Генадзь Якаўлевіч Кабо

Генадзь Якаўлевіч Кабо (5 чэрвеня 1939, Варонеж, РСФСР, СССР — 31 мая 2022) — беларускі хімік, значны спецыяліст у галіне хімічнай тэрмадынамікі арганічных рэчываў, доктар хімічных навук, прафесар, лаўрэат прэміі імя А. Н. Сеўчанкі (1996).

 Біяграфія 
Нарадзіўся 5 чэрвеня 1939 года ў Варонежы ў сям’і тэхнолагаў авіяцыйнага завода Якава Ісаакавіча Кабо (1910—1959) і Фаіны Рыгораўны Даўгалёвай (1915—1992).

Вучыўся ў школе № 84 г. Куйбышава да 1956 года. З адзнакай скончыў Куйбышаўскі політэхнічны інстытут у 1962 г. па спецыяльнасці «Тэхналогія асноўнага арганічнага сінтэзу». Адразу ж пасля заканчэння інстытута паступіў у аспірантуру. У 1965 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю пад кіраўніцтвам прафесара Д. М. Андрыеўскага, а ў 1967 годзе разам са сваім навуковым кіраўніком прафесарам Д. М. Андрыеўскім быў запрошаны акадэмікам А. Н. Сеўчанкам на хімічны факультэт БДУ для арганізацыі новай кафедры — нафтахіміі. На гэтай кафедры Генадзь Якаўлевіч чытаў базавы курс лекцый «Хімія і тэхналогія нафтахімічнага сінтэзу», а таксама арганізаваў вялікі вучэбна-даследчы практыкум.

Па выніках навуковых прац на кафедры нафтахіміі ў 1974 годзе Кабо Г. Я. абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Даследаванне раўнавагі рэакцыі і некаторыя заканамернасці ў тэрмадынамічных уласцівасцях галагеналканаў, алканаў, алкенаў». Пасля закрыцця кафедры «Нафтахімія» (1973) Генадзь Якаўлевіч працаваў на кафедры радыяцыйнай хіміі і прафесарам кафедры фізічнай хіміі. З 1990 па 2008 г. Кабо Г. Я. быў загадчыкам лабараторыі тэрмадынамікі арганічных рэчываў НДІ фізіка-хімічных праблем БДУ. З 1969 па 2014 года пад навуковым кіраўніцтвам Г. Я. Кабо падрыхтаваны 22 кандыдаты навук, а пры яго кансультаванні абаронены 5 доктарскіх дысертацый.

 Галіна навуковых інтарэсаў 
Галіна навуковых інтарэсаў Генадзя Якаўлевіча Кабо вельмі шырокая: эксперыментальнае даследаванне тэрмадынамічных уласцівасцяў арганічных рэчываў, распрацоўка адытыўная і карэляцыйныя метадаў разліку фізіка-хімічных уласцівасцяў, тэрмадынаміка фазавых пераходаў рэчываў з дынамічнымі структурамі, энергетычныя стану малекул у пластычных крышталях, тэрмадынамічныя ўласцівасці іённых вадкасцяў, тэрмадынамічныя абгрунтаванне энерга- і рэсурсазберагальных тэхналогій, абгрунтаванне арыгінальных метадаў разліку хімічных эксергій арганічных рэчываў, сумесяў і матэрыялаў.

Вынікі навукова-даследчых распрацовак з удзелам Генадзя Якаўлевіча выкарыстаны для ўдасканалення тэхналогіі вытворчасці капралактаму і абгрунтавання рацыянальнай перапрацоўкі біямасы сельскагаспадарчых культур для вытворчасці аднаўляльных энергарэсурсаў. Вынікам ягонай шматгадовай працы з’яўляецца публікацыі больш за 250 прац, у тым ліку 4 манаграфіі (2 выдадзеныя за мяжой). У цяперашні час ён з’яўляецца адным з найбольш цытуемых вучоных Беларусі ў галіне хіміі. Так, згодна базы даных Акадэмія Google на кастрычнік 2017, індэкс Хірша публікацый з яго ўдзелам складае 26, а агульная колькасць спасылак на адзначаныя ў гэтай базе публікацыі Кабо Г. Я. перавышае 3000.

