Спіс штатаў і тэрыторый ЗША

Злучаныя Штаты Амерыкі — федэратыўная рэспубліка, якая складаецца з 50 штатаў, федэральнай акругі (дзе размяшчаецца горад Вашынгтон і нацыянальны ўрад краіны), пяці асноўных тэрыторый і . 48 сумежных штатаў і акруга Калумбія знаходзяцца ў цэнтральнай частцы Паўночнай Амерыкі паміж Канадай і Мексікай. Штат Аляска знаходзіцца ў паўночна-заходняй частцы Паўночнай Амерыкі (таксама мяжуе з Канадай), а палажэнне Гавайскіх астравоў уяўляе сабой архіпелаг у Ціхім акіяне. Тэрыторыі, кантралюемыя Злучанымі Штатамі займаюць месцы ў Ціхім акіяне і Карыбскім моры.

Штаты з’яўляюцца асноўнымі адміністрацыйнымі адзінкамі дзяржавы, а таксама валодаюць пэўнымі паўнамоцтвамі і правамі, якія замацаваны ў Канстытуцыі ЗША, такіх як рэгуляванне ўнутрыдзяржаўнага гандлю, ход , стварэнне , а таксама пытанні аб ратыфікацыі . Кожны штат мае сваю ўласную , заснаваную на , і ўрад, які складаецца з трох галін: ,  і . Усе штаты і іх жыхары прадстаўлены ў федэральным Кангрэсе, двухпалатнаму заканадаўчаму органу, які складаецца з Сената і Палаты Прадстаўнікоў. Кожны штат прадстаўлены двума сенатарамі, а прадстаўнікі  паміж штатамі прапарцыйна паводле апошняга канстытуцыйна замацаванага дзесяцігадовага перапісу. Акрамя таго, кожны штат уплывае на колькасць выбаршчыкаў, якія галасуюць у Калегіі выбаршчыкаў, органе, які абірае прэзідэнта ЗША: гэтая колькасць эквівалентна колькасць прадстаўнікоў і сенатараў Кангрэса ад штата. , раздзел 3, пункт 1 канстытуцыі гарантуе Кангрэсу права  новыя штаты ў Саюз. З моманту стварэння Злучаных Штатаў у 1776 годзе колькасць штатаў павялічылася з першапачатковых 13 да 50. Кожны новы штат атрымлівае  з існуючымі штатамі правы.

У адпаведнасці з ,  канстытуцыі, Кангрэс ажыццяўляе «выключную юрысдыкцыю» над федэральнай акругай, якая не з’яўляецца часткай якога-небудзь штата. Да прыняцця  ў 1973 годзе, які надаў пэўныя паўнамоцтвы абраным  і , акруга не мела выбарнага мясцовага самакіравання. Тым не менш, Кангрэс захоўвае за сабой права пераглядаць і адмяняць законы, прынятыя саветам, і ўмешвацца ў мясцовыя справы. Паколькі акруга не з’яўляецца штатам, яна не мае  ў Сенаце. Тым не менш, з 1971 года яго жыхары былі прадстаўлены ў Палаце прадстаўнікоў  без права голасу. Акрамя таго, пачынаючы з 1961 года, пасля ратыфікацыі 23-й папраўкі, акруга набыла права абіраць трох выбаршчыкаў для галасавання ў калегіі.

У дадатак да 50 штатаў і федэральнай акругі Злучаныя Штаты валодаюць яшчэ 14 тэрыторыямі. Пяць з іх (Амерыканскае Самоа, Амерыканскія Віргінскія астравы, Гуам, Паўночныя Марыянскія астравы і Пуэрта-Рыка) маюць пастаяннае неваенізаванаяе насельніцтва, а астатнія дзевяць () з’яўляюцца ненаселенымі. За выключэннем вострава Наваса, Пуэрта-Рыка і Амерыканскіх Віргінскіх астравоў, якія знаходзяцца ў Карыбскім моры, усе тэрыторыі знаходзяцца ў Ціхім акіяне. Атол Пальміра лічыцца ўключанай тэрыторыяй, гэта значыць, што ён у поўнай меры выкарыстоўвае канстытуцыю; іншыя тэрыторыя з’яўляюцца , і там не прымяняецца паўнавартасная канстытуцыя. Дзесяць тэрыторый (Знешнія малыя астравы ЗША і Амерыканскае Самоа) лічацца , бо не маюць Арганічнага закона, прынятага Кангрэсам; астатнія чатыры тэрыторыі з’яўляюцца арганізаванымі. У дадатак да наяўнасці тэрытарыяльных заканадаўчых органаў і губернатараў кожная з пяці населеных тэрыторый мае абмежаваную аўтаномію, але жыхары не маюць права галасаваць на федэральных выбарах.

