Казахі у Туркменіі

Казахі ў Туркменіі (Түрікменстан қазақтары) — жыхары Туркменіі казахскага паходжання. Адно з буйных нацыянальных меншасцяў Туркменістана. Кампактна пражываюць на поўначы краіны.

 Гісторыя 
Казахі здаўна засялялі тэрыторыю Закаспия. Сюды яны перавандроўвалі пасля падаўлення нацыянальна-вызваленчых паўстанняў. Яны ратаваліся тут ад бясчынстваў карнікаў. Так, у 1869-1870 гадах значная частка казахаў Малодшага жуза знайшла тут прытулакКазахі ў Туркменіі У XIX стагоддзі казахі Туркменіі (яны ставіліся да племя адай) пражывалі пераважна на поўначы Мангышлакского і Красноводского паветаў, месцам зімоўкі служыў КраснаводскКалшабаева Б. К. Радавой склад і рассяленне казахаў Туркменістана // Веснік Прикаспия: археалогія, гісторыя, этналогія. - 2010. - № 2. - С. 144.

Адносіны качэўнікаў-казахаў з туркменамі не заўсёды насілі мірны характар - у Пастанове камісіі Турцыка і Туркамісіі УЦВК ад 9 снежня 1921 года гаворыцца аб тым, што казахі ўжо некалькі дзясяткаў гадоў ўступалі ў сутыкненні з туркменамі, захопліваючы і угоняя ў іх быдла і палонныхКалшабаева Б. К. Радавой склад і рассяленне казахаў Туркменістана // Веснік Прикаспия: археалогія, гісторыя, этналогія. - 2010. - № 2. - С. 145. Гэта ж Пастанова дазволіла казахам вандраваць на тэрыторыю Туркменіі, абавязаўшы іх на яе тэрыторыі захоўваць ўласнае кіраваннеКалшабаева Б. К. Радавой склад і рассяленне казахаў Туркменістана // Веснік Прикаспия: археалогія, гісторыя, этналогія. - 2010. - № 2. - С. 145.

 Колькасць 
Паводле перапісу 1897 года з 382487 жыхароў Закаспийской вобласці казахамі былі 66700 чалавекКалшабаева Б. К. Радавой склад і рассяленне казахаў Туркменістана // Веснік Прикаспия: археалогія, гісторыя, этналогія. - 2010. - № 2. - С. 145.

Па перапісу 1989 года колькасць казахаў складала 2,49 % насельніцтва краіны або 87 802. чал.Дэмаскоп Weekly — Дадатак.

Паводле афіцыйных выніках праведзенай у Туркменіі перапісу насельніцтва 1995 года колькасць казахаў складала 86 987 чал. People Population census of Turkmenistan 1995, Vol. 1, State Statistical Committee of Turkmenistan, Ashgabat, 1996 або 1,94 % насельніцтва. Статыстычныя органы ААН не выкарыстоўваюць дадзеныя гэтага перапісу і публікуюць ўласныя ацэнкі колькасці насельніцтва Туркменіі, якія ніжэй тых значэнняў, што былі ўстаноўлены ў афіцыйных выніках перапісу насельніцтва 1995 года.

У снежні 2012 года ў Туркменіі была праведзена ўсеагульны перапіс насельніцтва, аднак яе звесткі так і не былі апублікаваныя. Некаторыя звесткі былі апублікаваныя намеснікам Туркменстата на пасяджэнні ЮНІСЕФ у Жэневе 15 студзеня 2015 года, так доля казахаў паводле перапісу 2012 года склала 0,4 % насельніцтва краіныВынікі перапісу насельніцтва ў Туркменістане , што складае каля 20 тыс. чалавек.

 Рэпатрыяцыя ў Казахстан 
Пачынаючы з 1990-х гадоў назіраецца актыўная реппатриация ў Казахстан. Паводле перапісу насельніцтва Казахстана 2009 года з 58 158 казахаў ураджэнцаў Туркменіі, якія перасяліліся ў Казахстан у перыяд 1999-2009 гг., 49 237 чалавек (85%) абралі месцам жыхарства Мангистаускую вобласць Казахстана. Агульны аб'ём рэпатрыяцыі казахаў Туркменістана ў Казахстан за перыяд 1991-2014 гг., па афіцыйных дадзеных казахстанскай боку, склаў каля 65 тысяч чалавекЗа 24 гады ў Казахстан прыбытку 952,8 тыс. , што можа азначаць, што значная, калі ня большая, частка казахаў Туркменіі пакінула краіну, што прывяло да падзення колькасці казахскай абшчыны да ўзроўню каля 20 тыс. чал.

 Заўвагі 

Катэгорыя:Народы Туркменістана
Катэгорыя:Нацыянальныя меншасці