Eurostar (касмічная платформа)

Eurostar — назва сямейства касмічных платформаў для стварэння геастацыянарных спадарожнікаў сувязі, якія распрацоўваюцца з сярэдзіны 80-х гадоў XX стагоддзя падраздзяленнем франка-германскай кампаніяй EADS Astrium. Фінальная фаза зборкі спадарожнікаў адбываецца ў Тулузе, на поўдні Францыі.

На снежань 2011, на варыянтах гэтай платформы былі пабудаваны 54 спадарожнікі сувязі, і яшчэ 13 знаходзяцца на розных стадыях вырабу.

 Eurostar 1000 
Першы варыянт платформы, Eurostar 1000, быў распрацаваны для другога пакалення спадарожнікаў Inmarsat і вырабляўся франка-брытанскай кампаніяй . Блок карыснай нагрузкі вырабляўся амерыканскай кампаніяй Hughes. Усяго былі створаны 4 спадарожнікі: «Inmarsat-2 F1», «Inmarsat-2 F2», «Inmarsat-2 F3» і «Inmarsat-2 F4».

Геастацыянарныя спадарожнікі «Inmarsat-2» мелі наступныя характарыстыкі:
 Маса на арбіце 1310 кг;
 3-восевая сістэма арыентацыі;
 рухальная ўстаноўка карэкцыі арбіты на аснове двухкампанентнага паліва (ММГ + АТ);
 Апагейны рухавік R-4D-11;
 4 актыўныя транспондары L-дыяпазону (і два пасіўныя), 2 актыўныя транспондары C-дыяпазону (і яшчэ адзін пасіўны);
 Тэрмін актыўнага існавання (ТАІ) складаў 10 гадоў.

Хоць ТАІ спадарожнікаў складаў 10 гадоў, першы са спадарожнікаў усё яшчэ працаваў у лютым 2011 года, гэта значыць рэальны час актыўнага існавання перавысіў 20 гадоў. На снежань 2011 года, Inmarsat-2 F2 і Inmarsat-2 F4 працягвалі працаваць на арбіце.

 Eurostar 2000 
Другое пакаленне платформы называлася Eurostar 2000 і першы касмічны апарат (КА) заснаваны на ёй (Telecom 2A) быў запушчаны 16 снежня 1991 года. Усяго на платформе Eurostar 2000 былі пабудаваны 9 спадарожнікаў (апошні запуск быў выраблены 17 жніўня 2000 года, спадарожнік Nilesat 102).

Платформа Eurostar 2000 мела наступныя характарыстыкі:
 сухая маса 1200—1900 кг, стартавая маса 1600—2300 кг;
 маса модуля карыснай нагрузкі — да 400 кг;
 памер: 2.0 м × 2.1 м × 2.0 м;
 3-восевая сістэма арыентацыі;
 магутнасць, якая вылучаецца для карыснай нагрузкі: 2 — 4 кВт;
 рухальная ўстаноўка карэкцыі арбіты на аснове двухкампанентнага паліва (ММГ + АТ);
 апагейны рухавік R-4D-11 ці R-4D-11-300;
 тэрмін актыўнага існавання (ТАІ) дасягаў да 12 гадоў.

 Eurostar 2000+ 
Пазней платформа была ўдасканалена ў бок павелічэння масавых і энергетычных характарыстак. Варыянт Eurostar 2000+ ужо меў наступныя характарыстыкі:
 сухая маса 1750—2850 кг;
 стартавая маса 2300 — 3400 кг;
 маса карыснай нагрузкі даходзіла да 550 кг;
 магутнасць, якая вылучаецца карыснай нагрузцы, вар’іравалася ад 4 да 7 кВт.
 прадугледжвалася магчымасць устаноўкі плазменных рухавікоў для карэкцыі нахілення.

На платформе Eurostar 2000+ былі пабудаваны 14 спадарожнікаў, і 12 з іх паспяхова запушчаны (першы спадарожнік «Hot Bird 2» быў запушчаны 22 лістапада 1996 года і апошні, «Arabsat 4AR», 07 ліпеня 2008 года). Яшчэ два спадарожнікі былі страчаны ў выніку аварый ракет-носьбітаў.

 Eurostar 3000 

Пачынаючы з 2004 года, у эксплуатацыю ўводзіцца новы варыянт платформы Eurostar, Eurostar 3000. На гэтай платформе ўпершыню сталі выкарыстоўвацца літый-іонныя батарэі, сонечныя батарэі на аснове трохкаскадных элементаў з арсеніду галію і ўпершыню стала ўстанаўлівацца электрычная рухальная ўстаноўка для карэкцыі арбіты. Акрамя таго, тэрмін службы платформы быў павялічаны да 15 гадоў.

