Бернулі (сям’я)

Сям'я Бернулі (Bernoulli) — швейцарская пратэстанцкая сям'я, многія члены якой у XVII-XVIII стагоддзях унеслі істотны ўклад у навуку. У прыватнасці, да гэтай дынастыі належаць 9 буйных матэматыкаў і фізікаў (з іх 3 вялікіх), а таксама вядомыя гісторыкі, мастацтвазнаўцы, архітэктары, юрысты і іншыя.

Гісторыкі налічылі ў навуцы і культуры не менш за 30 знакамітых прадстаўнікоў сям'і Бернулі. Сярод акадэмікаў Пецярбургскай Акадэміі навук — пяцёра з сям'і Бернулі. Кафедру матэматыкі Базельскага універсітэта ў працягу 105 гадоў амаль без перапынку займалі прадстаўнікі сям'і Бернулі.

 Гісторыя 
Род Бернулі прасочваецца з XV стагоддзя, калі яго прадстаўнік па прозвішчы Бернуйла (Bernouilla) пражываў ва Фландрыі (Паўднёвыя Нідэрланды, цяпер Бельгія). У 1582 годзе з-за рэлігійнага прыгнёту іспанскіх каталіцкіх уладаў купец-пратэстант Якаб Бернулі з сям'ёй пакінуў Антверпен і перасяліўся ў Франкфурт-на-Майне. Паколькі і ў Германіі рэлігійныя спрэчкі не спыняліся, у 1622 годзе ўнук Якаба, які насіў тое ж імя (1598-1634), пасяліўся ў Базелі (Швейцарыя) і прыняў швейцарскае грамадзянства.

Сын Якаба, якога гісторыкі называюць «Мікалай-старэйшы» (1623-1708), арганізаваў гандаль аптэкарскімі таварамі і неўзабаве стаў заможным гараджанінам, членам гарадскога савета Базеля. У яго было 11 дзяцей, якія і далі пачатак дынастыі Бернулі.

Тры пакаленні Бернулі далі 9 буйных матэматыкаў і фізікаў, з якіх найбольш вядомыя:
 Якаб Бернулі (1654—1708);
 Іаган Бернулі (1667—1748), малодшы брат Якаба;
 Данііл Бернулі (1700—1782), сын Іагана;
 Якаб Бернулі II (1759—1789), пляменнік Данііла.
З той жа сям'і паходзіць Марыя Бернулі — першая жонка Германа ГесэGustav Emil Müller. .

Прадстаўнікі роду Бернулі ў нашы дні жывуць у асноўным у Базелі.

 Аб'екты, названыя ў гонар членаў сям'і 
 Дыферэнцыяльнае ўраўненне Бернулі — у гонар Якаба.
 Закон Бернулі (інтэграл Бернулі) у гідрадынаміцы — у гонар Данііла.
 Лемніската Бернулі — у гонар Якаба.
 Мнагачлен Бернулі — у гонар Якаба.
 Няроўнасць Бернулі — у гонар Якаба.
 Размеркаванне Бернулі, Схема Бернулі ў тэорыі верагоднасцяў — у гонар Якаба.
 Зрух Бернулі — у гонар Якаба.
 Формула Бернулі — у гонар Якаба.
 Лічбы Бернулі — у гонар Якаба.
У 8-й акрузе Парыжу ёсць вуліца Бернулі (Rue Bernoulli), названая ў гонар гэтай сям'і.
У гонар Данііла названая лабараторыя Бернулі  ў Інстытуце матэматычных даследаванняў складаных сістэм МДУ.

 Генеалогія 
Гл. таксама больш падрабязнае фамільнае дрэва Бярнулі(ням.).

 Зноскі 

 Літаратура 


Катэгорыя:Гісторыя матэматыкі
Катэгорыя:Род Бернулі