Сабах

{{Адміністрацыйная адзінка
|Беларуская назва = Сабах
|Арыгінальная назва = джаві:ساب
|Герб = Coat of arms of Sabah.svg
|Сцяг = Flag of Sabah.svg
|Шырыня герба =
|Шырыня сцяга =
|Апісанне герба =
|Апісанне сцяга =
|Дэвіз = Sabah Maju Jaya|Краіна = Малайзія
|lat_dir = N |lat_deg = 5 |lat_min = 15 |lat_sec =
|lon_dir = E |lon_deg = 117 |lon_min = 0 |lon_sec =
|region =
|type =
|ровень =
|CoordScale =
|Гімн = Sabah Tanah Airku
|Статус = штат Малайзіі
|Уваходзіць у =
|Улучае = 5 раёнаў
|Сталіца = Кота-Кінабалу
|Буйны горад =
|Буйныя гарады =
|Адукацыя =
|Скасаванне =
|Глава = Ахмадшах Абдула
|Назва главы = Губернатар
|Глава2 = Hj. Musa Bin Hj. Aman
|Назва главы2 = галоўны міністр
|ВУП =
|Год ВУП =
|Месца па ВУП =
|ВУП на душу насельніцтва =
|Месца па ВУП на душу насельніцтва =
|Мова =
|Мовы =
|Насельніцтва = 3 206 742
|Год перапісу = 2010
|Адсотак ад насельніцтва =
|Месца па насельніцтве = 3
|Шчыльнасць = 43,56
|Месца па шчыльнасці = 14
|Нацыянальны склад =
|Канфесійны склад = 
|Плошча = 73 619
|Адсотак ад плошчы =
|Месца па плошчы = 2
|Максімальная вышыня = 4095
|Сярэдняя вышыня =
|Мінімальная вышыня =
|Шырата =
|Даўгата =
|Карта =
|Памер карты =
|Карта адміністрацыйнай адзінкі = Sabah state locator.PNG
|Памер карты яе =
|Часавы пояс = +8
|Абрэвіятура = SBH
|ISO = MY-12
|FIPS =
|Тэлефонны код =
|Паштовыя індэксы =
|Інтэрнэт-дамен =
|Код аўтамабільных нумароў =
|Сайт = http://www.sabah.gov.my/ www.sabah.gov.my
|Катэгорыя ў Commons =
|Заўвагі =
}}

Сабах (, джаві:سابه; код: SBH) — штат, знаходзіцца ва Усходняй Малайзіі і з'яўляецца другім па велічыні штатам Малайзіі, завецца таксама Negeri di bawah bayu'', што азначае «Краіна ніжэй вятроў». Раней, быўшы брытанскай калоніяй, зваўся Брытанскае Паўночнае БарнэаОрганизации Объединенных Наций список неправительственных организаций, несамоуправляющихся территорий, Северное Борнео и СаравакаЧленов Организации Объединенных Наций, пазней атрымаў статус штата Малайскай федэрацыі. На захадзе мяжуе з іншым малайзійскім штатам на востраве Калімантан — Саравакам. На поўдні мае граніцу з Інданезіяй. Адміністрацыйны цэнтр — горад Кота-Кінабалу.

 Геаграфія 
Паўночна-заходнія берагі Сабаха абмывае шырокае Паўднёва-Кітайскае мора, паўночна-усходнія і паўднёва-усходнія берагі абмываюць невялікія міжастравыя моры — Сулу і Сулавесі. Берагавая лінія Сабаха зрэзана і ўтварае шэраг закрытых плыткіх, зручных для плавання бухт. Сярод іх бухты Бруней — на захадзе, Муруд — на поўначы, Лабук і Дарвел — на ўсходзе. Месцамі берагавая лінія прымае шхерны характар. Ва ўзбярэжжы мораў Сулу і Сулавесі шмат водмеляў, невялікіх астраўкоў і каралавых рыфаў, што абцяжарваюць суднаходства. Найболей значнымі астравамі з'яўляюцца Себатык, які Сабах палавініць з Інданезіяй, а таксама Бангі, Джамбанган, Малавалі, Тымбун-Мата, Бум-Бум.

