Сведкі Іеговы ў Беларусі

Сведкі Іеговы ў Беларусі пачалі з’яўляцца ў 1923—1925 гадах на тэрыторыі Заходняй Беларусі, якая ў гэты час належала Польшчы. Дзейнічалі падпольна ў БССР і былі зарэгістраваны ў 1990-я гады ў РБ. Дзейнасць і погляды Сведкаў Іеговы на працягу гісторыі выклікалі розную рэакцыю прадстаўнікоў дзяржавы, іншых рэлігій, СМІ і грамадзян ад станоўчай да негатыўнай, але з 1990-х гадоў іх права на вызнанне сваіх перакананняў у Беларусі прызнаецца.

 Гісторыя Сведкаў Іеговы ў Беларусі 

 1923—1939 гг. 
 30 сакавіка 1923 г. на святкаванне Вячэры Успаміну ў Дамачава сабралася 20 чалавекC.T. Russell. Memorial Report // Watchtower, June 15, 1923, p 218, 223, а ў наступным годзе — 27 чалавекC.T. Russell. Memorial Report for 1924 // Watchtower, July 15, 1924, p 218.
 У 1925 годзе ў Брэсцкім павеце да Міжнародных даследчыкаў БіблііНазва Сведкаў Іеговы да 1931 г. адносілі сябе 20 чалавек, а ў 1926 г. — 45 чалавек, аб’яднаных у 2 абшчыныГАБО Ф Р-1, оп. 2, д. 2315, л.116; ф р-59, оп. 1, д. 1941, л. 1-4 цит. по: Иеговизм., ред. М. Я. Лянц Мн.: Наука и техника, 1981, с.14-15.
 27 студзеня 1929 года ў г. Кобрын 600 чалавек прысутнічалі на пропаведзі Вацлава НарадовічаЗгодна са справаздачай мясцовага павятовага старасты. Гл.: Иеговизм, ред. М. Я. Лянсу. Мн.: Наука и техника, 1981, с. 14.. У гэты час мясцовыя ўлады падазравалі Даследчыкаў Бібліі ў распаўсюджанні камуністычных і атэістычных ідэйГАБО ф. 1, оп. 10, д. 1313, л. 3031. Цит. по: Иеговизм, ред. М. Я. Лянсу. Мн.: Наука и техника, 1981, с. 15..
 7 ліпеня 1929 года ў Дзяках прайшоў кангрэс Сведкаў Іеговы. У 1930 годзе дзейнасць Сведкаў Іеговы распаўсюдзілася на Баранавіцкі, Лідскі і Стаўпецкі паветы, у апошні ў 1935 г. вярнуўся з Францыі былы эмігрантKrzysztof Biliński. Hiobowie XX wieku. Wrocław, Wydawnictwo A Propos, 2012, , s. 220—240.
 У 1934 г. некаторых Сведкаў Іеговы адправілі ў Бяроза-Картузскі канцэнтрацыйны лагер па падазрэнні ў супрацоўніцтве з камуністамі. У кнізе Аляксандры Бочак «Мы ішлі вузкім шляхам», прысвечанай апісаннню жыцця сям’і Сведкаў Іеговы Яна і Ірэны Атрэмбскіх, пра гэты лагер напісана наступнае:
«У 1934 г. у Бярозе Картузскай на ўзбярэжжы Ясёлды і Прыпяці быў створаны знакаміты канцлагер для палітвязняў на ўзор нацысцкіх лагераў. Умовы ў лагеры былі надзвычай цяжкія, бо работы вяліся ў забалочаным раёне Палесся. Больш за тое, наглядчыкі білі зняволеных і катавалі іх. Былі нават выпадкі калецтва і смерці зняволеных. Адміністрацыйныя ўлады без судовых пастаноў вырашылі размясціць туды людзей, якіх падазраюць у прыналежнасці да сект і вярбоўцы ў іх, а таксама тых, хто адмовіўся ад ваеннай службы з-за хрысціянскага сумлення. Туды былі кінуты і Сведкі Іеговы, якіх памылкова абвінавацілі ў камуністычнай дзейнасці. Улады меркавалі, што гэтым самым яны зламаюць непапулярных Даследчыкаў Бібліі. Нягледзячы на жудасныя ўмовы лагера, ніхто з Даследчыкаў не адрокся ад сваёй веры. Паўсюдна яны ахвотна расказвалі іншым пра сваю надзею на Божае Валадарства Ісуса Хрыста. Яны лічылі пакуты за Хрыста вялікім прывілеем.

Нейкі паліцэйскі, які перавозіў у гэты лагер Сведкаў Іеговы, сказаў, што адзін Сведка распавядаў яму пра Божае Валадарства аж ад Сілезіі да Бярозы (каля 700 км). Паліцэйскі ледзь не паверыў сабе і амаль адмовіўся ад таго, каб прывесці зняволенага ў гэты санацыйны лагер. Аднак страх перад пакараннем за невыкананне загаду ўзяў верх. Сведку Іеговы трэба было перадаць уладам лагера. Цікава, што гэты Сведка Іеговы мог уцячы, бо меў магчымасць зрабіць гэта. Але ён гэтага не зрабіў, бо хацеў пераймаць прыклад Ісуса Хрыста, які сказаў сваім вучням: „калі яны пераследавалі Мяне, яны будуць пераследваць і вас“ (Яна 15:20). Паліцэйскі пачаў вывучаць Пісанне, у выніку чаго ён стаў Сведкам Іеговы разам з усёй сваёй сям’ёй, і пасля вайны ў гэтым горадзе ўзнік моцны сходAleksandra Boczek. Kroczyliśmy wąską drogą. Wspomnienia Jana i Ireny Otrębskich, Wydawnictwo A Propos, s. 31, 32 , ».
 У 1935 годзе да Сведкаў Іеговы належалі 132 чалавекі ў Кобрынскім, Брэсцкім і Драгічынскім павецеГАБО Ф Р-1, оп. 2, д. 2315, л.116; ф р-59, оп. 1, д. 1941, л. 1-4. Цит. по: Иеговизм, ред. М. Я. Лянсу. Мн.: Наука и техника, 1981, с. 14-15..
 У 1938 годзе дзейнасць Сведкаў Іеговы ў Польшчы (у тым ліку і на беларускіх землях) была забароненаСвидетели Иеговы — Возвещатели царства Бога, с. 381.

 1939—1951 гг. 
Калі ў 1939 годзе Заходняя Беларусь увайшла ў склад БССР, Сведкі Іеговы пачалі сваю прапаведніцкую дзейнасць і ва Усходняй Беларусі. У гэты перыяд захавалася мала звестак пра іх дзейнасць па прычыне таго, што ў СССР яна была забаронена. Дзейнасць Сведкаў Іеговы была забаронена і падчас нямецкай акупацыі, паколькі яна была забаронена і ў самім Трэцім Рэйху.

