Воінскія званні і знакі адрознення РСЧА (1935—1940)

Персанальныя воінскія званні ваеннаслужачых сухапутных, паветраных і марскіх сіл РСЧА (1935—1940) — воінскія званні, уведзеныя Пастановамі ЦВК СССР № 19 і СНК СССР № 2135 ад  года «Аб увядзенні персанальных ваенных званняў начальніцкага складу РСЧА і аб зацвярджэнні Палажэння аб праходжанні службы камандным і начальніцкім складам РСЧА».

Пастановамі СНК СССР № 2590 і № 2591 ад  года для Сухапутных, Ваенна-паветраных і Ваенна-марскіх сіл Рабоча-Сялянскай Чырвонай Арміі былі ўведзены форма адзення і знакі адрознення радавога, каманднага і начальніцкага складаў РСЧА.

Абвешчаныя Загадам Народнага камісара абароны СССР (НКА СССР) № 176 ад  года.

 1935 год 
Воінскія званні каманднага і начальніцкага складоў утвараліся з выкарыстаннем двух прыкмет: воінскай спецыяльнасці (роду дзейнасці) і рангу, вызначаўшага службовае прызначэнне носьбіта звання. У агульнай складанасці для камандуючага і начсаставу Сухапутных сіл, ВПС і ВМС РСЧА было ўстаноўлена 63 розных воінскіх званняў.

 года была апублікавана Пастанова ЦВК і СНК СССР «Аб прысваенні воінскага звання «Маршал Савецкага Саюза» савецкім военачальнікам К. Я. Варашылаву, А. І. Ягорава, М. М. Тухачэўскаму, В. К. Блюхеру і С. М. Буденному.

 Воінскія званні устаноўленыя Пастановай ЦВК і СНК СССР ад 22 верасня 1935 года 
 Сухапутныя і Ваенна-паветраныя сілы  Ваенна-марскія сілы Радавы і малодшы камандны склад Чырвонаармеец Чырванафлоцец Аддзяленны камандзір Малодшы камузвод  Старшыня Старшыня — Камандны склад Лейтэнант Старшы лейтэнант Капітан  Капітан-лейтэнант Маёр  Капітан 3-га рангу Палкоўнік  Капітан 2-га рангу Камбрыг  Капітан 1-га рангу Камдыў  Флагман 2-га рангу Камкор  Флагман 1-га рангу Камандарм 2-га рангу  Флагман флоту 2-га рангу Камандарм 1-га рангу  Флагман флоту 1-га рангу Маршал Савецкага Саюза  —
 Спецыяльныя воінскія званні начальніцкага складу Ваенна-палітычны склад Ваенна-тэхнічны склад Ваенна-гаспадарчы і адміністрацыйны склад Ваенна-медыцынскі склад Ваенна-ветэрынарны склад Ваенна-юрыдычны склад Сухапутныя і Ваенна-паветраныя сілы  Ваенна-марскія сілы — Ваентэхнік 2-га рангу Тэхнік-інтэндант 2-га рангу  Ваенфельчар  Ваенветфельчар  Малодшы ваенны юрыст Палітрук Ваентэхнік 1-га рангу Тэхнік-Інтэндант 1-га рангу  Старшы ваенфельчар  Старшы ваенветфельчар Ваенны юрыст Старшы палітрук Ваенінжынер 3-га рангу Інтэндант 3-га рангу  Ваенурач 3-га рангу  Ваенветурач 3-га рангу  Ваенны юрыст 3-га рангу Батальённы камісар Ваенінжынер 2-га рангу Інтэндант 2-га рангу  Ваенурач 2-га рангу  Ваенветурач 2-га рангу  Ваенны юрыст 2-га рангу Палкавы камісар Ваенінжынер 1-га рангу Інтэндант 1-га рангу  Ваенурач 1-га рангу  Ваенветурач 1-га рангу  Ваенны юрыст 1-га рангу Брыгадны камісар  Брыгінжынер  Інжынер-флагман 3-га рангу  Брыгінтэндант  Брыгурач  Брыгветурач  Брыгваенюрыст Дывізіённы камісар  Дывінжынер  Інжынер-флагман 2-га рангу  Дывінтэндант  Дывурач  Дывветурач  Дывваенюрыст Карпусны камісар  Карінжынер  Інжынер-флагман 1-га рангу  Карінтэндант  Карурач  Карветурач  Карваенюрыст Армейскі камісар 2-га рангу  Армінжынер  Інжынер-флагман флоту  Армінтэндант  Армурач  Армветурач  Армваенюрыст Армейскі камісар 1-га рангу —

