Шрыфт Брайля на эсперанта

Шрыфт Брайля на эсперанта — гэта шрыфт Брайля алфавіта эсперанта. Рэльефна-кропкавы тактыльны шрыфт Брайля на мове эсперанта прызначаны для ліста і чытанні невідушчымі і дрэнна відушчымі людзьмі. З 1920 года выдаецца часопіс «Aŭroro» на шрыфце Брайля, з 1904 года выдаецца аналагічны часопіс Esperanta Ligilo.

 Алфавіт 
У базавай сістэме алфавіта Брайля выкарыстоўваецца друк літар з дыякрытычнымі знакамі. Дыякрытычны знак Цыркумфлекс адзначаны даданнем кропкі 6 (унізе справа) на падставу ліста: ⠩ ĉ, ⠻ ĝ, ⠳ ĥ, ⠺ ĵ, ⠮ ŝ. Таму літара j  мае такую ж форму, як нескарыстанае французска/англійскае пісьмо Брайля ⠺ w напісана a w з замежным імем, кропка 3 дадала: :⠾ wGoogle Groups. Літара эсперанта ŭ вырабляецца шляхам адлюстравання ад U, так, каб кропка 1 кропка робіцца 4: ⠬ ŭ.
Алфавіт на мове Брайля выглядае наступным чынамWorld Braille Usage , UNESCO, 2013
 link=|alt=⠁ (braille pattern dots-1)|56x56px
a link=|alt=⠃ (braille pattern dots-12)|56x56px
b link=|alt=⠉ (braille pattern dots-14)|56x56px
c link=|alt=⠩ (braille pattern dots-146)|56x56px
ĉ link=|alt=⠙ (braille pattern dots-145)|56x56px
d link=|alt=⠑ (braille pattern dots-15)|56x56px
e link=|alt=⠋ (braille pattern dots-124)|56x56px
f link=|alt=⠛ (braille pattern dots-1245)|56x56px
glink=|alt=⠻ (braille pattern dots-12456)|56x56px
ĝ link=|alt=⠓ (braille pattern dots-125)|56x56px
h link=|alt=⠳ (braille pattern dots-1256)|56x56px
ĥ link=|alt=⠊ (braille pattern dots-24)|56x56px
i link=|alt=⠚ (braille pattern dots-245)|56x56px
j link=|alt=⠺ (braille pattern dots-2456)|56x56px
ĵ link=|alt=⠅ (braille pattern dots-13)|56x56px
k link=|alt=⠇ (braille pattern dots-123)|56x56px
l link=|alt=⠍ (braille pattern dots-134)|56x56px
m link=|alt=⠝ (braille pattern dots-1345)|56x56px
n link=|alt=⠕ (braille pattern dots-135)|56x56px
o link=|alt=⠏ (braille pattern dots-1234)|56x56px
p link=|alt=⠗ (braille pattern dots-1235)|56x56px
r link=|alt=⠎ (braille pattern dots-234)|56x56px
s link=|alt=⠮ (braille pattern dots-2346)|56x56px
ŝ link=|alt=⠞ (braille pattern dots-2345)|56x56px
t link=|alt=⠥ (braille pattern dots-136)|56x56px
u link=|alt=⠍ (braille pattern dots-346)|56x56px
ŭ link=|alt=⠧ (braille pattern dots-1236)|56x56px
v link=|alt=⠵ (braille pattern dots-1356)|56x56px
z 

Шрыфт Брайля знаходзіць абмежаванае ўжываннеEsperanta stenografio, Nizhny Novgorod, 2003.

