Р (кірыліца)

Р, р (назва: эр) — літара ўсіх славянскіх кірылічных алфавітаў (17-я ў балгарскім, 18-я ў беларускім і рускім, 20-я ў сербскім, 21-я ў македонскім і ўкраінскім); выкарыстоўваецца таксама ў пісьменнасцях некаторых неславянскіх народаў. У стара- і царкоўнаславянскай азбуках носіць назву «рьци» (ст.-сл.) ці «рцы» (ц.-сл.), што азначае «гавары, скажы» (загадны лад ад дзеяслова «рещи»).

 Асноўныя звесткі 
У кірыліцы звычайна лічыцца 18-й па ліку і выглядае як 30px; у глаголіцы па ліку 19-я, мае выгляд 18px.

У абедзвюх азбуках лікавае значэнне — 100.

Паходжанне кірылічнай літары — грэчаскае ро (Ρ, ρ), хоць, як адзначаў яшчэ І. В. Ягіч, «тлумачэнне гэтай літары даволі цяжкае, нягледзячы на ўяўную прастату малюнка».Ягичъ И. В. «Глаголическое письмо» // «Энциклопедія славянской филологіи». Вып. 3. СПб., 1911; стр. 199

У стараславянскай мове Р магло быць і цвёрдым, і мяккім. Асобай літары для мяккага Р не існавала. У некаторых выпадках Р з’яўлялася складаўтваральным: тръгъ, врьхъ. Складовы характар гуку р старажытныя пісцы перадавалі спалучэннямі ръ, рь. Пры чытанні стараславянскіх тэкстаў варта разумець, што вышэйзгаданыя спалучэнні вымаўляюцца як адзіны складовай гук р толькі ў тым выпадку, калі ў беларускай мове ім адпавядаюць спалучэнні -ор-, -ер- : торг, верх. У адваротным выпадку спалучэння ръ, лъ, пазначаюць гук р і адпаведны рэдукаваны галосны.

У беларускай літаратурнай мове зычыны [р] заўсёды цвёрды і не маюе адпаведнага мяккага.

 Ужыванне 
Малая літара р з’яўляецца скарачэннем для:
 грашовай адзінкі «рубель» (з кропкай);
 адзінкі вымярэння «рэнтген» (без кропкі);
 слова «рака» (з кропкай).

 Табліца кодаў 
  Кадзіроўка
  Рэгістр
  Дзесятковыкод
  16-рычныкод
  Васьмярычны -код
  Двайковы код
   Юнікод
  Вялікая
  1056
  0420
  002040
  00000100 00100000
   Маленькая
  1088
  0440
  002100
  00000100 01000000
   ISO 8859-5
  Вялікая
  192
  C0
  300
  11000000
   Маленькая
  224
  E0
  340
  11100000
   KOI 8
  Вялікая
  242
  F2
  362
  11110010
   Маленькая
  210
  D2
  322
  11010010
   Windows 1251
  Вялікая
  208
  D0
  320
  11010000
   Маленькая
  240
  F0
  360
  11110000


У HTML вялікую літару Р можна запісаць як &#1056; ці &#x420;, а маленькую р — як &#1088; ці &#x440;.

 Літаратура 





Катэгорыя:Літары кірыліцы
Катэгорыя:Украінскі алфавіт
Катэгорыя:Македонскі алфавіт
Катэгорыя:Балгарскі алфавіт
Катэгорыя:Рускі алфавіт
Катэгорыя:Беларускі алфавіт
Катэгорыя:Стараславянскі алфавіт
Катэгорыя:Вукавіца