Карлікавая дзяржава

Карлікавая дзяржава — дзяржава, якая ў значнай ступені адрозніваецца ад большасці іншых у меншы бок па такіх крытэрыях як плошча тэрыторыі і колькасць насельніцтва. Часцей за ўсё карлікавымі называюць дзяржавы, плошча якіх менш за плошчу Люксембурга.

Апошняе месца сярод карлікавых дзяржаў (і адпаведна дзяржаў наогул) як па плошчы, так і па насельніцтву займае Ватыкан. Перадапошняя паводле плошчы — Манака, паводле насельніцтва — Науру.

 Карлікавая краіна 
Шматлікія карлікавыя дзяржавы з’яўляюцца параўнальна маладымі ўтварэньнямі (Сінгапур, Бахрэйн і іншыя). У той жа час большасьць карлікавых дзяржаў Еўропы маюць шматвяковую гісторыю. Напрыклад, Сан-Марына лічыцца самай старой дзяржавай Еўропы.

Часам таксама выкарыстоўваецца паняцце карлікавая краіна, у лік якіх уключаюць не толькі невялікія незалежныя дзяржавы, але і іншыя невялікія геаграфічна і гістарычна адасобленыя (часцей за ўсё астраўныя) тэрыторыі — залежныя тэрыторыі, адміністрацыйныя аўтаноміі і т. п. Прыклады — Востраў Мэн, Гернсі, Борнхальм, Гібралтар, Маёта, Гуам, Ніуэ, Гельгаланд, Афон і т. п.

 Спіс карлікавых дзяржаў пры класіфікацыі паводле плошчы 
 Еўропа 

 Люксембург (2586 км²)вялікай плошчы тэрыторыі
 Андора (468 км²)
 Мальта (316 км²)
 Ліхтэнштэйн (Княства Ліхтэнштэйн) (157 км²)
 Сан-Марына (61 км²)
 Манака (1,95 км²)
 Ватыкан (0,44 км²)
 Суверэнны Мальтыйскі ордэн (сённяшняя тэрыторыя старажытнай дзяржавы — усяго адзін асабняк у Рыме)

 Залежныя тэрыторыі і адміністрацыйныя аўтаноміі Еўропы 
 Гернсі (Валоданне Брытанскай кароны)
 Гібралтар (тэрыторыя Вялікабрытаніі)
 Джэрсі (валоданне Брытанскай кароны)
 Востраў Мэн (валоданне Брытанскай кароны)
 Фарэрскія астравы (частка Каралеўства Даніі)

 Азія 
 Сінгапур (648 км²)вялікай колькасці насельніцтва
 Бахрэйн (620 км²)
 Мальдывы (Мальдыўская Рэспубліка) (300 км²)

 Залежныя тэрыторыі і адміністрацыйныя аўтаноміі Азіі 
 Брытанская тэрыторыя ў Індыйскім акіяне (Архіпелаг Чагас) (Калонія Англіі). Плошча — 67 км². Карэннае насельніцтва выселена англійскімі каланізатарамі на Маўрыкій.
 Ганконг (Спецыяльны адміністрацыйны раён Ганконг)
 Какосавыя астравы (Тэрыторыя Какосавых Астравоў)
 Макаа (Спецыяльны адміністрацыйны раён Макаа)
 Востраў Раства

 Афрыка 
 Маўрыкій (1860 км²)
 Сан-Тамэ і Прынсіпі (1001 км²)
 Сейшэльскія астравы (455 км²)
 Каба-Вэрдэ (Рэспубліка Каба-Вэрдэ) Тэрыторыя 4033 км². Насельніцтва 418,2 тыс. чал. (2005).
 Каморскія астравы (Саюз Каморскіх астравоў) Тэрыторыя 2170 км². Насельніцтва 671,2 тыс. чал. (2005).

 Залежныя тэрыторыі і адміністрацыйныя аўтаноміі Афрыкі 
 Маёта (Заморская тэрыторыя Францыі). Тэрыторыя 374 км². Насельніцтва 193,6 тыс. чал. (2005).
 Рэюньён (заморскі дэпартамент Францыі). Тэрыторыя 2517 км². Насельніцтва 776,9 тыс. чал. (2005).
 Востраў Святой Алены (заморская тэрыторыя Вялікабрытаніі). Тэрыторыя 410 км². Насельніцтва 7,4 тыс. чал. (2005).
 іспанская Паўночная Афрыка (аўтаномныя гарады Сеўта і Мелілья з падпарадкаванымі астравамі: Велес-дэ-ла-Гамера, Алусемас і Чафарынас). Плошча — 31 км².

