Прэзідэнт Літоўскай Рэспублікі

Прэзідэнт Літоўскай Рэспублікі () — кіраўнік Літоўскай Рэспублікі. Прадстаўляе дзяржаву і выконвае ўскладзеныя на яго Канстытуцыяй і законамі абавязкі.

Паводле канстытуцыі Літва з’яўляецца парламенцка-прэзідэнцкай рэспублікай, у якой прэзідэнт выконвае ролю пасярэдніка паміж заканадаўчым і выканаўчым органамі ўлады.

 Выбары 
Выбары прэзідэнта адбываюцца за месяц да сканчэння тэрміну дзейнага прэзідэнта. Кандыдатамі ў прэзідэнты могуць быць грамадзяне Літвы паводле паходжання, якія пражываюць у Літве не менш за 3 апошнія гады, на дзень выбараў векам не меней за 40 гадоў і маюць права быць абранымі ў Сейм. Тэрмін знаходжання прэзідэнта на пасадзе складае 5 гадоў. Асоба, абраная прэзідэнтам, павінная спыніць свой удзел у партыях і палітычных арганізацыях, таксама не можа спалучаць сваю дзейнасць з парламенцкай. Асоба прэзідэнта недатыкальная.

 Зняцце 
Прэзідэнт можа быць датэрмінова пазбаўлены пасады ў выпадку істотнага парушэння Канстытуцыі, парушэння прысягі, здзяйсьнення злачынства. Рашэнне пра гэта прымае Сейм. Ён жа можа цягам 30 дзён ад свайго першага паседжання колькасцю 3/5 галасоў зацвердзіць датэрміновыя выбары.

Кампетэнцыя прэзідэнта сканчаецца ў выпадках:
 заканчэння тэрміну, на які ён быў абраны (пасаду прэзідэнта можна займаць не больш за 2 разы);
 датэрміновых выбараў;
 падання ў адстаўку;
 смерці;
 пазбаўлення пасады Сеймам;
 колькасцю не меней 3/5 галасоў дэпутатаў Сейма на запыт Канстытуцыйнага суду, паводле якога стан здароўя прэзідэнта не дазваляе выконваць абавязкі.

Прэзыдэнта, які не здольны выконваць свае абавязкі, замяняе старшыня Сейма, які ў гэты час не мае права прызначаць датэрміновыя выбары ў Сейм, здымаць або прызначаць міністраў бяз згоды Сейма, разглядаць запыты на выказванне вотуму недавер’я старшыні Сейма.

 Паўнамоцтвы 
У кампетэнцыі прэзідэнта ў супрацоўніцтве з парламентам знаходзяцца:
 скліканне надзвычайнай сесіі парламента;
 прадстаўленне штогадовай справаздачы пра стан дзяржавы і ўнутраную палітыку;
 правядзенне чарговых і датэрміновых выбараў;
 прадстаўленне да ратыфікацыі падпісаных міжнародных дагавораў;
 прызначэнне і зняцце прэм’ер-міністра;
 прадстаўленне кандыдатур суддзяў і старшыні Вярхоўнага суду;
 прызначэнне суддзяў і старшыняў Апеляцыйнага і Канстытуцыйнага судоў;
 прызначэнне генеральнага пракурора;
 прызначэнне дзяржаўнага кантралёра і старшыні Управы Банка Літвы;
 падпісання і афіцыйнага публікавання законаў, прынятых Сеймам, ці вяртанне законаў на паўторны разгляд;
 прызначэнне і зняцце галоўнакамандуючага войскам і кіраўніка службы бяспекі;
 увядзенне ваеннага становішча, мабілізацыі і надзвычайнага становішча.

У кампетэнцыі прэзідэнта ў супрацоўніцтве з урадам знаходзяцца:
 прызначэнне старшыні Савета Міністраў, перадача яму задачы фармавання ўрада і зацверджання ягонага складу;
 прыняцце адстаўкі ўраду, асобных міністраў;
 прызначэнне і зняцце дыпламатычных прадстаўнікоў Літвы ў іншых дзяржавах і пры міжнародных арганізацыях;
 прызначэнне і зняцце на прапанову прэм’ер-міністра міністраў ці службовых асоб.

Прэзідэнт у прадугледжаным законам парадку надае грамадзянства; прысвойвае дзяржаўныя узнагароды; прымае даверчыя граматы; надае найвышэйшыя дыпламатычныя рангі і вайсковыя званні; мае права памілавання асуджаных.

 Гл. таксама 
 Прэзідэнты Літвы

 Спасылкі 
 Афіцыйны сайт прэзідэнта Літвы