Цыкадавыя

Auchenorrhyncha — падатрад насякомых з атраду Hemiptera. Вядома больш за 40 000 відаў.

 Апісанне 
Сярэдняга і дробнага памеру насякомыя, даўжыня цела звычайна ад 2 да 38 мм; найбуйнейшы від дасягае 95 мм у даўжыню і ў размаху крылаў да 13 см (Fulgora laternaria). Цела зеленаватае, бурае, радзей чорнае або плямістае. Для цыкадавых характэрна нерухомае сучляненне галавы з грудзямі. 2—З простыя вочкі паміж вялікімі складанымі вачыма, колюча-сысучыя ротавыя органы. Вусікі кароткія, тоўстыя, трохчленікавыя. Аснова трохчленікавага хабатка знаходзіцца ля задняга краю галавы каля асновы пярэдняй пары ног; хабаток падагнуты ўніз і назадВестхайде В., Ригер Р. От артропод до иглокожих и хордовых // Зоология беспозвоночных. = Spezielle Zoology. Teil 1: Einzeller und Wirbellose Tiere / пер. с нем. О. Н. Бёллинг, С. М. Ляпкова, А. В. Михеев, О. Г. Манылов, А. А. Оскольский, А. В. Филиппова, А. В. Чесунов; под ред. А. В. Чесунова. — М.: Товарищество научных изданий КМК, 2008. — Т. 2. — iv+513—935+iii с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-87317-495-9.. С.670..

Пярэднія крылы перапончатыя або хіцінізаваныя з папярочным і падоўжным жылкаваннем. Лапкі трохчленікавыя. Пярэднія і сярэднія ногі хадзільныя, заднія найчасцей скакальныя. Многія віды маюць гукавы апарат (пявучыя цыкады).

 Пашырэнне і экалогія 
Пашыраны пераважна ў тропіках. Жывуць на травяністай расліннасці, лічынкі часам у глебе. На Беларусі адзначана каля 100 відаў з сямействаў гарбатак, пенніц і цыкадак.

Кормяцца сокамі раслін, рэдка — грыбамі. Валодаюць складанай гукавой (пеўчыя цыкады) і вібрацыйнай камунікацыяй, выдаюць сігналы некалькіх тыпаў, звязаныя з размнажэннем і канкурэнтнымі ўзаемадзеяннямі.

Яйцы адкладваюць звычайна ў зробленыя яйцакладам надрэзы на сцёблах або чаранках лісцяў раслін. Лічынкі праходзяць у развіцці 5 узростаў. Як правіла, ад 1 да 3-4 пакаленняў у год, лічынкі некаторых пеўчых цыкад развіваюцца да 17 год. У асобных цыкадавых з сямейства Aetalionidae і Membracidae развіты клопат аб патомстве.

Сустракаюцца шкоднікі сельскагаспадарчых раслін, ёсць пераносчыкі вірусных і іншых хвароб.

 Вывучэнне 
Даследчыкі прадстаўнікоў падатраду (cicadologist) аб’яднаны ў міжнародным таварыстве International Auchenorrhyncha Society, якое праводзіць свае інтэрнацыянальныя кангрэсы (7-ы ў 1990 годзе ў ЗША, 8-ы ў 1993 у Грэцыі, 9-ы ў 1997 у Аўстраліі, 10-ы ў 1999 ва Уэльсе, 11-ы ў 2002 у ФРГ12th international Auchenorrhyncha Congress.  landesmuseum.at, 12-ы ў 2005 годзе ў ЗША12th international Auchenorrhyncha Congress.  usda.gov, 13-ы ў 2010 у Францыі13th International Auchenorrhyncha Congress.  iac13.mnhn.fr, 14-ы ў 2013 у Кітаі — International Auchenorrhyncha Congress, 7-12 ліпеня 2013, Yangling, Шэньсі, China)International Auchenorrhyncha Society. hemiptera-databases.org.

 Сістэматыка 
Раней усіх прадстаўнікоў Auchenorrhyncha адносілі да атрада раўнакрылых (Homoptera), які быў прызнаны парафілетычным і уключаным пасля ў атрад паўцвердакрылых (Hemiptera)Campbell, B.C., J.D. Steffen-Campbell, J.T. Sorensen, and R.J. Gill. 1995. Paraphyly of Homoptera and Auchenorrhyncha inferred from 18S rDNA sequences. Systematic Entomology. 20: 175—194.Sorensen, J.T., B.C. Cambell, R.J. Gill, and J.D. Steffen-Campbell. 1995. Non-monophyly of Auchenorrhyncha («Homoptera»), based upon 18S rDNA phylogeny: Eco-evolutionary and cladistic implications within pre Heteropterodea Hemiptera (s.l.) and a proposal for new monophyletic suborders. Pan-Pacific Entomologist 71:31-60.. Ніжэй прыводзіцца класіфікацыя Auchenorrhyncha па Dietrich (2003)Dietrich C. H. in Resh, V. H. & Carde, R. T. (eds.), Encyclopedia of Insects, Academic Press, 2003.:
 Інфраатрад Цыкадавыя (Clypeorrhyncha, Clypeata)
 Надсямейства Cercopoidea

 Cercopidae
 Clastopteridae
 Epipygidae
 Machaerotidae
 Надсямейства Cicadoidea (Cicadidae)
 Cicadidae (Platypediidae, Plautillidae, Tettigadidae, Tibicinidae)
 Tettigarctidae
 Надсямейства Membracoidea (Cicadelloidea)
 Aetalionidae (Biturritiidae)
 Cicadellidae (Цыкадкі, Eurymelidae, Hylicidae, Ledridae, Ulopidae)
 Melizoderidae
 Membracidae (Membracidae, Nicomiidae)
 Myerslopiidae (Cicadellidae)
 Інфраатрад Fulgoromorpha (Archaeorrhyncha)
 Надсямейства Fulgoroidea
 Acanaloniidae
 Achilidae
 Achilixiidae
 Cixiidae (Cixius)
 Delphacidae (Araeopidae) (Delphacidae)
 Derbidae
 Dictyopharidae (Dictyopharidae)
 Eurybrachidae
 Flatidae
 Fulgoridae (Fulgoridae)
 Gengidae
 Hypochthonellidae
 Issidae
 Kinnaridae
 Lophopidae
 Meenoplidae
 Nogodinidae
 Ricaniidae (Ricaniidae)
 Tettigometridae
 Tropiduchidae

 Зноскі 

 Літаратура 


 Спасылкі 
 Tolweb.org
 Tymbal The Auchenorrhyncha Website for the International Auchenorrhyncha Society 
 Leafhoppers (Superfamily Membracoidea: Cicadellidae and Myerslopiidae)
 Auchenorrhyncha Аўстраліі 
 Інфармацыйная сістэма Zinsecta