер. текста Н. Мальцева. — Изд. 2-е, стереотип. — Кудымкар: Коми-Пермяцкий этнокультурный центр, 2014. — 176 с.
 Оборин В. А. Древнее искусство народов Прикамья: Пермский звериный стиль. — Пермь: Пермское книжное издательство, 1976. — 192 с. — 15 000 экз.
 Оборин В. А., Чагин Г. Н. Чудские древности Рифея: Пермский звериный стиль. — Пермь: Пермское книжное издательство, 1988. — 184 с. — (Искусство Прикамья). — 30 000 экз.
 Доминяк А. В. Свидетельства утраченных времен: Человек и мир в пермском зверином стиле. — Пермь: Книжный мир, 2010. — 152 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-903861-15-6.
 Эренбург Борис. Пермские бренды. — Пермь: Сенатор, 2012. ISBN 5-90323607-3

 Спасылкі 

 Чудские древности // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
 Сайт о Пермском зверином стиле, фотогалерея изделий
 Список публикаций по проблематике Пермского звериного стиля
 Пермский звериный стиль в «Энциклопедии Пермской области»
 Пермский звериный стиль 

Катэгорыя:Археалогія ў Расіі
Катэгорыя:Дробная пластыка
Катэгорыя:Фіна-ўгорскі свет