Саюз (касмічны карабель)

«Саю́з» — серыя савецкіх, пазней расійскіх касмічных караблёў (КК) аднаразовага выкарыстання для арбітальных палётаў вакол Зямлі; таксама праграма іх распрацоўкі (з 1962) і запускаў (з 1966). Распрацоўшчык і вытворца караблёў «Саюз» — РКК «Энергія».

КК «Саюз» прызначаліся для вырашэння тэхнічных і навуковых задач у каляземнай касмічнай прасторы, дастаўкі экіпажаў (1—3 чал.) на борт арбітальных станцый і вяртання касманаўтаў на Зямлю; былі і беспілотныя мадыфікацыі.

У 1967—81 гадах на арбіты было выведзена 40 «Саюзаў», у тым ліку 2 беспілотныя.

Маса запраўленага і ўкамплектаванага «Саюза» да 6,9 т, даўжыня 7,2 м, дыяметр 2,7 м. Аб’ём жылых адсекаў 10,45 м³. Плошча панэлей сонечных батарэй да 14 м². Працягласць аўтаномнага палёту да 30 сутак, у складзе арбітальнага комплексу — да 180 сутак.

На арбіту выводзіцца аднайменнай ракетай-носьбітам з касмадрома Байканур.

Складаецца з 3 адсекаў, якія злучаны паміж сабой і аддзяляюцца пры пасадцы:
 спускальны апарат, дзе знаходзіцца экіпаж у час старту, стыкоўкі, расстыкоўкі і пасадкі;
 арбітальны (бытавы) адсек са стыковачным агрэгатам;
 прыборна-агрэгатны адсек з рухальнай устаноўкай.

На базе «Саюза» быў распрацаваны КК «Саюз Т» (запускі ў 1979—86) і «Саюз ТМ» (з 1986) для дастаўкі экіпажаў адпаведна на арбітальныя станцыі «Салют» і «Мір» і вяртання касманаўтаў на Зямлю.

«Саюз ТМ» выкарыстоўваецца як карабель-выратавальнік для Міжнароднай касмічнай станцыі. Было запушчана 15 «Саюзаў Т» і 32 «Саюзаў ТМ» (2000). На аснове «Саюза» створаны таксама грузавы транспартны КК «Прагрэс».

На працягу шэрагу гадоў касмічныя караблі серыі «Саюз» з’яўляліся адзіным сродкам выхаду чалавецтва ў космас

 Зноскі 

 Гл. таксама 
 Саюз (ракета-носьбіт)

 Літаратура 


 Спасылкі 
 Космическая программа «Союз» // сайт Научно-исследовательского испытательного центра подготовки космонавтов им. Ю. А. Гагарина 

Катэгорыя:Пілатуемыя касмічныя апараты
Катэгорыя:Касмічныя караблі серыі «Саюз»
Катэгорыя:Касманаўтыка СССР
Катэгорыя:Касманаўтыка Расіі