Захаваліся звесткі аб арышце Сведкі Іеговы Венядзікта Хілюты, які быў двойчы арыштаваны і асуджаны за «антысавецкую агітацыю», пачынаючы з 24 кастрычніка 1940 года«Хілюта Венядзікт Пятровіч (1893, в. Старынцы Гродзенскага пав., цяпер Падляшскае ваяв., Польшча — ?), селянін-аднаасобнік, член секты „Сведкі Іеговы“. З бел. сялянскай сям’і. Быў жанаты, меў траіх дзяцей. Арыштаваны 24 кастрычніка 1940 года ў сваёй хаце. Асуджаны 14 чэрвеня 1941 года асобай нарадай НКУС за „антысавецкую агітацыю“ да 8 гадоў ППК. Пасля вызвалення вярнуўся на радзіму. Зноў арыштаваны 16 снежня 1957 года і асуджаны (разам з некаторымі іншымі членамі секты) па тым жа артыкуле. Далейшы лёс невядомы. Па першай справе (№ П-11942 захоўваецца з фотаздымкам у архіве УКДБ Гродзенскай вобл.) рэабілітаваны 13.7.1989, па другой 24.6.1960. Кр.: 5810. С. 402.» цыт. па: ХІЛЮТА Венядзікт Пятровіч на сайце Л. Маракова Кр.: 5810. С. 402..

Падчас нямецкай акупацыі 3 снежня 1941 года ў Бабруйску быў растраляны Людвіг Брумер, салдат Вермахта, які быў Сведкам Іеговы. Гэты мужчына хацеў пазбегнуць смяротнага пакарання за адмову ўдзельнічаць у вайсковай службе і спрабаваў служыць у медыцынскім аддзяленні нямецкай арміі, але праз некаторы час яго сумленне не дазволіла яму ўдзельнічаць у баявых дзеяннях і ён быў пакараны рашэннем ваенна-палявога суда. У родным горадзе Брумера, Гайдэльбергу, яму прысвечана мемарыяльная дошка, як ахвяры нацызмуHolocaust-Gedenken: Die Zeugen Jehovas wurden lange übersehen // Rhein-Neckar Zeitung.

У 1945 годзе на тэрыторыі Заходняй Беларусі Валянціна Гарноўская, якая прытрымлівалася поглядаў Сведкаў Іеговы, але да 1967 года не была адной з іх, таксама была арыштавана за распаўсюджанне сваіх поглядаў і правяла доўгі час у турмах і спецпасяленнях Ежегодник Свидетелей Иеговы за 2008 г., с.191-192.

На 1945 год падпольна дзейнічаў сход у Тэрэспалі.

У 1951 г. улады СССР вырашылі перасяліць сем’і Сведкаў Іеговы з заходніх абласцей Украіны, Беларусі, Малдовы і Прыбалтыкі (Аперацыя «Поўнач»). З БССР вырашылі дэпартаваць 394 чалавекі (153 сям’і)Записка МГБ СССР 19 февраля 1951 г. В. С. Абакумов Сталину И. В. АП РФ ф. 3, д. 180, л. 52-53 цит по: М. И. Одинцов. Совет Министров СССР постановляет: «выселить навечно». Сборник документов и материалов о Свидетелях Иеговы в Советском Союзе. М. 2002, с. 45.

 1951—1991 гг. 
Нягледзячы на дэпартацыі, Сведкі Іеговы працягвалі існаванне на тэрыторыі БССР пасля 1951 года. Некаторыя з іх сталі Сведкамі Іеговы ў турмах і лагерах, дзе адбывалі тэрмін па розных прычынах, пасля чаго вярталіся ў Беларусь. Савецкія крытыкі называюць шэраг імёнаў такіх Сведкаў, але без спасылак на дакументыНапр.: Г. А. Марціросаў. Хто такіе іегавісты. Мн. 1961, с. 1, 16, 17. У 1965 годзе дэпартаваным Сведкам дазволілі пакінуць Сібір, і некаторыя вярнуліся на радзіму. У лютым 1976 г. некаторым Сведкам у БССР прад’яўлялі абвінавачванне ў валоданні забароненай рэлігійнай літаратурай пра што было напісана ў савецкай і міжнароднай прэсеСа спасылкай на «Нью Ёрк Таймс» ад 1 сакавіка 1976 года часопіс «Прачніцеся» паведамляў: «У мінулым месяцы, афіцыйная прэса ў Беларусі паведаміла пра турэмнае зняволенне некалькіх Сведкаў Іеговы, прызнаных вінаватымі ў капіяванні артыкулаў з заходняй публікацыі Вартавой вежы і правядзенне сакрэтных сустрэч» Watching the World. No Compromise // Awake! May 22, 1976, p. 29. У 1979 годзе ў БССР улады налічылі каля 70 Сведкаў Іеговы, з якіх прыкладна 20 пражывалі ў Мінскай вобласціМатериалы уполномоченного по делам религиозных культов по Минской области за 1979 г. Цит. по: Иеговизм, ред. М. Я. Лянсу. Мн.: Наука и техника, 1981, с. 17.. А ў 1988 годзе ў Магілёве было каля 20 паслядоўнікаў гэтай дэнамінацыіДьяченко О. В. Иеговизм и иеговисты в Могилевской области в 1988—2018 гг. Электронный архив библиотеки МГУ им. А. А. Кулешова, с. 84-86. Да 1991 года Сведкаў Іеговы працягвалі пераследаваць за адмову служыць у арміі і прапаведніцкую дзейнасць.

 Пераследванне Сведкаў Іеговы ў 1970-х гадах згодна з інфармацыяй СМІ БССР 
У 1972—1976 гадах інфармацыя пра дзейнасць Сведкаў Іеговы і крымінальныя справы супраць іх у БССР неаднаразова рабілася прадметам увагі беларускай прэсы. У гэты час Сведкі Іеговы падпольна праводзілі свае сустрэчы невялікімі групамі ў розных населеных пунктах БССР, напрыклад, пасёлку Ратамка пад Мінскам, у вёсцы Сноў Нясвіжскага раёна, у Рэчыцы, ў пасёлку ШаркаўшчынаКупчэня Т. Чые яны Сведкі? // Звязда, 18 лістапада 1974 г., с.4Мартыненка М. Злоўлены павук //Звязда, 18 жніўня 1974, с.2Вдовиченко П. Кому служат Свидетелеи Иеговы?// Гродненская правда 7 августа 1976, с.2-3. Некаторыя артыкулы мелі мэтай асуджэнне Сведкаў: апісанне крымінальнага мінулага некаторых актыўных паслядоўнікаў гэтай рэлігіі, неўдзячнасць савецкай уладзе, небяспеку эсхаталогіі гэтай дэнамінацыі. У іншых публікацыях было апісанне біяграфіі і сутнасці справы супраць пэўных Сведкаў Іеговы. Так некалькі газет апісваюць суд над сям’ёй Фелікса і Яніны Бяляцкіх з Рэчыцы ў 1972 годзе, якія атрымалі некалькі год калоніі за ўдзел у дзейнасці Сведкаў ІеговыСаснок А.Ядавітае павуцінне // Дняпровец, 13 кастрычніка 1972, с.4Зайцава З. Галоўны сведка // Гомельская праўда, 21 кастрычніка 1972, с.2.

