Уладзімір Макаравіч Шкуматаў

Уладзімір Макаравіч Шкуматаў (нар. 30 мая 1952, Мазыр Гомельскай вобласці) — вучоны, педагог, доктар біялагічных навук, прафесар, член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

 Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт у 1974 годзе па спецыяльнасці біяхімія. У 1974—1986 гадах рацаваў у Інстытуце біяарганічнай хіміі Акдэміі навук БССР (сучасная Нацыянальная акадэмія навук Беларусі). У 1980 годзе абараніў у БДУ кандыдацкую дысертацыю, а ў 1990 годзе — доктарскую дысертацыю па спецыяльнасці «Біяхімія» на тэму «Цитохром Р450-зависимые пути биосинтеза физиологически активных веществ» у Інстытуце біяхіміі імя А. Н. Баха АН СССР. У 1987—1996 гадах — загадчык генеральнага дырэктара Беларускага дзяржаўнага навукова-вытворчага аб’яднання «Белбиотехнология». З 1996 года па цяперашні час працуе загадчыкам лабараторыяй НДІ фізіка-хімічных праблем БДУ і прафесарам кафедры высокамалекулярных злучэнняў БДУ. У 1986 годзе атрымаў навуковае званне «старэйшы навуковы супрацоўнік», з 2014 года — член-карэспандэнт НАН Беларусі.

Лаўрэат Міжнароднай прэміі АН СССР і АН ГДР за лепшую работу ў вобласці прыродазнаўчых навук (1988), узнагароджаны медалямі Пецярбургскага тэхнічнага кірмаша ў намінацыі «біятэхналогія і медыцына» (2011, 2014). Мае нагрудны знак «Вынаходнік СССР». У. М. Шкуматаў старшыня экспертнага савета «фізіка-хімічная біялогія» Вышэйшай атэстацыйнай камісіі Рэспублікі Беларусь, старшыня каардынацыйнага савета па прыярытэтным кірунку навуковых даследванняў «біятэхналогія і нанаіндустрыя».

 Навуковая дзейнасць 
Лабараторыя біяхіміі лекавых прэпаратаў НДІ фізіка-хімічных праблем, якую ўзначальвае У. М. Шкуматаў, распрацоўвае новыя хіміка-ферментатыўныя метады сінтэзу стэроідных гармонаў; даследуе структурна-функцыянальныя арганізацыі гідралагічных ферментаў з мэтай стварэння лекаў на іх аснове, распрацоўвае тэхналогіі атрымання высокаачышчаных фактараў згортвання крыві і падходаў да акустычна-ферментатыўнага разбурэння тромбаў.

 Сфера навуковых інтарэсаў 
 Біятэхналогія
 Фізіка-хімічная біялогія
 Біяхімія

 Асноўныя напрамкі навуковай дзейнасці 
 Метады вылучэння і ачысткі белкоў-ферментаў монааксігеназных сістэм
 Вывучэнне заканамернасцяў кавалентна-сарбцыённай рэканструкцыі монааксігеназных сістэм
 Распрацоўка метадаў атрымання радыяактыўнапазначаных сцероідаў

