Карлавац

Ка́рлавац () — горад у Харватыі, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай жупаніі, за 65 км на паўднёвы захад ад Заграба. Насельніцтва 47,4 тыс. чал. (2008). Размешчаны на паўднёва-заходняй ускраіне Сярэднедунайскай раўніны, у месцы ўпадзення рэк Корана і Мрэжніца ў р. Купа (прыток Савы), у межах горада таксама працякае р. Добра (Карлавац называецца «горадам 4 рэк»). Буйны транспартны вузел — аўтамабільныя дарогі ў Заграб, Рыеку, Спліт, Любляну, Сараева. Чыгуначная станцыя (паведамленне з гарадамі Заграб, Рыека, Спліт).

 Гісторыя 
міні|злева|План Карлаваца з умацаваннямі ў выглядзе зоркі. 1774
Горад сфарміраваўся вакол крэпасці, закладзенай у 1579 па загадзе эрцгерцага Штырыі Карла II для абароны ўладанняў Габсбургаў ад турэцкіх уварванняў. Атрымаў па імі эрцгерцага назву Карлштат (). З’яўляўся адміністрацыйным цэнтрам харвацкага ўчастку Ваеннай граніцы. Неаднаразова беспаспяхова браўся ў аблогу туркамі. У 1778 атрымаў гарадскія правы, у 1781 — герб і статус вольнага каралеўскага горада. У 19 — пачатку 20 стст. стаў адным з найважнейшых гандлёвых і прамысловых цэнтраў Харватыі, якая ўваходзіла ў склад Венгерскага каралеўства Аўстрыйскай імперыі (з 1867 года Аўстра-Венгрыі) [венг. назва Каралівараш (Károlyváros)]. З 1918 у Каралеўстве сербаў, харватаў і славенцаў (з 1929 Югаславія), у 1941—1945 гадах у т.зв. Незалежнай дзяржаве Харватыя, затым ізноў у складзе Югаславіі.

Пасля распаду Югаславіі ў 1991 годзе горад стаў часткай незалежнай Харватыі. У час вайны, якая рушыла ўслед, Карлавац сур’ёзна пацярпеў, многія будынкі горада былі пашкоджаны ці разбураны. На мосце цераз раку Корану 21 верасня 1991 года харвацкімі салдатамі былі пакараны смерцю 13 югаслаўскіх рэзервістаў.

 Славутасці 
міні|злева|Зорын дом
міні|злева|Францысканскі кляштар і касцёл Найсвяцейшай Тройцы
Цэнтральная частка горада — Звезда, размешчана паміж рэкамі Купа і Корана, у плане захавала абрысы былой крэпасці (у форме шасціканцовай зоркі). Сярод захаваных элементаў абарончага комплексу — Старая (Турэцкая) брама. На глоўнай плошчы — збудаванні ў стылі барока: касцёл Найсвяцейшай Тройцы (1580), францысканскі кляштар (17 ст., гадзіннікавая вежа — 1795), Чумная калона (1691). У заходняй частцы горада — руіны капліцы (17 ст.), касцёл Св. Іосіфа — заступніка горада (1968—1975). Руіны праваслаўнай  (1785—1787; узарвана ўсташамі ў 1992). Помнікі грамадзянскай архітэктуры: будынкі гарадскога музея (17 ст.), гарадской управы (1763), музычнай школы (1804), гарадскога тэатра («Зорын дом»; 1892). Парк імя Врбаніча (1886). У межах горада (на захад ад цэнтра)  (13-15 стст.).

 Культура 
Крэпасць Дубавац з’яўляецца месцам правядзення фестываляў і інш. Дзейнічаюць гарадская бібліятэка (1838), , музей вайны 1991—1995 гадоў, галерэя маст. В. Караса. Камерны аркестр (1987). Штогод з 1998 года праводзяцца Міждународны фальклорны фестываль, фестываль піва («Піўныя дні»).

На ўсход ад Карлаваца — Этнаграфічны музей пад адкрытым небам у  (1995).

 Спорт 
У Карлавацы праходзілі матчы чэмпіянатаў свету (1970) і Еўропы (1975) па баскетболе, чэмпіянату свету па гандболе сярод жанчын (2003).

 Эканоміка 
Вытворчасць паравых турбін (французская кампанія «Alstom») і авіяцыйных рухавікоў (харвацкая фірма TPT) на плошчах былы завода «Юготурбина». Прадпрыемствы па выпуску электронных кампанентаў, інструментаў, металавырабаў; чыгуналіцейная вытворчасць (у горадзе-спадарожніку Дуга-Рэса). Вытворчасць прамысловых газаў (аўстрыйская кампанія «Linde»), будаўнічых матэрыялаў («Wienerberger»). Тэкстыльная прамысловасць — шарсцяныя (у Карлавацы) і баваўняныя (у г. Дуга-Рэса) тканіны; гарбарныя, дрэваапрацоўчыя прадпрыемствы. Развіта харчовая (хлебабулачная, мясная, малочная) прамысловасць; адзін з найбуйнейшых у краіне піваварных заводаў «Karlovacka Pivovara» (належыць нідэрландскаму канцэрну «Heineken»; выпускае таксама безалкагольныя напоі).

 Вядомыя асобы 
 Густаў Крклец (1899—1977) — харвацкі паэт, перакладчык.
 Гая Петравіч (1927—1993) — югаслаўскі філосаф-марксіст.
 Янка Шутліч (1925—1989) — югаслаўскі філосаф-фенаменолаг.
  (1917—1970) — удзельнік партызанскага руху ў Югаславіі, Народны герой Югаславіі, мэр Заграба ў 1952—1963 гадах.
 Ганна (Ана) Відавіч (нар. 1980) — харвацкая гітарыстка

 Гарады-пабрацімы 

 Спасылкі 

 Афіцыйны сайт горада Карлаваца 

Катэгорыя:Гарады Харватыі