Яшчэ адзін артыкул апісвае суд над Пятром Пуко і яго жонка Верай, якія з 1969 года жылі ў Шаркаўчыне і распаўсюджвалі вучэнне і літаратуру Сведкаў Іеговы. У 1974 годзе П. Пуко быў асуджаны на 5 гадоў калоніі як арганізатар групы, яго аднавернік і паплечнік Зігмунд Атрахімовіч атрымаў 2 гады калоніі, жонкі асуджаных атрымалі папярэджанне суда, а дачка Пуко Раіса, якая падтрымлівала погляды бацькоў, праходзіла як сведка ў гэтай справеМартыненка М. Злоўлены павук // Звязда, 18 жніўня 1974, с.2.

 У Рэспубліцы Беларусь (з 1991 г.) 

 Асноўныя падзеі гісторыі 
 У 1991 г. Вярхоўны Савет РБ прымае пастанову «Аб парадку рэабілітацыі ахвяр палітычных рэпрэсій 20-80-х гг. у Рэспубліцы Беларусь». Паводле гэтай пастановы Сведкі Іеговы, якіх пераследавалі ў БССР за рэлігійныя перакананні, атрымалі пасведчанні аб рэабілітацыі.
 У 1994 г. афіцыйна зарэгістраваны абшчыны ў гг. Мінск, Гомель і КалінкавічыБуклет «Свидетели Иеговы в Беларуси». Издан Свидетелями Иеговы. 2013 г., с.2.
 14 красавіка 1997 г. зарэгістравана Рэлігійнае аб’яднанне Сведкаў Іеговы ў Рэспубліцы Беларусь.
 У 2001—2002 гг. пабудаваны першыя Залы Царства ў Беларусі.
 У 2004 г. зарэгістравалі абшчыну ў МагілёвеУстав религиозной общины Свидетелей Иеговы в г. Могилёве. Решение о регистрации № 15-16. Свидетельство № 175 // Текущий архив управления идеологической работы Могилевского облисполкома, с. 2.
 З 2015 г. набажэнствы ў Мінску сталі рэгулярна праходзіць на беларускай мове; на гэты перыяд некаторыя сходы і групы акрамя рускай мовы праводзілі сустрэчы на англійскай, кітайскай і рускай жэставай мовах; пазней у Мінску з’явіліся сустрэчы на іспанскай мове.
 У 2017 г. у прапаведніцкай дзейнасці Сведкаў Іеговы прымалі ўдзел 5913 чалавекОтчет по странам и территориям за 2017 год // Афіцыйны сайт Сведкаў Іеговы.
 З канца сакавіка 2020 года Сведкі Іеговы Беларусі перавялі сваю дзейнасць у рэжым самаізаляцыі ў сувязі з пандэміяй каранавіруса. З гэтага часу рэлігійныя сустрэчы сталі праходзіць праз Skype, Zoom і стрымінгавыя сайты, а прапаведніцкае служэнне перайшло ў фармат тэлефонных размоў, напісання пісьмаў і абмеркаванняў па відэасувязі.
 З 1 красавіка 2022 года Сведкі Іеговы ў Беларусі аднавілі сустрэчы ў памяшканнях з захаваннем гібрыднага фармату для тых, хто працягнуў наведваць сустрэчы па відэасувязіСвидетели Иеговы вернулись в Залы Царства! // JW.ORG. 15 красавіка таго ж года ў гібрыдным фармаце прайшло святкаванне Вячэры УспамінуМиллионы людей собрались на Вечерю воспоминания смерти Иисуса Христа // JW.ORG.
 У пачатку 2025 г. абшчына Сведкаў у г. Рагачоў атрымала дазвол на правдзенне рэлігіных сустрэч у Зале Царства на вул. В. Сцяпанава, 8а[https://rogachev.gov.by/ru/religiya-ru/ Информация о религиозных организациях, зарегистрированных
на территории Рогачевского района].
 5 ліпеня 2025 г. Рэлігійнае аб'яднанне Сведкаў Іеговы ў Рэспубліцы Беларусь прайшло перарэгістрацыюСвидетели Иеговы успешно прошли перерегистрацию в Беларуси // JW.ORG.
Табліца:
+ Колькасць Сведкаў Іеговы і іх прыхільнікаў у 1997—2023 гадахПаводле звестак, апублікаваных у штогодніках Сведкаў Іеговы за 1997—2016 гг. і ў справаздачах на сайце jw.org за 2017—2022 гг. Метады падлікаў тлумачацца тут. Год лічыцца з 1 верасня па 31 жніўня.. Год  Максімальная колькасць веснікаў  Сярэдняя колькасць весніка  Сярэдняя колькасць вывучэнняў Бібліі  Колькасць прысутных на Вячэры Гасподняй  Дынаміка 1997  1962  1806  1825  5667  29 % 1998  2448  2187  1577  5335  21 % 1999  2550  2412  2042  6413  10 % 2000  2852  2651  2302  6950  10 % 2001  3004  2902  2492  7550  9 % 2002  3381  3121  2486  7863  8 % 2003  3613  3449  3167  8401  11 % 2004  3756  3637  2332  6986  5 % 2005  3872  3789  2945  8126  4 % 2006  4115  3897  2921  8202  3 % 2007  4283  4145  3212  8937  6 % 2008  4435  4329  3478  8684  4 % 2009  4669  4507  3598  8688  4 % 2010  4779  4652  3777  8900  3 % 2011  4892  4769  3997  9038  3 % 2012  5145  4965  4105  8985  4 % 2013  5481  5300  4627  9315  7 % 2014  5767  5579  5008  10247  5 % 2015  5918  5828  4989  10212  4 % 2016  5903  5854  4859  10231  - 2017  5913 -  -  9767  - 2018  6146  -  -  10046  2 % 2019  6211  6132  -  10140  3 % 2020  6238  6173  -  9635  1 % 2021  6208  6175  5096  12764  - 2022  6167  6100  4516  11785  −1 % 2023  6082  6061  3556  11235  −1 %

Унутраная статыстыка Сведкаў Іеговы паказвае, што найбольшы рост колькасці іх прыхільнікаў прыпадае на 1990-я гг. Пасля гэтага рост паступова зніжаецца і спыняецца ў пачатку 2020-х гг. Да прычын зніжэння колькасці Сведкаў у 2021—2022 гг. могуць адносіцца пандэмія COVID-19 і рост эміграцыі з Беларусі пасля 2020 г. Аднак падчас пандэміі каля 400 чалавек ахрысціліся як Сведкі Іеговы згодна з данымі Скандынаўскага філіяла арганізацыіПаводле інфармацыі, агучанай прадстаўнікамі Скандынаўскага філіяла на спецыяльнай сустрэчы 7 мая 2023 г.. Таксама колькасць вывучэнняў Бібліі і наведвальнікаў Вячэры Гасподняй паказвае магчымасць далейшага росту колькасці Сведкаў Іеговы ў Беларусі.

