Прывід пяра

«Прывід пяра» () — палітычны трылер 2010 года рэжысёра і сцэнарыста Рамана Паланскага. Экранізацыя рамана «» англійскага пісьменніка Роберта Харыса, які стаў суаўтарам сцэнарыя. Галоўныя ролі ў фільме выканалі Юэн Мак-Грэгар, Пірс Броснан, Кім Кэтрал і Алівія Уільямс.

«Прывідамі пяра» ў выдавецкіх колах называюць літаратурных наймітаў, творчыя пакуты якіх нікому не вядомыя, але вынікі працы якіх робяцца лідарамі продажаў. Адзін з іх гіне, не паспеўшы выканаць заказ — мемуары былога прэм’ер-міністра Вялікабрытаніі Адама Ланга. Каб скончыць кнігу, выдавецтва наймае новага «прывіда», які яшчэ не здагадваецца, што гэтая праца можа аказацца смяротна небяспечнай, бо біяграфія прэм’ера закранае і дзяржаўныя таямніцы .

Прэм’ера фільма адбылася 12 лютага 2010 года ў межах конкурснай праграмы 60-га Берлінскага кінафестывалю. У шырокі пракат карціна ўпершыню выйшла ў Германіі 18 лютага 2010 года. Беларускі пракат фільма пачаўся 5 жніўня 2010 года .

Фільм быў высока ацэнены кінакрытыкамі і адзначаны мноствам прэстыжных кінаўзнагарод, у тым ліку «Сярэбраным мядзведзем» за найлепшую рэжысуру на Берлінскім кінафестывалі, шасцю «Еўрапейскімі кінапрэміямі», у тым ліку за найлепшы фільм, а таксама чатырма прэміямі «Сезар» .

 Сюжэт 
Галоўны герой фільма — «прывід пяра», літаратурны найміт (Юэн Мак-Грэгар). Яго імя застаецца невядомым. Пра яго мінулае амаль нічога не вядома. Ён халасцяк з Лондана, які зарабляе на жыццё напісаннем мемуараў для знакамітасцяў, мае вялікі пісьменніцкі досвед, віртуозна валодае пяром, але вядомы толькі ў самых вузкіх колах. Такое рэзюмэ ідэальна падыходзіць для працы, якую яму прапанавала выдавецкая фірма «Райнхарт»: завяршыць мемуары былога брытанскага прэм’ер-міністра Адама Ланга (Пірс Броснан). Папярэднік «прывіда» — памочнік Ланга Майк Мак-Ара — нядаўна ўтапіўся.

Пісьменнік неадкладна вылятае ў Злучаныя Штаты і на пароме дабіраецца да вострава, дзе зараз жыве Адам Ланг са сваёй жонкай Рут (Алівія Уільямс), сакратаркай Амеліяй Блай (Кім Кэтрал) і іншымі набліжанымі. Ва ўльтрасучасным асабняку экс-прэм’ера са шклянымі сценамі і халодным абстрактным дызайнам ён пачынае працу над рукапісамі, якія патрабуюць істотнай дапрацоўкі. Амелія забараняе пісьменніку выносіць рукапісы Мак-Ары з катэджа, падкрэсліваючы, што яны ўяўляюць пагрозу нацыянальнай бяспецы.

Прыбыццё «прывіда» на востраў супадае з пачаткам палітычнага скандалу. Былы міністр замежных спраў Рычард Райкарт (Роберт П’ю) публічна абвінавачвае Ланга ў тым, што ён санкцыянаваў незаконны захоп падазраваных у тэрарызме і іх перадачу ЦРУ, дзе яны падвяргаліся катаванням, што з’яўляецца ваенным злачынствам. Цяпер за межамі ЗША Лангу пагражае пераслед Міжнароднага крымінальнага суда, юрысдыкцыя якога прызнана практычна ўсімі краінамі свету. Ужо на наступны дзень натоўпы пратэстоўцаў і рэпарцёраў апанавалі востраў. Насуперак парадам сваёй жонкі, Ланг з сакратаркай адпраўляецца з візітам у Вашынгтон. Тым часам «прывід», каб не стаць ахвярай пераследу пратэстоўцаў, змушаны пераехаць у асабняк Ланга і заняць пакой свайго папярэдніка па напісанні мемуараў. У пакоі Мак-Ары ён выпадкова знаходзіць схаваныя рэчы, якія ўказваюць на існаванне нейкай таямніцы. Сярод іх ёсць канверт з фотаздымкамі маладога Ланга. На адным з іх запісаны нумар тэлефона; «прывід» тэлефануе і, даведаўшыся, што гэта тэлефон Райкарта, не ўступае ў размову.

