Насельніцтва Азербайджана

Насельніцтва Азербайджана ў сярэдзіне ХХ стагоддзі ўвайшло ў стадыю бурнага росту, што забяспечваецца ў асноўным высокім натуральным прыростам сялян азербайджанскай нацыянальнасці. У выніку насельніцтва рэспублікі за стагоддзе вырасла ў 4 разы, а доля азербайджанцаў ва ўсім насельніцтве павялічылася з 58% да больш чым 90%. У пачатку ХХ стагоддзя Азербайджан працягвае заставацца адным з лідараў па прыросце насельніцтва ў Паўночным паўшар'і: выключаючы афрыканскія краіны, у 2010 годзе яго апярэджвалі толькі Мексіка і Індыя. Аднак працягваецца дэмаграфічны выбух пагражае краіне перанасяленне, хоць яго пагроза здымаецца традыцыйна стабільным адтокам лішкаў маладога насельніцтва, пераважна мужчынскага полу, зарубежнымі. Адной з дэмаграфічных праблем рэспублікі застаецца селектыўны аборт, яшчэ больш ўзмацняе існуючыя палавыя диспророции. У урбанизационном плане дамінуючую ролю ў рэспубліцы гуляе Бакінская агламерацыя, па памеры шматкроць якая пераўзыходзіць усе іншыя гарадскія населеныя пункты.