 Стаўленне да Сведкаў Іеговы ў грамадстве і дзяржаве 

Да перакананняў і дзейнасці Сведкаў Іеговы стаўленне беларускай дзяржавы і грамадства пасля 1991 года было неадназначным. З аднаго боку, адбылася афіцыйная рэгістрацыя шэрагу юрыдычных структур Сведкаў Іеговы і прыналежнасць да гэтай канфесіі больш не разглядалася як парушэнне закону. З другога боку, час ад часу Сведкі Іеговы сутыкаюцца з дыскрымінацыяй з боку прадстаўнікоў дзяржавы. Таксама рэакцыя СМІ на Сведкаў Іеговы ў Беларусі носіць пераважна крытычны характар. У перыядычных выданнях Сведкаў Іеговы апублікавана некалькі станоўчых водгукаў беларусаў на дзейнасць Сведкаў Іеговы ці змест іх літаратурыПомощь в поисках ответов // Пробудитесь!, 22.02.1999, с. 32Ежегодник Свидетелей Иеговы за 2011 год, с 67-69.

 Пытанні альтэрнатыўнай грамадзянскай службы 
Да 2016 г. Сведкі Іеговы прызыўнога ўзросту сутыкаліся з адсутнасцю механізма рэалізацыі іх права на АГС, прадугледжанае КанстытуцыяйАртыкул 57 Канстытуцыі РБ. У 1990-х гг. за адмову праходзіць вайсковую службу вернікаў адпраўлялі на некалькі месяцаў зняволення ці спецпасялення, а ў 2000-х і 2010-х ім звычайна выпісывалі буйны штраф6.11.1999 Дзмітрый Смык быў аштрафаваны на 3,5 млн старых руб. (гл.: Ежегодник Свидетелей Иеговы за 2011 с.22-23 і Пацыфіст? У чыгуначныя войскі! // АГС)У 2016 г. Віктар Каліна быў аштрафаваны на 21 млн старыў рублёў (гл.: «Я не буду брать в руки оружие». История фрезеровщика Виктора Калины, который судится за право не идти в армию // Onliner.by). Былі выпадкі, калі суд апраўдваў вернікаў. Пасля ўвядзення альтэрнатыўнай грамадзянскай службы ў Беларусі колькасць канфліктаў з прызыўнікамі гэтага веравызнання значна скарацілася.

У 2019 г. Сведка Іеговы Дзмітрый Мазоль быў закліканы на вайсковыя зборы і атрымаў адмову ад вызвалення на ўдзел у гэтых зборах ад ваенкамата г. Пінск (26.02.2019), ваенкамата Брэсцкай вобласці (12.04.2019), Генеральнага штабу УС РБ (18.06.2019) і міністра абароны РБ (2.08.2019). 15 ліпеня 2019 Д. Мазозль падаў скаргу у суд Пінскага раёнаБеларусь. Проблемы религиозной свободы. Заявление Европейской ассоциации Свидетелей Иеговы // Human Dimension Implementation Meeting, АБСЕ, Варшава, 16-27 верасня 2019 г., с.7, але быў аштрафаваны за адмову прайсці вайсковыя зборыЗгодна звестак, апублікаваных Forum18.org.

 Асвятленне дзейнасці Сведкаў Іеговы ў СМІ 
Час ад часу вакол Сведкаў Іеговы адбываецца палеміка ў СМІ. З канца 2000-х гг. са з’яўленнем вялікай колькасці недзяржаўных ан-лайн выданняў такія публікацыі сталі насіць характар палемікі з удзелам саміх Сведкаў Іеговы ці іх прадстаўнікоў«Іконы тапталі нагамі, а пасля падпалілі». Як і чаму беларусы ваююць са «Сведкамі Іеговы» // Наша НіваЕкатерина ГУГАЛОВА. Любовный треугольник: Он, Она и Религия // komkur.info. У некаторых сітуацыях недзяржаўныя СМІ Сведкам Іеговы давалі магчымасць выступаць з аправяржэннямі абвінавачванняў у адмысловых артыкулахТак у 2014 г. Сведкі Іеговы былі абвінавачаны некаторымі журналістамі ў самагубстве падлетка з г. Рэчыца. У адказ на гэта была апублікавана адмысловая заява  прадстаўнікоў Сведкаў Іеговы, а партал TUT.BY браў інтэрв’ю ў бацькоў падлетка , якія з’яўляюцца Сведкамі Іеговы. У іншай сітуацыі, калі былы муж адной са Сведак Іеговы заявіў аб тым, што іх дачка адраклася ад бацькі , маці дзяўчыны таксама далі магчымасць прадставіць сваю версію сітуацыі .У 2014 годзе ў адказ на абвінавачанні мітрапаліта Паўла ў адрас Сведкаў Іеговы ў шпіянажы  кіраўнік «Цэнтра вывучэння сучаснай рэлігійнасці» Н. Кутузава напісала: «Што тычыцца выступлення Мітрапаліта Мінскага і Слуцкага Паўла, па-першае, абразлівыя фармулёўкі ў ім, могуць выступаць фактарам распальвання рэлігійнай варожасці ў Беларусі. Хваля негатыўных каментарыяў у дачыненні да Сведкаў Іеговы ў інтэрнэце была справакавана менавіта гэтым выступам. Толькі традыцыйная талерантнасць і законапаслухмянасць грамадзян Беларусі стала перашкодай для заклікаў да гвалтоўных дзеянняў у адносінах да Сведкаў, „у міліцыю“ Сведак нашы грамадзяне не здавалі. Па-другое, фактычна, кіраўнік БПЦ бяздоказна і публічна высунуў супраць Сведкаў Іеговы абвінавачванні ў антыдзяржаўнай і антыграмадскай дзейнасці, якія з’яўляюцца яго выдумкамі, што можа быць кваліфікавана як паклёп у адпаведнасці з часткай 2 артыкула 188 КК РБ» Гл.: Митрополит Павел против Свидетелей Иеговы: комментарий . У канцы 2000-х гадоў у незалежных СМІ пачалі з’яўляцца нейтральныя рэпартажы пра дзейнасць і погляды прадстаўнікоў гэтай канфесііВечныя пакуты ў пекле гэта хлусня. Рэпартаж са сходу Сведкаў Еговы, якія вераць у сьмяротнасьць душы // Радыё «Свабода»Уладзь Грыдзін. Сьведкаў Яговы ў Беларусі паболела на 125 чалавек. Фотарэпартаж з хрышчэньня //Радыё СвабодаИгорь Найденов. Доказательство веры  // «Русский репортер» № 20 (485)Свидетели Иеговы в Беларуси — как им живется?  // Беларускі партызанВместо автомата швабра. Куда направляют призывников согласно Закону «Об альтернативной службе»? // Pravo.byНесколько сот последователей Свидетелей Иеговы изучали Библию в Мазурино  // Народныя навіны ВіцебскаГ. Корженевский. Мнительность и предрассудки в Витебске: баптисты, иеговисты и кришнаиты // Витебский курьер, 21.01.2018. Напрыклад, пасля 2012 г. такія рэпартажы з’явіліся пра штогадовыя рэгіянальныя кангрэсы на мінскім стадыёне «Трактар»Десять тысяч свидетелей Иеговы съехались в Минск на областной конгресс  // TUT.BYВ Минске проходит конгресс Свидетелей Иеговы // Mogilew.byСьвяточныя сукенкі, дзеці і дождж. Як у Менску тысячы людзей зьбіраюцца на кангрэс Сведак Яговы. ФОТА // Радыё «Свабода».