Падчас паездкі на ровары, «прывід» выпадкова сутыкаецца з мясцовым старажылам (Ілай Уолак), які пераканаўча даводзіць, што цячэнне ні ў якім разе не магло выкінуць цела Мак-Ары ў тым месцы, дзе яго знайшлі. Між іншым, ён сцвярджае, што яго суседка бачыла святло ліхтароў на пляжы ў ноч, калі загінуў Мак-Ара, але потым звалілася з лесвіцы і цяпер ляжыць у коме. У той жа дзень падчас вячэры паміж «прывідам» і Рут заходзіць размова пра смерць Мак-Ары і пісьменнік вырашае падзяліцца з Рут гісторыяй, пачутай ад старога. Рут моцна ўсхвалявана, яна прызнаецца, што таксама мела падазрэнні наконт смерці Мак-Ары. Знянацку яна выбягае пад дождж «прачысціць мазгі», просячы пакінуць яе адну. Сярод ночы наскрозь прамоклая Рут прыходзіць да «прывіда» ў спальню і расказвае, што перад смерцю Мак-Ары ён моцна пасварыўся з Лангам, але прычыны ёй невядомы. Рут моцна ўсхвалявана і расстроена, і пісьменнік дазваляе ёй застацца з ім. Яны праводзяць ноч разам.

Наступнай раніцай «прывід» бярэ машыну для гасцей, якой раней часта карыстаўся Мак-Ара, і адпраўляецца назад у гатэль, але спадарожнікавы навігатар настойліва рэкамендуе ехаць у іншае месца. Здагадваючыся, што навігатар можа ўказаць апошні маршрут, па якім ездзіў Мак-Ара, «прывід» вырашае ехаць, як кажа навігатар. Так ён трапляе на паром, перапраўляецца на «вялікую зямлю» і, прыбыўшы да нейкага асабняка, высвятляе, што гэта дом прафесара Пола Эмета (Том Уілкінсан). Гэта імя знаёмае пісьменніку: Эмет фігуруе ў рукапісе мемуараў, а на двух фотаздымках з тайніка Мак-Ары Ланг і Эмет разам. Нягледзячы на фотаздымкі, Эмет не прызнае блізкага знаёмства з Лангам. Калі пісьменнік выказвае здагадку, што Мак-Ара прыязджаў да Эмета ў ноч перад гібеллю, Эмет адмаўляе сустрэчу з Мак-Арам і дае зразумець пісьменніку, што не збіраецца размаўляць на гэту тэму. «Прывід» пакідае асабняк Эмета і выпраўляецца ў зваротны шлях, знячэўку ў пагоню за ім пускаецца невядомы чорны аўтамабіль. Літаратару ўдаецца адарвацца ад «хваста» і паспець на апошні паром. Аднак перад самым адплыццём на паром прыязджаюць і яго пераследнікі. «Прывід» ратуецца бегствам і, пакінуўшы машыну на пароме, сыходзіць на бераг і спыняецца на ноч у невялікім матэлі на паромнай прыстані.

«Прывіду» няма да каго звярнуцца па дапамогу, і ён вырашае набраць нумар Райкарта. Той згаджаецца на сустрэчу. Чакаючы Райкарта, пісьменнік шукае даныя на Эмета ў інтэрнэце і трапляе на інфармацыю, якая звязвае яго з ЦРУ. Падчас сустрэчы Райкарт сцвярджае, што менавіта Мак-Ара даў яму дакументы, што злучаюць Ланга з «катавальнымі палётамі». Акрамя іншага Райкарт сцвярджае, што Мак-Ара перад самай смерцю знайшоў нешта надзвычай важнае і зашыфраваў у «пачатку» рукапісаў. Райкарт праглядвае пачатак рукапісу, які атрымаў ад «прывіда», але нічога асаблівага не знаходзіць. У сваю чаргу пісьменнік дзеліцца інфармацыяй пра магчымую сувязь Эмета і Ланга, а Райкарт тлумачыць, як рашэнні Ланга ў часы, калі той быў прэм’ерам, былі на карысць ЗША. Тым часам «прывіду» тэлефануе сам Ланг і прапануе падабраць яго на прыватным самалёце. Падчас палёту пісьменнік абвінавачвае Ланга ў тым, што ён завербаваны Эметам агент ЦРУ. Ланг высмейвае гэтыя падазрэнні і прапануе працягнуць гэтую размову па вяртанні. Аднак пры выхадзе з самалёта Ланга забівае адзін з пратэстуючых.

Тым не менш, пісьменніку прапануюць скончыць кнігу для пасмяротнага выдання, якое цяпер бясспрэчна стане бестселерам. Амелія запрашае «прывіда» на прэзентацыю кнігі ў Лондане, дзе ў гутарцы прыгадвае, што амерыканцы сапраўды лічылі кнігу пагрозай нацыянальнай бяспекі, і што гэта неяк тычылася «пачаткаў». Пісьменнік заўважае, што на прэзентацыі прысутнічае Пол Эмет, і Амелія тлумачыць, што ён быў выкладчыкам Рут у Гарвардзе. Знянацку «прывід» робіць адкрыццё: таямніца была зашыфравана першымі словамі кожнага раздзела ў рукапісе. Склаўшы словы ў сказ, «прывід» чытае: «Жонка Ланга Рут была завербавана ў якасці агента ЦРУ прафесарам Полам Эметам з Гарвардскага ўніверсітэта». Ён прыходзіць да высновы, што Рут з’яўлялася сувязным звяном паміж ЦРУ і прэм’ерам.