Усяго існуе чатыры мадыфікацыі гэтай платформы:
 E3000S для спадарожнікаў сярэдняга памеру;
 E3000 для сярэдніх і цяжкіх спадарожнікаў;
 E3000GM для спадарожнікаў мабільнай сувязі, якія працуюць з геастацыянарнай арбіты;
 E3000LX для цяжкіх і звыш-цяжкіх спадарожнікаў;

Характарыстыкі серый платформы Eurostar 3000 прыведзены ў табліцы:
 Сямейства касмічных платформаў «Eurostar 3000»  Серыя Стартавая маса, т Магутнасць СБ, кВт Магутнасць, якая вылучаецца для КН, кВт Тып місіі Прыклады КА E3000S 5 да 12 6 — 8 фіксаваная сувязь, непасрэднае тэлевяшчанне, паслугі мультымедыя Eutelsat W3A, Amazonas 1,  E3000 6 да 14 6 — 10 фіксаваная сувязь, непасрэднае тэлевяшчанне, паслугі мультымедыя Экспрэс АМ4, Астра 1M,  E3000GM 6 да 14 6 — 10 Геастацыянарная мабільная сувязь Inmarsat-4 F1, Inmarsat-4 F2,   E3000LX 6,4 да 20 10 — 14 фіксаваная сувязь, непасрэднае тэлевяшчанне, паслугі мультымедыя

 Канструкцыя Eurostar 3000 
Касмічны апарат на базе Eurostar 3000 складаецца з цэнтральнай трубы, на якую мацуюцца два асноўных модуля: модуль карыснай нагрузкі («Communication Module») і модуль службовых сістэм («Service Module»). Модуль службовых сістэм знаходзіцца каля асновы цэнтральнай трубы і нясе на сабе рухальную ўстаноўку, сістэмы электразабеспячэння і кіравання, а таксама іншыя службовыя сістэмы. Модуль карыснай нагрузкі мацуецца зверху і нясе на сабе ўсю карысную нагрузку КА.

На КА ўстанаўліваецца апагейны вадкасны ракетны рухавік, які выкарыстоўваецца для давываду з геапераходнай на геастацыянарную арбіты. Кампаненты паліва для яго захоўваюцца ў чатырох аднолькавых баках (два з гаручым ММГ і два з акісляльнікам АТ), сіметрычна размешчаных вакол цэнтральнай трубы. Бак наддуву з геліем устанаўліваецца ўнутры цэнтральнай трубы. Радыятары залішняга цяпла модуля службовых сістэм устанаўліваецца на «Паўночнай» і «Паўднёвай» панэлях спадарожніка. Рухальная ўстаноўка стабілізацыі размешчана на асноўнай панэлі модуля службовых сістэм, а абсталяванне сістэмы кіравання — пад ёй.

Модуль карыснай нагрузкі адаптуецца для кожнай місіі і складаецца з панэляў, на якіх мацуецца тэлекамунікацыйнае абсталяванне: фільтры, узмацняльнікі і іншае спецыфічнае абсталяванне. Вонкавыя паверхні Паўночнай і Паўднёвай панэляў выступаюць у якасці радыятараў. На Зямной панэлі мацуюцца выпраменьвальнікі антэн, а іх разгортвальныя адбівальнікі транспартуюцца падчас запуску часова прымацаванымі да Усходняй і Заходняй панэлям. Адбівальнікі раскрываюцца на мэтавай геастацыянарнай арбіце.

Электразабеспячэнне спадарожніка забяспечваецца дзвюма сонечнымі батарэямі (СБ), кожная з якіх можа складацца з некалькіх элементаў. СБ транспартуюцца падчас запуску складзенымі на вонкавым баку Паўночнай і Паўднёвай панэляў і цалкам разгортваюцца толькі пасля стабілізацыі спадарожніка на геастацыянарнай арбіце. Вонкавая панэль кожнага крыла разгортваецца адразу пасля аддзялення ад разгоннага блока, для забеспячэння мінімальнага сілкавання падчас папярэдніх манеўраў. Для забеспячэння сілкавання падчас сонечных зацьменняў Зямлёй (каля 72 хвіл), выкарыстоўваюцца два літый-іонныя акумулятары.

Для першапачатковай стабілізацыі на мэтавай арбіце выкарыстоўваецца сістэма вызначэння і кантролю арыентацыі (Attitude Determination and Control System). Арбітальныя манеўры і стабілізацыя выконваецца з дапамогай маламагутных (10 Н) вадкасных рухавікоў.