У майскім выпуску 2021 года штомесячнай перадачы Сведкаў Іеговы JW Broadcasting у раздзеле «Відэапаштоўка» быў сюжэт пра Беларусь і мясцовых Сведкаў Іеговы з акцэнтам на Сведкаў з горада КобрынаJWBroadcasting за май 2021 г., сюжэт з 53 хв. 50 секунды. Відавочна, што матэрыял рыхтаваўся да пандэміі COVID-19, бо з канца сакавіка 2020 года Сведкі Іеговы ў Беларусі адмовіліся ад традыцыйных размоў ад дома да дома і на вуліцы, а таксама ад сумесных сустрэч афлайн на час пандэміі.

У студзені 2022 г. выданне «Ганцавіцкі час» апублікавала нейтральны артыкул аб прапаведніцкай дзейнасці Сведкаў Іеговы па тэлефонеТеперь на «удаленке»: свидетели Иеговы звонят на телефоны ганцевчан  // Ганцавіцкі час, 24.01.2022, а ў лістападзе 2023 г. партал «Пінскі веснік» апублікаваў артыкул, у якім была агучана гіпотэза, што Сведкі Іеговы актывізавалі сваю прапаведніцкую дзейнасць, каб прасоўваць сваіх кандыдатаў на выбары 2024 гЕлена ЖУК. Искали ответ на вопрос: куда обращаться, если вас беспокоят представители разных культов? // Пінскі веснік, 27.11.2023.

 Адносіны прадстаўнікоў дзяржаўных органаў 
На тэрыторыі Беларусі зарэгістравана Рэлігійнае аб’яднанне Сведкаў Іеговы ў РБ і шэраг мясцовых абшчын. Але стаўленне прадстаўнікоў дзяржаўных структур да Сведкаў Іеговы і іх дзейнасці бывае неадназначным. Згодна Закону «Аб свабодзе веравызнанняў i рэлiгiйных арганiзацыях » рэдакцыі 31.10.2002., ускладніўся працэс рэгістрацыі рэлігійных абшчын, што дало магчымасць чыноўнікам некаторых беларускіх гарадоў адмовіць мясцовым абшчынам Сведкаў Іеговы ў рэгістрацыі. З гэтай прычыны час ад часу Сведкі Іеговы могуць сутыкацца з процідзеяннем іх дзейнасці ў такіх гарадах. Так ў 2009 г. міліцыяй было сарвана набажэнства Сведкаў Іеговы ў ГомеліНабажэнства коштам мільён рублёў // Радыё «Свабода», а ў 2014 г. у БарысавеУ Барысаве разагналі сход «Сведкаў Іеговы»  // barysau.byЗрыў набажэнства ў Барысаве // Блог Андрэя Берастоўскага. Таксама ў 2016-18 гг. мелі месца выпадкі штрафавання Сведкаў Іеговы за іх прапаведніцкую дзейнасць у Рагачове, Гродне і ЛагойскуВ Гродно за «незаконное пикетирование» осудили Свидетелей Иеговы, В Логойске за проповедь и распространение литературы задержали Свидетелей Иеговы , В Рогачеве Свидетелей Иеговы оштрафовали за разговоры с прохожими  // Крыніца.info. У 2016 г., 2018 і 2019 гг. у Магілёве мясцовай абшчыне выносілі папярэджанні з аналагічнай нагоды і ў сувязі з удзелам замежных грамадзян ў набажэнствахВ Могилеве вынесли предупреждение Свидетелям Иеговы  // Крыніца.info. У супрацьлегласць гэтаму ў Светлагорску ў лютым 2013 г. раённы суд спыніў справу ў дачыненні да Дзмітрыя Лябедзькі, які быў абвінавачаны ў 2011 годзе ў правядзенні сходу Сведкаў Іеговы без дазволу. Але ў сакавіку 2013 г. суд таксама пастанавіў, што Лябедзька павінен выплаціць штраф у памеры 700 000 рублёў ($ 74) і адміністрацыйныя зборы ў 470000 рублёў ($ 49)Cправаздача Дзяржаўнага дэпартамента ЗША «Аб рэлігійнай свабодзе у свеце» (2013 г.): Беларусь  // forb.by.

2 лютага 2012 года Упаўнаважаны па справах рэлігій і нацыянальнасцей Беларусі Леанід Гуляка публічна заявіў, што ў будучым не выключае магчымасці зняцця з рэгістрацыі некаторых абшчын Сведкаў Іеговы за парушэнні заканадаўства; пад парушэннямі ён меў на ўвазе распаўсюджванне «літаратуры рэлігійнага зместу без адпаведнага ўзгаднення з мясцовымі органамі ўладыГуляка не выключае зняцця з рэгістрацыі некаторых абшчын сведак Іеговы // БелТА». У адказ прадстаўнік Рэлігійнага аб’яднання Сведкаў Іеговы Павел Ядлоўскі заявіў, што гэта непаразуменне, што беларускае заканадаўства не забараняе грамадзянам распаўсюджваць асабіста сваю літаратуру ў любым месцы, што літаратура Сведкаў праходзіць дзяржаўную экспертызу ў Беларусі і што ён мае намер сустрэцца з супрацоўнікамі апарата ўпаўнаважанага па справах рэлігій і нацыянальнасцяў для высвятлення сітуацыіЛеонид Гуляко: свидетели Иеговы в Беларуси нарушают закон, в общине считают это недоразумением  // naviny.by. Юрыст Дзіна Шаўцова заявіла выданню Forb, што зняцце рэлігійных абшчын з рэгістрацыі не можа ўваходзіць у кампетэнцыю Упаўнаважанага па справах рэлігііМожет ли Уполномоченный «снять с регистрации» Свидетелей Иеговы?  //Forb.by.

У 2019 г. Сведкі Іеговы г. Вілейка, Барысаў і Ліда мелі судовыя разбіральніцтвы з мясцовымі органамі кіравання ў сувязі з адмовамі ў рэгістрацыі мясцовых абшчынБеларусь. Проблемы религиозной свободы. Заявление Европейской ассоциации Свидетелей Иеговы // Human Dimension Implementation Meeting, АБСЕ, Варшава, 16-27 верасня 2019 г., с.5-6.

