Перапіс насельніцтва СССР (1989)

Усесаюзны перапіс насельніцтва 1989 года быў апошнім перапісам насельніцтва ўсяго Савецкага Саюза.

 Правядзенне 
Перапіс праводзіўся на працягу 8 дзён, з 12 па 19 студзеня 1989 года, шляхам апытання па месцы фактычнага пражывання грамадзян. Апытанне і запіс адказаў у перапісныя лісты ажыццяўляліся адмыслова падрыхтаванымі працаўнікамі-лічыльнікамі, прыцягнутымі з прадпрыемстваў, устаноў, арганізацый. Звесткі запісваліся са слоў апытваных без патрабавання дакументаў, якія пацвярджаюць правільнасць адказаў.

Праз 3 месяца пасля канчатка перапісу — у красавіку 1989 года — былі апублікаваны папярэднія вынікі пра колькасць і размяшчэнне насельніцтва па асобных рэгіёнах краіны. Напачатку 1990 года на аснове аўтаматызаванай апрацоўкі перапісных лістоў атрыманы канчатковыя вынікі пра колькасць і ўзроставы склад насельніцтва, стан ў шлюбе, колькасць і памер сем’яў, узровень адукацыі, нацыянальнасць і мовы, крыніцы сродкаў існавання.

 Вынікі перапісу 

Паводле перапісу, колькасць наяўнага насельніцтва на 12 студзеня 1989 г. склала 286,7 млн чал. За 10 гадоў, якія прайшлі пасля перапісу 1979 года, яна павялічылася на 24,3 млн чал., ці на 9 %.

        Колькасць, млн. чал.  Сярэднегадовыя тэмпы прыросту, %
                  1959 г.1970 г.1979 г.1989 г.1959-691970-781979-89
  Усё насельніцтва   208,8  241,7  262,4  286,7  1,3      0,9      0,9  
  Гарадское       100,0  136,0  163,6  188,8  2,8      2,1      1,4
  Сельскае        108,8  105,7  98,8   97,9   -0,3     -0,7     -0,1


Пры перапісе ўлічана 73,1 млн сем’яў, што на 6,8 млн. (на 10 %) больш, чым было ў 1979 г. Найбольшы прырост ліку сем’яў быў у рэспубліках Сярэдняй Азіі і Азербайджанскай ССР (22—29 %), а таксама ў Казахскай ССР (16 %) і Малдаўскай ССР (12 %). Сярэдні памер сям’і ў цэлым па краіне склаў 3,5 чал., у гарадскіх паселішчах — 3,3 чал., у сельскай мясцовасці — 3,8 чал. Па саюзных рэспубліках сярэдняя велічыня сям’і вагаецца ад 6,1 чалавека ў Таджыкскай ССР да 3,1 чал. у Латвійскай ССР і Эстонскай ССР, што абумоўлена галоўным чынам лікам дзяцей у сям’і.

У сем’ях у 1989 годзе пражывала 255,8 млн чал. (89 % насельніцтвы краіны). Акрамя таго, 13 млн. (5 %) членаў сем’яў жылі асобна ад сям’і, але былі злучаны з ёй агульным бюджэтам. Не мелі сем’і ці страцілі матэрыяльную сувязь з ёй (адзіночкі) 16,4 млн. (6 %). Удзельная вага членаў сям’і, якія пражывалі асобна ад сям’і, і адзіночак асабліва малы ў рэспубліках Сярэдняй Азіі, Грузінскай ССР і Азербайджанскай ССР, дзе ён складаў 4—6 %, і больш значны ў РСФСР, УССР, БССР, рэспубліках Прыбалтыкі (11—15 %).