 Спіс спадарожнікаў пабудаваных на Eurostar 3000 

 Спіс спадарожнікаў заснаваных на платформе «Eurostar 3000»  № Назва Серыя Краіна і заказчык Дата запуску РН Характарыстыкі, КН і прызначэнне Здзейсненыя запускі 01 Eutelsat W3A E3000S  Eutelsat  «Пратон-М» — «Брыз-М» Спадарожнік сувязі. Стартавая маса 4300 кг, 38 транспондараў Ku-, 2 Ka-дыяпазонаў. ТАІ 12 гадоў. 02 Intelsat 10-02 E3000  Intelsat  «Пратон-М» — «Брыз-М» Спадарожнік сувязі. Ст. маса 5500 кг, магутнасць КН 8 кВт, 45 транспондараў C-, 16 Ku-дыяпазонаў 03 Amazonas 1 E3000S  Hispasat  «Пратон-М» — «Брыз-М» Спадарожнік сувязі. Ст. маса 4545 кг, 27 транспондараў C-, 36 Ku-дыяпазонаў 04 Inmarsat-4 F1 E3000GM  Inmarsat  «Атлас-5» (431) Спадарожнік мабільнай спадарожнікавай сувязі. Ст. маса 5959 кг, ТАІ 13 гадоў 05 Anik F1R E3000S  Telesat  «Пратон-М» — «Брыз-М Спадарожнік сувязі. Ст. маса 4000 кг, магутнасць КН 10 кВт, 24 транспондараў C-, 32 Ku-дыяпазонаў, ТАІ 15 гадоў 06 Inmarsat-4 F2 E3000GM  Inmarsat  »Марскі старт" Спадарожнік мабільнай спадарожнікавай сувязі. Ст. маса 5945 кг, ТАІ 13 гадоў 07 Hot Bird 8 E3000  Eutelsat 04.08.2006 РН «Пратон-М» — «Брыз-М» Спадарожнік сувязі. Ст. маса 4875 кг, агульная магутнасць 14 кВт, 64 транспондараў Ku-дыяпазонаў, ТАІ 15 гадоў 08 Skynet 5A E3000S  Paradigm Secure Communications  «Арыян-5ECA» Ваенны спадарожнік сувязі, ст. маса 4700 кг, ТАІ 15 гадоў 09 Anik F3 E3000S  Telesat  «Пратон-М» — «Брыз-М Спадарожнік сувязі. Стартавая маса 4600 кг, магутнасць КН 10 кВт, 24 транспондараў C-, 32 Ku- і 2 Ka-дыяпазонаў, ТАІ 15 гадоў 10 Skynet 5B E3000S  Paradigm Secure Communications  »Арыян-5ECA" Ваенны спадарожнік сувязі, ст. маса 4700 кг, ТАІ 15 гадоў 10 Skynet 5C E3000S  Paradigm Secure Communications  «Арыян-5ECA» Ваенны спадарожнік сувязі, ст. маса 4700 кг, ТАІ 15 гадоў 11 Inmarsat-4 F3 E3000GM  Inmarsat  «Пратон-М» — «Брыз-М» Спадарожнік мабільнай спадарожнікавай сувязі. Ст. маса 5960 кг, ТАІ 13 гадоў 12 Nimiq 4 E3000S  Telesat  «Пратон-М» — «Брыз-М Спадарожнік сувязі. Стартавая маса 4800 кг, агульная магутнасць 12 кВт, 32 транспондараў Ku- і 8 Ka-дыяпазонаў, ТАІ 15 гадоў 13 Астра 1M E3000  SES S.A.  »Пратон-М" — «Брыз-М» Спадарожнік сувязі. КН КА складаецца з 36 транспондараў Ku-дыяпазону па 150 Вт. Ст. маса 5320 кг, агульная магутнасць 10 кВт, ТАІ 15 гадоў. 14 Hot Bird 9 E3000  Eutelsat  «Арыян-5ECA» Спадарожнік сувязі. Ст. маса 4875 кг, агульная магутнасць 14,5 кВт, 64 транспондараў Ku-дыяпазонаў, ТАІ 15 гадоў 15 Hot Bird 10 E3000  Eutelsat 12.02.2009 «Арыян-5ECA» Спадарожнік сувязі. Ст. маса 4875 кг, агульная магутнасць 14,5 кВт, 64 транспондараў Ku-дыяпазонаў, ТАІ 15 гадоў 16 Amazonas 2 E3000  Hispasat 01.10.2009 «Арыян-5ECA»  Спадарожнік сувязі. Ст. маса 5400 кг, 10 транспондараў C-, 54 Ku-дыяпазонаў. Агульная магутнасць 12 кВт. ТАІ 15 гадоў. 17 Astra 3B E3000  SES Astra 21.05.2010 «Арыян-5ECA» Ст. маса 6000 кг. Спадарожнік сувязі. 