 Затрыманне Сведкаў Іеговы з Расіі 
21 лютага 2020 года ў Беларусі затрымалі Сведку Іеговы з Расіі, Мікалая Махалічава, падчас праверкі дакументаў на дарозеВпервые в истории Беларусь арестовала Свидетеля Иеговы, который за свою веру преследуется в России // Официальный сайт Свидетелей Иеговы в России. 31 студзеня 2020 года ён быў аб’яўлены Расіяй у міжнародны вышук па «справе Сазонава» ва УраіДело Сазонова и др. в Урае // Официальный сайт Свидетелей Иеговы в России. Пасля затрымання яго накіравалі ў ІЧУ г. Гарадок, а 24 лютага, згодна з інфармацыяй на афіцыйным сайце расійскіх Сведкаў Іеговы, «намеснік пракурора Гарадоцкага раёна, малодшы саветнік юстыцыі А. Заікін пастанавіў заключыць Мікалая Махалічава пад варту з адбываннем у СІЗА-2 УУС Віцебскага аблвыканкама. У сваёй пастанове беларускі пракурор, спасылаючыся на расійскі суд, сцвярджае, што Махалічаў дзейнічаў „наўмысна, па матывах рэлігійнай нецярпімасці, з экстрэмісцкіх памкненняў, якія выяўляюцца ў прапагандзе перавагі паслядоўнікаў рэлігійнага вучэння Сведак Іеговы перад іншымі асобамі…“, а таксама займаўся „вызнаннем і распаўсюджваннем ідэалогіі і веры“. Відавочна, што пракурор скапіяваў тэкст абвінавачвання з расійскай крымінальнай справы ў сваю пастанову». Махалічаў аспрэчыў рашэнне аб утрыманні яго ў следчым ізалятары, аднак 27 лютага Гарадоцкі раённы суд адхіліў просьбу вызваліць яго з ізалятара і пацвердзіў рашэнне пракуратурыOlga Glace. BELARUS: Jehovah’s Witness fights extradition to Russia // Forum18. Праваабаронца Эніра Браніцкая з Human Constanta патлумачыла Еўрарадыё i Радыё Свабода: «У Беларусі рашэнне аб выдачы Махалічава павінна прымаць Генеральная пракуратура. Цяпер толькі прынята рашэнне аб меры затрымання ў выглядзе змяшчэння пад варту да таго часу, пакуль наша Генпракуратура не ўхваліць яго выдачу» па запыце з РасііАЛЯКСЕЙ КАРПЕКА. У Беларусі затрымалі сведку Іеговы, яму пагражае выдача ў Расію // Еўрарадыё, 25/02/2020Аляксандра Дынько. У Беларусі ўпершыню затрымалі сведку Яговы з Расеі // Радыё Свабода, 25.02.2020. Мікалай Махалічаў падаў скаргу ў Камітэт ААН па правах чалавека, таксама былі звесткі, што ён падаў прашэнне аб палітычным прытулку ў Беларусі. У інтэрв’ю «Свабодзе» намесніца ўпаўнаважанага па справах рэлігій і нацыянальнасцей Алена Радчанка заявіла, што ўсе канфесіі роўныя ў Беларусі, і параіла адрасаваць праваахоўным органам пытанні, звязаныя з затрыманнем Мікалая МахалічаваАлесь Дашчынскі. «У Беларусі быць сведкам Яговы не злачынства». У Расею вернікі стараюцца ня езьдзіць // Радыё Свабода, 26.02.2020. Да генеральнага пракурора РБ Аляксандра Канюка звярнулася праваабарончая арганізацыя Amnesty International з заклікам не выдаваць Мікалая Махалічава РасііBELARUS: JEHOVAH’S WITNESS AT RISK OF EXTRADITION TO RUSSIA: NIKOLAI MAKHALICHEV // Amnesty International. Беларуская праваабарончая арганізацыя Human Constanta падтрымала гэты заклік, спасылаючыся на артыкул 17 Закона Рэспублікі Беларусь ад 4 студзеня 2010 года № 105-З «Аб прававым становішчы замежных грамадзян і асоб без грамадзянства ў Рэспубліцы Беларусь», згодна з якім замежнікі не могуць быць выдвараны за межы Рэспублікі Беларусь у замежную дзяржаву, дзе іх жыццю або свабодзе пагражае небяспека з прычыны іх расы, веравызнання, грамадзянства, нацыянальнай прыналежнасці, прыналежнасці да пэўнай сацыяльнай групы або палітычных перакананняўЗгодна: Е. Спасюк. «Не выдавайте Махаличева России». Правозащитники вступились за Свидетеля Иеговы  // Naviny.by. Таксама праваабаронцы спасылаюцца на прэцэдэнт, калі Беларусь у 2019 годзе адмовілася выдаць Таджыкістану апазіцыянера Фархода Адзінаева і дазволіла апошняму з’ехаць у ЛітвуЗгодна: Е. Спасюк. В Гродно из СИЗО освободили таджикского оппозиционера Фархода Одинаева — он уехал в Литву  // Naviny.by. 5 красавіка 2020 года Генеральная пракуратура РБ адмовілася выдаць Мікалая Махалічава Расіі і вызваліла яго з-пад варты, згодна з паведамленнем на старонцы Human Constanta ў Facebookпаведамленне на старонцы Human Constanta у Facebook ад 6 красавіка 2020 г. 12:55. Падчас свайго знаходжання ў СІЗА, Махалічаў актыўна займаўся прапаведніцкім служэннемУ артыкуле пра яго вызваленне на сайце Сведкаў Іеговы сцвярджалася, што за сакавік Махалічаў правёў 198 гадзін у размовах з людзьмі на рэлігійныя тэмы і праводзіў 4 вывучэнні Бібліі. Гл.: Брат Махаличев освобожден из тюрьмы в Беларуси. Генпрокурор отказал в выдаче его российским властям // Официальный сайт Свидетелей Иеговы.

29 верасня 2021 года ў Брэсце быў затрыманы Алег Лашанкоў, які быў аб’яўлены ў Расіі ў міждзяржаўны вышук у сувязі з прыналежнасцю да Сведкаў Іеговы. 1 кастрычніка 2021 года намеснік пракурора горада пастанавіў заключыць яго пад варту да 8 лістапада ў СІЗА № 7 МУС па Брэсцкай вобласціВ Беларуси арестован Свидетель Иеговы из России. На родине ему грозит уголовное преследование за веру // Официальный сайт Свидетелей Иеговы в России. 14 кастрычніка Генеральная пракуратура Рэспублікі Беларусь адмовіла выдаць уладам Расіі А. Ланшакова, ён быў вызвалены з СІЗА і падаў хадайніцтва аб атрыманні статуса бежанца ў Беларусі па прыкмеце веравызнанняБеларусь отказалась выдавать России Свидетеля Иеговы Олега Лоншакова, он освобожден из СИЗО.

 Выданні Сведкаў Іеговы на беларускай мове 

На беларускай мове апублікавана наступнае:
 Ці будуць калі-небудзь людзі любіць адзін аднаго (трактат з серыі «Вестка пра Царства» № 35, 1997 год)
 Новае тысячагоддзе. Што прынясе вам будучыня? (трактат з серыі «Вестка пра Царства» № 36, 2000 год)
 Слухайце Бога (брашура, 2011 год)
 Слухайце Бога і жывіце вечна (брашура, 2011 год)
 Ці будуць памерлыя жыць зноў? (буклет, 2013 год)
 Ці прыйдзе канец пакутам? (буклет, 2013 год)
 Хто на самай справе валодае светам? (буклет, 2013 год)
 Якой вы ўяўляеце сабе будучыню? (буклет, 2013 год)
 Што вы думаеце пра Біблію? (буклет, 2013 год)
 Што з’яўляецца асновай сямейнага шчасця? (буклет, 2013 год)
 Дзе знайсці адказы на самыя важныя пытанні? (буклет, 2014 год)
 Навошта вывучаць Біблію? (відэаролік, 2014 год)Навошта вывучаць Біблію? // Афіцыйны сайт Сведкаў Іеговы
 Што такое Царства Бога? (буклет, 2014 год)
 Адкуль мы ведаем, што Біблія вартая даверу? (відэаролік, 2018 год)Адкуль мы ведаем, што Біблія вартая даверу // Афіцыйны сайт Сведкаў Іеговы
 Добрая вестка ад Бога (брашура, 2018 год)
 Для чаго Бог стварыў зямлю? (відэаролік, 2018 год)Для чаго Бог стварыў зямлю? // Афіцыйны сайт Сведкаў Іеговы
 Навошта вывучаць Біблію? (відэаролік, 2018 год)Навошта вывучаць Біблію? // Афіцыйны сайт Сведкаў Іеговы
 Навошта вывучаць Біблію? (відэаролік, 2019 год)Навошта вывучаць Біблію? // Афіцыйны сайт Сведкаў Іеговы
 Успамін пра смерць Ісуса Хрыста (відэаролік, 2019 год)Успамін пра смерць Ісуса Хрыста // Афіцыйны сайт Сведкаў Іеговы
 Адкуль мы ведаем, што Біблія вартая даверу? (відэаролік, 2019 год)Адкуль мы ведаем, што Біблія вартая даверу? // Афіцыйны сайт Сведкаў Іеговы