 Насельніцтва 
ГодНасельніцтватыс. чал.ГарадскоеСельскаеТысяч чал.ДоляТысяч чал.Доля1897  1806,7  305,1  16,89 %  1501,6  83,11 %1908  2014,3  …  …  …  …1911  2056,5  …  …  …  …1912  2131,6  237,4  11,14 %  1894,2  88,86 %1913  2339,2  555,9  23,76 %  1783,3  76,24 %1914  2068,9  438,2  21,18 %  1630,7  78,82 %1915  2308,1  …  …  …  …1916  2385,9  …  …  …  …1917  2353,7  560,2  23,80 %  1793,5  76,20 %1920  1952,2  405,8  20,79 %  1546,4  79,21 %1923  1863,0  486,0  26,09 %  1377,0  73,91 %1924  2128,7  …  …  …  …1925  2162,9  522,6  24,16 %  1640,3  75,84 %1926  2313,7  649,5  28,07 %  1664,2  71,93 %1928  2417,4  681,9  28,21 %  1735,5  71,79 %1929  2494,0  716,5  28,73 %  1777,5  71,27 %1930  2569,5  750,9  29,22 %  1818,6  70,78 %1931  2673,6  811,6  30,36 %  1862,0  69,64 %1932  2784,6  893,6  32,09 %  1891,0  67,91 %1933  2891,0  970,0  33,55 %  1921,0  66,45 %1934  2869,6  922,1  32,13 %  1947,5  67,87 %1935  2933,8  977,0  33,30 %  1956,8  66,70 %1936  3004,3  1029,3  34,26 %  1975,0  65,74 %1937  3082,6  1070,2  34,72 %  2012,4  65,28 %1938  3167,4  1112,2  35,11 %  2055,2  64,89 %1939  3205,2  1156,8  36,09 %  2048,4  63,91 %1940  3274,0  1212,0  37,02 %  2062,0  62,98 %1941  3331,8  1239,8  37,21 %  2092  62,79 %1942  3157,1  1195,5  37,87 %  1961,6  62,13 %1943  2918,1  1138,1  39,00 %  1780,0  61,00 %1944  2776,7  1105,8  39,82 %  1670,9  60,18 %1945  2705,6  1118,5  41,34 %  1587,1  58,66 %1946  2734,5  1159,9  42,42 %  1574,6  57,58 %1947  2740,5  1163,1  42,44 %  1577,4  57,56 %1948  2699,3  1110,1  41,13 %  1589,2  58,87 %1949  2732,6  1149,1  42,05 %  1583,5  57,95 %1950  2858,9  1252,3  43,80 %  1606,6  56,20 %1951  2933,5  1320,2  45,00 %  1613,3  55,00 %1952  3056,5  1379,3  45,13 %  1677,2  54,87 %1953  3149,3  1440,6  45,74 %  1708,7  54,26 %1954  3191,9  1537,5  48,17 %  1654,4  51,83 %1955  3277,2  1584,6  48,35 %  1692,6  51,65 %1956  3374,8  1617,0  47,91 %  1757,8  52,09 %1957  3484,3  1665,4  47,80 %  1818,9  52,20 %1958  3595,0  1711,3  47,60 %  1883,7  52,40 %1959  3697,7  1767,3  47,79 %  1930,4  52,21 %1960  3815,7  1835,2  48,10 %  1980,5  51,90 %1961  3973,3  1946,7  48,99 %  2026,6  51,01 %1962  4118,2  2018,3  49,01 %  2099,9  50,99 %1963  4218,1  2088,8  49,52 %  2129,3  50,48 %1964  4369,0  2163,9  49,53 %  2205,1  50,47 %1965  4509,5  2238,8  49,65 %  2270,7  50,35 %1966  4639,8  2300,3  49,58 %  2339,5  50,42 %1967  4776,5  2382,9  49,89 %  2393,6  50,11 %1968  4887,5  2444,9  50,02 %  2442,6  49,98 %1969  5009,5  2503,7  49,98 %  2505,8  50,02 %1970  5117,1  2564,6  50,12 %  2552,5  49,88 %1971  5227,0  2632,3  50,36 %  2594,7  49,64 %1972  5338,9  2706,9  50,70 %  2632,0  49,30 %1973  5444,0  2777,0  51,01 %  2667,0  48,99 %1974  5543,8  2854,1  51,48 %  2689,7  48,52 %1975  5644,4  2921,3  51,76 %  2723,1  48,24 %1976  5733,7  2993,3  52,21 %  2740,4  47,79 %1977  5828,3  3065,4  52,60 %  2762,9  47,40 %1978  5924,0  3128,2  52,81 %  2795,8  47,19 %1979  6028,3  3200,3  53,09 %  2828,0  46,91 %1980  6114,3  3247,5  53,11 %  2866,8  46,89 %1981  6206,7  3301,5  53,19 %  2905,2  46,81 %1982  6308,8  3355,9  53,19 %  2952,9  46,81 %1983  6406,3  3407,0  53,18 %  2999,3  46,82 %1984  6513,3  3459,8  53,12 %  3053,5  46,88 %1985  6622,4  3524,5  53,22 %  3097,9  46,78 %1986  6717,9  3588,0  53,41 %  3129,9  46,59 %1987  6822,7  3651,3  53,52 %  3171,4  46,48 %1988  6928,0  3722,6  53,73 %  3205,4  46,27 %1989  7021,2  3805,9  54,21 %  3215,3  45,79 %1990  7131,9  3847,3  53,94 %  3284,6  46,06 %1991  7218,5  3858,3  53,45 %  3360,2  46,55 %1992  7324,1  3884,4  53,04 %  3439,7  46,96 %1993  7440,0  3928,5  52,80 %  3511,5  47,20 %1994  7549,6  3970,9  52,60 %  3578,7  47,40 %1995  7643,5  4005,6  52,41 %  3637,9  47,59 %1996  7726,2  4034,5  52,22 %  3691,7  47,78 %1997  7799,8  4057,8  52,02 %  3742,0  47,98 %1998  7876,7  4082,5  51,83 %  3794,2  48,17 %1999  7953,4  4064,3  51,10 %  3889,1  48,90 %2000  8032,8  4107,3  51,13 %  3925,5  48,87 %2001  8114,3  4149,1  51,13 %  3965,2  48,87 %2002  8191,4  4192,6  51,18 %  3998,8  48,82 %2003  8269,2  4237,6  51,25 %  4031,6  48,75 %2004  8349,1  4358,4  52,20 %  3990,7  47,80 %2005  8447,4  4423,4  52,36 %  4024,0  47,64 %2006  8553,1  4502,4  52,64 %  4050,7  47,36 %2007  8666,1  4564,2  52,67 %  4101,9  47,33 %2008  8779,9  4652,2  52,99 %  4127,7  47,01 %2009  8897,0  4727,8  53,14 %  4169,2  46,86 %2010  8997,6  4774,9  53,07 %  4222,7  46,93 %2011  9111,1  4829,5  53,01 %  4281,6  46,99 %2012  9235,1  4888,7  52,94 %  4346,4  47,06 %2014  9477,0  5041,8  53,20 % 4435,20  46,80 %
У 2014 годзе Дзяржаўны камітэт статыстыкі Азербайджана ацаніў колькасць насельніцтва краіны ў 9 млн. 477 тыс.Дзяржкамстат Азербайджана. Даныя  па колькасці насельніцтва краіны. , пры гэтым адзначаючы, што больш за мільён грамадзян краіны з гэтага ліку пражывалі за межамі краіны (у Расіі, Турцыі, Украіне і іншых краінах), каля 120 тыс. на тэрыторыях, якія кантралююцца сіламі НКР, і каля 240 тыс. з'яўляліся замежнымі грамадзянамі, якія пражываюць у АзербайджанеПрамежкавы даклад No. 2 БДІПЧ АБСЕ адносна прэзідэнцкіх выбараў у Азербайджане 9 кастрычніка 2013 года. Старонка 4, нататка 13: According to the SSC estimations the non-voting population includes more than 1 million Azerbaijani citizens living in the Russian Federation, Turkey, Ukraine and other countries; 120,000 living in occupied territories and some 240,000 foreign citizens that have residence in Azerbaijan. .

