Феадосій Рыгоравіч Дабржанскі

Феадосій Рыгоравіч Дабржанскі (Дабжанскі, , , ; 12 (24) студзеня 1900, Няміраў, Падольская губерня — 18 снежня 1975, Сан-Джасінта, Каліфорнія, ЗША) — савецкі і амерыканскі генетык расійскага паходжанняЗахаров И. А. Феодосий Григорьевич Добржанский — 110 лет со дня рождения // Вестник ВОГиС, 2010, Том 14, № 2. — С. 213—222Сышэдшая з жыцця некалькі гадоў таму Соф’я Дабржыньская, дачка вучонага, успамінае эпісталярную заўвагу вядомага эвалюцыяніста Эрнста Майра аб тым, што Дабжанскі заўсёды лічыў сябе рускім. Яна так скончыла свае ўспаміны: «яго навука складала ўсё яго жыццё… Адзінай краінай, у якой бацька заўсёды адчуваў сябе грамадзянінам, была краіна, якая не ведае межаў, гэта краіна навукі».Материалы к программе: Из книги Л. И. Корочкина «Биология индивидуального развития» (М., 2002) // Гордон, Тема № 303(91) Парадигма современной генетики, 07.10.2003 г.Добржанский Феодосий Григорьевич // Онлайн энциклопедия КругосветКонашев М. Б. Эволюция была их божеством // Ежемесячный научно-информационный журнал «В мире науки». — № 6. — июнь 2007 (сохраненная версия из Архива Интернета)«Код жизни»  // Телекомпания «Цивилизация» о телекомпании ДОБРЖАНСКИЙ Феодосий Григорьевич, энтамолаг, адзін з заснавальнікаў сінтэтычнай тэорыі эвалюцыі, далёкі праўнук рускага пісьменніка Ф. М. Дастаеўскага
Богданов Н. Н., Роговой А. И. Родословие Достоевских: в поисках утерянных звеньев. — Изд. 2-е — М.: «Старая Басманная», 2010. — 256 с. — 300 экз. .

 Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1900 годзе ў Няміраве. Бацька Добржанского Рыгор Карлавіч (1862—1918) быў настаўнікам матэматыкі і паходзіў з шляхецкага роду. Маці Сафія Васільеўна Вайнарская (1864—1920) была ўнучатай пляменніцай Ф. М. Дастаеўскага (дачка стрыечнай сястры пісьменніка)Голубовский М. Д., Добжанский в двух мирах . // Журнал «Вестник». — № 24(231). — 23 ноября 1999.

У 1910 годзе сям’я Дабржанскіх пераязджае ў Кіеў. Навучаючыся ў школе Феадосій Рыгоравіч захапляецца калекцыянаваннем матылькоў і прымае рашэнне стаць біёлагам.
З 1917 па 1921 год Дабржанскі вучыцца на натуральным аддзяленні фізіка-матэматычным факультэта Кіеўскага універсітэта. З 1921 па 1924 год ён быў аспірантам кафедры заалогіі Украінскай акадэміі навук. У гэтыя гады Феадосій Рыгоравіч пазнаёміўся з цытолагам і цытагенэтыкам , шмат у чым дзякуючы якому ў Дабржанскага з’явілася цікавасць да генетыкі.Семён Резник Феодосий Добржанский. Главы из новой книги «Эта короткая жизнь: Николай Вавилов и его время» // Наука и жизнь. — 2016. — № 7. — С. 32-48.

У 1924 годзе Дабржанскі пераязджае ў Ленінград, дзе ў 1924—1927 гады працуе асістэнтам на кафедры генетыкі і эксперыментальнай заалогіі Ленінградскага універсітэта пад кіраўніцтвам прафесара , а ў 1925—1927 гадах таксама і вучоным спецыялістам Бюро  і генетыкі Камісіі па вывучэнні прадукцыйных сіл Расіі (КЕПС) АН СССР. У 1925—1927 Дабржанскі удзельнічаў у экспедыцыях па вывучэнні хатняй жывёлы ў Сярэдняй Азіі, Казахстане і на Алтаі.

Усяго да моманту пераезду ў ЗША Добржанский апублікаваў 35 навуковых прац па энтамалогіі, генетыцы і заатэхніцы.

 Пераезд і праца ў ЗША 
У 1927 годзе Дабржанскі атрымлівае стыпендыю  і з’яжджае ў ЗША ў сусветна вядомую лабараторыю Т. Моргана ў Калумбійскім універсітэце. На наступны год ён услед за Морганам пераязджае ў Каліфарнійскі тэхналагічны інстытут. У 1931 годзе Дабржанскі прымае канчатковае рашэнне застацца ў ЗША. У 1936 годзе ён становіцца поўным прафесарам.