 Транскрыбаванне замежных літар 
Апроч асновы — лацінскіх замежных літар q, w, x, y, у шрыфце есці вылучаныя літары для галосных, якія сустракаюцца ў друку Германіі,

ä, ö, ü:
link=|alt=⠟ (braille pattern dots-12345)|56x56px
пытанне link=|alt=⠾ (braille pattern dots-23456)|56x56px
Вт link=|alt=⠭ (braille pattern dots-1346)|56x56px
х link=|alt=⠽ (braille pattern dots-13456)|56x56px
по Y link=|alt=⠜ (braille pattern dots-345)|56x56px
ä link=|alt=⠪ (braille pattern dots-246)|56x56px
… link=|alt=⠷ (braille pattern dots-12356)|56x56px
ü

Дадатковыя літары з дыякрытычнымі знакамі ў іншых мовах апрацоўваюцца асобнымі клеткамі для дыякрытычных знакаў. Яны не маюць адназначнай адпаведнасці з друкам:

 link=|alt=⠈ (braille pattern dots-4)|56x56px
◌
(и ő, ű
от ö, ü) link=|alt=⠘ (braille pattern dots-45)|56x56px
◌, ◌ link=|alt=⠲ (braille pattern dots-256)|56x56px
◌ link=|alt=⠺ (braille pattern dots-2456)|56x56px
◌, ◌ link=|alt=⠒ (braille pattern dots-25)|56x56px
◌, ◌ link=|alt=⠰ (braille pattern dots-56)|56x56px
◌, ◌ link=|alt=⠠ (braille pattern dots-6)|56x56px
◌, ◌, ◌, ◌ link=|alt=⠔ (braille pattern dots-35)|56x56px
◌, ◌, и т. д.

Гэтыя ўмоўныя пазначэнні замежных імёнаў адаптаваны да эсперанта Брайля. Тэкст у іншым шрыфце алфавіта Брайля алфавіта пазначаецца кодам ⠐⠂.

 Знакі прыпынку 
 Адзіныя пунктуацыйныя
 link=|alt=⠀ (braille pattern blank)|56x56px 
(space) link=|alt=⠂ (braille pattern dots-2)|56x56px 
, link=|alt=⠄ (braille pattern dots-3)|56x56px 
' (abbr.) link=|alt=⠲ (braille pattern dots-256)|56x56px 
. link=|alt=⠢ (braille pattern dots-26)|56x56px 
? link=|alt=⠖ (braille pattern dots-235)|56x56px 
! link=|alt=⠆ (braille pattern dots-23)|56x56px  link=|alt=⠒ (braille pattern dots-25)|56x56px 
 : link=|alt=⠔ (braille pattern dots-35)|56x56px  link=|alt=⠌ (braille pattern dots-34)|56x56px 
/ link=|alt=⠄ (braille pattern dots-3)|56x56pxalt=⠄ (braille pattern dots-3)|56x56px| ⠄ (braille pattern dots-3) U+2804alt=⠄ (braille pattern dots-3)|56x56px| ⠄ (braille pattern dots-3) U+2804 
… link=|alt=⠤ (braille pattern dots-36)|56x56px 
- link=|alt=⠠ (braille pattern dots-6)|56x56pxalt=⠤ (braille pattern dots-36)|56x56px| ⠤ (braille pattern dots-36) U+2824 
—

Апостраф і кропкавая абрэвіятура транскрыбуюцца ⠄.
 Парныя знакі прыпынку
link=|alt=⠦ (braille pattern dots-236)|56x56pxalt=⠀ (braille pattern blank)|56x56px| ⠀ (braille pattern blank) U+2800alt=⠴ (braille pattern dots-356)|56x56px| ⠴ (braille pattern dots-356) U+2834 
(outer quotes) link=|alt=⠠ (braille pattern dots-6)|56x56pxalt=⠦ (braille pattern dots-236)|56x56px| ⠦ (braille pattern dots-236) U+2826alt=⠀ (braille pattern blank)|56x56px| ⠀ (braille pattern blank) U+2800alt=⠴ (braille pattern dots-356)|56x56px| ⠴ (braille pattern dots-356) U+2834alt=⠄ (braille pattern dots-3)|56x56px| ⠄ (braille pattern dots-3) U+2804 
(inner quotes) link=|alt=⠶ (braille pattern dots-2356)|56x56pxalt=⠀ (braille pattern blank)|56x56px| ⠀ (braille pattern blank) U+2800alt=⠶ (braille pattern dots-2356)|56x56px| ⠶ (braille pattern dots-2356) U+2836 
(…) link=|alt=⠶ (braille pattern dots-2356)|56x56pxalt=⠶ (braille pattern dots-2356)|56x56px| ⠶ (braille pattern dots-2356) U+2836alt=⠀ (braille pattern blank)|56x56px| ⠀ (braille pattern blank) U+2800alt=⠶ (braille pattern dots-2356)|56x56px| ⠶ (braille pattern dots-2356) U+2836alt=⠶ (braille pattern dots-2356)|56x56px| ⠶ (braille pattern dots-2356) U+2836 
[ … ]

