Талергоф

Талерго́ф (, 4 верасня 1914 — 10 мая 1917 г.) — канцэнтрацыйны лагер, створаны ўладамі Аўстра-Венгерскай імперыі ў першыя дні Першай сусветнай вайны. Размяшчаўся ў пясчанай даліне ля падножжа Альпаў, каля Граца, галоўнага горада правінцыі Штырыя. Адзін з першых канцэнтрацыйных лагераў у сусветнай гісторыі XX стагоддзя, першы ў Еўропе.

Сюды былі дэпартаваныя жыхары Галіцыі і Букавіны — русіны, якія сімпатызавалі або магчыма сімпатызавалі Расіі, высланыя з сваіх абласцей па заявах палякаў і украінафілаў. Іншым буйным канцлагерам для русафілаў быў Тэрэзін.

 Гісторыя канцлагера 
Першую партыю галічан і букавінцаў-русафілаў прыгналі ў Талергоф салдаты грацкага палка 4 верасня 1914 года.

Да зімы 1915 года ў Талергофе не было баракаў. Людзі ляжалі на зямлі пад адкрытым небам у дождж і марозTalerhof  (англ..

Па сведчанні кангрэсмена ЗША Д. М. Макорміка (), зняволеных збівалі і катавалі.

У афіцыйным рапарце Шлеера ад 9 лістапада 1914 года паведамлялася, што ў Талергофе ў той час знаходзілася 5700 русафілаў. З гэтага ліку каля 1915 чалавек (па іншых дадзеных да 5 тысяч) былі лемкі з 151 вескі на ЛемкаўшчынеBogdan Horbal Talerhof .

Усяго праз Талергоф з 4 верасня 1914 года да 10 мая 1917 года прайшло не менш за 20 тысяч русафільскі настроеных галічан і букавінцаў, толькі ў першыя паўтара года загінула каля 3 тысяч зняволеных. Па дадзеных галіцкага грамадскага дзеяча Дмітрыя Маркава, 3800 чалавек былі пакараныя толькі за першую палову 1915 годаАВПРИ. Ф. 257, Оп. 556, Д. 56, Л. 6..

Лагер быў зачынены ў маі 1917 года па распараджэнні апошняга імператара Аўстра-Венгрыі Карла I. Баракі на месцы лагера прастаялі да 1936 года, калі іх знеслі. Пры гэтым было эксгумавана 1767 трупаў, якія перазахавалі ў агульнай магіле ў блізкай аўстрыйскай весцы Фельдкірхен ().

У цяперашні час былы Талергоф знаходзіцца на тэрыторыі аэрапорта Грац-Талергоф.

міні|382x382пкс|Пакараныя ў Талергофе. 1916.

 Вядомыя вязні 
 Яраслаў Феафілавіч Качмарчык (1885—1944) — прэзідэнт Рускай народнай рэспублікі лемкаўЛемки (па іншых звестках утрымліваўся ў турме ў Новым Сончы)

 Памяць 
міні|Помнік ахвярам Талергофа ў Львове
У 1934 годзе ў Львове на Лычакаўскіх могілках пры ўдзеле Талергофскага камітэта быў усталяваны помнік ахвярам Талергофа.

 Крыніцы 

 Літаратура 
  ,  .

 Талергофскій альманахъ. Пропамятная книга австрійскихъ жестокостей, изуверстствъ и насилий надъ карпато-русскимъ народомъ во время Всемірной войны 1914−1917 гг. . — Львовъ: Изданіе «Талергофскаго Комитета». 1924−1932. — Вып. 1−4. (Все выпуски).

 Бузина, Олесь. Концлагерь для неправильных галичан 
 Шимов Ярослав. Габсбургское наследие Западной Украины 
 Талергоф и Терезин: забытый геноцид
 Памяти жертв кровавого террора 
 … Православные во главе с Архиепископом Августином молились у обелиска погибшим русофилам Галиции…
 Верховна Рада України. Постанова про 90-річчя трагедії «Талергофу». (укр.)
 Военные преступления Габсбургской монархии 1914−1917 гг.  Галицкая Голгофа. — USA, Trumbull Conn. Издатель Peter S. Hardi Lane. — 1964. — 773 с.
 Маковський В. Талергоф, спогади і документи. — Львів, 1934. 

 Спасылкі 
 ;.

Катэгорыя:Аўстра-Венгрыя ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Грац
Катэгорыя:Першая сусветная вайна
Катэгорыя:Канцэнтрацыйныя лагеры Аўстра-Венгрыі