Амбунду

Амбунду, або паўночныя мбунду (саманазва: Ambundu) — народ на захадзе Цэнтральнай Афрыкі. Жывуць пераважна ў Анголе і ДРК. Агульная колькасць (2017 г.) — 6 553 тысяч чалавекKimbundu.

 Гісторыя 
Продкі амбунду перасяляліся з поўначы на сучасную тэрыторыю пражывання пераважна паміж XIII ст. і XVI ст. У XVI ст. сфарміраваліся два дзяржаўныя ўтварэнні Ндонга і Матамба, дзе амбунду склалі асноўнае насельніцтва. Яны актыўна змагаліся супраць партугальскай каланізацыі Афрыкі, але ў той жа час былі ўцягнуты ў трансатлантычны гандаль рабамі. У другой палове XX ст. садзейнічалі набыццю незалежнасці Анголы.

 Асаблівасці культуры 
Асноўнымі заняткамі амбунду здаўна з’яўляліся ручное земляробства, рыбалоўства і гандаль. Традыцыйную ежу складаюць маніёк, проса, кукуруза, бабы, рыба і г. д. У XX ст. многія сем’і былі ўцягнуты ў камерцыйную сельскую гаспадарку, таму спецыялізуюцца на вырошчванні таварных культур.

Апрацоўкай зямлі займаюцца пераважна жанчыны, таму зямля традыцыйна перадаецца па жаночай лініі. Юнакі падчас сталення перасяляюцца ў вёску дзядзькі, брата маці. Сваяцтва таксама перадаецца па жаночай лініі. У дзяржавах Ндонга і Матамба жанчыны адыгрывалі важную ролю ў кіраванні. У паўсядзённым жыцці існуе гендарны падзел працы: жанчыны заняты хатняй гаспадаркай, дробным гандлем, мужчыны — гандлем зброяй, працуюць на прамысловых прадпрыемствах і на транспарце.

Ужо ў XVI — XVII стст. грамадства амбунду складалася з розных сацыяльных пластоў: высакародных макота, асабіста вольных ана мурында, прыгонных іджыка, рабоў абіка. На месцах кіравалі правадыры соба. У нашы дні такі падзел не адпавядае фактычнаму становішчу асобы ў грамадстве, але працягвае існаваць. Фармальны сацыяльны статус і тытул уплываюць на адносіны чалавека з іншымі людзьмі.

Амбунду славяцца разьбярскім мастацтвам, у тым ліку вырабам рытуальных масак. Маюць багаты вусны фальклор, у тым ліку гістарычныя паданні, міфы пра звышнатуральнага ўладара КалунгаAlice Werner, Myths and Legends of the Bantu. Папулярныя народныя музычныя інструменты: барабаны, бразготкі, перкусія.

 Мова 
Мова кімбунду адносіцца да групы моў банту. З 1919 г. пераважала адукацыя на партугальскай мове, таму большасць амбунду валодаюць ёй. Запазычанні з партугальскай мовы шырока прадстаўлены ў лексіцы кімбунду, але партугальская мова Анголы таксама мае запазычанні з кімбундуLanguages in Angola.

 Рэлігія 
Каталіцызм распаўсюджваецца з XVI ст. і ахоплівае большасць вернікаў. З канца XIX ст. распаўсюджваецца пратэстантызм. Захоўваецца старажытная вера ў шматлікіх духаў і чараўнікоў, якія займаюцца лекарскай справай.

 Выбітныя прадстаўнікі 
 Нзінга Мбанды

 Спасылкі 
 Largest Ethnic Groups In Angola
 MBUNDU (AMBUNDU) PEOPLE: ANGOLA`S MATRIARCHAL TRIBE THAT RULED THE KINGDOM OF NDONGO AND MATAMBA IN THE ANCIENT KINGDOM OF KONGO
 Ambundu, Angolan Ethnic Group

Катэгорыя:Народы Афрыкі
Катэгорыя:Народы банту
Катэгорыя:Народы Анголы
Катэгорыя:Народы Дэмакратычнай Рэспублікі Конга