 1937 год 
Канчатковае замацаванне адбылося з прыняццем у канцы 1937 года новага Статута ўнутранай службы РСЧА , у якім выразна адлюстравана новае дзяленне ваеннаслужачых на групы ў адпаведнасці з іх службовым становішчам. У прыватнасці, на падставе пункта 10 раздзела I раздзела 2 «Узаемаадносіны паміж ваеннаслужачымі» ажыццяўлялася дзяленне ўсіх ваеннаслужачых на групы ў адпаведнасці з іх службовым становішчам на:
 камандны склад — да якога адносяцца ваеннаслужачыя, якія маюць ваеннае каманднае званне;
 начальніцкі склад — да якога адносяцца ваенна-палітычны, ваенна-тэхнічны, ваенна-гаспадарчы і адміністрацыйны, ваенна-медыцынскі і ваенна-ветэрынарны, ваенна-юрыдычны склады;
 малодшы камандны і малодшы начальніцкі склады;
 радавы склад.
Пункт 14 дадзенага Статута (СУС-37) пералічваў персанальныя ваенныя званні, устаноўленыя Пастановамі ЦВК і СНК СССР ад  года з дапаўненнямі, уведзеныя Пастановамі ЦВК СССР № 104 і СНК СССР № 1296 ад 5 жніўня 1937годаПостановление ЦИК СССР № 104, СНК СССР № 1296 от 05.08.1937 «О дополнении постановления ЦИК и СНК СССР от 22 сентября 1935 года "О введении персональных военных званий начальствующего состава РККА и об утверждении Положения о прохождении службы командным и начальствующим составом РККА"» Справочно-правовая система «КонсультантПлюс», якія вызначалі персанальныя званні малодшы лейтэнант і малодшы ваентэхнік — «для асоб малодшага каманднага і начальніцкага складу, якія скончылі спецыяльныя кароткатэрміновыя курсы, а таксама для асоб, якія прайшлі ваенную службу ў парадку раздзела X Закона аб абавязковай ваеннай службе», і малодшы палітрук — "для палітработнікаў з асоб малодшага каманднага складу і чырвонаармейцаў, якія не маюць адукацыі ў аб'ёме ваенна-палітычнага вучылішча»«Красная звезда», 06.08.1937..

Тым жа пунктам 14 СУС-37 пералічваліся воінскія званні для радавога і малодшага каманднага складу Ваенна-марскіх сіл РСЧА: чырвонафлоцец, аддзялены камандзір, старшыня. У той жа час, у СУС-37 былі захаваны службовыя знакі адрознення для вайсковай пасады галоўны , якая з'яўлялася старшай карабельнай пасадай малодшага камсаставу для палубнай каманды на караблях і судах ВМС РСЧА (да 1935 года дадзеныя знакі адрознення таксама адпавядалі вышэйназванай пасадзе, якая адносілася да  службовай  У складзе карабельнай службы ВМС РСЧА галоўныя боцманы выконвалі абавязкі, аналагічныя абавязкам старшых боцманаў Расійскага імператарскага флоту.

 1938 год 
Загадам НКА СССР № 19 ад  годаПриказ НКО СССР № 19 от 25.01.1938 «О назначении в частях РККА заместителей (помощников) политруков из комсомольцев». ў часцях РСЧА і РС ВМФ уводзіцца інстытут намеснікаў і памочнікаў палітрукоў, на якіх ўскладаюцца задачы па аказанні дапамогі палітрукам рот (батарэй, эскадронаў і г. д.) у палітычным выхаванні байцоў з складу свайго ўзвода. Праз некаторы час Пастановай СНК № 426 ад  года, абвешчанага загадам НКА № 045 ад 5 красавіка 1938 года, для зампалітрукоў уводзяцца персанальныя службовыя знакі адрознення, аналагічныя званню старшыні РСЧА (у ВМФ — аналагічныя службовым знакам адрознення галоўнага боцмана), з адметнымі знакамі ваенна-палітычнага складу РСЧА (ВМФ) СССР — нарукаўнымі чырвонымі зоркамі (у ВМФ акрамя таго — з чырвонымі прасветамі паміж галунамі).

 1939 год 
На пазачарговай чацвёртай сесіі Вярхоўнага Савета СССР першага склікання, якая праходзіла ў канцы жніўня — пачатку верасня 1939 года, быў прыняты новы Закон «Аб усеагульным воінскім абавязку»Закон СССР от 1.09.1939 «О всеобщей воинской обязанности». Исходная редакция.. Артыкул 12 гэтага Закона падзяляў камандны (начальнік) склад РСЧА на групы: вышэйшую, старшую, сярэднюю і малодшую.