Амаль уся прастора Сабаха, з выняткам вузкага берагавога беражка, займае невысокае пласкагор'е, што пераходзіць на захадзе ў горны хрыбет Крокер. У паўночнай частцы гэтага хрыбта знаходзіцца найвышэйшая вяршыня Малайзіі і ўсёй Паўднёва-Усходняй Азіі — гара Кінабалу (4 095 м).

Самая працяглая і паўнаводная рака Сабаха — Кінабатанган (560 км). У сваёй верхняй і сярэдняй плыні яна працякае па вузкай даліне, пераразаючы цэнтральную частку пласкагор'я. Кінабатанган, а таксама Сегама, Лабук і Сугут цякуць з захаду на ўсход і ўпадаюць ў мора Сулу. У Паўднёва-Кітайскае мора пускаецца толькі адна больш-менш значная рака — Падас. У раёне дэльты, пры ўпадзенні ў заліў Бруней, ад яе адлучаецца правы рукаў Кліяс, утвараючы нізінную забагненую востраў.

Клімат Сабаха экватарны, увесь час гарачы і вільготны. У горах клімат робіцца больш умераным, а на вялікай вышыні нават халаднаватым. Ападкаў у год вывальваецца ад 3750 мм на раўнінах да 5000 мм у горах. Гарады: Тэном, Тавау.

 Гісторыя 
Сабах быў заняты англічанамі ў 1881 і стаў пратэктаратам. У 1946 была ўтворана брытанская каронная калонія Брытанскае Паўночнае Барнэа, а ў 1963 Сабах увайшоў у склад Малайскай Федэрацыі.

 Адміністрацыйны падзел 
Штат падзяляецца на 5 раёнаў:
 №  Акруга  Адміністрацыйны цэнтр  Плошча,км²  Насельніцта,чал. (2006)«Monthly Statistical Bulletin, January 2007: Sabah», Department of Statistics Malaysia, Sabah. 1  Заходні бераг  Кота-Кінабалу  7 588  954 000 2  Унутраная вобласць  Бофарт  18 298  421 000 3  Кудат  Кудат  4 623  190 000 4  Сандакан  Сандакан  28 205  676 000 5  Тавау  Тавау  14 905  757 000

 Насельніцтва і этнічны склад 
Многія жыхары Сабаха маюць часткова партугальскае паходжанне. Пашыраны імёны Фернанда, Гомес, Радрыгес. Сабахские фестывалі часам напамінаюць бразільскія.

Насельніцтва Сабаха складае каля дзвюх з паловай мільёнаў, афіцыйна прынята вылучаць 32 этнічныя групы. Найбольшая не-тубыльная этнічная група — кітайцы, складае 20 % насельніцтва. З мясцовых этнічных груп найбольшая —  (каля 25 % насельніцтва); далей ідуць баджа (15 %) і  (3 %).

Каля 700 тыс. чалавек на Сабаху — філіпінцы, якія пракраліся сюды за кошт адсутнасці строгага кантролю за іміграцыяй і аховы мяжы. Паколькі мясцовы ўрад не прызнае наяўнасць у Сабаху нелегальных імігрантаў, філіпінцы ўжо ўкараніліся, займаючы працоўныя месцы ў будаванні і беручы ўдзел у камерцыйнай дзейнасці.

Малайская мова — агульная для ўсіх этнічных груп, у Сабаху прыняты сабахскі дыялект, што адрозніваецца інтанацыямі, і падобны па вымаўленні на інданезійскую мову. Шырока пашыраны англійская, кітайская (паўночнакітайская і хаку). Кадазан-дусун, баджа, мурут і малыя народы гавораць на сваіх мовах.

 Спрэчка з Філіпінамі 
Філіпіны прэтэндуюць на ўсю тэрыторыю Сабаха, абяцаную султанам Барнэа султанату Сулу ў 1703 за вайсковую падтрымку

 Спасылкі 
 Sabah’s Tourism Board
 Daily Express, the local newspaper with the largest circulation in Sabah
 New Sabah Times, Sabah’s first newspaper 

Катэгорыя:Штаты Малайзіі