Ці ўсе рэлігіі падабаюцца Богу? (відэаролік, 2020 год)Ці ўсе рэлігіі падабаюцца Богу? // Афіцыйны сайт Сведкаў Іеговы
 Ці ёсць у Бога імя? (відэаролік, 2020 год)Ці ёсць у Бога імя? // Афіцыйны сайт Сведкаў Іеговы
 Хто аўтар Бібліі? (відэаролік, 2020 год)Хто аўтар Бібліі? // Афіцыйны сайт Сведкаў Іеговы
 Чаму Ісус памёр? (відэаролік, 2020 год)Чаму Ісус памёр? // Афіцыйны сайт Сведкаў Іеговы
 У якім стане знаходзяцца памерлыя? (відэаролік, 2020 год)У якім стане знаходзяцца памерлыя? // Афіцыйны сайт Сведкаў Іеговы
 Што такое Царства Бога? (відэаролік, 2020 год)Што такое Царства Бога? // Афіцыйны сайт Сведкаў Іеговы
 Чаму Бог дапускае пакуты? (відэаролік, 2020 год)Чаму Бог дапускае пакуты? // Афіцыйны сайт Сведкаў Іеговы
 Ці ўсе малітвы слухае Бог? (відэаролік, 2020 год)Ці ўсе малітвы слухае Бог? // Афіцыйны сайт Сведкаў Іеговы
 Артыкулы з штотыднёвага вывучэння Вартавой вежы за 2020 год
 Артыкулы з штотыднёвага вывучэння Вартавой вежы за 2021 год
 Чаму сапраўды вучыць Біблія?, кніга
 Пытанні да артыкулаў на штотыднёвае вывучэнне Вартавой вежы, пачынаючы з лютага 2020 годаВАРТАВАЯ ВЕЖА (ВЫПУСК ДЛЯ ВЫВУЧЭННЯ) // Афіцыйны сайт Сведкаў Іеговы.
 Моладзь пра чытанне Бібліі (відэаролік, 2021 год)
 Рафіка Морыс. Я змагалася з несправядлівасцю. Інтэрв’ю (відэаролік) (2021)
 Радуйся жыццю сёння і вечна. Уступныя ўрокі з курса вывучэння Бібліі (2021)

У лістападзе 2020 года тэкставыя публікацыі былі загружаны ў анлайн бібліятэку Вартавой вежы ў раздзелы «Брашуры» і «Буклеты», пры гэтым знешняе афармленне самой бібліятэкі засталося на рускай мовеПублікацыі. Анлайн бібліятэка Вартавой вежы.

Летам 2021 года пачаўся афіцыйны пераклад папулярных артыкулаў з часопісаў «Вартавая вежа» і «Прачніцеся!» для шырокай аўдыторыі з рамяшчэннем на jw.orgПершымі артыкуламі сталі «Зараз я ўжо не лічу, што павінен змяніць свет», Я лічыў, што Бога не існуе і Парады на ўсе часы.

 Сведкі Іеговы ў працах беларускіх рэлігіязнаўцаў 

У БССР усё рэлігіязнаўства было падпарадкавана канонам камуністычнай ідэалогіі. Таму кожная праца савецкіх навукоўцаў, поўнасцю альбо часткова прысвечаная Сведкам Іеговы, не выходзіла за рамкі пазіцый «навуковага атэізму». Нягледзячы на тое, што ў розных рэспубліках СССР кнігі і брашуры пра Сведкаў не былі рэдкасцю, беларускія навукоўцы выдалі толькі дзве публікацыіГ. А. Марціросаў. Хто такія іегавісты. Мн., 1961; Иеговизм, ред. М. Я. Лянсу. Мн.: Наука и техника, 1981.. У гэтых публікацыях былі спробы коратка апісаць гісторыю гэтага руху і асноўныя вучэнні, у тым ліку адрозненні ад іншых кірункаў хрысціянства, напрыклад антытрынітарнага багаслоўя.

У 1990—2010-х гадах пачалі выходзіць публікацыі А. В. Дзячэнкі, які спецыяліваўся на вывучэнні новых рэлігійных рухаў. Некалькі яго навуковых артыкулаў былі поўнасцю прысвечаны Сведкам ІеговыДьяченко О. В. Иеговизм в контексте идеологической трансформации современного общества / О. В. Дьяченко // Материалы регионального семинара преподавателей гуманитарных дисциплин вузов Могилевской области: научное издание — Могилев: УПКП "Могилевская областная укрупненная типография, 2001 — с. 50-58.Дьяченко О. В. Сущность и тенденции развития иеговизма в современной Беларуси // Веснік МДУ імя А. А. Куляшова № 2 (152), 2018, с. 76-81. У 2018 г. Дзячэнка падрабязна пісаў пра гісторыю і сучаснасць Сведкаў Іеговы Беларусі і адзначыў, што асноўная крытыка вучэння і практык гэтай канфесіі з боку Беларускай Праваслаўнай Царквы пазіцыянуецца як барацьба з небяспекай для грамадства, але па факце носіць характар багаслоўскай спрэчкіДьяченко О. В. Сущность и тенденции развития иеговизма в современной Беларуси // Веснік МДУ імя А. А. Куляшова № 2 (152), 2018, с. 80. Таксама аўтар зазначыў, што «аб’ектыўных доказаў проціпраўнай дзейнасці іегавістаў яўна недастаткова для прыняцця судовага рашэння, тым больш, што ў Беларусі на працягу амаль 10 гадоў праводзіцца працэдура дзяржаўнай рэлігіязнаўчай экспертызы выданняў, якія ўвозяцца ў краіну рэлігійным аб’яднаннем Сведкаў Іеговы. За ўвесь час толькі два найменні рэлігійнай літаратуры не былі дазволены да ўвозу і распаўсюджання ў іегавісцкіх абшчынах. У астатнім часопісы „Вартавая вежа“, „Прачніцеся“, буклеты і брашуры на розныя тэмы, кнігі рэлігійнага зместу распаўсюджваюцца сярод насельніцтва падчас так званай „піянерскай“ работы, бо не маюць прыкмет экстрэмізму. Такім чынам, абвінавачванні іегавістаў у экстрэмізме з’яўляюцца безгрунтоўнымі і адлюстроўваюць расійскі сцэнарый процідзеяння распаўсюджанню іегавізму ў грамадстве». У гэтым артыкуле, як і ў працы 2019 г., прысвечанай Сведкам Магілёўскай вобласці, Дзячэнка рабіў выснову, што невялікая колькасць паслядоўнікаў гэтага цячэння і яго нязначны ўплыў на беларускае грамадства робіць яго маргінальнымДьяченко О. В. Иеговизм и иеговисты в Могилевской области в 1988—2018 гг. Электронный архив библиотеки МГУ им. А. А. Кулешова, с. 86.