Двукоссі ў друку ў эсперанта надзвычай зменлівыя. Але гэта неактуальнае для друку шрыфтам Брайля.

 Лічбы 
Апостраф/абрэвіятура кропкі ⠄ выкарыстоўваюцца для групоўкі лічбаў у ліках, як і коска ў англійскай мове. У друкаваным і брайлеўскім эсперанта коска выкарыстоўваецца ў якасці дзесятковага знака, напрыклад:

 Друкаваць на англійскай 100,000.00
 = друк на эсперанта 100 000,00
 = Брайля ⠼⠁⠚⠚⠄⠚⠚⠚⠂⠚⠚.

 Фарматаванне 
Вялікія літары адзначаюцца толькі для імёнаў уласных. Яны не выкарыстоўваюцца ў пачатку сказа.

 link=|alt=⠼ (braille pattern dots-3456)|56x56px 
(digit) link=|alt=⠨ (braille pattern dots-46)|56x56px 
(caps) link=|alt=⠸ (braille pattern dots-456)|56x56px 
(emph.) link=|alt=⠒ (braille pattern dots-25)|56x56pxalt=⠸ (braille pattern dots-456)|56x56px| ⠸ (braille pattern dots-456) U+2838alt=⠀ (braille pattern blank)|56x56px| ⠀ (braille pattern blank) U+2800alt=⠸ (braille pattern dots-456)|56x56px| ⠸ (braille pattern dots-456) U+2838alt=⠀ (braille pattern blank)|56x56px| ⠀ (braille pattern blank) U+2800 
(span emphasis) link=|alt=⠠ (braille pattern dots-6)|56x56pxalt=⠄ (braille pattern dots-3)|56x56px| ⠄ (braille pattern dots-3) U+2804alt=⠀ (braille pattern blank)|56x56px| ⠀ (braille pattern blank) U+2800alt=⠠ (braille pattern dots-6)|56x56px| ⠠ (braille pattern dots-6) U+2820alt=⠄ (braille pattern dots-3)|56x56px| ⠄ (braille pattern dots-3) U+2804 
(alternative span emphasis) link=|alt=⠐ (braille pattern dots-5)|56x56pxalt=⠂ (braille pattern dots-2)|56x56px| ⠂ (braille pattern dots-2) U+2802alt=⠀ (braille pattern blank)|56x56px| ⠀ (braille pattern blank) U+2800alt=⠐ (braille pattern dots-5)|56x56px| ⠐ (braille pattern dots-5) U+2810alt=⠂ (braille pattern dots-2)|56x56px| ⠂ (braille pattern dots-2) U+2802 
(foreign braille text)

Для акцэнтавання (тлусты тэкст ці курсіў), ⠸ выкарыстоўваецца для пазначэння кожнага з аднаго-трох слоў. Для падкрэсленага тэксту, ёсць два фарматы: або двукроп'е папярэднічае простаму падкрэсленаму знаку, ⠒⠸, дадатковы знак ⠸ змяшчаецца перад апошнім падкрэсленым словам, ці знак ⠠⠄ ставіцца перад і пасля вылучанага тэксту.

 Спасылкі 
 Лиго internacia де blindaj esperantistoj 

Катэгорыя:Эсперанта