Фольксмарынэ

Фо́льксмарынэ () — назва ваенна-марскіх сіл ГДР. Яны ўваходзілі ў створаную ў 1956 годзе Нацыянальную народную армію.

 Гісторыя 
У пачатку 1950-х гадоў абедзве германскія дзяржавы выконвалі, хоць бы фармальна, пасляваенныя палажэнні аб дэмілітарызацыі Германіі, і не стваралі ўзброеных сіл. Таму марскія ўзброеныя сілы ГДР да 1956 года мелі назву «Марская паліцыя» і былі падпарадкаваныя МУС. У 1956 годзе, услед за стварэннем Бундэсвера ФРГ, у ГДР было створана Міністэрства нацыянальнай абароны, і караблі і падраздзяленні Марской паліцыі ўвайшлі ў яго склад як ВМС ГДР (Seestreitkräfte). З 1960 года ВМС атрымалі назву Фольксмарынэ (Volksmarine, Народны флот), якую мелі да ліквідацыі флота ў 1990 годзе. У нямецкай мове ўжываецца скарачэнне VM, у беларускай мове — НВМФ ГДР (Народны Ваенна-марскі флот).

За сорак гадоў сваёй гісторыі Фольксмарынэ не прымаў удзелу ў баявых дзеяннях.

 Характарыстыка 
Фольксмарынэ фарміраваўся з улікам гідраграфіі Балтыйскага мора — даволі дробнага, скалістага, з парэзаным узбярэжжам, і такім чынам малапрыстасаванага для дзеянняў буйных караблёў. Асноўную сілу ФМ склалі малатанажныя судны — тарпедныя катары, супрацьлодкавыя катары, ракетныя катары, малыя ракетныя караблі, прыбярэжныя супрацьмінныя караблі, супрацьлодкавыя караблі, дэсантныя караблі, самалёты і верталёты марской авіяцыі. Самымі буйнымі ў Фольксмарынэ былі вартавыя караблі тыпу «Дэльфін» водазмяшчэннем 1670 тон.

Таксама ў склад ФМ уваходзілі навучальныя судны, у тым ліку паруснік «Вільгельм Пік».
Фольксмарынэ не меў на ўзбраенні атамнай зброі або караблёў на атамным хаду.
ВМФ НДР мог самастойна вырашаць наступныя задачы:
 абарона ўзбярэжжа;
 аказанне падтрымкі сухапутным войскам на прыбярэжных напрамках;
 высадка тактычных дэсантаў;
 супрацьлодачная абарона;
 барацьба з мінамі.
Такім чынам, Фольксмарынэ па характарыстыках і задачам можна лічыць абарончым флотам.

 Колькасныя характарыстыкі на 1990 год 
Баявых караблёў — 110

Дапаможных суднаў — 69

Верталётаў марской авіяцыі — 24 (16 — Мі-8 і 8 — Мі-14)

Самалётаў марской авіяцыі — 20 знішчальнікаў-бамбардзіроўшчыкаў Су-17.

Асабовы склад — 16 000 чалавек.

 Цікавыя эпізоды 
Фольксмарынэ не меў на ўзбраенні падводных лодак, хоць планы іх стварэння ў 1950-я гг. распрацоўваліся і вялася падрыхтоўка асабовага складу. Пасля праект быў згорнуты, не ў апошнюю чаргу з-за непрыстасаванасці рэльефу Балтыкі для дзеянняў падлодак — зручней было выкарыстоўваць для тых жа мэтаў тарпедныя катары. Асабовы склад быў размеркаваны па іншых падраздзяленнях. Яшчэ ў 1980-я гады «падводнікі» плавалі ў складзе экіпажаў розных караблёў. Ад іх таварышаў па службе, якія ведалі аб іх падрыхтоўцы, пайшлі легенды аб існаванні ў Фольксмарынэ сакрэтнага падраздзялення падводных лодак.

