Фульдскае абацтва

Імперскае абацтва Святога Баніфацыя — адно з найбагацейшых абацтваў сярэдневяковай Германіі, якое з 774 па 1802 гг. мела статус імперскага. Заснавана на беразе ракі Фульда 12 сакавіка 744 года Стурміем — любімым вучнем «апостала Германіі» Баніфацыя, чый прах пахаваны ў абацтве. Вакол кляштара з часам вырас горад Фульда.
Гравюра з відам абацтва (1655)|250px|thumb
Мініяцюры з Фульдскага сакраментарыя (XI стагоддзе)|250px|thumb
Інтэр'ер «высокай царквы» абацтва|250px|thumb
Абацтва пасля перабудоў Дынцэнгофера|250px|thumb
Абацтва Фульда было заснавана ў 744 годзе святым Стурміем, вучнем святога Баніфацыя, стаўшы аўтаномнай адзінкай мясцовай царквы і адным з цэнтраў хрысціянскай місіі ў Германіі. У кляштары быў прыняты статут Святога Бенедыкта. Ужо пры жыцці Св. Баніфацыя абацтва ў Фульдзе абзавялося землям у Саксоніі і Цюрынгіі. З 751 года абат падпарадкоўваўся не мясцоваму біскупу, а непасрэдна Папе Рымскаму. Да мошчаў Св. Баніфацыя не вычэрпваўся паток пілігрымаў. Пры абаце Рабане Маўры ў 822—844 гг. у манастырскіх сценах пражывала больш за 600 манахаў. У пачатку 820-х гг. узведзена крыпта, дзе хавалі брацію (цяпер ).

Пасля мучаніцкай смерці ад рук язычнікаў-фрызаў, мошчы Святога Баніфацыя былі перанесены ў Фульду. Новыя ахвяраванні дазволілі заснаваць падворак у Гамельне. Святы Лул, пераемнік Святога Баніфацыя на кафедры Майнца, спрабаваў падпарадкаваць абацтва сваёй юрысдыкцыі, але без поспеху. З гэтай прычыны ён заснаваў абацтва Герсфельд, на мяжы з Фульдай.

Паміж 790 і 819 гадамі абацтва было рэканструявана. Праект новага манастырскага храма меў у аснове мадэль будынка IV стагоддзя (цяпер знесенага), старажытнай базілікі Святога Пятра ў Рыме. Мошчы Святога Баніфацыя, празванага «апосталам Германіі», былі пахаваны ў крыпце. Царква была цалкам перабудавана ў эпоху барока. Невялікая капліца IX стагоддзя знаходзілася недалёка ад царквы. Пазней на гэтым месцы быў заснаваны жаночы кляштар.

Фульда ўвайшла ў гісторыю як адзін з цэнтраў каралінгскага адраджэння. Адгэтуль рассылаліся місіі па ўсёй Саксоніі. Кляштар славіўся сваім скрыпторыем і бібліятэкай, дзе захоўвалася не менш за 2000 рукапісаў. У наш час асноўная частка манастырскіх архіваў захоўваецца ў Марбургу.

У X стагоддзі настаяцель манастыра быў прызнаны главой усіх бенедыкцінцаў Германіі і Галіі. У XII стагоддзі абаты выконвалі функцыю імперскіх канцлераў, а ў 1220 г. Фрыдрых II замацаваў за імі прывілеі князёў імперыі. Аднак узмацненне майнцкіх архібіскупаў і Гесэнскага дому паступова зрабіла Фульду пешкай у барацьбе гэтых магутных феадалаў за панаванне ў Сярэднім Парэйнні.

У сярэдзіне XV стагоддзя кляштар страчвае рэшткі былога палітычнага значэння, а ў гады Сялянскай і Трыццацігадовай войнаў падвяргаецца неаднаразоваму разрабаванню. Пасля Рэфармацыі абацтва апынулася акружаным пратэстанцкімі землям. Саборная царква 1294—1312 гг. у XVII стагоддзі падверглася панаўленню, а ў XVIII стагоддзі была выбудавана нанова ў стылі сталага барока па праекце Ёгана Дынцэнгофера.

У 1752 годзе абацтва стала цэнтрам аднайменнай епархіі. У 1730—1757 гг. для абата-біскупа Адольфа фон Дальберга за 4 км ад Фульды была пабудавана барочная рэзідэнцыя — палац-замак Фазанеры. Сямейства Дальбергаў у асобе  Карла Тэадора працягвала панаваць у Фульдзе і ў эпоху Напалеонаўскіх войнаў.