«Прывід» перадае запіску Рут, дэманструючы сваё адкрыццё. Калі яна разгортвае запіску і бачыць пісьменніка, той падымае келіх, каб паказаць, што ўсё ведае. Рут імгненна перагаворвае з Эметам і іншымі сваімі памочнікамі. Пісьменнік выходзіць з будынку і спрабуе ўзяць таксі, але беспаспяхова. Калі ён перасякае вуліцу, чорны аўтамабіль на поўным хаду збівае яго. Старонкі рукапісу разлятаюцца па вуліцы.

 Акцёрскі склад 

 Гісторыя стварэння 
 Перадгісторыя 
Першапачаткова рэжысёр Раман Паланскі і пісьменнік Роберт Харыс разам працавалі над фільмам па рамане Харыса «Пампеі».

Кніга была ўпершыню апублікавана ў 2003 годзе і стала бестселерам. У ёй расказваецца гісторыю вывяржэння вулкана Везувій, якое адбылося ў 79 годзе нашай эры. Маладога інжынера Марка Атылія адпраўляюць рамантаваць вялізарны акведук, які забяспечвае вадой 250 тысяч чалавек вакол Неапалітанскага заліва. Атылій аказваецца ўцягнутым у палітыку і адначасова трапляе ў рамантычныя адносіны. Але неўзабаве яму даводзіцца змагацца не толькі з карумпаванымі сіламі, якія кіруюць горадам Пампеі, але, у рэшце рэшт, і з неадольнай сілай самой прыроды.

Раман быў адаптаваны для кіно ў 2007 годзе самім Харысам, а ў крэсла рэжысёра быў запрошаны Раман Паланскі. У шматлікіх інтэрв’ю Харыс прызнаваўся, што сюжэт яго рамана быў натхнёны фільмам Паланскага «Кітайскі квартал», і Паланскі ў сваю чаргу адзначаў, што менавіта гэтае падабенства прываблівала яго ў «Пампеях».

На фільм быў выдзелены бюджэт у 130 млн. долараў, а прадзюсарамі карціны выступілі  і , з якімі Паланскі раней працаваў над фільмамі «Піяніст» і «Олівер Твіст». Здымкі фільма павінны былі пачацца летам 2007 года ў Італіі. Аднак у верасні 2007 года праект прыйшлося звярнуць з-за пагрозы забастоўкі акцёраў. На той момант праца над фільмам вялася ўжо на працягу васямнаццаці месяцаў.

 Праца над сцэнарыем 
Пасля спынення працы над «Пампеямі» Паланскі і Харыс вырашылі працягнуць супрацоўніцтва. На гэты раз гаворка ішла пра экранізацыю новага рамана Харыса пад назвай «». У цэнтры сюжэту гэтага рамана — гісторыя літаратурнага найміта, «прывіда пяра», якому даручана напісаць мемуары адстаўнога брытанскага прэм’ер-міністра. Многія рэцэнзенты разглядаюць гэты твор, як рэакцыю Харыса на дзейнасць Тоні Блэра, якому Харыс сімпатызаваў і ў якім моцна расчараваўся пасля вайны ў Іраку. Тым не менш, сам пісьменнік не раз адзначаў, што ідэя кнігі ўзнікла ў яго задоўга да абрання Блэра на пасаду прэм’ера. Асноўваючыся на размове з Харысам, Юэн Мак-Грэгар, выканаўца ролі «прывіда» ў фільме, так каментуе асноўную адпраўную кропку рамана: 

Кніга была апублікавана ў верасні 2007 года, а ўжо ў лістападзе таго ж года Паланскі абвясціў, што плануе пачаць здымкі наступнай восенню. Тлумачачы выбар матэрыялу для новага фільма, Паланскі адзначаў: «Нейкі час я шукаў палітычны трылер, каб заняцца яго пастаноўкай, і „Прывід“ наўрад ці мог аказацца больш дасканалым. Роберт стварыў раман з такім узроўнем саспенсу, што ад яго не магчыма было адмовіцца». Усхваляючы кнігу Харыса, Паланскі таксама заявіў, што па ўзроўні саспенсу яна не саступае раманам .

Роберт Харыс узгадвае, што падчас здымкаў Паланскі вельмі блізка трымаўся да сцэнарыя і неахвотна ўносіў праўкі. Адной з істотных змен стала змена галоўнай лакацыі. У першапачатковай версіі сцэнарыя, як і ў рамане, падзеі адбываліся ў Нью-Ёрку. Аднак з-за абмежаванняў бюджэту ад гэтага прыйшлося адмовіцца. Дзеянне большай часткі фільма было перанесена на востраў у Атлантычным акіяне.

Адзінае, што ў сюжэце заставалася нявызначаным нават калі пачаліся здымкі — гэта канцоўка. Паводле сцэнарыя, у канцы «прывід» мусіў знікнуць, проста растаць у натоўпе. Але пазней Паланскі вырашыў, што ў фільма павінен быць больш рашучы фінал.

