Вячаслаў Казіміравіч Ліпінскі

Вячаслаў Казіміравіч Ліпінскі (,  17 красавіка (5 красавіка па старым стылі) 1882 — 14 чэрвеня 1931) — украінскі гісторык польскага паходжання, грамадска-палітычны дзеяч, філосаф і , сапраўдны член Навуковага таварыства імя Т. Шаўчэнкі (з 1914), ідэолаг украінскага кансерватызму («Гетманскага руха»).

 Біяграфія 
Нарадзіўся ў радавым маёнтку Затурцы каля Луцка на Валыні ў польскай сям’і. Належаў да старадаўняга польскага дваранскага роду. Быў старэйшым сынам Казіміра Ліпінскага і Клары Ракіцкай. У яго былі малодшыя браты Станіслаў (у будучыні вядомы аграном-селекцыянер), Уладзімір і малодшая сястра Ванда.

Да 12 гадоў навучаўся дома, а затым — у жытомірскай, луцкай і кіеўскай гімназіях. Атэстат сталасці атрымаў у Кіеве. У 1902—1903 гг. прайшоў гадавую службу ў драгунскім палку ў Крамянцы. У 1903 годзе паступіў на сельскагаспадарчы факультэт Ягелонскага ўніверсітэта ў Кракаве, але неўзабаве страціў цікавасць да сельскагаспадарчых навук і захапіўся гісторыяй і грамадскімі навукамі. У 1905 годзе перапыніў вучобу і заняўся гістарычнымі даследаваннямі ў бібліятэках горада і архівах. 30 жніўня 1906 г. ажаніўся з Казімірай Шуміньскай. У кастрычніку таго ж года паступіў на факультэт грамадскіх навук ва Ўніверсітэце Жэневы, але летам 1907 г. па стану здароўя быў вымушаны перапыніць вучобу.

У 1908 годзе вярнуўся на Украіну, пасяліўся на хутары пад Уманню, дзе займаўся навуковай дзейнасцю. У гэты перыяд выйшлі яго першыя працы «Данііл Браткоўскі» (1909), «Генерал артылерыі Вялікага Княства Літоўскага» (1909). У напісаным на польскай мове гісторыка-філасофскай працы «Шляхта на Украіне» (1909) Ліпіньскі абгрунтаваў вырашальную ролю шляхты ў працэсе фарміравання ўкраінскай дзяржаўнасці і заклікаў яе змагацца за адраджэнне Украіны. У 1910 годзе пераехаў у Кракаў (Польшча). У 1912 годзе тут выйшаў зборнік яго фундаментальных навуковых прац і гістарычных дакументаў «Z dziejów Ukrainy» («З гісторыі Украіны») — своеасаблівы вынік яго гістарычных даследаванняў у ранні перыяд творчасці, куды ўвайшлі такія працы, як «Назва Русь і Украіна і іх гістарычнае значэнне», «Станіслаў-Міхаіл Крычаўскі», «Багданавым шляхам», «Дакументы Руіны» і інш. Аўтар прысвяціў яго «хлопоманам» Ст. Антановічу (якога лічыў сваім настаўнікам), П. Свенціцкаму і Г. Рыльскаму.

У 1912 годзе выступіў ініцыятарам стварэння Украінскага інфармацыйнага камітэта, мэтай якога стала прапаганда за мяжой ідэі стварэння Украінскай незалежнай дзяржавы.

У 1917—1921 гадах — дзеяч незалежнай украінскай дзяржавы, пасол Украіны ў Аўстра-Венгрыі. Пасля 1921 года ў эміграцыі ў Чэхаславакіі і Аўстрыі, адзін з заснавальнікаў Украінскага універсітэта ў Празе. Адстойваў ідэі патрыярхальнай манархіі і згоды розных грамадскіх класаў дзеля нацыянальнага адзінства. Выступаў з рэзкай крытыкай поглядаў Д. Данцова і яго тэорыі «».

 Асноўныя ідэі 

 Класакратыя 
Ст. Ліпінскі увёў паняцце класакратыі«Українська державність у XX столітті (Історико-політологічний аналіз)». — Київ: «Політична думка», 1996. — Глава 3. як адной з формаў дзяржаўнага кіравання. Гэтае паняцце было вылучана ў тэорыі украінскага кансерватызму (таксама тэорыя украінскага манархізму ці, як ён сам яе называў, тэорыя украінскага гетманскага нацыяналізму). Згодна з Липинскім, гэта форма дзяржаўнага ладу, якая адрозніваецца раўнавагай паміж уладай і воляй, паміж сіламі кансерватызму і прагрэсу. У аснову такога ладу павінна быць ускладзена прававая, «абмежаваная законам і якая абмяжоўвае законам» канстытуцыйная манархія. На чале дзяржавы павінен быць манарх (гетман), улада якога перадаецца па спадчыне і з’яўляецца легітымнай.

 Спасылкі 
 Статья в газете «День» об идеях Вячеслава Липинского 
 Вячаслаў Липинський.  Націоналізм, патріотизм тая шовінізм (з ліста да Б.Шэмета)  
 Вячаслаў Липинський.  Да характарыстыкі Дмитра Данцова (з кнігі «Листи да братів хліборобів»)  
 Вячаслаў Липинський.  Неусталеність расі у Україні (з кнігі «Листи да братів хліборобів»)  
 Даведнік па гісторыі Украіны  

Катэгорыя:Выпускнікі Ягелонскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Дыпламаты Украіны
Катэгорыя:Палітыкі Украіны