Аляксандр Дзмітрыевіч Дулічэнка

Аляксандр Дзмітрыевіч Дулічэнка (; нар. 30 кастрычніка 1941 года, пасёлак Высокі, Курганінскі раён, Краснадарскі край, РСФСР, СССР) — савецкі і эстонскі лінгвіст. Жыве і працуе ў Эстоніі. Спецыяліст у галіне  і славянскага мовазнаўства, а таксама інтэрлінгвістыке і эсперанталогіі. Член Міжнароднага камітэта славістаў,  і Міжнароднай акадэміі навук Сан-Марына  (Раздел «Профессор Александр Дмитриевич Дуличенко».

 Біяграфія 
Нарадзіўся 30 кастрычніка 1941 года ў Краснадарскім краі. У 1966 годзе скончыў філалагічны факультэт . З 1966 па 1968 і з 1970 па 1976 гады працаваў настаўнікам сярэдняй школы вёскі Гара Векіл у Туркменістане, у 1968-1970 гг. — асістэнт кафедры агульнага і рускага мовазнаўства  ва Узбекістане Раздел «Дуличенко, Александр Дмитриевич».

Вучань акадэміка ; у 1974 годзе абараніў у Маскве кандыдацкую дысертацыю на тэму «Літаратурная русінская мова Югаславіі (нарыс фанетыкі і марфалогіі)», прысвечаную панонска-русінскай мове. У 1980 годзе ў Мінску абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Славянскія літаратурныя мікрамовы. Пытанні фарміравання і развіцця», прысвечаную ўжо 12 славянскім літаратурным мікрамовам.

З 1976 года А. І. Дулічэнка жыве ў Тарту і працуе ў Тартускім ўніверсітэце (з 1976 па 1980 гг. — старшы выкладчык кафедры рускай мовы, з 1980 г. — дацэнт, з 1982 г. — прафесар кафедры). У 1992 годзе ва ўніверсітэце была заснавана кафедра славянскай філалогіі, загадчыкам якой стаў А . Д. Дулічэнка (першапачаткова меў званне ардынарнага прафесара, пазней — прафесара-эмэрытуса) — С. 123—128..

 Навуковая дзейнасць 
А. Д. Дулічэнка. вядомы як аўтарытэтны спецыяліст па славянскім літаратурным мікрамовам (у прыватнасці, па панонска-русінскай, карпатарусінскай і кашубскай); яму належыць і аўтарства тэрміна «славянскія мікрамовы», які замацаваўся ў лінгвістыцы з канца 1970-х гадоў. У прыватнасці, у выдавецтве Тартускага ўніверсітэта ім у 2003-2004 гг. быў апублікаваны двухтомнік «Славянскія літаратурныя мікрамовы. Узоры тэкстаў»Дуличенко А. Д. Славянские литературные микроязыки. Образцы текстов. Т.I. — Тарту: Изд-во Тартуского ун=та, 2003. — 419 с. — ISBN 9985-56-914-8Дуличенко А. Д. Славянские литературные микроязыки. образцы текстов Т. II. — Тарту: Изд-во Тартуского универитета, 2004. — 398 с. — ISBN 9985-56-914-8, які стаў свайго роду энцыклапедыяй, у якой прадстаўлены 18 славянскіх мікрамоў.

У фундаментальным выданні «Пісьменства і літаратурныя мовы Карпацкай Русі. ХV — ХХ стст.» (2008)Дуличенко А. Д. Письменность и литературные языки Карпатской руси XV—XX вв..—Ужгород: Изд-во В. Падяка, 2008.—904 с.—ISBN 978-966-387-020-5 А . Д. Дулічэнка зрабіў беспрэцэдэнтную спробу ў рамках аднаго кніжнага тома прадставіць ўзоры тэкстаў, якія ілюструюць практычна ўсю багатую і супярэчлівую гісторыю пісьменства гістарычнай Карпацкай Русі з самага пачатку яе існавання. Пры гэтым ён сабраў, сістэматызаваў і пракаментаваў вельмі значны аб'ём разнастайнага моўнага матэрыялу. Ва ўступным артыкуле кнігі аўтар абмяркоўвае прычыны адраджэння еўрапейскіх рэгіянальных літаратурных моў у другой палове ХХ — пачатку ХХІ стст., дае гістарычную перыядызацыю развіцця літаратурных варыянтаў карпатарусінскай мовы і аналізуе сучасны стан моўных працэсаў у рэгіёне.