У 2012 годзе ў адмысловай працы Томаша Бугая быў зроблены агляд гісторыі Сведкаў Іеговы ў БеларусіБугай Т. Чужие или свои? Свидетели Иеговы в Беларуси — время репрессий и современность Другі міжнародны кангрэс даследчыкаў Беларусі. Працоўныя матэрыялы. Том 2 (2013) с.273-275 . У гэтай працы, сярод іншага аўтар заначыў, што палітыка дзяржавы да Сведкаў Іеговы не з’яўляецца кансеквентнай (паслядоўнай): з аднаго боку, вернікі сутыкаюцца з пераследаваннем за адмову служыць у арміі і часам міліцыя зрывае іх набажэнствы, з другога, арганізацыя Сведкаў Іеговы афіцыйна зарэгістравана, а «ўлады Беларусі робяць пэўныя крокі ў павазе рэлігійных свабод, замацаваных Канстытуцыяй»Бугай Т. Чужие или свои? Свидетели Иеговы в Беларуси — время репрессий и современность Другі міжнародны кангрэс даследчыкаў Беларусі. Працоўныя матэрыялы. Том 2 (2013) с.275 .

 Сведкі Іеговы ў беларускай літаратуры, публіцыстыцы і мастацтве 

У сусветнай літаратуры і кінематаграфіі ёсць творы, прысвечаныя дзейнасці Сведкаў Іеговы, як крытычныя, так і апалагетычныя ці нейтральныя, аўтары якіх могуць з’яўляюцца Сведкамі Іеговы ці не мець да іх дачыненняНапрыклад, фільмы «Лиловые треугольники», «Стук в дверь». Але у беларускай літаратуры і публіцыстыцы Сведкі Іеговы пераважна з’яўляюцца ў эпізодах, звычайна без яскрава выражанага вобразу.

У вершы Дзяніса Шпіронка «Ноч на Каляды» сям’я Сведкаў Іеговы ратуе праваслаўнага падарожніка ад смерці на марозе, калі ён ішоў за крыжыкам у манастыр. І робіцца вынік: «Ці мае сэнс, якой царквой, // Якой канфесіяй ахрышчан? // Адна з нямногіх вартых ісцін — // Будзь чалавекам, будзь сабой!»Дзяніс Шпіронак Ноч на Каляды // Беларускія вершы.

У апавяданні «Ліпавы шлюб» (2005) у адным з эпізодаў узгадваецца, што паштальён прынёс сярод іншага бюлетэнь Сведкаў Іеговы, але ніякай далейшай ролі гэты бюлетэнь не адыгрываеЛіпавы шлюб // Зборнік «Пакахай мяне, калі ласка». У дзённіку Андруся Горвата «Радзіва „Прудок“» узгадваецца цётка Воля, якая «не глядзіць тэлевізар, належыць да „Сведкаў Іеговы“ і баіцца гадзюк»Радзіва «Прудок».

У нататцы 2008 года Уладзіміра Сцяпана «Бессмяротны дух» з серыі «Сапраўдны час» апісаны візіт Сведкі Іеговы да аўтара з буклетамСапраўдны час. Запісы 2005—2018 гг. // Litresp.com.

У якасці жарта адзін з музычных альбомаў 2018 года быў названы «Сведкі Іеговы-Прэзідэнтdiscogs.com».

 Крыніцы 

 Літаратура 
 Бугай Т. Чужие или свои? Свидетели Иеговы в Беларуси — время репрессий и современность Другі міжнародны кангрэс даследчыкаў Беларусі. Працоўныя матэрыялы. Том 2 (2013) — С. 273—275. — ISBN 978-9955-12-958-5.
 Бастун Д. Ю. Палітыка ўрада Другой Рэчы Паспалітай ў адносінах да пратэстанцкіх канфесій на тэрыторыі Заходняй Беларусі ў 1921—1939 гг. / Д. Ю. Бастун // Працы гістарычнага факультэта : навук. зб. Вып. 1 / рэдкал. : У. К. Коршук (адк. рэд.) [i інш.] — Мінск : БДУ, 2006 — С. 9—13.
 Дьяченко О. В. Иеговизм в контексте идеологической трансформации современного общества / О. В. Дьяченко // Материалы регионального семинара преподавателей гуманитарных дисциплин вузов Могилевской области: научное издание — Могилев: УПКП "Могилевская областная укрупненная типография, 2001 — С. 50—58.
 Дьяченко О. В. Сущность и тенденции развития иеговизма в современной Беларуси // Веснік МДУ імя А. А. Куляшова № 2 (152), 2018, с. 76—81.
 Дьяченко О. В. Иеговизм и иеговисты в Могилевской области в 1988—2018 гг. Электронный архив библиотеки МГУ им. А. А. Кулешова, с. 84—86.
 Иеговизм / ред. М. Я. Лянсу — Мн.: Наука и техника, 1981.
 Г. А. Марціросаў. Хто такія іегавісты. — Мн., 1961.
 М. И. Одинцов. Совет Министров СССР постановляет: «выселить навечно». Сборник документов и материалов о Свидетелях Иеговы в Советском Союзе. М. 2002.
 Писарчук Т. В. Общие черты протестантского движения на территории Полесского воеводства в 1918—1931 гг. /Т. В. Писарук// Чалавек. Этнас. Тэрыторыя. Праблемы развіцця заходняга рэгіёна Беларусі : матэрыялы міжнар. навук.-практ. канф. — Брэст, 1988. — С. 143—147.
 Справка о фактах, связанных с государственной регистрацией религиозных общин Свидетелей Иеговы в Республике Беларусь. — Минск: Религиозное объединение Свидетелей Иеговы в Республике Беларусь, 2011 — 15 л.


 Спасылкі 
 Афіцыйны сайт на беларускай мове
 Анлайн-бібліятэка публікацый Сведкаў Іеговы на рускай мове
 Анлайн-бібліятэка публікацый Сведкаў Іеговы на беларускай мове
 Буклет «Свидетели Иеговы в Беларуси». Издан Свидетелями Иеговы. 2013 г.
 Беларусь. Проблемы религиозной свободы. Заявление Европейской ассоциации Свидетелей Иеговы // Human Dimension Implementation Meeting, АБСЕ, Варшава, 16-27 верасня 2019 г.
 Сведкі Іеговы. Рэальнасць і міфы 
 Сайт, прысвечаны 70-годдзю аперацыі «Поўнач»
 Сведкі Іеговы: 100 год на беларускай зямлі

Беларусь
Катэгорыя:Пратэстанцтва ў Беларусі