Рачыя Акопавіч Ачаран

Рачыя Акопавіч Ачаран (; 8 сакавіка 1876 — 16 сакавіка 1953) — армянскі лінгвіст, філолаг, этымолаг, паліглот, сапраўдны член Акадэміі навук Армянскай ССР (1943). Вядомы сваімі працамі ў вобласці дыялекталогіі, лексікалогіі, лексікаграфіі, гісторыі мовы і г.д.Большой Российский энциклопедический словарь .

 Біяграфія 
Нарадзіўся 8 сакавіка 1876 года ў Канстанцінопалі, у квартале Саматыя. Бацька быў шаўцом. У няпоўныя 7 гадоў паступіў у вучылішча Арамян, дзе і выявіліся яго моўныя здольнасці: хлопчык адначасна вывучаў армянскую, французскую і турэцкую мовы і за два гады прайшоў увесь школьны курс. Пасля гэтага, у 9 гадоў Рачыя Ачаран паступіў у вучылішча Саакян і за чатыры гады з бляскам скончыў яго. Вучыўся таксама ў вучылішчы Кедранакан. Вышэйшую адукацыю атрымаў у Парыжскім і Страсбургскім універсітэтах, дзе ён вывучаў мовы і стаў вядомы даследаваннямі ў арменазнаўстве. У Сарбоне яго настаўнікам быў Антуан Мее. У 1897 годзе быў абраны членам Парыжскага лінгвістычнага таварыства.

Пасля завяршэння шматгадовай адукацыі Рачыя Ачарян працаваў настаўнікам у Эчміядзіне, потым у Шушы, дзе сустрэў сваю будучую жонку Арусяк. Разам з 600 армянамі, якія выратаваліся ў час Шэмахінскай разаніны, Ачаран з жонкай перабраліся ў Тэбрыз. У 1923 годзе ён атрымаў запрашэнне ад улад Савецкай Арменіі выкладаць у Ерэванскім дзяржаўным універсітэце, дзе і прапрацаваў наступныя 30 гадоў. Пасля смерці ў 1925 годзе першай жонкі Арусяк Ачарян жаніўся з адной са сваіх студэнтак Сафік.

29 верасня 1937 года ён быў арыштаваны па вінавачанні ў тым, што ён з’яўляецца англійскім рэзідэнтам і з’яўляецца членам нібы дзейнічалай ва ўніверсітэце контррэвалюцыйнай групе прафесараў. Блізкія Ачарана выратавалі некаторыя яго рукапісы, якія склалі ў жалезную скрыню і закапалі ў садзе раёна Нор Бутанія. Суд прысудзіў Ачарана да шасці гадоў пазбаўлення волі, але 19 снежня 1939 года ён быў вызвалены за адсутнасцю складу злачынства. Яго аднавілі ў пасадзе і правах. Ён вярнуўся на працу ва ўніверсітэт.

 Асноўныя працы 
 «История современной армянской литературы» (т. 1—3, 1906—1912)
 «Classification des dialectes arme՛niens» (1909)
 «Տաճկահայոց հարցի պատմությունը (Սկզբից մինչև 1915 թ.)» (1915)
 «Исследование марагского диалекта» (1930)
 «Исследование агулисского диалекта»" (1935)
 «Исследование новонахичеванского диалекта» (1935)
 «Исследование новоджугинского диалекта» (1940)
 «Исследование константинопольского диалекта» (1942)
 «Հայ բառագիտություն» (1941)
 «Армянский словарь диалектов» (1913)
 «Корневой словарь армянского языка» (т. 1‒7, 1925—35)
 «История армянского языка» (т. 1‒2, 1940—51)
 «Словарь армянских собственных имён» (т. 1‒4, 1942—48)
 «Исследование хемшинского диалекта» (1949)
 «Полная грамматика армянского языка в сравнении с 562 языками» (т. 1‒4, 1952—59)

 Спасылкі 
 Ачарян Рачия, армянский лингвист

Катэгорыя:Мовазнаўцы Арменіі
Катэгорыя:Акадэмікі АН Армянскай ССР
Катэгорыя:Этымолагі