 Амерыка 
 Дамініка (754 км²)
 Сент-Люсія (620 км²)
 Антыгуа і Барбуда (442 км²)
 Барбадас (430 км²)
 Сент-Вінсент і Грэнадзіны (389 км²)
 Грэнада (344 км²)
 Сент-Кітс і Невіс (261 км²)

 Залежныя тэрыторыі і адміністрацыйныя аўтаноміі Амэрыкі 
 Ангілья (Заморская тэрыторыя Вялікабрытаніі). Тэрыторыя 91 км². Насельніцтва 13,2 тыс. чал. (2005).
 Аруба (Частка Каралеўства Нідэрландаў). Тэрыторыя 193 км². Насельніцтва 71,5 тыс. чал. (2005).
 Бермудскія астравы (заморская тэрыторыя Вялікабрытаніі). Тэрыторыя 58,8 кв. км. Насельніцтва 65,3 тыс. чал. (2005).
 Брытанскія Віргінскія астравы (заморская тэрыторыя Вялікабрытаніі). Тэрыторыя 153 км². Насельніцтва 22,6 тыс. чал. (2005).
 Віргінскія астравы (кіраваная тэрыторыя ЗША). Тэрыторыя 352 км². Насельніцтва 108,7 тыс. чал. (2005).
 Гвадэлупа (Дэпартамент Гвадэлупа). Тэрыторыя 1780 км². Насельніцтва 448,7 тыс. чал. (2005).
 Кайманавы астравы (заморская тэрыторыя Вялікабрытаніі). Тэрыторыя 262 км². Насельніцтва 44,2 тыс. чал. (2005).
 Мантсерат (заморская тэрыторыя Вялікабрытаніі). Тэрыторыя 102 км². Насельніцтва 9341 чал. (2005)
 Марцініка (Дэпартамент Марцініка). Тэрыторыя 1100 км². Насельніцтва 432,9 тыс. чал. (2005).
 Нідэрландсія Антыльскія астравы (частка Каралеўства Нідэрландаў). Тэрыторыя 960 км². Насельніцтва 219,9 тыс. чал. (2005).
 Сен-Бартэльмі (калонія Францыі). Плошча — 21 км², насельніцтва ў 1999 — 6852 чалавекі.
 Востраў Святога Марціна (калонія Францыі). Плошча — 53,2 км², насельніцтва ў 2004 — 33 102 чалавекі.
 Сен-П’ер і Мікелон (Тэрытарыяльнае валоданне Сен-П’ер і Мікелон). Тэрыторыя 242 км². Насельніцтва 7 тыс. чал. (2005).
 Астравы Цёркс і Кайкас (Заморская тэрыторыя Вялікабрытаніі). Тэрыторыя 430 км². Насельніцтва 20,5 тыс. чал. (2005).

 Акіянія 
 Тонга (748 км²)
 Кірыбаці (717 км²)некампактнасці тэрыторыі
 Федэратыўныя Штаты Мікранезіі (702 км²)
 Палаў (458 км²)
 Маршалавы астравы (181 км²)
 Тувалу (26 км²)
 Науру (21 км²) Насельніцтва 13 тыс. чал.
 Самоа (Незалежная Дзяржава Самоа). Тэрыторыя 2944 км². Насельніцтва 177,2 тыс. чал. (2005).

 Залежныя тэрыторыі і адміністрацыйныя аўтаноміі Акіяніі 
 Амерыканскае Самоа (Тэрыторыя Амерыканскага Самоа). Тэрыторыя 199 км². Насельніцтва 57,8 тыс. чал. (2005).
 Гуам (Тэрыторыя Гуам). Тэрыторыя 549 км². Насельніцтва 168,5 тыс. чал. (2005).
 Астравы Кука. Тэрыторыя 240 км². Насельніцтва 21,3 тыс. чал. (2005).
 Ніуэ (Востраў Ніуэ). Тэрыторыя 260 км². Насельніцтва 2166 чал. (2005).
 Востраў Норфалк (Тэрыторыя астравоў Норфалк). Тэрыторыя 34,6 км². Насельніцтва 1828 чал. (2005).
 Астравы Піткэрн (заморская тэрыторыя Вялікабрытаніі). Тэрыторыя 47 км². Насельніцтва 46 чал. (2005).
 Паўночныя Марыянскія Астравы (Садружнасць Паўночных Марыянскіх Астравоў). Тэрыторыя 477 км². Насельніцтва 82 400 чал. (2006).
 Такелау (тэрыторыя Новай Зеландыі). Тэрыторыя 10 км². Насельніцтва 1405 чал. (2005).
 Астравы Уоліс і Футуна (заморская тэрыторыя Францыі). Тэрыторыя 274 км². Насельніцтва 16 тыс. чал. (2005).
 Французская Палінезія (тэрыторыя Французскай Палінезіі). Тэрыторыя 4167 км². Насельніцтва 270,4 тыс. чал. (2005).

 Самыя густанаселеныя карлікавыя краіны свету 
(чалавек на квадратны кіламетр):

 Макаа — 17 684
 Манака — 16 620
 Сінгапур — 6389
 Ганконг — 6317
 Гібралтар — 4289
 Сектар Газа — 3823
 Ватыкан — 2093
 Мальта — 1261
 Бермуды — 1226
 Мальдывы — 1163

 Гл. таксама 
 Морэснэт

 Спасылкі 
 Karliki.ru — сайт аб карлікавых краінах свету