Ёзаф Мургаш

Ёзаф Мургаш (; ; 17 лютага 1864, , Аўстрыйская імперыя (цяпер Банскабістрыцкага края Славакіі) — 11 мая 1929, Уілкс-Барэ, Пенсільванія, ЗША) — славацкі вынаходнік, архітэктар, мастак, калекцыянер. Рымска-каталіцкі святар.

Піянер ў выкарыстанні бяздротавага тэлеграфа, які ўнёс вялікі ўклад у будучую распрацоўку мабільнай сувязі і бяздротавай перадачы інфармацыі і чалавечага голасу. Адзін з першых, хто выкарыстаў частотную мадуляцыю ў радыётэлеграфіі.

 Біяграфія 
У 1880—1882 года вывучаў тэалогію ў Прэсбургу (цяпер Браціслава), Эстергаме (1882—1884) і да 1888 у Банска-Бістрыцы. З юнацтва валодаў талентам да малявання, прыродазнаўчых навук і тэхнікі.

Пасля святарскага пасвячэння ў 1888 годзе, служыў вікарыем. Па ініцыятыве мастака , які звярнуў ўвагу на яго талент жывапісца Мургаш быў прыняты ў школу жывапісу ў Будапешце, дзе навучаўся з 1889 па 1890 год. Затым працягнуў вывучэнне жывапісу ў Мюнхене (1890—1893). Пісаў сакральныя фігуры і пейзажы, і партрэты выдатных дзеячаў Славакіі. Ва ўсіх касцёлах, у якіх ён служыў святаром, напісаў алтарныя палотны.

З-за пастаянных канфліктаў з епіскапатам, у 1896 годзе Мургаш вымушаны быў эміграваць у ЗША, дзе ён быў прызначаны ў славацкі прыход у горадзе Уілкс-Барэ, штат Пенсільванія. Не маючы магчымасці займацца жывапісам, зноў звярнуўся да прыродазнаўчых навук, у асноўным, да электратэхнікі.

Заснаваў лабараторыю ў Уілкс-Барэ, дзе пачаў праводзіць вопыты ў галіне радыётэлеграфіі. У 1904 годзе атрымаў свае першыя два амерыканскіх патэнта на прылады для бяздротавай тэлеграфіі.

У далейшым у 1907—1916 гг. атрымаў яшчэ 15 патэнтаў. Атрымаўшы першыя два патэнта, ён арганізаваў фірму Universal Aether Telegraph Co, якая ў верасні 1905 года правяла публічнае выпрабаванне прыёма-перадачы інфармацыі на апараце Мургаша. Тэст прошёл паспяхова, але ўраган праз тры месяцы знішчыў антэнныя мачты, што прывяло да ліквідацыі яго кампаніі.

Будучы святаром, клапаціўся аб славацкіх імігрантах, ініцыяваў у Уілкс-Барэ будаўніцтва новага касцёла, стварэнне бібліятэкі, могілак, некалькі школ, спартыўнай залы і пляцовак, якія выкарыстоўваюцца да гэтага часу.

Выдаваў газету, у якой ён апублікаваў некаторыя свае навукова-папулярныя артыкулы і вершы.

Прымаў актыўны ўдзел у нацыянальным руху славацкай эміграцыі, пісаў артыкулы для прэсы, быў адным з заснавальнікаў Славацкай лігі ў Амерыцы, актыўна падтрымаў стварэнне незалежнай дзяржавы Чэхаславакія, арганізаваў збор грошай у фонд амерыканскіх славакаў за стварэнне Чэхаславакіі, падпісаў Пітсбургскае пагадненне (1918) паміж чэхамі і славакамі аб стварэнні адзінай дзяржавы Чэхаславакіі.

У вольны час працягваў займацца праблемамі фізікі, праводзіў шмат эксперыментаў. З-за гэтага ён атрымаў мянушку Радыёсвятар. У сувязі з адсутнасцю фінансавання даследчыцкай дзейнасці, сродкі атрымліваў ад продажу сваіх карцін. Быў таксама калекцыянерам раслін, мінералаў і насякомых. Яго калекцыя матылькоў складалася з 9000 асобнікаў з усяго свету.

Пачатак Першай сусветнай вайны і забарона ў ЗША працы прыватных радыётэлеграфных станцый, паклала канец піянерскай дзейнасці Мургаша ў гэтай галіне.

Пасля стварэння Чэхаславакіі, ён вярнуўся на радзіму ў 1920 годзе. Быў выкладчыкам электратэхнікі ў гімназіі, але паколькі не знайшоў падтрымкі і разумення сваёй даследчай працы з боку Міністэрства адукацыі ў Празе, праз чатыры месяцы вярнуўся ў ЗША.

У 1925 годзе стаў членам Федэральнай камісіі па радыё ў Злучаных Штатах.

Памёр у Уілкс-Бары праз чатыры гады.

 Некаторыя патэнты 1904—1916 гадоў 
 (англ.)  «Wireless-telegraph apparatus» (1904)
 (англ.)  «Пабудова Antennas for Wireless Telegraphy» (1907).
 (англ.)  «Wave meter» (1907)
 (англ.)  «Electrical transformer» (1907)
 (англ.)  «Underground wireless telegraphy»
 (англ.)  «Apparatus for making electromagnetic waves» (1908)
 (англ.)  «Wireless telegraphy»(1909)
 (англ.)  «Making of sparkles frequency from power supply without interrupter»(1909)
 (англ.)  «Magnetic waves detector»(1909)
 (англ.)  «Magnetic detector» (1909)
 (англ.)  «Apparatus for making electrical oscillations» (1911)
 (англ.)  «Spinning reel for fishing rod» (1912)
 (англ.)  «The way and apparatus for making electrical alternating current oscillations» (1916)

 Памяць 
 Ёзэфу Мургашу устаноўлены помнікі ў Браціславе (Славакія), Уілкса-Барэ (ЗША),
 Яго імем названая вуліца ў Падбрэзава (раён Брэзна) у Славакіі і электратэхнічная школа ў Банска Быстрыца,
 У 1944 годзе ў ЗША названы транспартны параход «Джозэф Мургаш»
 Першая , прысвечаная 10-й гадавіне з дня смерці Ёзафа Мургаша выйшла ў верасні 1939 года.
 Другая паштовая марка выпушчаная ў 1994 годзе з нагоды 130-годдзя з дня нараджэння Ёзафа Мургаша Міністэрствам транспарту, сувязі і грамадскіх работ Славацкай Рэспублікі.
 Заснавана штогадовая прэмія імя Ёзафа Мургаша за арыгінальны тэарэтычны ўклад у падтрымку развіцця тэлекамунікацыйных паслуг у Славакіі, тэарэтычны ўклад у развіццё тэлекамунікацый і тэлекамунікацыйнай галіны ў Славакіі.

 Спасылкі 
 Jozef Murgaš  

Катэгорыя:Вынаходнікі ЗША
Катэгорыя:Вынаходнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Каталіцкія святары
Катэгорыя:Постаці Славакіі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Банскабістрыцкім краі
Катэгорыя:Мастакі Славакіі