У ноч на 5 верасня 1979 года старшыня вартавага карабля «Граал Мюрыц», які вырашыў збегчы на Захад, ноччу зачыніў спаўшы экіпаж у труме і ўзяў курс на ФРГ. Маракі ўзарвалі дзверы трума гранатай і змаглі затрымаць здрадніка. Ён быў асуджаны, аднак пасля падзення Берлінскай сцяны выйшаў на свабоду.

 Ліквідацыя 
Пасля ўваходжання ГДР у склад ФРГ 3 кастрычніка 1990 года злучэнні узброеных сіл ГДР, уключаючы Фольксмарынэ, перайшлі пад пачатак спецыяльна створанага камандавання «Бундэсвер Ост» на чале з дасланымі заходненямецкімі камандуючымі. Сілы былога Фольксмарынэ ўзначаліў адмірал Бундэсмарыне Дырк Хорцен. Адразу пасля гэтага пачалася планамерная ліквідацыя матэрыяльнай і кадравай базы ФМ. Пераважная большасць караблёў у 1991—1996 гг. было прададзена альбо ва ўзброеныя сілы іншых краін, альбо проста на злом. Пераважная большасць афіцэраў і кадравых унтэр-афіцэраў — звольнена са службы.

Прычыны:

 Пасля далучэння ГДР да ФРГ і ўваходжання ННА у склад Бундэсвера, аб'яднаная германская армія стала па колькасці другой ў Еўропе (пасля Савецкай) і адной з найбуйнейшых у свеце (больш за 500 000 чалавек). Гэта выклікала заклапочанасць, у тым ліку саюзнікаў ФРГ у НАТА. Міжнародная супольнасць стымулявала Германію да скарачэнню арсеналаў. Скарачэнне закранула, хоць і ў меншай меры, і заходнегерманскія гарнізоны.
 Пасля заканчэння Халоднай вайны ў ФРГ і НАТА не засталося праціўнікаў на Балтыйскім моры, супраць якіх было б эканамічна абгрунтаваным утрымліваць такі магутны флот.
 Непрыстасаванасць абарончага флоту ГДР да выканання новых задач у складзе блока НАТА (войны ў Югаславіі, Персідскім заліве, Афганістане, Лівіі і інш.) — у першую чаргу адсутнасць авіяносцаў і іншых буйных ваенных караблёў для далёкіх акіянскіх паходаў.
 Агульная тэндэнцыя да мінімізацыі выдаткаў на бюджэтную сферу ў Германіі пасля аб'яднання.
 Недавер бонскага кіраўніцтва да старога кадравага касцяка арміі, флоту і дзяржаўнага апарату ГДР і агульная тэндэнцыя да замяшчэння кіруючых пасад заходненямецкімі прызначэнцамі: адміральскі склад быў звольнены са службы цалкам, а афіцэрскі і кадравыя унтэр-афіцэры — амаль цалкам.

 Ветэранскі рух 
Ветэраны Фольксмарынэ ўваходзяць у агульнаармейскую ветэранскую арганізацыю ГДР «Traditionsverband Nationale Volksarmee».

Асноўнай праблемай ветэранаў узброеных сіл ГДР у аб'яднанай Германіі была нявыплата пенсій, альбо налічэнне ім меншага, па параўнанні з афіцэрамі ФРГ, памеру пенсій. На сённяшні дзень гэтыя праблемы ў асноўным вырашаны ў судовым парадку. Праграмнымі мэтамі ветэранскіх арганізацый застаюцца барацьба з ачарненнем гісторыі ГДР і яе ўзброеных сіл у СМІ і дыскрымінацыяй усходніх немцаў у аб'яднанай Германіі.

7 лістапада 2010 года ў Берліне прайшлі мерапрыемствы, прысвечаныя 50-й гадавіне стварэння Фольксмарынэ. Перад прысутнымі выступіў апошні міністр нацыянальнай абароны ГДР адмірал Тэадор Хофман і іншыя ветэраны флоту, а таксама ветэраны іншых родаў войскаў. Мерапрыемства праходзіла пад ваенна-марскім сцягам ГДР, сцягам марской пагранічнай брыгады, вымпелам Міністэрства нацыянальнай абароны ГДР і адміральскім вымпелам Фольксмарынэ. Удзельнікі ўсклалі вянок да магілы рэвалюцыянераў германскай Лістападаўскай рэвалюцыі 1918 года.