Варта адзначыць, што вышэйпаказаны падзел начальніцкага складу РСЧА існаваў і раней, так як быў ўзаконены яшчэ ў 1925 годзе першым савецкім Законам «Аб абавязковай ваеннай службе».

У 1928 і 1930 гадах дадзены падзел таксама быў зацверджаны наступнымі савецкімі Законамі «Аб абавязковай ваеннай службе», ужо ў адпаведнасці са службовымі катэгорыямі ваеннаслужачых.

 Воінскія званні радавога складу Чырвонай Арміі і Ваенна-марскога флоту да верасня 1939 года 
Чырвоная Армія Ваенна-марскі флотПазначэнне Нарукаўныя знакі адрознення Воінскае званне Нарукаўныя знакі адрознення Калер Агульны колер 47x47пкс 50x50пкс адсутнічаюць  Чырвонаармеец  Чырванафлоцец  64x64пкс

 Воінскія званні каманднага складу Чырвонай Арміі і Ваенна-марскога флоту да верасня 1939 года 
Чырвоная Армія Ваенна-марскі флотПазначэнне Нарукаўныя знакіадрознення (шаўроны)Воінскае званне  Воінскае званне Нарукаўныя знакі адрознення(галуны) Калер  Агульны колер Вайсковая пасадаМалодшы камандны склад47x47пкс50x50пкс50x50пкс адсутнічаюць Аддзяленны камандзір 64x64пкс47x47пкс50x50пкс50x50пкс адсутнічаюць  Малодшы камузвод  Старшыня 64x64пкс47x47пкс50x50пкс50x50пкс адсутнічаюць  Старшыня Галоўны боцман 64x64пксСярэдні камандны склад47x47пкс50x50пкс50x50пкс47x47пксМалодшы лейтэнант 64x64пкс47x47пкс50x50пкс50x50пкс47x47пксЛейтэнант 64x64пкс47x47пкс50x50пкс50x50пкс47x47пксСтаршы лейтэнант 64x64пксСтаршы камандны склад47x47пкс50x50пкс50x50пкс47x47пкс Капітан  Капітан-лейтэнант 64x64пкс47x47пкс50x50пкс50x50пкс47x47пкс Маёр  Капітан 3-га рангу 64x64пкс47x47пкс50x50пкс50x50пкс47x47пкс Палкоўнік  Капітан 2-га рангу 64x64пкс Вышэйшы камандны склад43x43пкс50x50пкс50x50пкс35x35пкс Камбрыг  Капітан 1-га рангу 64x64пкс44x44пкс50x50пкс50x50пкс35x35пкс Камдыў  Флагман 2-га рангу 64x64пкс45x45пкс50x50пкс50x50пкс35x35пкс Камкор  Флагман 1-га рангу 64x64пкс43x43пкс50x50пкс41x41пкс Камандарм 2-га рангу  Флагман флоту 2-га рангу 64x64пкс44x44пкс50x50пкс47x47пкс Камандарм 1-га рангу Флагман флоту 1-га рангу Узровень маршалу45x45пкс47x47пкс Маршал Савецкага Саюзу  Адмірал Флоту Савецкага Саюза64x64пкс

 Спецыяльныя воінскія званні начальніцкага складу Чырвонай Арміі і Ваенна-марскога флоту да верасня 1939 года 
Ваенна-палітычны складВаенна-тэхнічны складВаенна-гаспадарчы і адміністрацыйны складВаенна-медыцынскі складВаенна-ветэрынарны складВаенна-юрыдычны складЧырвоная Армія Ваенна-марскі флот Чырвоная Армія Ваенна-марскі флотЗнакі адрознення Воінскае званне Знакі адрознення Воінскае званне Знакі адрозненняВайсковая пасадаМалодшы начальніцкі склад30x30пксЗампалітрука 64x64пксспецыяльныя воінскія званні не ўводзілісяСярэдні начальніцкі складспецыяльнае воінскае званне не ўводзілася47x47пксМалодшы ваентэхнік64x64пксспецыяльныя воінскія званні не ўводзіліся50x50пксМалодшы палітрук64x64пкс47x47пксВаентэхнік 2-га рангу64x64пкс Тэхнік-інтэндант 2-га рангу  Ваенфельчар  Ваенветфельчар  Малодшы ваенны юрыст50x50пксПалітрук64x64пкс47x47пксВаентэхнік 1-га рангу64x64пкс Тэхнік-інтэндант 1-га рангу  Старшы ваенфельчар  Старшы ваенветфельчар  Ваенны юрыстСтаршы начальніцкі склад50x50пксСтаршы палітрук64x64пкс47x47пксВаенінжынер 3-га рангу64x64пкс Інтэндант 3-га рангу  Ваенурач 3-га рангу  Ваенветурач 3-га рангу  Ваенны юрыст 3-га рангу50x50пксБатальённы камісар64x64пкс47x47пксВаенінжынер 2-га рангу64x64пкс Інтэндант 2-га рангу  Ваенурач 2-га рангу  Ваенветурач 2-га рангу  Ваенны юрыст 2-га рангу50x50пксПалкавы камісар64x64пкс47x47пксВаенінжынер 1-га рангу64x64пкс Інтэндант 1-га рангу  Ваенурач 1-га рангу  Ваенветурач 1-га рангу  Ваенны юрыст 1-га рангуВышэйшы начальніцкі склад50x50пксБрыгадны камісар64x64пкс47x47пкс Брыгінжынер  Інжынер-флагман 3-га рангу64x64пкс Брыгінтэндант  Брыгурач  Брыгветурач  Брыгваенюрыст50x50пксДывізіённы камісар64x64пкс47x47пкс Дывінжынер  Інжынер-флагман 2-га рангу64x64пкс Дывінтэндант  Дывурач  Дывветурач  Дывваенюрыст50x50пксКарпусны камісар64x64пкс47x47пкс Карінжынер  Інжынер-флагман 1-га рангу64x64пкс Карінтэндант  Карурач  Карветурач  Карваенюрыст50x50пксАрмейскі камісар 2-га рангу64x64пкс47x47пкс Армінжынер  Інжынер-флагман флоту64x64пкс Армінтэндант  Армурач  Армветурач  Армваенюрыст50x50пксАрмейскі камісар 1-га рангу64x64пксспецыяльныя воінскія званні не ўводзіліся