 Падбор акцёраў 
Першапачаткова на галоўныя ролі ў фільме былі зацверджаны Нікалас Кейдж, Пірс Броснан і Цільда Суінтан. Аднак пасля таго, як здымкі былі адтэрмінаваны на некалькі месяцаў, у акцёрскім складзе адбыўся шэраг змен. Нікалас Кейдж адмовіўся ад ролі «прывіда», а на яго месца быў запрошаны Юэн Мак-Грэгар. Яшчэ адной заўважнай зменай у акцёрскім складзе стала прызначэнне Алівіі Уільямс на ролю жонкі экс-прэм’ера замест абвешчанай раней Цільды Суінтан. Роля сакратаркі прэм’ера была аддадзена актрысе Кім Кэтрал. У студзені 2009 года да акцёрскага складу далучыліся Том Уілкінсан і Джэймс Белушы.

Галоўную ролю ў фільме выканаў шатландскі акцёр Юэн Мак-Грэгар. Яго персанаж — «прывід пяра», літаратурны найміт, які піша мемуары знакамітасцяў. За ўвесь фільм ніводнага разу не згадваецца яго імя, выключна мала ўвагі ўдзяляецца яго мінуламу, таму ён «прывід» яшчэ і ў тым сэнсе, што навакольныя людзі, а таксама і гледачы, мала што ведаюць пра яго. Як і любы пісьменнік без імя, ён, па сваёй сутнасці, няўдачнік. На працягу фільма яго збіваюць, запужваюць, зневажаюць. І тым не менш, гэта не асабліва яго ўражвае. Юэн Мак-Грэгар у інтэрв’ю, дадзеным з нагоды прэм’еры фільма, адзначаў, што гэтая рыса галоўнага героя карціны надзвычай яму імпануе: «Што мне вельмі падабаецца ў гэтым персанажы — гэта яго здольнасць нічому не здзіўляцца; здаецца, яго сапраўды анішто не ўражвае — ні людзі, ні нават палітыкі, ні палітыка. Мне спадабалася гэта іграць — гэта было забаўна».

Пірс Броснан, выканаўца ролі брытанскага экс-прэм’ера, расказаў, што да ўдзелу ў фільме яго перш за ўсё падштурхнула асоба рэжысёра Рамана Паланскага. Броснан адзначыў, што Паланскі з’яўляецца адным з найвялікшых кінавытворцаў, рэжысёрам выдатных трылераў, які аднак ніколі не здымаў трылераў палітычных — і гэтая новая іпастась рэжысёра яго заінтрыгавала. На пытанне, што найбольш прывабіла яго ў гэтым праекце, Броснан адказаў: «Гэта было спалучэнне Паланскага, палітычнага аспекта гэтай гісторыі, персанажа, якога я іграю — чалавека, які апынуўся пад пераследам, які апынуўся кінутым на волю лёсу ў эмацыйным, палітычным, духоўным сэнсе».

Адметным з’яўляецца ўдзел у карціне акцёра Ілая Уолака, якому на момант здымкаў было 93 гады.

 Здымкі 
міні|Паром «SyltExpress».
Здымкі фільма стартавалі 4 лютага 2009 года ў Германіі на кінастудыі . Па сюжэце карціны падзеі разгортваюцца ў Лондане, а затым у ЗША на востраве . Аднак па прычыне таго, што ў Амерыцы Паланскі знаходзіўся ў вышуку, здымкі фільма праходзілі не ў ЗША, а ў Германіі. Пейзажы вострава Мартас-Віньярд здымаліся ў Паўночным моры на востраве . У здымках быў задзейнічаны і мясцовы марскі паром «SyltExpress». Асобна на востраве Узедам быў пабудаваны дом Адама Ланга, дзе і была знята асноўная частка фільма. Інтэр’еры і экстэр’еры Лонданскага выдавецкага дома здымаліся ў . А размешчаны непадалёк ад горада аэрапорт Штраўсберг выкарыстоўваўся як аэравакзал вострава Мартас-Віньярд. Некалькі кароткіх эпізодаў былі зняты ў Масачусетсе другой здымачнай брыгадай, без Рамана Паланскага і акцёраў.

Аператарам фільма выступіў паляк Павел Эдэльман, з якім Паланскі працаваў над дзвюма папярэднімі карцінамі «Піяніст» і «Олівер Твіст». Працуючы над візуальным складнікам фільма, аператару даводзілася вырашаць няпростую задачу сумяшчэння «» асвятлення і высокай кантраснасці выявы. Эдэльман так апісвае сваю працу над фільмам:  Эдэльман таксама адзначае, што Паланскі, у адрозненні ад большасці рэжысёраў, пры здымках строга абмяжоўвае разнастайнасць выкарыстоўваемай оптыкі, найчасцей карыстаючыся ўсяго дзвюма аб’ектывамі. Такім чынам ён намагаецца дасягнуць большай аднастайнасці кадраў. Так, у выпадку «Прывіда пяра» выкарыстоўваліся толькі 25-міліметровы і 32-міліметровы аб’ектывы.

