Цэнзура ў СССР

Цэнзура ў СССР — кантроль савецкіх і партыйных органаў СССР над зместам і распаўсюджваннем інфармацыі, у тым ліку друкаванай прадукцыі, музычных і сцэнічных твораў, твораў выяўленчага мастацтва, кінематаграфічных і фатаграфічных твораў, перадач радые і тэлебачання, з мэтай падаўлення ўсіх крыніц інфармацыі, альтэрнатыўных афіцыйнымМедушевский А. Н. Сталинизм как модель. Обозрение издательского проекта «РОССПЭН» «История сталинизма» // Вестник Европы. — 2011, абмежаванні або недапушчэння распаўсюджвання ідэй і звестак, якія лічыліся шкоднымі ці непажаданымі.

Сістэма ўсеагульнай палітычнай цэнзуры ўключала розныя формы і метады ідэалагічнага і палітычнага кантролю — нараўне з прамымі (забарона публікацыі, цензорское ўмяшанне, адхіленне рукапісаў) ужываліся самыя разнастайныя ўскосныя метады, якія адносяцца да кадравай, выдавецкай, ганарарнай палітыцы.

Функцыі цэнзурнага кантролю былі ўскладзены на спецыяльныя дзяржаўныя ўстановыБлюм А. В. Рукописи не горят?.. К 80-летию основания Главлита СССР и 10-летию его кончины // «Звезда» : журнал. — М., 2002. — № 6. — С.201-211..
Цэнзура кантралявала ўсе ўнутраныя афіцыйныя каналы распаўсюджвання інфармацыі: кнігі, перыядычныя выданні, радые, тэлебачанне, кіно, тэатр і г. д., інфармацыю, якая паступае звонку (глушэння замежных радыестанцый, якія вяшчаюць на мовах народаў СССР, скрупулезны кантроль друкаванай прадукцыі замежных СМІ на прадмет «антысаветчыны»).
Таксама шырока была распаўсюджана і самацэнзура.

Асноўнымі аб’ектамі цэнзуры былі так званая «антысавецкая прапаганда» (у якую ўключалася ўсе, што не адпавядала бягучым ідэалагічным устаноўкам), ваенныя і эканамічныя сакрэты (напрыклад, інфармацыя аб месцах зняволення і геаграфічныя карты), негатыўная інфармацыя аб стане спраў у краіне (катастрофы, эканамічныя праблемы, міжнацыянальныя канфлікты, адмоўныя сацыяльныя з’явы і г . д.), любая інфармацыя, якая магла выклікаць непажаданыя алюзіі.

Цэнзура ў СССР насіла ў першую чаргу ідэалагічны характар. Адны даследчыкі адзначаюць, што савецкая цэнзура, у прыватнасці, не перашкаджала паказу сцэн гвалту, калі яны адпавядалі бягучым ідэалагічным устаноўкам — напрыклад, дэманстравалі знішчэнне ворагаў савецкай улады або выкрывалі зверства ворагаФёдоров А. В. Права ребёнка и проблема насилия на российском экране. — Монография. — Таганрог: Издательство Кучма, 2004. — С. 6. — 418 сЛапин Е. В погоне за рейтингами // «Телецентр» : журнал. — М., 2008. — № 4 (29). — С. 40-45. Архивировано из первоисточника 9 мая 2009., але пры гэтым іншыя даследчыкі адзначаюць, што на працягу ўсяго перыяду савецкай аўдыевізуальнай гісторыі не існавала такой праблемы, як негатыўнае ўздзеянне вобразаў гвалту ў тэлевяшчанні.

Большасць даследчыкаў адзначае татальны характар савецкай цэнзуры і падпарадкаванне цэнзурных органаў кантролю з боку Камуністычнай партыі Савецкага СаюзаЛатынина А. Н. «Пережиток Средневековья» или элемент культуры? // «Новый мир» : журнал. — М., 2008. — № 10.. Праваабаронцы сцвярджалі, што цензурная практыка парушае міжнародныя абавязацельствы СССР.

 Літаратура