 Адпаведнасць каманднага і начальніцкага складаў Чырвонай Арміі і ВМФ СССР да ўвядзення генеральскіх і адміральскіх званняў 7 мая 1940 года 
Чырвоная АрміяВаенна-марскі Ваенна-палітычны складВаенна-тэхнічны складВаенна-гаспадарчы і адміністрацыйны складВаенна-медыцынскі складВаенна-ветэрынарны складВаенна-юрыдычны склад Чырвоная Армія Ваенна-марскі флот Чырвоная Армія Ваенна-марскі флот Чырвоная Армія Ваенна-марскі флот Чырвоная Армія Ваенна-марскі флотМалодшы камандны складМалодшы начальніцкі складАддзяленны камандзір адпаведнасць адсутнічаеАддзяленны камандзір  адпаведнасць адсутнічае Малодшы камузвод  Старшыня адпаведнасць адсутнічае Малодшы камузвод Старшыня  Малодшы камузвод Старшыня  Малодшы камузвод Старшыня  Малодшы камузвод Старшыня  адпаведнасць адсутнічае Старшыня Галоўны боцманЗампалітрука Старшыня  адпаведнасць адсутнічае  Старшыня  адпаведнасць адсутнічае  Старшыня  адпаведнасць адсутнічае  Старшыня адпаведнасць адсутнічаеСярэдні камандны складСярэдні начальніцкі складМалодшы лейтэнант адпаведнасць адсутнічае Малодшы ваентэхнікадпаведнасць адсутнічаеЛейтэнант  Малодшы палітрукВаентэхнік 2-га рангу Тэхнік-інтэндант 2-га рангу Ваенфельчар Ваенветфельчар  Малодшы ваенны юрыстСтаршы лейтэнант  ПалітрукВаентэхнік 1-га рангу Тэхнік-інтэндант 1-га рангу Старшы ваенфельчар Старшы ваенветфельчар Ваенны юрыстСтаршы камандны складСтаршы начальніцкі склад Капітан  Капітан-лейтэнант  Старшы палітрукВаенінжынер 3-га рангу Інтэндант 3-га рангу Ваенурач 3-га рангу Ваенветурач 3-га рангу  Ваенны юрыст 3-га рангу Маёр  Капітан 3-га рангу  Батальённы камісарВаенінжынер 2-га рангу Інтэндант 2-га рангу Ваенурач 2-га рангу Ваенветурач 2-га рангу  Ваенны юрыст 2-га рангу Палкоўнік  Капітан 2-га рангу  Палкавы камісарВаенінжынер 1-га рангу Інтэндант 1-га рангу Ваенурач 1-га рангу Ваенветурач 1-га рангу  Ваенны юрыст 1-га рангуВышэйшы камандны складВышэйшы начальніцкі склад Камбрыг  Капітан 1-га рангу  Брыгадны камісар Брыгінжынер  Інжынер-флагман 3-га рангу Брыгінтэндант Брыгурач Брыгветурач  Брыгваенюрыст Камдыў  Флагман 2-га рангу  Дывізіённы камісар Дывінжынер  Інжынер-флагман 2-га рангу Дывінтэндант Дывурач Дывветурач  Дывваенюрыст Камкор  Флагман 1-га рангу  Карпусны камісар Карінжынер  Інжынер-флагман 1-га рангу Карінтэндант Карурач Карветурач  Карваенюрыст Камандарм 2-га рангу  Флагман флоту 2-га рангу  Армейскі камісар 2-га рангу Армінжынер  Інжынер-флагман флоту Армінтэндант Армурач Армветурач  Армваенюрыст Камандарм 1-га рангу  Флагман флоту 1-га рангу  Армейскі камісар 1-га рангуадпаведнасць адсутнічае Маршал Савецкага Саюзу  адпаведнасць адсутнічаеГенеральны армейскі камісар (армейскі камісар-генерал)адпаведнасць адсутнічае
У дзеючай арміі сфарміравалася іерархія ваенных званняў каманднага складу, якая адказвала пабудове вайсковай структуры згодна з прынцыпам патраення: кожнае больш буйное фарміраванне ўключала ў сябе тры больш дробных фарміравання — стралковы ўзвод пад камандаваннем лейтэнанта складаўся з трох аддзяленняў, рота пад камандаваннем капітана (старшага лейтэнанта) — з трох узводаў, батальён пад камандаваннем маёра — з трох рот, полк пад камандаваннем палкоўніка — з трох батальёнаў.