 Музычнае суправаджэнне 

Музычнае суправаджэнне да фільма «Прывід пяра» стварыў французскі кампазітар Аляксандр Дэспла. Напісаны ім саўндтрэк спалучае ў сабе элементы  і класічнай музыкі канца XIX стагоддзя, а таксама наследуе традыцыям кінамузыкі  і Бернарда Хермана. Саўндтрэк складаецца з сямнаццаці кампазіцый, якія, па вялікім рахунку, рухаюцца вакол адной цэнтральнай тэмы. Практычна ўсе трэкі падтрымліваюць атмасферу саспенсу: некаторыя ціха, як «Investigation» і «The Predecessor», іншыя больш жвава, як «Travel to the Island» і «In the Woods». Некаторыя больш працяглыя мелодыі, такія як «The Truth About Ruth» і «Pr Paul Emmett» уяўляюць сабой апавядальныя фрагменты, якія плаўна развіваюцца ад адной музычнай рэплікі да іншай. Тым не менш, калі разглядаць саўндтрэк да фільма «Прывід пяра» у цэлым, то ён успрымаецца хутчэй як шэраг музычных кампазіцый, а не як адзін музычны твор, што аднак не перашкаджае гэтай музыцы цудоўна працаваць у кантэксце фільма.

Саўндтрэк быў выпушчаны неўзабаве пасля прэм’еры фільма — 23 лютага 2010 года. За музыку да фільма Дэспла быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных узнагарод, у тым ліку прэміяй «Сезар» і «Еўрапейскай кінапрэміяй».

 Арышт рэжысёра 
У хуткім часе пасля заканчэння здымкаў карціны Раман Паланскі быў запрошаны на  пачэсным госцем. Аднак адразу па прылёце ў Швейцарыю 26 верасня 2009 года рэжысёр быў затрыманы швейцарскай паліцыяй. Арышт адбыўся па запыце ЗША на аснове ордэра 1978 года. Пост-прадакшн карціны быў ненадоўга прыпынены, аднак неўзабаве рэжысёр змог працягнуць працу, знаходзячыся пад хатнім арыштам на сваёй швейцарскай віле. Праз зняволенне рэжысёра прэм’ера фільма на Берлінскім кінафестывалі прайшла ў яго адсутнасці. 12 ліпеня 2010 года ўрад Швейцарыі абвясціў, што не будзе экстрадзіраваць Паланскага ў ЗША. Агулам рэжысёр прабыў пад хатнім арыштам больш за 9 месяцаў.

 Выхад і прызнанне 
 Пракат і зборы 
Прэм’ера фільма адбылася 12 лютага 2010 года ў межах конкурснай праграмы 60-га Берлінскага кінафестывалю. Апроч таго фільм дэманстраваўся на кінафестывалях у Бялградзе (25 лютага), Ганконгу (27 сакавіка), Сіднеі (13 чэрвеня), Мельбурне (25 ліпеня), Токіа (27 кастрычніка). Упершыню карціна выйшла ў шырокі пракат у Германіі і нямецкамоўнай частцы Швейцарыі 18 лютага 2010 года. Прэм’ера фільма ў Беларусі адбылася 5 жніўня 2010 года.

Ніжэй прыведзены спіс прэм’ер фільма паводле краін у храналагічным парадку:

Камерцыйны поспех фільма быў умераным, чаго і варта было чакаць ад фільма з антыамерыканскім пасылам, які не спрыяў поспеху карціны сярод кансерватыўна настроеных амерыканскіх гледачоў. Агулам, пры бюджэце ў 45 мільёнаў долараў, у сусветным пракаце фільм сабраў толькі 60 мільёнаў.

 Рэйтынгі 

Агрэгатар крытычных аглядаў «Metacritic» дае фільму ўсярэдненую ацэнку ў 77 балаў са 100 на аснове 35 рэцэнзій прафесійных крытыкаў. Карыстальніцкі рэйтынг на гэтым рэсурсе складае 7.4/10. Паводле даных іншага папулярнага агрэгатара крытычных аглядаў «Rotten Tomatoes», сярод 206 рэцэнзентаў 173 далі станоўчую ацэнку фільму, што складае 84 %. Глядацкі рэйтынг кінастужкі склаў 70% на аснове больш чым 60 тысяч галасоў. Абагуленае меркаванне крытыкаў сфармулявана наступным чынам:  Глядацкія ацэнкі на іншых папулярных сайтах, прысвечаных кіно: 4/5 на сайце «AllMovie», 3.8/5 на сайце «AlloCiné», 6.8/10 на сайце «FilmAffinity», 7.2/10 на сайце «IMDb», 7.2/10 на сайце «КиноПоиск».

