Эрэбуні (запаведнік)

Эрэбунійскі запаведнік ці запаведнік «Эрэбуні» () — запаведнік у Арменіі, недалёка ад Ерэвана, на мяжы Катайкскай і Арарацкай абласцей, паміж селамі Шарбулах і Гехадзір. Гэта самы маленькі запаведнік у Арменіі. Быў створаны ў 1981 годзе на плошчы 89 га. Знаходзіцца на трацёвых чырвоных глінах, узрост якіх больш дзясятка мільёна гадоў. Тут расце большая колькасць эндэмікаў Арменіі і самага запаведніка; засяроджаны пышныя зараснікі вышынёй 70-75 см, здалёк напамінае густое пшанічнае полеПрирода Армении .

 Апісанне 
Глебы запаведніка карбанатныя, пры гэтым адсотак карбанатаў павялічваецца з глыбінёй глебавага пласта. Па механічным складзе глебы лёгкія суглінкавыя ці камяністыя маламоцныя. Часта сустракаюцца гіпсаносныя чырвоныя ці пярэстыя гліны, з паверхні рыхлыя, мяккія, камякавата-крупчатыя. Рэльеф запаведніка хвалісты, мясцовасць перасечана ярамі. З-за вялікай сухасці ў сярэдзіне лета частка расліннага покрыва выгарае.

 Клімат 
Клімат у запаведніку рэзка кантынентальны, сухі. Сярэдняя гадавая тэмпература роўная 11 °C, колькасць ападкаў складае 300—350 мм. Зіма маласнежная, пераважае халоднае пахмурнае надвор’е. Вышыня снежнага покрыва вагаецца ў межах ад 10 да 35 см. Зіма настае ў другой дэкадзе лістапада і сканчаецца ў другой дэкадзе сакавіка. Сярэдняя тэмпература паветра ў студзені складае —4°, абсалютны мінімум —31°. Вясна недоўгачасовая, цёплая, звычайна вільготная. Лета працяглае, гарачае і сухое, з перавагай яснага надвор’я. Сярэдняя тэмпература паветра складае 23°, максімальная 41°. Вадаёмы на тэрыторыі запаведніка адсутнічаюць.

 Флора 
Флора запаведніка для гэтак невялікай тэрыторыі даволі багатая і разнастайная. Тут сустракаецца 293 выгляду сасудзістых раслін, што адносяцца да 197 родаў і 46 сямействаў. Самымі буйнымі сямействамі па ліку відаў з’яўляюцца складанакветныя (57 відаў), потым бабовыя (33 віды), травы (30 відаў), капуставыя (26 відаў), гваздзіковыя, парасонавыя, губакветныя, агурочнікавыя, казяльцовыя, залознікавыя і г. д. На долю 11 вядучых сямействаў даводзіцца каля 80 % відавага складу і больш 72 % родаў.

Асноўныя ахаваныя віды — дзікія злакавыя расліны: эндэмікі Арменіі — пшаніцы відаў  і ; таксама , розныя віды роду , ,  і іншыя), а таксама віды, занесеныя ў Чырвоную кнігу: , ,  і . Ёсць эндэмікі Каўказа, сярод якіх: , ), . Таксама сустракаюцца:  і .

Для многіх з іх Эребунійскі запаведнік з’яўляецца адзінай «кропкай» арэала ў Арменіі, на Каўказе і нават на постсавецкай прасторы. З чатырох відаў дзікай пшаніцы, сустраканай ва ўсім свеце, тут ахоўваюцца тры вышэйпералічаныя відыPlant conservation in Europe . Усяго тут сустракаецца больш 100 відаў пшаніцы.

Мне даводзілася вывучаць шматлікія краіны, якія прынята лічыць старажытнымі земляробскімі, аднак багацейшай, цікавейшай мясцовасці, чым Шарбулах, цяжка знайсці. Я прапанаваў бы абавязкова вылучыць тут пляцоўку, плошчай 50—100 га, забяспечыць асаблівы сыход за ім, каб захаваўся гэты цікавы дакумент сусветнага значэнняЭребунийский заповедник 

 Прадстаўнікі флоры 
Раслінныя супольнасці складаюцца галоўным чынам з аднагадовых траў — дзікіх пшаніц: ,  і , відаў роду : , , ,  і інш., і яшчэ адна трава, , які ў СССР нідзе больш не сустракаецца. Тут знаходзяцца найболей чыстыя, густыя і пышныя зараснікі дзікіх пшаніц вышынёй да 70—75 см. Здалёк ствараецца ўражанне густога пасеву пшанічнага поля. Тут можна сустрэць звыш 100 відаў пшаніцы. Цікавыя таксама фітацэнозы з удзелам  і , якія растуць на сухіх схілах паўднёвай экспазіцыі.

Флора запаведніка багатая таксама лекавымі, ядомымі, фарбавальнымі і іншымі каштоўнымі раслінамі, у тым ліку тут растуць , , , , ,  і , розныя віды  і інш.

 Фаўна 
Па дадзеных армянскага біёлага А. Л. Агаяна, у запаведніку жывуць:

Змеі: , , ,  і , ,  і , , .

Яшчаркі:  і ,  і . На камяністых сухіх схілах з параўнальна шчыльным травяным покрывам і сярод фры-ганоіднай расліннасці сустракаюцца , ярка афарбаваны  і .

У запаведніку таксама пашыраны: , , ,  і  (занесена ў Чырвоную кнігу былога СССР).

Катэгорыя:Запаведнікі Арменіі