U-1 (1906)

U-1 — падводная лодка (ПЛ) Імператарскіх ваенна-марскіх сіл Германіі. Першая ПЛ, уведзеная ў баявы склад германскага флота; з'яўлялася адной з найбольш удалых падлодак свайго часу. У страю са снежня 1906 года. Падчас Першай сусветнай вайны была вучэбнай падлодкай. Захоўваецца па цяперашні час.

 Перадгісторыя 
На рубяжы XIX і XX стагоддзяў кіраўніцтва кайзераўскага флоту досыць скептычна ставілася да баявых магчымасцяў падводных лодак. Гэта прывяло да некаторага спазнення ў пабудове ПЛ у параўнанні, напрыклад, з Францыяй. Паказальна, што першымі пабудаванымі ў Германіі падводнымі лодкамі сталі тры ПЛ тыпу «Карп», заказаныя Расіяй у 1904 годзе.

Толькі ў 1904 годзе быў выдадзены заказ на праектаванне і пабудову першай нямецкай падлодкі. Да гэтага часу існаваўшыя ў іншых еўрапейскіх дзяржаў ПЛ ўжо паспелі ў дастатковай ступені праявіць як вартасці, так і недахопы. Напрыклад, выкарыстаныя на французскіх ПЛ бензінавыя рухавікі ўнутранага згарання былі прызнаныя ненадзейнымі і вельмі пажаранебяспечнымі. 
злева|міні|240x240пкс|Цэнтральны пост кіравання U-1
Таму нямецкія праекціроўшчыкі пастараліся максімальна ўвасобіць у праекце сваёй першай ПЛ новыя дасягненні ў караблебудаванні. Гэта выявілася, у прыватнасці, у выкарыстанні газы, значна менш пажаранебяспечнай, чым бензін. У пачатку 1907 года германскі марскі міністр («бацька-заснавальнік» нямецкага дрэдноўтнага флоту) грос-адмірал А. фон Цірпіц заявіў:

Тым не менш, за аснову дызайну корпуса падлодкі была ўзятая французская схема, выпрацаваная канструктарам М. Лабефам, якая пасля стала тыповай для ўсіх сусветных ПЛ — двухкорпусная, з лёгкім знешнім і трывалым унутраным карпусамі. Электраматоры былі таксама ўзору, распрацаванага французскімі канструктарамі.

 Пабудова 
ПЛ будавалася на верфі «Германія» ў Кіле. Яна была спушчана на ваду 4 жніўня 1906 года, увайшла ў строй 14 снежня таго ж года. Два газавых рухавіка развівалі магутнасць 400 к. с., такую ж магутнасць развівалі электраматоры. Далёкасць ходу пры хуткасці 10 вузлоў у надводным становішчы складала 1500 міль (~2850 км). Пад вадой лодка магла прайсці 50 міль (~80 км) пры хуткасці 5 вузлоў. Узбраенне складаў усяго адзін тарпедны апарат з боезапасам тры тарпеды. ПЛ магла браць у дадатак да тарпедаў таксама адну міну загараджэння. Артылерыйскага ўзбраення лодка не мела. Нягледзячы на гэтак сціплыя па параўнанні з наступнымі тыпамі ПЛ характарыстыкі U-1 была адной з найбольш удалых падводных лодак першага дзесяцігоддзя XX стагоддзя.
злева|міні|240x240пкс|Тарпедны адсек лодкі; за тарпедай бачныя акумулятарныя батарэі

 Служба 
Да пачатку Першай сусветнай вайны U-1 знаходзілася ў баявым складзе флоту. Аднак з пачаткам вайны яна апынулася ўжо маральна састарэлай з прычыны імклівага развіцця падводных лодак і з'яўлення іх больш прагрэсіўных тыпаў. Таму яна была пераведзена ў вучэбную флатылію і заставалася ў яе складзе практычна ўсю вайну. Непасрэдна ў баявых дзеяннях лодка не ўдзельнічала.

Пасля паражэння Германіі U-1 была спісана (у снежні 1919 года) і выкупленая верф'ю «Германія», на якой была пабудавана. Лодка была ўстаноўлена ў якасці карабля-мемарыяла на гэтай верфі. У 1921 годзе ПЛ была перададзена Нямецкаму музею дасягненняў натуральных навук і тэхнікі ў Мюнхене і адпраўлена ў гэты горад. Па ўмовах Версальскага мірнага дагавора 1919 года ў U-1 быў зрэзаны адзін бок. Падчас Другой Сусветнай вайны U-1 была пашкоджана падчас бамбардзіроўкі, але пасля вайны адрамантаваная. Лодка даступная для агляду па цяперашні час.

 Гл. таксама 
 Спіс музейных падводных лодак.

 Спасылкі 
Вэб-сайт Нямецкага музея дасягненняў натуральных навук і тэхнікі; раздзел, прысвечаны U-1  (англ.) 

Катэгорыя:Падводныя лодкі Германіі
Катэгорыя:Падводныя лодкі Германіі ў Першай сусветнай вайне