Ёнас Яблонскіс

Ёнас Яблонскіс (, ) — літоўскі мовазнаўца, асветнік і педагог.

 Біяграфія 
Вучыўся ў гімназіі ў Мар’ямполі і ў Маскоўскім універсітэце, дзе скончыў аддзяленне класічнай філалогіі (1885). Цікавасць да літоўскай мовы абудзіўся пад уплывам П. Ф. Фартунатава і Ф. Я. Корша.

Выкладаў грэчаскую і лаціну ў Мітаве, Рэвелі, Панявежы (1906—1908), Брэсце (1908—1912), Гродне.

За дачыненне да літоўскага нацыянальна-патрыятычнага руху высылаўся ў 1902 годзе ў Пскоў. У 1904—1905 гадах працаваў у рэдакцыі літоўскай газеты «Вільняўс жынёс» («Vilniaus žinios»), пасля ў рэдакцыі газеты «Ліетувос укінінкас». У пачатку Першай сусветнай вайны разам са школай быў эвакуіраваны ў Веліж. У 1915—1918 гадах выкладаў у гімназіі ў Варонежы.

З 1919 года жыў у Коўне. У 1922—1926 гадах выкладаў у Ковенскі Літоўскім універсітэце. Пахаваны на Пятрашунскіх могілках у Коўне.

 Дзейнасць 
У газетах і часопісах «Аўшра», «Варпас», «Ліетувос жынёс», «Вайрас» і іншых публікаваў артыкулы аб пытаннях мовы і культуры літоўскай гаворкі, на тэмы грамадскага жыцця і літаратуры, таксама рэцэнзіі кніг. Яблонскіс падкрэсліваў асаблівую ролю адукацыі і школы ў палітычным і культурным жыцці народа, змагаўся за нацыянальную літоўскую школу, агульную бясплатную пачатковую адукацыю для ўсіх, за рознабаковую адукацыю дарослых і інш. Стварыў шэраг падручнікаў літоўскай мовы для школ розных ступеняў.

Выдаў «Граматыку літоўскай мовы» (, 1901; пад псеўданімам Пятрас Краўшайціс; , 1919, дапоўненае выданне 1922), «Сінтаксіс літоўскай мовы» (, 1911), «Падручнік літоўскай мовы» (, 1925) і іншыя працы і дапаможнікі літоўскай мовы.
міні|Пісьменніца Жамайце з сям'ёй Ёнаса Яблонскіса, Гродна, 1912
Распрацоўваў нормы літоўскай літаратурнай мовы, адыграўшы важную ролю ў яго фарміраванні і ў пераходзе да яе ад дыялектных форм у літоўскай літаратуры. Рэдагаваў творы пісьменніц Юліі Жамайце, Габрыеле Пяткявічайце-Біце, пісьменніка Ёнаса Білюнаса, надаўшы ім кананічны выгляд. Перакладаў (часткова разам з вучнямі) навукова-папулярную і асветніцкую літаратуру, мастацкія творы. Сярод іх байкі Івана Крылова, «Кентэрвільскі прывід» Оскара Уайльда.

Карыстаўся псеўданімам Rygiškių Jonas.

 Памяць 
Партрэт быў намаляваны на банкноце 5 літаў, вынятай з абароту і замененай манетамі.


У горадзе Мар’ямполь (на паўднёвым захадзе Літвы) пастаўлены помнік.

Памятная дошка адкрыта ў Гродне па вуліцы Савецкай.
міні|Мемарыяльная шыльда ў гонар Ёнаса Яблонскіса, Гродна
 Сям’я 
Сын — вядомы літоўскі гісторык, прафесар, акадэмік Канстанцінас Яблонскіс.

 Крыніцы 

 Спасылкі 

Катэгорыя:Мовазнаўцы Літвы
Катэгорыя:Літуаністы