Гарадское насельніцтва на 1 ліпеня 2013 года складала 53,1% ад насельніцтва, а сельская — 46,9%. Мужчыны склалі 49,7% ад агульнага насельніцтва, жанчыны — 50,3%, гэта значыць на кожныя 1000 мужчын прыпадае 1013 жанчын.

Чаканая працягласць жыцця тых, хто нарадзіўся складае 72.6 года, у тым ліку ў мужчын — 69.9 гадоў, у жанчын 75.4 гадоў. (Даныя на 2008 год).

На 01.01.2014 г. насельніцтва Азербайджана складала 9 як 477 тыс. Чал.

У 2010 годзе ў Азербайджане нарадзілася 165,6 тыс. Дзяцей, нараджальнасць складае 18.5 на 1000 чалавек. У сярэднім на кожную жанчыну на працягу ўсёй яе жыцці даводзіцца два народжаных дзіцяці.

У 2010 годзе памерлі 53,6 тыс. Чалавек. Смяротнасць складае, па дадзеных 2010 года, 6.0 смерцяў на 1000 чалавекAzstat.org — The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan (Дзяржаўны камітэт статыстыкі Азербайджана) .

 Шчыльнасць насельніцтва 
Ўзрасла і шчыльнасць насельніцтва Азербайджана з 89,2 чал./км² ў 1995 годзе на 97,4 чал./км² у 2006 г. . У рэспубліцы назіраецца рост дыспрапорцыі ў шчыльнасці насельніцтва: Апшэронскі паўвостраў дэманструе прыкметы перанасялення, у той час як з горных раёнах назіраецца працэс адтоку насельніцтваЕўразійская панорама .

 Дэмаграфічная сітуацыя 
У пачатку XXI стагоддзя не назіралася гэтак значнага адтоку або прытоку насельніцтва, як у 1990-я гг. Так, у 2004 годзе Азербайджан пакінулі 2,8 тысяч чалавек, але пры гэтым у краіну пераехалі на пастаяннае месца жыхарства 2,4 тысяч чалавек, тым самым колькасць насельніцтва істотна не змянілася .