 Крытыка 
Кінастужка была высока ацэнена крытыкамі. Сярод розных складнікаў фільма найбольш высока рэцэнзенты ацанілі рэжысуру Рамана Паланскага. Некаторыя з аглядальнікаў адзначалі, што «Прывід пяра» з’яўляецца найлепшым фільмам Паланскага за некалькі апошніх дзесяцігоддзяў. Так, для кінакрытыка Джонатана Разенбаўма «Прывід пяра» — найлепшая праца рэжысёра з часоў «Горкага месяца» (1992), для аглядальніка «The Guardian» Філіпа Фрэнча — з часоў фільма «Тэс» (1979), а для кінакрытыка  — з часоў «Жыльца» (1976) або нават «Тупіка» (1966).

Пераважная большасць рэцэнзентаў у першую чаргу ўсхваляла талент Паланскага ў стварэнні фільмаў у жанры трылера. Так, уплывовы амерыканскі кінакрытык Роджэр Эберт паставіў кінастужцы чатыры зоркі з чатырох, адзначыўшы: «Гэты фільм — праца чалавека, які ведае, як здымаць трылер. Размераны, спакойны, упэўнены — гэты фільм планамерна стварае атмасферу саспенсу, не ўпадаючы ў залежнасць ад шока і экшана. <…> У свае 76 гадоў Паланскі нагадвае нам пра рэжысёраў мінулага, калі прафесіяналізм шанаваўся больш, чым мудрагелістае трукацтва, а бесталковая кліпавая манера не падмяняла сабой прадуманы рытм мантажных рашэнняў». Аддала належнае рэжысёрскаму майстэрству Паланскага і , аглядальніца з «The New York Times»: «Не варта недаацэньваць радасці добра зрэжысіраванага фільма. Не ў прыклад шматлікім сучасным галівудскім і псеўдагалівудскім трылерам, якія намагаюцца выціснуць напружанне з мантажнага буйства і сумятні ракурсаў, Паланскі падтрымлівае ў кадры атмасферу саспенсу праз выбар дынамічнага вугла здымкі і непрыкметную каардынацыю рухаў камеры і акцёраў».

Аналізуючы кінастужку, крытыкі нярэдка адзначалі, што яна зроблена ў найлепшых традыцыях Хічкака. Аглядальнік «The Hollywood Reporter» так ахарактарызаваў падабенства прац двух рэжысёраў: «Як і майстар [Хічкак], Паланскі выбудоўвае свае сцэны пры дапамозе злавеснай музыкі, мантажных рытмаў, абвостранага пачуцця месца і цэнтральнай фігуры бязвіннага чалавека, які штосілы спрабуе ўзяць пад кантроль жах на яве». Гэтаксама праводзіліся паралелі між працай Аляксандра Дэспла і пастаяннага кампазітара Хічкака — Бернарда Хермана.

Аглядальніца «The Washington Post» Эн Хорнадэй закцэнтавала ўвагу на высокакласнай адаптацыі рамана, адзначыўшы: «Паланскі плаўна вядзе гледача праз гісторыю, якая на паперы можа здацца смехатворна надуманнай, але ў яго патрабавальным выкананні ажывае, дзякуючы бездакорным дэталям, пераканаўчай ігры і звышнатуральнаму прадбачанню».

Не абдзялілі ўвагай крытыкі і акцёрскія працы. Так, , крытык з часопіса «», прыйшоў у захапленне ад ігры Пірса Броснана, назваўшы ролю Адама Ланга найлепшай у «даволі лянівай» кар’еры акцёра. У сваю чаргу, аглядальніца з «» назвала гераіню Алівіі Уільямс найбольш складаным персанажам карціны. Кенет Туран з «Los Angeles Times» звярнуў асаблівую ўвагу на акцёраў другога плана, адзначыўшы: «Гэтыя людзі не толькі выдатна іграюць, ўсе яны працуюць разам з рэжысёрам над стварэннем усёабдымнага настрою неадчэпнай няёмкасці, над стварэннем пачуцця, што па-за полем нашага зроку здзяйсняюцца гнюсныя ўчынкі — гэта заўсёды было адным з найбольш моцных бакоў Паланскага».

Сярод нешматлікіх адмоўных ацэнак адметнай з’яўляецца рэцэнзія ў часопісе «Variety». Кінакрытык  заявіў, што Раман Паланскі не прыўнёс у карціну ні кроплі сваёй рэжысёрскай індывідуальнасці. Ён папракнуў карціну ў даслоўным капіраванні літаратурнага першавытока, называючы фільм «адной з самых літаральных экранізацый з часоў Гары Потэра». Насуперак большасці аглядальнікаў, рэцэнзент акцэнтаваў увагу на нізкім узроўні напружання ў карціне і назваў слабой ігру Юэна Мак-Грэгара. Яшчэ адна адмоўная рэцэнзія была апублікавана ў «New York Post». Крытык  выказаў думку, што «Прывід пяра» — гэта фільм «пра сістэматычную непавагу да жанчын і вострую неабходнасць экстрадзіраваць злачынцаў». Рэцэнзент выказаў здзіўленне нахабству Паланскага, які здымае фільм такой тэматыкі, сам знаходзячыся ў вышуку па справе аб сексуальным гвалце. У той жа час, амерыканскі кінакрытык , разглядаючы карціну ў кантэксце складанага жыццёвага шляху рэжысёра, назваў «Прывіда пяра» — «цудам мастацкай і псіхалагічнай стойкасці».