Пры секулярызацыі імперскіх уладанняў у 1801 г. біскупства Фульда і абацтва Корвей планавалася перадаць Вільгельму V Аранскаму, аднак у выніку Фульда ўвайшла ў склад каралеўства Вестфалія (1806) і вялікага герцагства Франкфурцкага (1810). Рашэннем Венскага кангрэса горад Фульда і іншыя ўладанні біскупа былі прыпісаны да тэрыторыі вялікага герцагства Гесэнскага.

 Князі-абаты Фульды 
 Стурмій (744—779);
 Баўгульф (779—802);
 Ратгар (802—817);
 Айгіль (818—822);
 Рабан Маўр (822—842);
 Хата I (842—856)
 Тыёта (856—869);
 Зігігарт (869—891);
 Гуогі (891—915);
 Гельмфрыд (915—916);
 Гайка (917—923);
 Гільтыберт (923—927);
 Гадамар (927—956);
 Хата II (956—968);
 Верынар (968—982);
 Брантах I (982—991);
 Хата III (991—997);
 Эркенбальд (997—1011);
 Брантах II (1011—1013);
 Попа (1013—1018);
 Рыхард (1018—1039);
 Зігіварт (1039—1043);
 Роінг (1043—1047);
 Эгберт (1047—1058);
 Зігфрыд (1058—1060);
 Відэрад фон Эпштайн (1060—1075);
 Руотгарт (1075—1096);
 Годэфрыд (1096—1109);
 Вольфгельм (1109—1114);
 Эрлаф фон Бергольц (1114—1122);
 Ульрых фон Кемнатэн (1122—1126);
 Генрых I фон Кемнатэн (1126—1132);
 Берта I фон Шліц (1132—1134);
 Конрад I (1134—1140);
 Алегольф (1140—1148);
 Ругер I (1148);
 Генрых II фон Бінгартэн (1148—1149);
 Марквард I (1150—1165);
 Гернат (1165);
 Герман (1165—1168);
 Бурхард фон Нюрынгс (1168—1176); Ругер II (1176—1177);
 Конрад II (1177—1192);
 Генрых III фон Кронберг (1192—1216);
 Гартман I (1216—1217);
 Куна (1217—1221);
 Конрад III фон Малькес (1221—1249);
 Генрых IV фон Эртгаль (1249—1261);
 Берта II фон Лайбальц (1261—1271);
 Берта III фон Макенцэль (1271—1272);
 Берта IV фон Бімбах (1273—1286);
 Марквард II фон Бікенбах (1286—1288);
 Генрых V фон Вайльнау (1288—1313);
 Эберхард фон Ротэнштайн (1313—1315);
 Генрых VI фон Гоэнберг (1315—1353);
 Генрых VII фон Кранлукен (1353—1372);
 Конрад IV фон Ханау (1372—1383);
 Фрыдрых I фон Ромрад (1383—1395);
 Ёган I фон Мерлау (1395—1440);
 Герман II фон Бухенау (1440—1449);
 Райнгард фон Вайльнау (1449—1472);
 Ёган II фон Гененберг-Шлезінген (1472—1513);
 Гартман II Кіркберг (1513—1521/29);
 Ёган III фон Гененберг-Шлезінген (1521/29 — 1541);
 Філіп Шэнк цу Швайнсберг (1541—1550);
 Вольфганг Дытрых фон Ойзіггайм (1550—1558);
 Вольфганг Шуцбар (1558—1567);
 Філіп Георг Шэнк цу Швайнсберг (1567—1568);
 Вільгельм Гартман фон Клаўэр цу Вора (1568—1570);
 Бальтасар фон Дэрнбах (1570—1606);
 Юліус Эктэр фон Меспельбрун (1576—1602);
 Ёган Фрыдрых фон Швальбах (1606—1622);
 Ёган Бернхард Шэнк цу Швайнсберг (1623—1632);
 Ёган Адольф фон Гоэнек (1633—1635);
 Герман Георг фон Нойгаф (1635—1644);
 Яахім фон Гравенег (1644—1671);
 Бернхард Густаў фон Бадэн-Дурлах (1671—1677);
 Плацыдус фон Дростэ (1678—1700);
 Адальберт I фон Шлайфрас (1700—1714);
 Канстанцін фон Бутлар (1714—1726);
 Адольф фон Дальберг (1726—1737);
 Аманд фон Бусек (1737—1756), з 1752 года князь-біскуп.

 Літаратура 


 Спасылкі 

 Артыкул у Каталіцкай энцыклапедыі

Катэгорыя:Духоўныя княствы Свяшчэннай Рымскай імперыі
Катэгорыя:Манастыры паводле алфавіта
Катэгорыя:Архітэктура перыяду Каралінгаў
Катэгорыя:Бенедыкцінскія кляштары Германіі
Катэгорыя:Імперскія абацтвы
*
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Гесэна
Катэгорыя:Фульда