Лоеўскі замак

Лоеўскі замак — колішні замак, які існаваў у XIV—XVIII стст. на правым беразе Дняпра ў цэнтры сучаснага г.п. Лоеў (Гомельская вобласць). Пабудаваны на месцы гарадзішча Лоева Гара жалезнага веку і старажытнарускага часу XI—XIII стст.

Апісанне ўмацаванняў Лоеўскага замка не захавалася. Меў форму паўкруга дыяметрам каля 125 м, абведзенага земляным валам і ровам, якія ўпіраліся ў стромкі бераг ракі. Сляды рова глыбінёй да 2 м, які заплыў, прасочваюцца пад сучаснай гарадской забудовай. Замак быў абкружаны горадам, таксама ўмацаваным дугападобным валам. З усходняга боку, дзе вал адсутнічаў, замак засцерагаўся высокім (каля 20 м) берагам Дняпра. Абследавалі ў 1980 годзе М. А. Ткачоў, у 2004—2005 гадах Г. Р. Цімафеенка і А. А. Макушнікаў. У 1956 годзе тэрыторыя замка знівеліравана пры будаўніцтве мясцовага Дома культуры. На ўсходнім і паўднёвым схілах замка выяўлена лянная кераміка мілаградскай культуры, кругавая кераміка XI—XIII стст., у т.л. белагліняная кіеўскага тыпу, абломкі шкляных бранзалетаў, шыферныя прасліцы, абмазка з гліны, косткі свойскай жывёлы. Знаходкі даюць падставу меркаваць, што паселішча Лоева Гара існавала ўжо ў XI—XIII стст.

У пісьмовых крыніцах яно ўпершыню згадваецца ў 1505 годзе, калі татарскія загоны перакопскага хана Менглі-Гірэя пераправіліся цераз Дняпро і дашчэнту спалілі Лоеў. Пад сценамі замка знаходзілася найважнейшая пераправа, г.зв. «Татарскі брод», які адчыняў крымскім татарам шлях у глыб тэрыторыі Беларусі. Дакументы адзначаюць іх разбуральны маршрут у 1536 і 1538 гадах у напрамку на «Лоеву Гору, на Петриковичи и на Слуцко». Пасля аднаго з разбурэнняў Лоева і замка магнат Вялікага Княства Літоўскага Леў Сапега «властным накладом своим замок и место на Лоевой Горе на шляху татарском заложил». Фактычна гэта было аднаўленне горада і замка, якія існавалі раней.

На карце М. Струбіча за 1578 год пазначана высокая абарончая вежа. Верагодна, тут былі традыцыйныя драўляныя вежы і сцены-гародні. Паводле карт XVII—XVIII стст. умацаванні Лоеўскага замка існавалі да далучэння Усходняй Беларусі да Расійскай імперыі.

У 2001 годзе былі зарэгістраваны герб і сцяг Лоева, на якіх намаляваны белы Лоеўскі замакГерб горада Лоеў.


 Літаратура 

 Лоеўскі замак // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 2: Л — Я. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2009. — 492, [1] c. — С. 23—24. — ISBN 978-985-11-0354-2.




 Спасылкі 

Катэгорыя:Замкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Замкі Беларусі
Катэгорыя:Замкі Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Гісторыя Лоева
Катэгорыя:Славутасці Лоева
Катэгорыя:З’явіліся ў XIV стагоддзі
Катэгорыя:Зніклі ў XVIII стагоддзі