Больш буйныя фарміраванні, буйней палка (брыгада, дывізія, корпус, армія і група армій), якія атрымалі распаўсюджванне на час войнаў са значнай масавасцю, патрабавалі асаблівага падыходу.

Па-свойму развівалася іерархія званняў палітычнага складу і начальніцкага складу.

Згодна з артыкулам 41 Закона «Аб усеагульным воінскім абавязку» ад  года, пастановай СНК № 2690 ад 1 верасня 1939 года, абвешчанага загадам НКА № 226 ад  года і зацверджанага пастановай СНК № 1342 ад 26 ліпеня 1940 года, былі ўведзеныя воінскія званні падпалкоўніка і старшага батальённага камісара. Паводле загаду № 226 вышэйзгаданыя званні ўводзіліся ў РСЧА з  года.

Але да таго часу Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад  года, абвешчанага загадамі НКА № 112 ад  года і НК ВМФ № 233 ад  года, уводзіліся генеральскія і адміральскія званні, дзякуючы чаму змянялася уся сістэма званняў вышэйшага каманднага складу Чырвонай Арміі і ВМФ СССР, таму гэта быў ужо наступны этап у гісторыі воінскіх званняў Савецкага Саюза.

 Знакі адрознення 
З снежня 1935 года для ваеннаслужачых Сухапутных, Ваенна-паветраных і Ваенна-марскіх сіл РСЧА ў адпаведнасці з уведзенымі персанальнымі званнямі былі зацверджаны новыя знакі адрознення. Усім ваеннаслужачым Сухапутных і Ваенна-паветраных сіл РСЧА вызначаліся пятлічныя знакі адрознення.

Пятліцы адрозніваліся ў залежнасці ад формы прадметаў адзення: на шынялях размяшчаліся ромбападобныя пятліцы, на гімнасцёрках пятліцы ў выглядзе паралелаграма. Пятліцы каманднага складу РСЧА (ад сярэдняга да вышэйшага ўключна) мелі вузкі галун з сукна залатога колеру. На пятліцах радавога, малодшага каманднага, а таксама ўсяго начальніцкага складу (ад малодшага да вышэйшай уключна) залатога галуна не было. Яны мелі акантоўку (выпушку) рознага колеру ў адпаведнасці з прыналежнасцю да службы.

Акрамя пятліц, для асоб каманднага складу (ад сярэдняга да вышэйшага ўключна) прадугледжваліся нарукаўныя знакі ў выглядзе шаўрон, званыя «кутнікамі»Гл. 1. — п. 7 Руководство для бойца пехоты  / Управление боевой подготовки Красной Армии., якія нашываліся на рукавах шынялёў і гімнасцёрак вышэй абшлагу. Для вышэйшага камсаставу кутнікі выконваліся з залатога галуна шырынёй 1,5 см (для камандармаў 1-га рангу і Маршалаў Савецкага Саюза: 3-см залаты шаўрон, а таксама 1,5-см чырвоны шаўрон — для Маршалаў Савецкага Саюза; нарукаўныя зоркі дыяметрам 6 см — на шынялях, і 5 см — на фрэнчах і гімнасцёрках); для старшага і сярэдняга камандных саставаў — шаўроны з чырвонага сукна: для старшага — шырынёй 1,5 см (для палкоўнікаў — абрамленыя 5-мм залатым галуном), для сярэдняга камсаставу — шырынёй 0,75 см.