 Колькасць насельніцтва саюзных рэспублік 
                      Тыс. чал.1989 г. у% гарадскога насельніцтва
                      1979 г.   1989 г.% да 1979 г.1979 г.1989 г.
  СССР     	       262436	  286731  109       62     66
  РСФСР    	       137551	  147400  107	 69	  74
  Украінская ССР      49755	  51707   104	 61	  67
  Беларуская ССР      9560	  10200   107	 55	  65
  Узбекская ССР       15391	  19905   129	 41	  41
  Казахская ССР       14684	  16536   113	 54	  57
  Грузінская ССР       5015	  5443    109	 52	  56
  Азербайджанская ССР 6028	  7038    117	 53	  54
  Літоўская ССР       3398	  3690    109	 61	  68
  Малдаўская ССР      3947	  4338    110	 39	  47
  Латвійская ССР      2521	  2680    106	 68	  71
  Кіргізская ССР      3529	  4290    122	 39	  38
  Таджыкская ССР      3801	  5109    134	 35	  33
  Армянская ССР       3031	  3288    108	 66	  68
  Туркменская ССР     2759	  3534    128	 48	  45
  Эстонская ССР       1466	  1573    107	 70	  72


 Нацыянальны склад насельніцтва 

У выніковым пераліку прадстаўлены ўсе так званыя «тытульныя нацыянальнасці» саюзных, аўтаномных рэспублік, аўтаномных абласцей і акруг, а таксама немцы і палякі.

                      1979 г., тыс. чал. 1989 г., тыс. чал. 1989 г. у % да 1979 г.Усё насельніцтва 262 085 285 743 109Рускія 137 397 145 155 106Украінцы 42 347 44 186 104Узбекі 12 456 16 698 134Беларусы 9463 10 036 106Казахі 6556 8136 124Азербайджанцы 5477 6770 124Татары 6185 6649 107Армяне 4151 4623 111Таджыкі 2898 4215 145Грузіны 3571 3981 111Малдаване 2968 3352 113Літоўцы 2851 3067 108Туркмены 2028 2729 135Кіргізы 1906 2529 133Немцы 1936 2039 105Чувашы 1751 1842 105Латышы 1439 1459 101Башкіры 1371 1449 106Яўрэі 1762 1378 76Мардва 1192 1154 97Палякі 1151 1126 98Эстонцы 1020 1027 101Чачэнцы 756 957 127Удмурты 714 747 105Марыйцы 622 671 108Аварцы 483 601 124Асеціны 542 598 110Лезгіны 383 466 122Каракалпакі 303 424 140Бураты 353 421 119Кабардзінцы 322 391 121Якуты 328 382 116Даргінцы 287 365 127Комі 327 345 105Кумыкі 228 282 123Інгушы 186 237 128Тувінцы 166 207 124Калмыкі 147 174 119Карачаеўцы 131 156 119Комі-пярмякі 151 152 101Карэлы 138 131 95Адыгейцы 109 125 115Лакцы 100 118 118Абхазы 91 105 116Табасараны 75 98 130Балкарцы 66 85 128Хакасы 71 80 113Нагайцы 60 75 126Алтайцы 60 71 118Чаркесы 46 52 113Ненцы 30 35 116Эвенкі 27 30 111Ханты 21 23 108Рутульцы 15 20 136Цахуры 13 20 148Агулы 12 19 155Чукчы 14 15 108Даўгане 5,1 6,9 137Каракі 7,9 9,2 117Мансі 7,6 8,5 112Інш. нацыянальнасці 2811 3441 122


 Народы ў Расіі 

У 1989 Перапіс зафіксаваў большасць рускіх, у некаторых раёнах краіны значную частку складалі ўкраінцы (3 раёна Варонежскай, 1 раён Белгарадскай, 1 раён Омскай). Беларусы ў некаторых раёнах Калінінградскай вобласці і Карэліі складалі да 20 %.

 Літаратура 
 Лабутова Т. Штогоднік Вялікай савецкай энцыклапедыі. выпуск 34. стар. 007—011, Масква 1990 г. ISBN 5-85270-041-X

 Спасылкі 
 Дастасаванні на demoscope.ru

1989
Катэгорыя:1989 год у СССР
Катэгорыя:Студзень 1989 года