Падобныя мерапрыемствы ў сучаснай ФРГ праходзяць ва ўмовах жорсткага супрацьстаяння з боку правых палітычных сіл, з вуснаў якіх гучаць патрабаванні забараніць нашэнне ваеннай формы ГДР як «знакаў таталітарнага рэжыму». Паліцыя, зрэшты, падкрэслівае, што армія ГДР ніколі не была прызнаная злачыннай арганізацыяй, і нашэнне яе формы не можа лічыцца злачынствам.

Адміралам Хофманам пасля звальнення ў адстаўку былі выпушчаныя дзве кнігі ўспамінаў «Каманда Балтыйскага мора. Ад навабранца да адмірала» (1995) і «Апошняя каманда. Успаміны міністра» (1993).

 Структура 
міні|250x250пкс|Разведвальны карабель
   Камандуючы Фольксмарынэ       Камандаванне Фольксмарынэ                      Асобныя часці Злучэнні Навучальныя ўстановы                 Асобныя атрады Брыгады Тылавыя службы       Дывізіёны       Караблі
Камандаванне ВМФ (Ростак), пазыўны — «Студыя»

 1 Флатылія (Пенеямюндэ), пазыўны — «Вусень»
 4 Флатылія (Ростак-Варнемюндэ), пазыўны — «Заліў»
 6 Флатылія (Дранске), пазыўны — «Літара»
 Ваенна-марское вучылішча «Karl Liebknecht» (Штралзунд), пазыўны — «Handgeld»
 Ваенна-марская школа «Walter Steffens» (Штралзунд), пазыўны — «Rundfahrt»
 18 Берагавы ракетны полк «Waldemar Verner»(Гелбензандэ), пазыўны — «Stirnhöhle»
 18 марская эскадрылля баявых верталётаў(Параў) «Kurt Barthel», пазыўны — «Sperrkreis»
 28 марская авіяцыйная эскадрылля (Лазе) «Paul Wieczorek»
 18 полк сувязі (Бёлендорф) «Johann Wesolek», пазыўны — «Sängerknabe»
 28 батальён сувязі і забяспечванні палётаў (Лазе)
 іншыя часці, базы і склады

Кожная з флатылій складалася з брыгад.

 Сістэма воінскіх званняў і знакаў адрознення 

 Адміралы 
Адміралы Фольксмарынэ Шыццё на адваротахЛампасыАдмірал флоту
(Flottenadmiral)
Званне ніколі
не прысвойваласяАдмірал
(Admiral)Віцэ-адмірал
(Vizeadmiral)Контр-адмірал
(Konteradmiral)OF-9OF-8OF-7OF-6цэнтр|100x100пксцэнтр|120x120пксцэнтр|127x127пксцэнтр|129x129пксцэнтр|130x130пксцэнтр|129x129пкс

 Афіцэры 
Афіцэры ФольксмарынэКапітан
цур зэе
(Kapitän zur See)Фрэгатэн-
капітан
(Fregattenkapitän)Карветэн-
капітан
(Korvettenkapitän)Капітан-
лейтэнант
(Kapitänleutnant)Обер-лейтэнант
цур зэе
(Oberleutnant zur See)Лейтэнант
цур зэе
(Leutnant zur See)Унтэр-лейтэнант
цур зэе
(Unterleutnant zur See)OF-5OF-4OF-3OF-2OF-1цэнтр|140x140пксцэнтр|139x139пксцэнтр|137x137пксцэнтр|134x134пксцэнтр|139x139пксцэнтр|137x137пксцэнтр|139x139пкс