Для ваенна-палітычнага складу РСЧА замест нарукаўных шаўронаў прызначаліся чырвоныя зоркі некалькі затупленай формы і дыяметрам 5,5 см, акантаваныя чырвоным шоўкам шырынёй 3 мм, з залатымі сярпом і молатам унутры (для армейскіх камісараў 1-га рангу — залатыя зоркі без сярпа і молата, той жа формы і дыяметра, што і нарукаўныя зоркі камандармаў 1-га рангу).
{| class="wikitable" 
|+ Расфарбоўкі пятліц і акантовак, устаноўленыя Пастановай СНК СССР № 2590 ад 2 снежня 1935 года для Сухапутных і Ваенна-паветраных сіл РСЧА
! Род войскаў (службы) 
! Колер пятліц 
! Колер кантаў
|- style="text-align:center"
|  
| style="background-color:#DC143C; color:#FFFFFF" |малінавы 
| rowspan="2" style="background-color:#000000; color:#FFFFFF" |чорны
|- style="text-align:center"
| Кавалерыя 
| style="background-color:#0000FF; color:#FFFFFF" |сіні
|- style="text-align:center"
| Артылерыя 
| style="background-color:#000000; color:#FFFFFF" |чорны 
| rowspan="2" style="background-color:#FF0000; color:#FFFFFF" |чырвоны
|- style="text-align:center"
| Аўтабранятанкавыя войскі 
| style="background-color:#000000; color:#FFFFFF" |чорны аксаміт'|- style="text-align:center"
| {{s|Тэхнічныя войскі}} 
| rowspan="2" style="background-color:#000000; color:#FFFFFF" |чорны 
| style="background-color:#0000FF; color:#FFFFFF" |сіні
|- style="text-align:center"
| Хімічныя войскі 
| rowspan="2" style="background-color:#000000; color:#FFFFFF" |чорны
|- style="text-align:center"
| Авіяцыя 
| style="background-color:#00BFFF; color:#FFFFFF" |блакітны
|- style="text-align:center"
| Ваенна-гаспадарчыя і адміністрацыйныя, ваенна-медыцынскія і ваенна-ветэрынарныя склады 
| style="background-color:#203A27; color:#FFFFFF" |цёмна-зялёны 
| style="background-color:#FF0000; color:#FFFFFF" |чырвоны
|}

Курсанты радавога, малодшага кам- і начскладоў ваенных вучылішчаў РСЧА насілі пятліцы, устаноўленыя для радавога і малодшага каманднага (малодшага начальніцкага) складаў адпаведнага роду войскаў, кадры якога рыхтавала вучылішча. На пятліцах курсантаў радавога складу нашывалася жоўтымі ніткамі альбо наносілася жоўтай фарбай па трафарэце шыфроўка ваеннага вучылішча.

Курсанты малодшага каманднага і малодшага начальніцкага складаў замест шыфроўкі ў пятліцах насілі знакі адрознення, адпаведныя свайму воінскаму званню (трыкутнікі малодшага кам- і начскладу).
+ Расфарбоўкі галуноў і прасветаў на нарукаўных знаках адрознення, устаноўленыя Пастановай СНК СССР № 2591 ад 2 снежня 1935 года для Ваенна-марскіх сіл РСЧАРод службы  Колер галуноў і зорак над галунамі Колер прасветаў паміж галунаміКамандны склад Марскога флоту жоўты (залаты)  колер матэрыялу абмундзіраванняКамандны склад Берагавой абароны цёмна-карычневыКамандны склад Марской авіяцыі светла-блакітныВаенна-палітычны склад чырвоныВаенна-тэхнічны склад  Марскі флот малінавы Берагавая абарона і Марская авіяцыя белы (срэбны)Ваенна-гаспадарчы і адміністрацыйны склад  колер матэрыялу абмундзіраванняВаенна-медыцынскі і ваенна-ветэрынарны склады зялёныВаенна-юрыдычны склад фіялетавы
Пастановай СНК СССР № 2591 ад 2 снежня 1935 года для ваеннаслужачых ВМС РСЧА (пасля  года — ВМФ СССР) вызначаліся традыцыйныя для флоту нарукаўныя знакі адрознення, званыя «галунамі», і якія мелі 3 тыпу: вузкія — 0,6 см, сярэднія — 1,3 см і шырокія — 3,2 см. Шырыня прасветаў паміж галунамі складала 5 мм. Усяму каманднаму і начальніцкаму складу ВМС РСЧА (акрамя ваенна-палітычнага) таксама было ўстаноўлена нашэнне над галунамі на абодвух рукавах, на адлегласці 2 см ад верхняга краю галуна — пяціканцовых зорак дыяметрам 3 см, вастрыём дагары, аднолькавага колеру з галунамі.