 Выкладаныя дысцыпліны 
 Біяхімія
 Хімія біяпалімераў

 Публікацыі 
 Faletrov YV, Frolova NS, Hlushko HV, Rudaya EV, Edimecheva IP, Mauersberger S, Shkumatov VM. / Evaluation of fluorescent probes Nile Red and 25-NBD-cholesterol as substrates for steroid-converting oxidoreductases using pure enzymes and microorganisms.Evaluation of fluorescent probes Nile Red and 25-NBD-cholesterol as substrates for steroid-converting oxidoreductases using pure enzymes and microorganisms// FEBS J. — 2013. — Vol. 280 — P. 3109-3119
 Faletrov YV, Bialevich KI, Edimecheva IP, Kostsin DG, Rudaya EV, Slobozhanina EI, Shkumatov VM. 22-NBD-cholesterol as a novel fluorescent substrate for cholesterol-converting oxidoreductases22-NBD-cholesterol as a novel fluorescent substrate for cholesterol-converting oxidoreductases //J. Steroid Biochem Mol Biol. — 2013. — Vol.134. — P. 59-66.
 Cherniavsky E.A., Strakha I.S., Adzerikho I.E., Shkumatov V.M. Ultrasound-assisted fibrinogen and fibrin proteolysisUltrasound-assisted fibrinogen and fibrin proteolysis // Advances in Medicine and Biology, Vol.40 // Ed. L.V. Berhardt. — Nova Science Publishers, 2013. — P.281-296. (ISBN 978-1-62100-421-9).
 Mauersberger S., Novikova L.A., Shkumatov V.M. Cytochrome P450 expression in Yarrowia lipolytica and its use in steroid biotransformation // Yarrowia lipolytica, Microbiology Monographs 25 // Ed. G. Barth. — Springer-Verlag Berlin Heidelberg, 2013. — P. 171—226.
 Ya.V. Faletrov, N.S. Frolova, E.V. Rudaya, D.G. Kostin, E.I. Slobozhanina, and V.M. Shkumatov22-NBD-cholesterol, a new fluorescent substrate of bacterial cholesterol-oxidases // Chem. Nat. Comp. — 2012. — Vol. 48, №. 1. — P. 172—173
 N.V. Loginova, T.V. Koval’chuk, Y.V. Faletrov, Y.S. Halauko, N.P. Osipovich, G.I. Polozov, R.A. Zheldakova, A.T. Gres, A.S. Halauko, I.I. Azarko, V.M. Shkumatov, O.I. Shadyro / Redox-active metal(II) complexes of sterically hindered phenolic ligands: Antibacterial activity and reduction of cytochrome c. Part II. Metal(II) complexes of o-diphenol derivatives of thioglycolic acid // Polyhedron. — 2011. — V. 30. — P. 2581—2591
 Cherniavsky E.A., Strakha I.S., Adzerikho I.E., Shkumatov V.M. Effects of low frequency ultrasound on some properties of fibrinogen and its plasminolysis Effects of low frequency ultrasound on some properties of fibrinogen and its plasminolysis// BMC Biochemistry — 2011 — 12:60
 Loginova N.V., Faletrov Y.V., Koval’chuk T.V., Osipovich N.P., Polozov G.I., Chernyavskaja A.A., Zheldakova R.A., Azarko I.I., Gres’ A.T., Shadyro O.I., Shkumatov V.M. / Redox-active metal (II) complexes of sterically hindered phenolic ligands: antibacterial activity and reduction of cytochrome c. // Polyhedron — 2010. — V.29. — P. 1646—1652.
 Новикова Л. А., Фалетров Я. В., Ковалева И. Е., Мауерсбергер Ш., Лузиков В. Н., Шкуматов В. М. От структуры и функции ферментов биосинтеза стероидов к новым генно-инженерным технологиям // Успехи биол. химии, 2009. — Т.49. — С. 159—210.
 Чернявский Е. А., Адзерихо И. Э., Шкуматов В. М. / Экстракционное действие ультразвука при разрушении плазменного сгустка // Биомедицинская химия 2009. — N.55, C.156-164.
 Шкуматов В. М. От структуры ферментов биосинтеза стероидов к новым генно-инженерным технологиям и заместительной ферментотерапии // Сборник трудов «Первый съезд ученых Республики Беларусь», Минск, 1-2 ноября 2007 г., С. 413—420.
 Shkumatov V.M. / Recombinant microorganisms for the synthesis of steroids and testing of medicines. EMBO Workshop on The Chemistry and Biochemistry of Catalysis by Biological Systems // Abstract Book. 20-22 June 2007, EMBL Hamburg. L.20.
 Shkumatov V.M., Usova E.V., Frolova N.S., Barth G., Mauersberger S. / Effect of steroid biosynthesis modifiers on progesterone biotransformation by recombinant yeast expressing cytochrome P450c17 // Biochem. (Moscow) Suppl. Series B: Biomed. Chem. — 2007. — V.1. P. 87-94.
 Shkumatov V.M., Radyuk V.G., Faletrov Y.V., Vinogradova A.A., Luzikov V.N., Novikova L.A. / Expression of cytochrome P450scc in Escherichia colicells: intracellular localization and interaction with bacterial redox proteins // Biochemistry (Mosc.) — 2006. — V.71. — P. 884—892.
 S.L.Ovsianko, E.A.Chernyavsky, V.T.Minchenya, I.E.Adzerikho, V.M. Shkumatov / Effect of ultrasound on activation of serine protease precursors//Ultrasonics Sonochem. — 2005. — V.12. — P. 219—223.