52 транспондараў Ku- і 4 Ka-дыяпазонаў, ТАІ 15 гадоў 18 Badr 5 (Arabsat 5B) E3000  Arabsat 03.06.2010 «Пратон-М» — «Брыз-М» Спадарожнік сувязі. Стартавая маса 5420 кг, агульная магутнасць 14 кВт, 56 транспондараў Ku- і Ka-дыяпазонаў, ТАІ 15 гадоў 19 Arabsat 5A E3000  Arabsat 26.06.2010 «Арыян-5ECA» Спадарожнік сувязі. Стартавая маса 4939 кг, агульная магутнасць 11 кВт, 16 транспондараў C-, 24 Ku-дыяпазонаў, ТАІ 15 гадоў 20  E3000S  Korea Aerospace and Research Institute 26.06.2010 «Арыян-5ECA» Камунікацыйны, акіянаграфічны і метэаралагічны даследчы спадарожнік. Стартавая маса 2460 кг, агульная магутнасць 2,5 кВт. У якасці КН нясе метэаралагічнае і акіянаграфічнае абсталяванне, а таксама транспондар S-/L-дыяпазонаў, і Ka-дыяпазону, ТАІ 15 гадоў. 21 KA-SAT E3000  Eutelsat 26.12.2010 «Пратон-М» — «Брыз-М» Спадарожнік сувязі. Стартавая маса 6150 кг, агульная магутнасць 15 кВт (11 кВт для КН), працуе эксклюзіўна ў Ka-дыяпазоне для забеспячэння шырокапалоснага доступу ў інтэрнэт у Еўропе, ТАІ 15 гадоў. 22 Yahsat 1A (Y1A) E3000  Яхсат 22.04.2011 «Арыян-5ECA» Спадарожнік сувязі падвойнага прызначэння. Ст. маса 5965 кг. 14 транспондараў C-, 25 Ku-, а таксама транспондары Ka-дыяпазону ваеннага прызначэння, ТАІ 15 гадоў. Працуе ў пары з Yahsat 1B 23 Astra 1N E3000  SES Astra 06.08.2011 «Арыян-5ECA» Спадарожнік сувязі. На борце мае 55 транспондараў Ku-дыяпазону з зонай пакрыцця ў Еўропе. ТАІ 15 гадоў. 24 Экспрэс АМ4 E3000  ГПКС 06.08.2011 «Пратон-М» — «Брыз-М» Аварыйны пуск. Спадарожнік страчаны ў выніку аварыі разгоннага блока. Спадарожнік быў прызначаны для лічбавага вяшчання на тэрыторыі Расіі. КН — 30 транспондараў C-дыяпазону, 28 Ku-дыяпазону, 2 Ka-дыяпазону і 3 L-дыяпазону (усяго 63 транспондара), а таксама 10 антэн з неперанацэльвальнымі прамянямі. Магутнасць КН — 14кВт. 25 Arabsat 5C E3000  Arabsat 21.09.2011 «Арыян-5ECA» Спадарожнік сувязі. Ст. маса 4630 кг. 26 транспондараў C-, а таксама 12 Ka-дыяпазону, ТАІ 15 гадоў. 26 Atlantic Bird 7 E3000  Eutelsat 24.09.2011 Марскі старт Спадарожнік сувязі. Ст. маса 4600 кг. 56 транспондараў Ku-дыяпазону, ТАІ 15 гадоў. 27 Yahsat 1B (Y1B) E3000  Яхсат 24.04.2012 «Пратон-М» — «Брыз-М» Спадарожнік сувязі падвойнага прызначэння. Ст. маса 6000 кг. На борце мае транспондары Ka-дыяпазону ваеннага прызначэння, ТАІ 15 гадоў. Працуе ў пары з Yahsat 1A28Express AM4RE3000ГКПС16.05.14«Пратон-М»-«Брыз-М»Аварыйны пуск. Спадарожнік страчаны ў выніку аварыі ракеты носьбіта. Спадарожнік быў прызначаны для лічбавага вяшчання на тэрыторыі Расіі. КН — 30 транспондараў C-дыяпазону, 28 Ku-дыяпазону, 2 Ka-дыяпазону і 3 L-дыяпазону (усяго 63 транспондары), а таксама 10 антэн з неперанацэльвальнымі прамянямі. Магутнасць КН — 14кВтЗапланаваныя запускі

 Гл. таксама 
 Касмічная платформа
 Спадарожнік сувязі

 Спасылкі 

 Дасье на Eurostar 3000 на сайце Astrium 
 Gunter’s Space Page: EADS Astrium: Eurostar-3000

Катэгорыя:Спадарожнікавыя платформы