Той жа Пастановай СНК СССР № 2591 для ваенна-палітычнага складу ВМС РСЧА ўсталёўваліся чырвоныя нарукаўныя зоркі дыяметрам 4 см, акантаваныя 2-мм залатым галуном, без сярпа і молата ўнутры.

Ваеннаслужачыя радавога і малодшага каманднага (малодшага начальніцкага) складаў ВМС РСЧА на нарукаўных знаках адрознення насілі чырвоныя зоркі дыяметрам 4,5 см, устаноўленыя Загадам нам. начальніка ВМС РСЧА № 52 ад  года «Аб форме адзення асабістага складу ВМС РСЧА і правілах яе нашэння»: радавы склад — без акантоўкі, малодшы камандны і малодшы начальніцкі склады — з залатой акантоўкай.

Акрамя нарукаўных знакаў адрознення, вызначаўшых званне, ваеннаслужачыя радавога і малодшага кам- і начскладаў ВМС РСЧА насілі на левым рукаве шынялёў, бушлатаў, фланэлевых кашуль і кіцелей вышэй локцевага згібу — спецыяльныя знакі па карабельнай спецыяльнасці (штаты), устаноўленыя вышэйзгаданымі Правіламі нашэння формы адзення асабістым складам ВМС РСЧА.

Штаты ўяўлялі з сябе вышытыя чырвонымі ніткамі эмблемы роду службы, змешчаныя ў круг дыяметрам 10,5 см з чырвонай акантоўкай (для ваеннаслужачых звыштэрміновай службы — з жоўтай акантоўкай) — усяго 21 знак. Радавы і малодшы камандны (малодшы начальніцкі) склады, чыіх знакаў па спецыяльнасці Правіламі ўстаноўлена не было, нарукаўных штатаў не насілі.

Курсанты ваенна-марскіх навучальных устаноў (ВМУЗ'ов), паводле дадзеных Правілаў, замест штатаў насілі нарукаўны знак у выглядзе вышытага жоўтымі ніткамі якара з пераплятаючым яго канатам на прамавугольнай нашыўцы з чорнага сукна памерам 6 × 9 см без акантоўкі.

Курсанты вучылішчаў Берагавой абароны (БА) насілі нарукаўны знак у выглядзе вышытых жоўтымі ніткамі перакрыжаваных ствалоў гармат у ромбе з чорнага сукна памерам дыяганаляў 6 × 9,5 см з жоўтай 2-мм акантоўкай, размешчаным большай дыяганаллю вертыкальна.

Акрамя таго ўсім курсантам ВМУЗ'ов ВМС РСЧА вышэй локцевага згібу і ніжэй нарукаўнага якара (або знака БА) прадпісвалася насіць чырвоныя шаўроны («кутнікі») колькасцю ад 1 да 4 — па курсу навучання, на якім у дадзены перыяд навучаўся курсант.

Для радавога і малодшага кам- і начскладу Марской авіяцыі (з 1938 года — ВПС ВМФ СССР) — штатаў не прадугледжвалася. У той жа час, ваеннаслужачым каманднага і начальніцкага складаў (у тым ліку малодшы камандны і малодшы начальніцкі), якія адносіліся да лётна-пад'ёмнага складу Марской авіяцыі, Загадам РВС СССР № 223 ад  года прадпісвалася насіць на левым рукаве вышэй локцевага згібу «Знак лётнага складу» у выглядзе крылаў са скрыжаванымі мячамі і прапелерам з чырвонай зоркай.

Аналагічны знак, зацверджаны некалькі раней Загадам РВС СССР № 1030 ад  года, насілі ваеннаслужачыя кам- і начскладу, адносіліся да лётна-пад'ёмнага складу Ваенна-паветраных сіл РСЧА.

У 1939—1940 гадах былі ўведзеныя некаторыя новыя воінскія званні (напрыклад падпалкоўнік і старшы батальённы камісар), а таксама  некаторыя знакі адрознення. Аднак рэальнае іх ужыванне запазнілася. Такім чынам, на пачатак Вялікай Айчыннай вайны шматлікія ваеннаслужачыя фактычна працягвалі насіць прыведзеныя вышэй знакі адрознення.

 Пятлічныя знакі і эмблемы на пятліцах 
На пятліцах ваеннаслужачых размяшчаліся эмблемы па роду войскаў (службы). Пятліцы розных родаў войскаў адрозніваліся колерам і кантамі. Да прыкладу: пятліцы пяхоты былі малінавага, кавалерыі — сіняга колеру, з аднолькавымі для абодвух родаў войскаў чорнымі кантамі.

