Вожыкавыя

Во́жыкавыя (Erinaceidae) — сямейства ў атрадзе Eulipotyphla. Да нядаўніх часоў гэта сямейства адносілі да атрада Erinaceomorpha, які быў аб’яднаны з парафілетычным атрадам Soricomorpha у атрад Eulipotyphla. Атрад Eulipotyphla прызнаны навуковай супольнасцю монафілетычным; атрад Soricomorpha быў прызнаны парафілетычным, бо Soricidae маюць больш нядаўняга агульнага продка з Erinaceidae, чым іншыя прадстаўнікі Soricomorpha.

Erinaceidae уключаюць у сябе сапраўдных вожыкаў (падсямейства Erinaceinae) Еўразіі і Афрыкі і гімнур (падсямейства Hylomyinae) Паўднёва-Усходняй Азіі. Калісьці гэта сямейства адносілі да атрада Insectivora, але цяпер гэты атрад прызнаны навукова неактуальным з прычыны поліфіліі.

 Характарыстыка 

Вожыкавыя звычайна маюць форму землярыйкападобную форму цела з доўгімі мордамі і кароткімі хвастамі. Вожыкавыя, аднак, большыя па памеры за землярыек: напрыклад, даўжыня цела і вага малой гімнуры знаходзяцца ў дыяпазоне 10-15 см і 40-60 г адпаведна, а звычайнай гімнуры — 26-45 см і 1-1,4 кг адпаведна. Усе віды вожыкавых, акрамя аднаго, маюць вялікія вочы і вушы і па пяць пальцаў на кожнай назе, на якіх у некаторых прадстаўнікоў ёсць моцныя кіпцюры для капання. Валасы сапраўдных вожыкаў ператвораны ў вострыя калючкі, якія ажыццяўляюць абарончую функцыю і пакрываюць верхнюю і бакавыя паверхні цела — гімнуры жа маюць выключна звычайныя валасы. Большасць прадстаўнікоў вожыкавых мае анальныя пахучыя залозы, але яны значна лепей развітыя ў гімнур, чым у сапраўдных вожыкаў, што тлумачыць моцны пах першых.

Вожыкавыя з’яўляюцца ўсёеднымі з дамінаваннем у рацыёне насякомых, чарвякоў і іншых дробных беспазваночных. Erinaceidae могуць таксама харчавацца насеннем і садавіной і зрэдку ўжываць птушыныя яйкі ды здыхляціну. Зубы вожыкавых вострыя і прыстасаваныя для пранізання беспазваночных ахвяр. Зубная формула вожыкавых: .

Сапраўдныя вожыкі з’яўляюцца начнымі жывёламі, а для гімнур гэта рыса характэрна ў меншай ступені — яны могуць праяўляць актыўнасць і днём. Многія віды жывуць у простых норах, калі іншыя канструююць часовыя гнёзды на паверхні зямлі з лісця ды травы або сховішчы ў полых бярвеннях ці іншых месцах, дзе можна схавацца. Вожыкавыя — адзіночныя жывёлы, якія збіраюцца разам толькі на сезон размнажэння, прычым бацька не грае ніякай ролі ў гадаванні маладых жывёл.

Самкі сямейства вожыкавых нараджаюць пасля перыяду цяжарнасці, які знаходзіцца ў інтэрвале прыкладна ад 6 да 7 тыдняў. Маладыя жывёлы нараджаюцца сляпымі і безвалосымі. У сапраўдных вожыкаў калючкі адрастаюць на працягу 36 гадзін пасля нараджэння.

 Эвалюцыя 
Вожыкавыя — адносна прымітыўная група плацэнтарных сысуноў, якая зусім нязначна змянілася з часоў яе з’яўлення ў эацэне. Так званы, «гіганцкі вожык» (насамрэч не сапраўдны вожык, а гімнура) Deinogalerix, які жыў у эпоху міяцэну на востраве Гаргана (уваходзіць у склад сучаснай Італіі), быў памерам з вялікага труса і харчаваўся болей пазваночнымі жывёламі і здыхляцінай, чым насякомымі.

 Класіфікацыя 
На сённяшні дзень апісаныя 2 падсямействы і 13 родаў вожыкавых.
 Сямейства Erinaceidae:
 † Род Silvacola;
 Падсямейства Erinaceinae (Сапраўдныя вожыкі):
 † Род Amphechinus:
 † Amphechinus akespensis;
 † Amphechinus arverniensis;
 † Amphechinus baudelotae;
 † Amphechinus edwardsi;
 † Amphechinus ginsburgi;
 † Amphechinus golpeae;
 † Amphechinus horncloudi;
 † Amphechinus intermedius;
 † Amphechinus kreuzae;
 † Amphechinus major;
 † Amphechinus microdus;
 † Amphechinus minutissimus;
 † Amphechinus robinsoni;
 † Amphechinus taatsiingolensis;
 Род Atelerix:
 Чатырохпальцы вожык, Atelerix albiventris;
 Алжырскі вожык, Atelerix algirus;
 Паўднёва-Афрыканскі вожык, Atelerix frontalis;
 Самалійскі вожык, Atelerix sclateri;
 Род Erinaceus:
 Амурскі вожык, Erinaceus amurensis;
 Паўднёвы белагруды вожык, Erinaceus concolor;
 Еўрапейскі вожык, Erinaceus europaeus;
 Паўночны белагруды вожык, Erinaceus roumanicus;
 Род Hemiechinus:
 Вушасты вожык, Hemiechinus auritus;
 Нашыйнікавы вожык, Hemiechinus collaris;
 Род Mesechinus:
 Даурскі вожык, Mesechinus dauuricus;
 Кітайскі вожык, Mesechinus hughi;
 Род Paraechinus:
 Эфіопскі вожык, Paraechinus aethiopicus;
 Доўгаіглісты вожык, Paraechinus hypomelas;
 Індыйскі вожык, Paraechinus micropus;
 Галапузы вожык, Paraechinus nudiventris;
 Падсямейства Hylomyinae (Гімнуры):
 † Род Deinogalerix;
 † Deinogalerix brevirostris;
 † Deinogalerix freudenthali;
 † Deinogalerix intermedius;
 † Deinogalerix koenigswaldi;
 † Deinogalerix minor;
 Род Echinosorex:
 Звычайная гімнура, Echinosorex gymnura;
 Род Hylomys:
 Вушастая гімнура, Hylomys megalotis;
 Карлікавая гімнура, Hylomys parvus;
 Малая гімнура, Hylomys suillus;
 Род Neohylomys:
 Хайнаньская гімнура, Neonylomys hainanensis;
 Род Neotetracus:
 Землярыйкавая гімнура, Neotetracus sinensis;
 Род Podogymnura:
 Дынагацкая гімнура, Podogymnura aureospinula;
 Гімнура Мінданаа, Podogymnura truei.


Катэгорыя:Сямействы сысуноў