Каліфорнія з’яўляецца самым густанаселеным штатам з 39,144,818 жыхарамі (паводле ацэнак 2015 года), а Ваёмінг найменш густанаселеным з 586,107 жыхарамі. Акруга Калумбія мае 672,228 жыхароў (паводле ацэнак 2015 года), што больш чым насельніцтва двух найменш густанаселеных штатаў (Ваёмінга і Вермонта). Самым вялікім штатам па плошчы з’яўляецца Аляска, якая ахоплівае 1,723,337км², а самым маленькім — Род-Айленд з плошчай у 4,002км². Першым штатам, які ратыфікаваў дзеючую канстытуцыю стаў Дэлавэр, які зрабіў гэта 7 снежня 1787 года, а найноўшым штатам з’яўляюцца Гавайскія астравы, прынятыя ў Саюз 21 жніўня 1959 года. Самай вялікай тэрыторыяй, як паводле насельніцтва так і паводле памеру, з’яўляецца Пуэрта-Рыка з насельніцтвам у 3,725,789 (паводле ) і агульнай плошчай у 13,792км².

 Штаты 

ШтатАбр.СталіцаНайбуйнейшы горадСтаў штатамНасельніцтва(ацэнка 2015)Агульная плошча ў км² (міл²)Плошча сушы ў км² (міл²)Плошча вады ў км² (міл²)Выбарчыя акругі23px АгаяOHКалумбус1 сакавіка 180311,613,423116,099 (44,826)105,830 (40,861)10,269 (3,965)1623px АёваIAДэ-Мойн28 снежня 18463,123,899145,746 (56,273)144,669 (55,857)1,077 (416)423px АйдахаIDБойсэ3 ліпеня 18901,654,930216,443 (83,569)214,044 (82,643)2,398 (926)223px АклахомаOKАклахома-Сіці16 лістапада 19073,911,338181,038 (69,899)177,660 (68,595)3,377 (1,304)523px АлабамаALМантгомерыБірмінгем14 снежня 18194,858,979135,767 (52,420)131,170 (50,645)4,597 (1,775)723px АляскаAKДжунаАнкарыдж3 студзеня 1959738,4321,723,337 (665,384)1,477,950 (570,641)245,383 (94,743)123px АрканзасARЛітл-Рок15 чэрвеня 18362,978,204137,733 (53,179)134,770 (52,035)2,960 (1,143)423px АрызонаAZФінікс14 лютага 19126,828,065295,233 (113,990)294,207 (113,594)1,026 (396)923px АрэгонORСейлемПортленд14 лютага 18594,028,977254,800 (98,379)248,608 (95,988)6,193 (2,391)523px ВаёмінгWYШаен10 ліпеня 1890586,107253,335 (97,813)251,470 (97,093)1,865 (720)123px ВашынгтонWAАлімпіяСіэтл11 лістапада 18897,170,351184,661 (71,298)172,120 (66,456)12,541 (4,842)1023px ВермонтVTМантпіліерБерлінгтан4 сакавіка 1791626,04224,905 (9,616)23,872 (9,217)1,036 (400)123px ВірджыніяVAРычмандВірджынія-Біч25 чэрвеня 17888,382,993110,787 (42,775)102,279 (39,490)8,508 (3,285)1123px ВісконсінWIМадысанМілуокі29 мая 18485,771,337169,634 (65,496)140,269 (54,158)29,368 (11,339)823px ГаваіHIГаналулу21 жніўня 19591,431,60328,314 (10,932)16,635 (6,423)11,678 (4,509)223px ДжорджыяGAАтланта2 студзеня 178810,214,860153,910 (59,425)148,958 (57,513)4,950 (1,912)1423px ДэлавэрDEДоверУілмінгтан7 снежня 1787945,9346,446 (2,489)5,048 (1,949)1,399 (540)123px Заходняя ВіргініяWVЧарлстан20 чэрвеня 18631,844,12862,755 (24,230)62,258 (24,038)497 (192)323px ІлінойсILСпрынгфілдЧыкага3 снежня 181812,859,995149,997 (57,914)143,794 (55,519)6,203 (2,395)1823px ІндыянаINІндыянапаліс11 снежня 18166,619,68094,327 (36,420)92,789 (35,826)1,536 (593)923px КаларадаCOДэнвер1 жніўня 18765,456,574269,602 (104,094)268,432 (103,642)1,171 (452)723px КаліфорніяCAСакраментаЛос-Анджэлес9 верасня 185039,144,818423,968 (163,695)403,466 (155,779)20,502 (7,916)5323px КанектыкутCTХартфардБрыджпарт9 студзеня 17883,590,88614,356 (5,543)12,541 (4,842)1,816 (701)523px КанзасKSТопікаУічыта29 студзеня 18612,911,641213,099 (82,278)211,755 (81,759)1,347 (520)423px КентукіKYФранкфартЛуісвіл1 чэрвеня 17924,425,092104,656 (40,408)102,268 (39,486)2,385 (921)623px ЛуізіянаLAБатан-РужНовы Арлеан30 красавіка 18124,670,724135,658 (52,378)111,898 (43,204)23,761 (9,174)623px МантанаMTХеленаБілінгс8 лістапада 18891,032,949380,832 (147,040)376,962 (145,546)3,869 (1,494)1MAБостан6 лютага 17886,794,42227,335 (10,554)20,202 (7,800)7,133 (2,754)923px МінесотаMNСент-ПолМінеапаліс11 мая 18585,489,594225,163 (86,936)206,233 (79,627)18,930 (7,309)823px МісісіпіMSДжэксан10 снежня 18172,992,333125,438 (48,432)121,530 (46,923)3,908 (1,509)423px МісурыMOДжэферсан-СіціКанзас-Сіці10 жніўня 18216,083,672180,540 (69,707)178,041 (68,742)2,499 (965)823px МічыганMIЛансінгДэтройт26 студзеня 18379,922,576250,488 (96,714)146,435 (56,539)104,053 (40,175)1423px МэнMEАгастаПортленд15 сакавіка 18201,329,32891,634 (35,380)79,883 (30,843)11,751 (4,537)223px МэрылендMDАнапалісБалтымар28 красавіка 17886,006,40132,131 (12,406)25,141 (9,707)6,990 (2,699)823px НебраскаNEЛінкальнОмаха1 сакавіка 18671,896,190200,330 (77,348)198,973 (76,824)1,357 (524)323px НевадаNVКарсан-СіціЛас-Вегас31 кастрычніка 18642,890,845286,380 (110,572)284,331 (109,781)2,049 (791)423px Нью-ГэмпшырNHКонкардМанчэстэр21 чэрвеня 17881,330,60824,214 (9,349)23,188 (8,953)1,028 (397)223px Нью-ДжэрсіNJТрэнтанНьюарк18 снежня 17878,958,01322,592 (8,723)19,047 (7,354)3,543 (1,368)1223px Нью-ЁркNYОлбаніНью-Ёрк26 ліпеня 178819,795,791141,297 (54,555)122,056 (47,126)19,241 (7,429)2723px Нью-МексікаNMСанта-ФэАльбукерке6 студзеня 19122,085,109314,917 (121,590)314,160 (121,298)756 (292)323px Паўднёвая ДакотаSDПірСу-Фолс2 лістапада 1889858,469199,730 (77,116)196,350 (75,811)3,380 (1,305)123px Паўднёвая КаралінаSCКалумбія23 мая 17884,896,14682,931 (32,020)77,858 (30,061)5,076 (1,960)723px Паўночная ДакотаNDБісмаркФарга2 лістапада 1889756,927183,107 (70,698)178,712 (69,001)4,398 (1,698)123px Паўночная КаралінаNCРоліШарлат21 лістапада 178910,042,802139,391 (53,819)125,920 (48,618)13,471 (5,201)1323px ПенсільваніяPAГарысбергФіладэльфія12 снежня 178712,802,503119,279 (46,054)115,884 (44,743)3,398 (1,312)1823px Род-АйлендRIПровідэнс29 мая 17901,056,2984,002 (1,545)2,678 (1,034)1,320 (511)223px ТэнесіTNНашвілМемфіс1 чэрвеня 17966,600,299109,152 (42,144)106,798 (41,235)2,354 (909)923px ТэхасTXОстынХ’юстан29 снежня 184527,469,114695,660 (268,596)676,588 (261,232)19,075 (7,365)3623px ФларыдаFLТалахасіДжэксанвіл3 сакавіка 184520,271,272170,312 (65,758)138,888 (53,625)31,424 (12,133)2723px ЮтаUTСолт-Лэйк-Сіці4 студзеня 18962,995,919219,882 (84,897)212,819 (82,170)7,063 (2,727)4