Да 1936 года ваеннаслужачыя РСЧА працягвалі насіць эмблемы родаў войскаў (службаў) устаноўленыя Загадам РВС СССР № 807 ад  года (усяго 24 эмблемы),}} з дапаўненнямі, унесенымі Загадамі РВС СССР:
 № 1058 ад  года (зменена эмблема ваенных медыкаў);
 № 721 ад  (уведзена эмблема хімічных часцей);
 № 220 ад  (уведзены пятліцы ваенных аташэ).

Аднак цэнтралізаванага вырабу і забеспячэння войскаў эмблемамі арганізавана не было, іх выраб і забеспячэнне імі асабістага складу ўскладалася на самі воінскія часці. Камандаванне гэтых часцей замаўляла выраб эмблем, як правіла, у розных мясцовых кааператыўных арганізацыях тыпу дробных майстэрняў ці арцеляў, часцяком уносячы ў іх дызайн уласныя карэктывы — зыходзячы з асабістых пераваг, альбо наогул аддаючы перавагу больш раннім варыянтам узору 1922 года. Да прыкладу, ваеннаслужачыя Механізаваных войскаў замест 3-х розных эмблем, зацверджаных у 1924 годзе Загадам РВС СССР № 807 для бранявых, танкавых і аўтабранятанкавых часцей — аддавалі перавагу насіць адзіную эмблему Бранявых сіл РСЧА, зацверджаную Загадам РВСР № 1312 ад  года. Вышэйшае камандаванне на гэтую «нестатутную самадзейнасць» у большасці выпадкаў глядзела скрозь пальцы .

 года Загадам НКА СССР № 33 для ваеннаслужачых Сухапутных і Ваенна-паветраных сіл РСЧА вызначаюцца новыя пятлічныя эмблемы, колькасць якіх скарочана да 17. Дадзены набор эмблем праіснаваў практычна без змен да 1942 годаСологуб К. Н. Петличные эмблемы родов войск и служб сухопутных и военно-воздушных сил РККА образца 1936 г. // Мундир : интернет-журн. / гл. ред. Л. Н. Токарь. — 2010. — № 2. (толькі  года Загадам НКА СССР № 165 эмблема Чыгуначных войскаў і ВАЗН была заменена на іншую).

На малюнку ніжэй (злева направа):
 Верхні рад:
 войскі сувязі і падраздзяленні сувязі ва ўсіх родах войскаў,
 інжынерныя войскі (акрамя часцей, якія маюць уласныя эмблемы),
 хімічныя войскі,
 чыгуначныя войскі (ЧВ) і ВАЗН (эмблема да 31.08.1936),
 ваенна-медыцынскі склад (эмблема залатога колеру),
 ваенна-ветэрынарны склад (эмблема срэбнага колеру),
 пантонныя часткі інжынерных войскаў;
 Сярэдні рад:
 ваенна-паветраныя сілы,
 аўтабранеятанкавыя войскі (АБТ войскі),
 сапёрныя часці і падраздзяленні ва ўсіх родах войскаў,
 ваенна-тэхнічны склад ва ўсіх родах войскаў (тэхнікі і інжынеры),
 артылерыя,
 адміністрацыйны і ваенна-гаспадарчы (інтэнданцкі) склад ва ўсіх родах войскаў,
 ваенныя дырыжоры і музыканты (капельмейстары);
 Ніжні рад:
 аўтамабільныя часці,
 ваенна-юрыдычны склад,
 электратэхнічныя часці інжынерных войскаў.

Пяхота, кавалерыя і ваенна-палітычны склад згодна з Загадам НКА СССР № 33 ад 10 сакавіка 1936 года эмблем па роду войскаў не мелі. Адметнымі знакамі ваенна-палітычнага складу РСЧА з’яўляліся чырвоныя нарукаўныя пяціканцовыя зоркі з сярпом і молатам (для армейскіх камісараў 1-га рангу'' — залатая зорка без сярпа і молата).

 Фотагалерэя 

 Гл. таксама 
 Воінскія званні і знакі адрознення РСЧА 1940—1943
 Знакі адрознення

 Каментарыі 

 Літаратура 




 Спасылкі 
 Персональные воинские звания, установленные Постановлением ЦИК и СНК СССР от 22.09.35 с последующими дополнениями.
 ПЕРСОНАЛЬНЫЕ ВОИНСКИЕ ЗВАНИЯ ВОЕННОСЛУЖАЩИХ (1935—1945).

Катэгорыя:Воінскія званні Узброеных сіл СССР
Катэгорыя:Знакі адрознення