Шмат  якія з прац А. Д. Дуличенко прысвечаны інтэрлінгвістыке. Тут ён займаўся гісторыяй інтэрлінгвістыкі, пытаннямі функцыянавання планавых моў, распрацоўкай гісторыі іх стварэння і навуковай сістэматыкі. У сабранай ім бібліяграфіі па міжнародным дапаможным мовам, якая ўключыла практычна ўсе вядомыя праекты такіх моў, паказана каля 1000 розных лінгвапраектаў (першы варыянт складзенага Дулічэнка храналагічнага індэкса лінгвапраектаў, апублікаваны ў 1988 годзе, уключаў звесткі аб 916 праектахДуличенко А. Д. Проекты всеобщих и международных языков (хронологический индекс со II по XX век)// Учёные запіскі Тартуского гом. ун-та. Вып 791.—1988.—С. 126—682.—(Interlinguistica Tartuensis V).—С. 126—162..

А . Д. Дулічэнка быў рэдактарам выдаваўшыхся ў Тарту альманахаў па інтэрлінгвістыке — «Interlinguistica Tartuensis» (з 1982 па 1990 гг. выйшла 7 тамоў са справаздачамі, праходзіўшых у Тарту калоквіўмаў; пасля значнага перапынку ў 2006 г. апублікаваны 8-ы том) — і славістыке — «Slavica Tartuensia» (выходзіць з 1985 г.).

У 2006 г. у гонар Дулічэнка і ў сувязі з 65-годдзем выпушчаны зборнік артыкулаў «Мікрамовы, мовы, інтэрмовы». На думку , дадзены зборнік з'яўляецца важным укладам у даследаванні па інтэрлінгвістыке і эсперанталогіі.

 Прызнанне 
 прэзідэнт Міжнароднага камітэта славістаў (у 1994-м годзе)
 старшыня Эстонскага нацыянальнага камітэта славістаў (у 1993-м годзе)
 прэзідэнт Міжнароднай асацыяцыі па інтэрлінгвістыке (у 2005-м годзе)
 член выканаўчага камітэта  (1996)
 ганаровая ступень доктара Трырскага ўніверсітэта (2009)
 ганаровы член Тартускага таварыства эсперантыстаў
 Ордэн Белай зоркі 4 класа (2003) (Эстонская рэспубліка)
 Рыцарскі крыж ордэна Virtuti Militari (2005) (Польшча)
 прэмія  (2005)Европа ищет свой язык // Молодёжь Эстонии — 3 ноября 2006. — «за выдатныя навуковыя дасягненні ў галіне славістыкі»

 Публікацыі 
Прафесар Дулічэнка — аўтар звыш 500 прац на больш чым 20 мовах, у тым ліку больш за паўтара дзясяткаў манаграфій і кніг на рускай, эстонскай, нямецкай, літоўскай мовах, і двух на панонска-русінскай микрамове.

 Літаратура 

  — P. 167—169.

  — Lk. 384—387.

  — P. 169—195.

Катэгорыя:Дактары філалагічных навук
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Белай зоркі 4 класа
Катэгорыя:Кавалеры рыцарскага крыжа ордэна Virtuti Militari
Катэгорыя:Мовазнаўцы СССР
Катэгорыя:Выкладчыкі Тартускага ўніверсітэта
Катэгорыя:Славісты СССР
Катэгорыя:Эсперантысты