 Шкуматов В. М., Усова Е. В., Радюк В. Г., Кашкан Ж. Н., Ковганко Н. В., Юречек Т., Мауерсбергер Ш. / Окисление 17a,20b- и 17a,20a-дигидроксипрегн-4-ен-3-онов — побочных продуктов биотрансформации прогестерона микроорганизмами, экспрессирующими цитохром Р45017а // Биоорган.химия. — 2003. Т. 29, № 6. С. 640—647.
 Шкуматов В. М., Лесникович Ю. А., Чернявский Е. А., Янович Д. Л. / Сравнительный анализ комплексообразования пентозанполисульфата и гепарина с белками различной природы // Хим.-фарм. Журнал — 2003. — Т. 37, С.44-48.
 Nazarov P.A., Drutsa V.I., Miller W.L., Shkumatov V.M., Luzikov V.N., Novikova V.A. / Formation and functioning of fused cholesterol side-chain cleavage enzymes// DNA Cell Biol. — 2003. — V. 22. — P.243-252.
 Лесникович Ю. А., Адзерихо И. Э., Шкуматов В. М./ Структурно-функциональные изменения стрептокиназы под действием ультразвука //Биомед.химия — 2003. — Т. 49, № 2. С. 183—190.
 Shkumatov V.M., Usova E.V., Poljakov Y.S., Frolova N.S., Radyuk V.G., Mauersberger S., Chernogolov A.A., Honeck H., Schunck W.-H. / Biotransformation of steroids by a recombinant yeast strain expressing bovine cytochrome P-45017a. // Biochemistry (Mosс.) — 2002. — V. 67, P. 547—560.
 Kovganko N.V., Kashkan Zh.N., Shkumatov VM. / Simple synthesis of 17alpha,20beta-dihydroxypregn-4-ene-3-one // Chem.Nat.Comp. — 2001.- V.37, N1, P. 55-57.
 Овсянко С. Л., Чернявский Е. А., Юркштович Т. Л., Шкуматов В. М., Капуцкий Ф. Н. / Сравнительный анализ различных коммерческих препаратов а-химотрипсина методом ВЭЖХ в неденатурирующих условиях. // Хим.-фарм. журнал — 2001.- Т. 35, С. 47-50.
 Juvonen R.-O., Shkumatov V.M., Lang M.A. / Purification and characterization of a liver microsomal cytochrome p450 isoenzyme with a high affinity and metabolic capacity for coumarin rfom pyrasole treated D2 mice // Eur. J. Biochem. — 1988. — V.171. — P. 205—211.
 Shkumatov V.M., Smettan G., Ristau O., Rein H., Ruckpaul K., Chashchin V.L., Akhrem A.A. / Quantitation of interaction between cytochrome P450scc and adrenodoxin — analysis in the median UV-region by second derivative spectroscopy// Chem-Biol. Interact. — 1988. — V.68. — P. 71-83.
 Chashchin V.L., Usanov S.A., Lapko V.N., Adamovich T.B., Shkumatov V.M., Akhrem A.A. Primary structure and model for molecular organization of cytochrome P450scc / Chemistry of Peptides and Proteins// Eds. Voelter W., Bayer E., Ovchinnikov Y.A., Ivanov V.T. — Berlin -New York, 1986. — P. 177—189.
 Shkumatov V.M., Usanov S.A., Chashchin V.L., Akhrem A.A. / Cytochrome P450 dependent pathways in corticosteroid hormone biosynthesis // Pharmazie. — 1985. — V.10. — P. 757—766.
 Chashchin V.L., Vasilevsky V.I., Shkumatov V.M., Akhrem A.A. / The domain structure of the cholesterol side chain cleavage cytochrome P450 from adrenocortical mitochondria // Biochem. Biophys. Acta. −1984. — V.787. — P. 27-38.
 Akhrem A.A., Gilevich S.N., Shkumatov V.M., Chashchin V.L. / Selectively immobilized cytochrome C as an effective affinity ligand for electron transfer proteins // Biochim.Biophys. Acta. — 1984. — V.43. — P. 165—177.
 Chashchin V.L., Vasilevsky V.I., Shkumatov V.M., Lapko V.N., Adamovich T.B., Berikbaeva T.M., Akhrem A.A. / The domain structure of the cholesterol side chain cleavage cytochrome P450 from adrenocortical mitochondria. Lokalization of heme group and domains in the polypeptide chain // Biochem. Biophys. Acta. −1984. — V.787. — P. 27-38.
 Akhrem A.A., Vasilevsky V.I., Adamovich T.B., Lapko A.G., Shkumatov V.M., Chashchin V.L. Chemical characteristics of cholesterol side chain cleavagecytochrome P450 (P450scc)/ Biochemistry, Biophysics and Regulation of Cytochrome P450// Eds. GustafsonJ.A., Carlsted-Duke J., Mode A., Rafter J. — Amsterdam, 1980. — P.57-69.
 Akhrem A.A., Lapko V.N., Lapko A.G., Shkumatov V.M., Chashchin V.L. / Isolation, structural organization and mechanism of action of mitochondrial hydroxylating systems// Acta biol. Med. Germ. −1979. V.38. P.257-273.

 Спасылкі 
 Патэнты аўтара Шкуматаў Уладзімір Макаравіч ─ FindPatent.ru
 Спіс членаў-карэспандэнтаў НАН Беларусі
 Спіс членаў прэзідыума ВАК Рэспублікі Беларусь 
 Пецярбургскі тэхнічны кірмаш, вынікі конкурсу 2014 
 Уласная стронка выкладчыка на сайце НДІ ФХП БДУ 
 Уладзімір Макаравіч Шкуматаў у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Генетыкі СССР
Катэгорыя:Біяхімікі СССР
Катэгорыя:Генетыкі Беларусі
Катэгорыя:Біяхімікі Беларусі
Катэгорыя:Вынаходнікі СССР
Катэгорыя:Вынаходнікі Беларусі