 Міжнароднае супрацоўніцтва 
 Член кансультатыўнага Савета  (1995—2001);
 Кіраўнік групы БДУ праекта ІНТАС-Беларусь «Даследаванне залежнасці паміж структурай і фізіка-хімічнымі ўласцівасцямі новых экалагічна чыстых растваральнікаў — іонных вадкасцяў» (№ 03-50-5526, 2005—2007 гг), выкананага сумесна з універсітэтам Ростака (Германія), універсітэтам Блеза Паскаля (Клермон-Феран, Францыя) і  (Расія);
 Кіраўнік групы БДУ праекта ІЮПАК «Тэрмадынаміка іонных вадкасцяў, сумесяў іённых вадкасцяў і распрацоўка стандартызаваных сістэм» (№ 2002-005-1-100, 2006 г.);
 Эксперт табліц тэрмадынамічных уласцівасцяў арганічных рэчываў тэрмадынамічных цэнтра (TRC) Нацыянальнага інстытута стандартаў і тэхналогіі (NIST) USA (1996—2008 гг)
 Рэцэнзаванне артыкулаў The Journal of Chemical Thermodynamics, Thermochimica Acta, Journal of Physical Chemistry, Journal of Chemical and Engineering Data і інш. 1990—2012 гг (Сертыфікат удзячнасці за рэцэнзаванне артыкулаў часопісаў Амерыканскага хімічнага грамадства ACS 2011г)

 Узнагароды і прэміі 
 «Сораўскі прафесар» 1995 г. (Міжнародная Сораўская праграма навукі і адукацыі ў галіне дакладных навук).
 Прэмія імя А. Н. Сеўчанкі (31 кастрычніка 1996 г.), за цыкл прац «Даследаванне тэрмадынамічных уласцівасцяў арганічных рэчываў»
 Ганаровая медаль Асацыяцыі імя М. С. Колеры за заслугі ў развіцці храматаграфіі (19 снежня 2003 г., пасведчанне № 45)

 Бібліяграфія 
Агульная колькасць навуковых публікацый больш за 250, з іх каля 150 — артыкулы ў выданнях «Часопіс фізічнай хіміі», «Хімічная прамысловасць», J. of Chemical Thermodynamics, Thermochimica Acta, J. of Chemical and Engineering Data, J. of Physical Chemistry і інш . Са спісам публікацый Кабо Г. Я. Вы можаце азнаёміцца на афіцыйным сайце БДУ, у раздзеле персаналіі:

 Манаграфіі 
 Кабо Г. Я., Роганов Г. Н., Френкель М. Л. Термодинамика и равновесия изомеров. Мн.: 1986.
 Kabo G. Ya., Roganov G. N., Frenkel M. L. Thermochemistry and Equilibria of Organic Compounds. New York, 1993.
 Френкель М. Л., Кабо Г. Я., Роганов Г. Н., Термодинамические характеристики реакций изомеризации. Мн., 1988.
 Frenkel M. L., Kabo G. J., Marsh K. N., Wilhoit R. C. Thermodynamics of Organic Compounds in the Gas State / TRC Texas USA, 1994. Vols. I and II.

 Агляды і главы калектыўных манаграфій 
 Дикий В. В., Кабо Г. Я. Термодинамические свойства фуллеренов С60 и С70. Успехи химии. 2000, т. 69, № 2. с.107
 J. Magee, G. Kabo, M. Frenkel. Physical Property Measurements and Comprehensive Data Retrieval System for Ionic Liquids // In. Ionic Liquids III A: Fundamentals, Progress, Challenges and Opportunities, American Chem. Soc., Washington DC, 2005, Ch. 12, p. 160-174.
 Kabo G., Paulechka E., Frenkel M. Heat Capacities and Phase Transitions for the Dynamic Chemical Systems: Conformers, Tautomers, Plastic Crystals, and Ionic Liquids. // In: T. Letcher, E. Wilhelm (Eds.). Heat Capacities of Liquids and Vapours. — RSC, 2010. — P. 390—420.
 Kabo G.J., Karpushenkava L.S., Paulechka Y.U. Thermodynamic Properties of Fullerene Hydrides C60H2n and Equilibria of Their Reactions // In: F. Cataldo, S. Iglesias-Groth (Eds.). Carbon Materials: Chemistry and Physics. Vol. 2. Fulleranes. The Hydrogenated Fullerenes. — Springer, 2010. — P. 55-83.

 Літаратура 
 Веснік БДУ. Серыя 2, Хімія. Біялогія. Геаграфія. — 2014. — № 3. — С. 100—101 [1]
 Даведніка «Хто ёсць хто ў свеце» за 2000—2001
 Даведнік «2000 вядомых хімікаў XX стагоддзя»

Катэгорыя:Хімікі Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