 Этнічны склад насельніцтва Азербайджана 
<center>
{| class="standard"
!rowspan="2"|Народ||colspan="2"|<center>1939 ||colspan="2"|<center>1979  ||colspan="2"|<center>1989  ||colspan="2"|1999 ||colspan="2"|2009Censuses of Republic of Azerbaijan 1979, 1989, 1999, 2009 Azstat.org — The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan 
|-
! Колькасць
! Працэнт
! Колькасць
! Працэнт
! Колькасць
! Працэнт
! Колькасць
! Працэнт
! Колькасць
! Працэнт
|-
|Усяго
|3 205 150||
|6 026 515||
|7 021 178||
|7 953 438||
|8 922 447||
|-
|Азербайджанцы
|1 870 471|||58,4 %
|4 708 832 ||78,1 %
|5 804 980||82,7 % 
|7 205 439||90,6 %
|8 172 800||91,6 %
|-
|Лезгіны
|111 666||3,5 %
|158 057||2,6 %
|171 395||2,4 %
|178 021||2,2 %
|180 300||2,0 %
|-
|Армяне
|388 025||12,1 %
|475 486 ||7,9 %
|390 505 ||5,6 %
|163/120 700У межах падкантрольнай Азербайджану тэрыторыі жыве 163 армян. 120 700 — Афіцыйная адзнака Дзяржаўнага Статыстычнага Камітэта Азербайджана, якая ўлічвае армянаў у раёнах Азербайджана, падкантрольных непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспубліцы. Па дадзеных самой НКР (перапіс 2005) на падкантрольнай ёй частцы тэрыторыі Азербайджана жыло 137 380 армян (см., см. ) 
||1,5 %
|120 300
||1,4 %
|-
|Рускія
|528 318||16,5 %
|475 255||7,9 %
|392 304||5,6 %
|141 650||1,8 %
|119 300||1,3 %
|-
|Талышы
|87 510||2,7 %
|н/д||н/д
|21 169||0,3 %
|75 863||1,0 %
|112 000||1,3 %
|-
|Аварцы
|15 740У перапісе пазначаны як «авары»||0,5 %
|35 991||0,6 %
|44 072||0,6 %
|50 303||0,6 %
|49 800||0,6 %
|-
|Туркі
|600||0,0 %
|7 926||0,1 %
|17 705||0,2 %
|43 423||0,5 %
|38 000||0,4 %
|-
|Татары
|27 591||0,9 %
|31 350Па Усесаюзнай перапісу насельніцтва 1979 года татары — 31 204 крымскія татары — 146 чалавек ||0,5 %
|28 600||0,4 %
|30 010||0,4 %
|25 900||0,3 %
|-
|Украінцы
|23 643||0,7 %
|26 402||0,4 %
|32 345||0,5 %
|28 903||0,4 %
|21 500||0,2 %
|-
|Цахуры
|н/д||
|8 546||0,1 %
|13 318||0,2 %
|15 731||0,2 %
|12 300||0,1 %
|-
|Грузіны 
|10 196||0,3 %
|11 412||0,2 %
|14 197||0,2 %
|14 864||0,2 %
|9 900||0,1 %
|-
|Курды
|6 005||0,2 %
|5 676||0,1 %
|12 226||0,2 %
|13 019||0,2 %
|6 100||0,1 %
|-
|Таты
|н/д||
|н/д||н/д
|10 239||0,1 %
|9 988||0,1 %
|25 200||0,3 %
|-
|Яўрэі
|41 245||1,3 %
|35 487Па Усесаюзнай перапісу насельніцтва 1979 года габрэі — 33 248 Горскія габрэі - 2 123 грузінскія габрэі — 32, сярэднеазіяцкія габрэі — 84||0,6 %
|30 800||0,4 %
|8 910||0,1 %
|9 100||0,1 %
|-
|Удіны
|н/д||
|5 841||0,1 %
|6 125||0,1 %
|4 066||0,1 %
|3 800||0,0 %
|-
|Іншыя
|||
|40 200||0,8 %
|41 500||0,6 %
|12 412||0,1 %
|9 500||0,1 %
|}

 Спасылкі 

 Дзяржаўны камітэт статыстыкі Азербайджана  
 World Health Organization. Global Health Observatory — медыка-статыстычныя паказчыкі Азербайджана ад Сусветнай арганізацыі аховы здароўя (СААЗ)  
 UNICEF. Statistics and Monitoring  — статыстычныя даныя аб стане і становішчы дзяцей Азербайджана ад ЮНІСЕФ 
 The World Bank. Countries and Economies — статыстычныя паказчыкі Азербайджана Сусветнага банка (СБ)  
 International Labor Organization. Country Profile — эканоміка-статыстычныя паказчыкі Азербайджана ад Міжнароднай арганізацыі працы (МОП) 
 UNDP in Azerbaijan  — Праграма развіцця ААН у Азербайджане 
 U.S. Census Bureau — ацэнкі насельніцтва свету ад Бюро перапісу насельніцтва ЗША