 Прапаршчыкі (фенрыхі) 
 Прапаршчыкі ФольксмарынэСтаршы штабс-прапаршчык
(Oberstabsfähnrich)Штабс-прапаршчык
(Stabsfähnrich)Старшы прапаршчык
(Oberfähnrich)Прапаршчык
(Fähnrich)W-4W-3W-2W-1цэнтр|163x163пксцэнтр|165x165пксцэнтр|165x165пксцэнтр|169x169пкс

 Сяржанты 
Сяржанты ФольксмарынэШтабс-обермайстар
(Stabsobermeister)Обермайстар
(Obermeister)Майстар
(Meister)Старшыня
(Obermaat)Старшыня
(тэрміновай службы)
(Obermaat auf Zeit)Маат
(Maat)Маат
(тэрміновай службы)
(Maat auf Zeit)OR-8OR-7OR-6OR-5OR-4цэнтр|157x157пксцэнтр|155x155пксцэнтр|157x157пксцэнтр|167x167пксцэнтр|162x162пксцэнтр|160x160пксцэнтр|166x166пкс

 Матросы 
 Матросы ФольксмарынэШтабс-матрос
(Stabsmatrose)Старшы матрос
(Obermatrose)Матрос
(Matrose)OR-3OR-2OR-1цэнтр|174x174пксцэнтр|177x177пксцэнтр|175x175пкс

 Камандуючыя Фольксмарынэ 
міні|250x250пкс|Вымпел намесніка міністра абароны — камандуючага Фольксмарынэ

 Найменне пасады 
 Камандуючы ВМС (Chef der Seestreitkräfte): 1 сакавіка 1956 — 3 лістапада 1960 года;
 Камандуючы Фольксмарынэ (Chef der Volksmarine): 3 лістапада 1960 года — 1 снежня 1972 года;
 Намеснік Міністра Нацыянальнай Абароны і Камандуючы Фольксмарынэ (Stellvertreter des Ministers und Chef der Volksmarine): 1 снежня 1972 года — 11 снежня 1989 года;
 Камандуючы Фольксмарынэ (Chef der Volksmarine): 11 снежня 1989 года — 2 кастрычніка 1990 года

 Спіс командуючых 
1 сакавіка — 31 снежня 1956 года  Контр-адмірал  Фелікс Шефлер1 студзеня 1957 года — 31 ліпеня 1959 года  Віцэ-адмірал  Вальдэмар Фернер1 жніўня 1959 года — 31 ліпеня 1961 года  Контр-адмірал  Вільгельм Эйм1 жніўня 1961 года — 24 лютага 1963 года  Контр-адмірал  Хайнц Нойкірхен25 лютага 1963 года — 30 лістапада 1987 года  Віцэ-адмірал
(пазней Адмірал)  Вільгельм Эйм1 снежня 1987 года — 17 лістапада 1989 года Віцэ-адмірал
(пазней Адмірал)  Тэадор Хофман11 снежня 1989 года — 2 кастрычніка 1990 года  Віцэ-адмірал  Хенрык Борн

 Літаратура 
 Siegfried Breyer, Peter Joachim Lapp. Die Volksmarine der DDR, Bernard & Graefe Verlag, ISBN 3-7637-5423-7
 Robert Rosentreter. Im Seegang der Zeit, Vier Jahrzehnte Volksmarine, Ingo Koch Verlag, ISBN 3-935319-07-X
 R. Fuchs. «Genosse Matrose!», BS-Verlag-Rostock, ISBN 3-89954-196-0
 Dieter Flohr. «Volksmarine» Betrachtung einer deutschen Flotte 1950—1990, BS-Verlag-Rostock, ISBN 978-3-89954-138-0

 Спасылкі 
 Informationen zur 1. Flottille
 Homepage der MK KSS e .V. mit vielen Informationen über die 1. und 4.  Flottille 
 Schulschiff «Wilhelm Pieck» 

Катэгорыя:Ваенна-марскі флот Германіі
Катэгорыя:Ваенна-марскія сілы гістарычных дзяржаў
Катэгорыя:Узброеныя сілы ГДР