 Узнагароды 

Фільм быў адзначаны мноствам прэстыжных кінаўзнагарод, у тым ліку «Сярэбраным мядзведзем» за найлепшую рэжысуру на Берлінскім кінафестывалі, шасцю «Еўрапейскімі кінапрэміямі», а таксама чатырма прэміямі «Сезар».

Карціна атрымала больш за дваццаць намінацый як найлепшы фільм года. Сярод перамог у гэтай катэгорыі: гран-пры Міжнароднай федэрацыі кінапрэсы — за найлепшы фільм года; «Еўрапейская кінапрэмія», «» і Польская кінапрэмія «Арлы» — за найлепшы еўрапейскі фільм; прэмія «» — за найлепшы замежны фільм; у свае топы найлепшых фільмаў карціну ўключылі Нацыянальны савет кінакрытыкаў ЗША і . Сярод розных складнікаў фільма найбольшай увагі ўдастоіліся рэжысёрская праца Рамана Паланскага, сцэнарная праца Рамана Паланскага і Роберта Харыса, музыка Аляксандра Дэспла, а таксама акцёрскія працы Алівіі Уільямс, Пірса Броснана і Юэна Мак-Грэгара.

Паводле інфармацыі сайта «Internet Movie Database», агульная колькасць узнагарод фільма дасягнула 33, акрамя таго карціна была адзначана яшчэ 55 намінацыямі:

Кінафестываль / КінапрэміяПерамогНамінацыйСпасылкі Еўрапейская кінапрэмія 6 8   Сезар 4 8    2 3   Люм’ер 2 3    2 2   Міжнародная анлайн-кінапрэмія 1 4   Міжнароднае таварыства аматараў кіно 1 4    1 3   Нацыянальнае таварыства кінакрытыкаў ЗША 1 3   Асацыяцыя кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса 1 2   Берлінскі кінафестываль 1 2    1 2   CinEuphoria 1 1    1 1   Інтэрнэт-таварыства кінакрытыкаў 1 1    1 1    1 1   Міжнародная федэрацыя кінапрэсы 1 1   Нацыянальны савет кінакрытыкаў ЗША 1 1   Польская кінапрэмія «Арлы» 1 1   Супольнасць ланцуга прэмій 1 1   Сусветная прэмія саўндтрэкаў 1 1    0 6    0 4    0 4   Спадарожнік 0 4    0 3    0 3   Італьянская анлайн-кінапрэмія 0 3   Гаўдзі 0 1   Гоя 0 1    0 1    0 1   Сярэбраная стужка 0 1    0 1    0 1   Універсітэт Паўднёвай Каліфорніі 0 1    0 1  

 Аналіз 
 Рэжысёрскае майстэрства 
міні|Маяк на востраве Зюльт, які з’яўляецца ў фільме.
Паланскі працаваў у жанравых каардынатах палітычнага дэтэктыва, якія не прадугледжваюць экзістэнцыяльных прасвятленняў. Аднак рэжысёрскія рашэнні Паланскага выдаюць руку дасведчанага майстра. Першая гутарка Ланга з «прывідам» знятая так, як быццам той спрабуе «закадрыць» дзяўчыну (рукі і ногі шырока расстаўлены, шклянка ў руцэ), — яркі прыклад таго, як адной-адзінай позы рэжысёру дастаткова, каб выявіць псіхалагічнае ядро свайго героя, яго стаўленне да патэнцыйнай аўдыторыі. Іншым прыкладам можа паслужыць сцэна, у якой «прывід» выводзіць героя Броснана на чыстую ваду. Ён рэзка нахіляецца да камеры, «як быццам у яго ўсяліліся дэманы». Паводле слоў , адзін гэты вобраз «варты тузіна оскараўскіх намінацый».

Атмасфернасці фільму дадаюць свінцовыя хвалі зімовага мора, паўманахромныя астраўныя пейзажы і часты дождж. Няўтульная прырода пагражае ў любую хвіліну ўварвацца ў халодна-шэры дом экс-прэм’ера праз вялізныя вокны. Занадта прасторныя інтэр'еры гэтага ўльтрасучаснага будынка сугучныя душэўнаму вакууму яго жыхароў, не выключаючы і галоўнага героя, які раз-пораз аказваецца замкнёны ў цэнтры сіметрычна выбудаваных мізансцэн. Воку прыемна слізгаць па прывабна-гладкіх тэкстурах элітных асабнякоў, але па меры развіцця падзей ад іх усё мацней вее магільным холадам. Дзіўныя супярэчнасці і злавесныя намёкі ствараюць вельмі праўдападобны свет, дзе кожны персанаж за фасадам прыязнасці тоіць цёмныя сакрэты.