 Федэральная акруга 

НазваАбр.Дата стварэнняНасельніцтва(ацэнка 2015)Агульная плошча ў км² (міл²)Плошча сушы ў км² (міл²)Плошча вады ў км² (міл²)Выбарчыя акругі23px КалумбіяDC16 ліпеня 1790672,228176 (68)158 (61)18 (7)1

 Тэрыторыі 


 Населеныя тэрыторыі 

ТэрыторыяАбр.СталіцаАтрыманаТэрытарыяльны статусНасельніцтва (2010)Агульная плошча ў км² (міл²)Плошча сушы ў км² (міл²)Плошча вады ў км² (міл²)Выбарчыя акругі Амерыканскае СамоаASПага-Пага1900Няўключаная, неарганізаваная55,5191,505 (581)197 (76)1,308 (505)1 Амерыканскія Віргінскія астравыVIШарлота-Амалія1917Няўключаная, неарганізаваная106,4051,898 (733)347 (134)1,551 (599)1 ГуамGUАганья1899Няўключаная, неарганізаваная159,3581,479 (571)544 (210)935 (361)1 Паўночныя Марыянскія астравыMPСайпан1986Няўключаная, неарганізаваная53,8835,118 (1,976)471 (182)4,644 (1,793)1 Пуэрта-РыкаPRСан-Хуан1899Няўключаная, неарганізаваная3,725,78913,792 (5,325)8,868 (3,424)4,924 (1,901)1

 Ненаселеныя тэрыторыі 

ТэрыторыяАтрыманаТэрытарыяльны статусПлошча сушы ў км² (міл²)Востраў Бэйкер1856Няўключаная, неарганізаваная2.3 (0.9)Востраў Джарвіс1856Няўключаная, неарганізаваная5.7 (2.2)Атол Джонстан1859Няўключаная, неарганізаваная2.6 (1)Рыф Кінгмэн1860Няўключаная, неарганізаваная0.03 (0.01)Атол Мідуэй1867Няўключаная, неарганізаваная7.8 (3)Востраў Наваса1858Няўключаная, неарганізаваная7.8 (3)Атол Пальміра1898Уключаная, неарганізаваная3.9 (1.5)Востраў Уэйк1899Няўключаная, неарганізаваная6.5 (2.5)Востраў Хоўленд1858Няўключаная, неарганізаваная1.6 (0.6)

 Спрэчныя тэрыторыі 

ТэрыторыяАтрыманаТэрытарыяльны статусНасельніцтваПлошча ў км² (міл²)Пад кіраваннемТаксама прэтэндуюцьВостраў Баха-Нуэва1869Няўключаная, неарганізаваная(Спрэчны суверэнітэт)0145 (56) Калумбія Ямайка НікарагуаВостраў Серанілья1880Няўключаная, неарганізаваная(Спрэчны суверэнітэт)01,200 (463) Калумбія Гандурас Нікарагуа

 Заўвагі 

 Крыніцы 

 Спасылкі 

 Інфармацыя пра ўсе штаты 
 Інфармацыя пра штаты з Бібліятэкі Кангрэса
 Урады штатаў і тэрыторый на USA.gov

*
Штаты
Катэгорыя:Спісы:ЗША