У 1937 годзе выходзіць у свет адна з галоўных яго прац — кніга «Генетыка і паходжанне відаў» (), якая стала адным з самых значных прац па сінтэтычнай тэорыі эвалюцыі. У тым жа годзе Дабржанскі атрымлівае амерыканскае грамадзянства. У 1940 годзе ён вяртаецца ў Калумбійскі універсітэт, дзе працуе да 1962 года. У 1943 годзе Дабржанскага абіраюць у Нацыянальную акадэмію навук ЗША. З 1962 па 1971 год ён працуе ў Ракфелераўскім універсітэце, а пасля гэтага ў Каліфарнійскім універсітэце ў Дэвісе.

У 1972 годзе Дабржанскаму была прысвоена ступеньИ снова о Феодосии Григорьевиче ганаровага доктара багаслоўя ад Свята-Уладзімірскай семінарыі ў Крествуде, штат Нью-Ёрк. У тым жа годзе ён выступаў на канферэнцыі Нацыянальнай асацыяцыі настаўнікаў біялогіі з дакладам, апублікаваным у 1973 годзе пад загалоўкам «Нішто ў біялогіі не мае сэнсу, акрамя як у святле эвалюцыі» ().

18 снежня 1975 года Феадосій Рыгоравіч памёр ад вострай сардэчнай недастатковасці.

 Сям’я і асабістыя перакананні 
8 жніўня 1924 года ажаніўся з Наталляй Пятроўнай Сіверцавай (1901-22.02.1969), вучаніцай і супрацоўніцай акадэміка . У Дабжанскагах была адзіная дачка Сафія (1933—1993), якая ў 1955 годзе выйшла замуж за амерыканскага археолага і антраполага Майкла Дугласа Коу.

Добржанский быў праваслаўным хрысціянінам, што не перашкаджала яму ў навуковай дзейнасці і працы са студэнтамі-атэістамі. У ліку яго падапечных быў марксіст .

 Асноўныя працы 

 Кнігі 
 Dobzhansky, Th. 1937. Genetics and the Origin of Species. Columbia University Press, New York. (2nd ed., 1941; 3rd ed., 1951)
 The Biological Basis of Human Freedom (1954).
 Dunn, L. C., & Dobzhansky, Th. 1946. Heredity, Race, and Society. The New American Library of World Literature, Inc., New York.
 Dobzhansky, Th. 1955. Evolution, Genetics, & Man. Wiley & Sons, New York.
 Dobzhansky, Th. 1962. Mankind Evolving. Yale University Press, New Haven, Connecticut.
 Dobzhansky, Th. 1967. The Biology of Ultimate Concern. New American Library, New York.
 Dobzhansky, Th. 1970. Genetics of the Evolutionary Process. Columbia University Press, New York.
 Genetic Diversity and Human Equality (1973).
 Dobzhansky, Th., F. J. Ayala, G. L. Stebbins & J. W. Valentine. 1977. Evolution. W. H. Freeman, San Francisco.
 [Dobzhansky, Th.] 1981. Dobzhansky’s Genetics of Natural Populations I-XLIII. R. C. Lewontin, J. A. Moore, W. B. Provine & B. Wallace, eds. Columbia University Press, New York. (reprints the 43 papers in this series, all but two of which were аўтар ніл or co-аўтар ніл by Dobzhansky)

 Артыкулы 
 Dobzhansky, Th. 1973. «Nothing in biology makes sense except in the light of evolution»  The American Biology Teacher 35: (March): 125—129.
 Dobzhansky, T., and O. Pavlovsky. 1957. «An experimental study of interaction between genetic drift and natural selection» Evolution 11: 311—319.

 Літаратура 
 Конашев М. Б. «Невозвращенец» нехотя // Русские учёные и инжинеры в эмиграции / Под редакцией В. П. Борисова. — М.: ПО «Перспектива», 1993. — 192 с. — С. 136—146. — 3000 экз.
 Бабков в. В. Путевые письма микроэволюция Ф. Г. Добржанского // Вавиловский журнал генетики и селекции (Вестник ВОГиС). — М.: Институт цитологии и генетики СА РАН (Новосибирск), 2007. — Том. 11. — № 2. — С. 463—469. — ISSN 1814-554X

 Спасылкі 
 Феодосий Григорьевич Добжанский. Мемориальная страница
 Добжанский Феодосий Григорьевич 
 Конашев М. Б. Учёный в разделённом мире: Ф. Г Добжанский и становление биологии в начале века. // Науковедение. — № 3. — 2000.
 Chapter 1 from Genetics and the Origin of Species  (англ.) 
 Francisco J. Ayala Theodosius Dobzhansky: A Man For All Seasons (англ.) 
 Theodosius The Dobzhansky Papers the American Philosophical Society (англ.) 
 Transcript of Nothing in Biology Makes Sense Except in the Light of Evolution (англ.) 

Катэгорыя:Аўтары заалагічных таксонаў
Катэгорыя:Генетыкі ЗША
Катэгорыя:Заолагі ЗША
Катэгорыя:Замежныя члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Узнагароджаныя Нацыянальным медалём навукі ЗША
Катэгорыя:Выкладчыкі СПбДУ
Катэгорыя:Выкладчыкі ВНУ ЗША
Катэгорыя:Члены і члены-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
Катэгорыя:Эвалюцыяністы