У «Прывідзе пяра» ўсе забойствы і ўвесь гвалт пакінуты за кадрам. Гэта тычыцца і гібелі галоўнага героя ў апошняй сцэне фільма. Яна была зымправізавана Паланскім па ходзе здымак. У сцэнарыі меркавалася, што Рут рушыць услед за пісьменнікам надвор, дзе ён — як і належыць прывіду — згубіцца ў лонданскім натоўпе. У канчатковай жа версіі фільма гледачу даюць зразумець, што герой гіне, хоць і пакінуты элемент апавядальнай недагаворанасці ў духу «Дзіця Размары». За тым, што адбываецца, з вывешанага на будынку рэкламнага плаката назірае, ухмыляючыся, Ланг. Такі фінал цалкам у духу Паланскага, героі якога часта б’юцца ў сетках закулісна-ірацыянальных сіл, і перамога застаецца менавіта за апошнімі. Вось як выказаўся наконт фінальнай сцэны выканаўца ролі «прывіда» Юэн Мак-Грэгар: 

 Палітычныя алюзіі 
міні|Плакат, на якім выяўлены Адам Ланг.
«Прывід пяра» — палітычная прытча, цесна звязаная з бягучымі падзеямі. Персанаж Адама Ланга, адстаўнога брытанскага прэм’ер-міністра, шмат у чым падобны да Тоні Блэра. Сам аўтар рамана і суаўтар сцэнарыя Роберт Харыс фармальна адмаўляе, што правобразам Ланга з’яўляецца Блэр, паколькі ідэя кнігі, паводле яго слоў, узнікла задоўга да абрання Блэра прэм’ерам. Тым не менш, многія аглядальнікі пазнаюць у Лангу — палітыку, які не зрабіў ніводнага кроку супраць інтарэсаў ЗША — фігуру брытанскага прэм’ер-міністра падчас вайны ў Іраку. На гэта ўказваюць шматлікія дэталі. Адна з іх — лозунг «ЛГУН» (), які можна заўважыць на плакатах пратэстуючых супраць Ланга: праціўнікі Блэра, у сваю чаргу, практыкавалі выкарыстанне анаграмы Тоні Б. Лгун (). Яшчэ адзін намёк можна заўважыць у назве зброевай кампаніі «Hatherton», якая прадстаўляе Лангу ў арэнду прыватны самалёт: гэтая назва сугучная назве амерыканскай кампаніі «», якая падазравалася ў змове з палітычным светам.

Паланскі ў сваім фільме вырашыў зрабіць вобраз больш абагульненым і адмовіўся надаць экс-прэм’еру партрэтнае падабенства з брытанскім палітыкам. Паводле меркавання Юэна Мак-Грэгара, выканаўцы галоўнай ролі, фільм быў бы асуджаны на правал, калі б яго стваральнікі прыняліся выдаваць паказаныя падзеі за рэальныя ці паспрабавалі б зрабіць Адама Ланга як мага больш падобным на Блэра. Сваёй манерай трымацца і знешнім выглядам герой Броснана шматлікім рэцэнзентам нагадаў хутчэй Рональда Рэйгана. Просталінейнасць кіраўніка дзяржавы, замаскіраваная прывабнай усмешкай, у рэцэнзента сайта «AllMovie» выклікала ў памяці вобраз Джорджа Буша-малодшага: «Сучаснае ўвасабленне банальнасці зла, чалавек без прынцыпаў, чалавек абмежаванай фантазіі і інтэлекту». У той жа час былы міністр замежных спраў сваёй знешнасцю нагадвае  (міністра, які не ладзіў з Блэрам па многіх пытаннях), а прамільгнуўшая на тэлеэкране віцэ-прэзідэнт ЗША — дзяржсакратара Кандалізу Райс.

 Крыніцы 

 Спасылкі 

   (на 15.11.2020)
 Прывід на сайце «Box Office Mojo» 
 Прывід на сайце «FilmAffinity»   (на 15.11.2020)
   (на 15.11.2020)
   (на 15.11.2020)
   (на 15.11.2020)
 Прывід на сайце «КиноПоиск»   (на 15.11.2020)

 Відэаматэрыялы 



Катэгорыя:Фільмы Францыі 2010 года
Катэгорыя:Фільмы Германіі 2010 года
Катэгорыя:Фільмы Вялікабрытаніі 2010 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 2010 года
Катэгорыя:Фільмы-трылеры 2010 года
Катэгорыя:Крымінальныя фільмы 2010 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Германіі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фільмы-трылеры Францыі
Катэгорыя:Фільмы-трылеры Германіі
Катэгорыя:Фільмы-трылеры Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Палітычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Даніі
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Германіі
Катэгорыя:Фільмы Рамана Паланскага
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Роберта Харыса
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Рамана Паланскага
Катэгорыя:Экранізацыі раманаў
Катэгорыя:Экранізацыі твораў Роберта Харыса
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Аляксандр Дэспла
Катэгорыя:Фільмы пра Лондан
Катэгорыя:Фільмы пра ЗША
Катэгорыя:Фільмы пра пісьменнікаў
Катэгорыя:Фільмы Summit Entertainment
Катэгорыя:Фільмы Babelsberg Studio
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты Еўрапейскай кінапрэміі
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты Польскай кінапрэміі «Арлы»