Прынц Уэльскі

Прынц Уэ́льскі (, ) — тытул мужчыны-спадчынніка англійскага прастола, з 1707 года, пасля юрыдычнага аб’яднання Англіі і Шатландыі — прастола Вялікабрытаніі. Як правіла, жанчына-спадчынніца прастола не носіць тытул «прынцэса Уэльская», яго выкарыстоўвае толькі жонка прынца. Выключэннем з гэтай традыцыі было прысваенне ў 1525 годзе Генрыхам VIII Цюдарам тытула прынцэсы Уэльскай сваёй дачцэ — будучай каралеве Марыі I Англійскай.

 Гісторыя тытула 
Тытул вядомы з ранняга Сярэднявечча, да канца XIII стагоддзя яго насілі кіраўнікі Уэльса — княства, якое знаходзілася на захадзе Брытаніі. Апошнім незалежным ад Англіі кіраўніком Уэльса (прынцам Уэльскім) быў Лівелін ап Грыфід. У канцы XIII стагоддзя, у сувязі з заваяваннем Уэльса каралём Англіі Эдуардам I і стратай Уэльсам незалежнасці, тытул прынца Уэльскага перайшоў да англійскай кароны і стаў належаць спадчынніку яе прастола.

Паводле падання, Эдуард I пайшоў на хітрасць, каб дамагчыся дамінавання англійскай кароны ва Уэльсе. Калі ён, дасягнуўшы вялікіх ваенных поспехаў у гэтым краі, сабраў валійскіх князёў і прапанаваў ім прызнаць васальную залежнасць ад Англіі, тыя ў якасці галоўнай умовы запатрабавалі, каб прынцам Уэльса быў мясцовы выхадзец, які ні слова не ведае па-англійску. Эдуард тут жа даў урачыстую клятву выканаць гэту ўмову. Князі падпісалі дагавор аб васальнай залежнасці, пасля чаго Эдуард вынес ім свайго сына (будучага караля Эдуарда II), які нарадзіўся напярэдадні ў валійскім замку Карнарване, і выклікнуў: «Вось вам прынц Уэльскі, выхадзец вашай краіны і ён ні слова не ведае па-англійску!» Легенда вядомая з XVI стагоддзя. У рэчаіснасці ў часы Эдуарда I арыстакратыя ў Англіі была нарманскай і размаўляла па-старафранцузску; але Эдуард II сапраўды нарадзіўся ў Карнарване падчас кампаніі яго бацькі ва Уэльсе.

 Парадак прысваення 
Тытул прынца Уэльскага не прысвойваецца аўтаматычна і не пераходзіць па спадчыне, ён кожны раз адмыслова прысвойваецца манархам, звычайна праз некалькі месяцаў ці нават гадоў пасля таго, як спадчыннік набывае статус. Шэраг спадчыннікаў-старэйшых сыноў так і не паспелі атрымаць тытул прынца Уэльскага, у прыватнасці, будучы Генрых VI (яго бацька Генрых V памёр неўзабаве пасля яго нараджэння, і ён адразу ўзыйшоў на прастол), два памерлыя ў маленстве старэйшыя сыны Генрыха VIII. Усе гэтыя прынцы насілі толькі тытул «герцаг Корнуальскі» (гл. ніжэй).

Прынц Уэльскі таксама праходзіць фармальную інвестытуру, падчас якой манарх ускладае на яго галаву вянок прынца Уэльскага. У выпадку маленства прынца інвестытура можа быць праведзена праз некалькі гадоў пасля прысваення тытула. З 1911 года інвестытура праводзіцца ў тым самым замку Карнарван ва Уэльсе, дзе нарадзіўся Эдуард II; ініцыятарам правядзення цырымоніі ва Уэльсе стаў валіец Дэвід Лойд-Джордж.

Звычайна прынцамі Уэльскімі з’яўляюцца старэйшыя сыны манархаў, аднак два разы гэты тытул прысвойваўся ўнукам каралёў пасля смерці іх бацькоў (будучым Рычарду II і Георгу III). Двойчы пасля смерці прынцаў Уэльскіх (Артура ў 1502 годзе і Генрыха ў 1612 годзе) гэты тытул перадаваўся іх малодшым братам, якія ўзышлі потым на прастол як Генрых VIII і Карл I, адпаведна.

Цяпер у Вялікабрытаніі гэты тытул носіць прынц Уільям (Вільям) — старэйшы сын караля Карла III, які з’яўляецца 22-м прынцам Уэльскім. Ён з’яўляецца спадчыннікам прастола з моманту смерці Лізаветы II ў верасні 2022 г., амаль адразу атрымаўшы тытул прынца Уэльскага.

 Іншыя тытулы 
Прынц Уэльскі носіць таксама звычайна прысвойваны разам з гэтым тытулам другарадны тытул графа Чэстэра. Акрамя таго, старэйшы сын манарха аўтаматычна (з моманту нараджэння ў сям’і ўладарнага манарха або заняцца бацькам ці маці стальца) атрымлівае англійскі тытул герцага Корнуальскага, а пасля англа-шатландскай уніі 1603 года таксама і шатландскі — герцага Ротсейскага разам з шэрагам іншых другарадных тытулаў.

 Спіс прынцаў Уэльскіх 

 Прынц Уэльскі — незалежны тытул 
ВыяваІмяЧыім спадчыннікам з’яўляўсяДата нараджэнняПрысваенне тытулаСтрата тытулаДата смерціІншыя тытулыПрынцэса Уэльская (жонка)  Давід ап Лівелін  сын Лівеліна Вялікага  каля 1215  11 красавіка 1240; упершыню згаданы ў дакументах у 1244  25 лютага 1246  —  Ізабела дэ Браоз 70px  Лівелін ап Грыфід  — сын Грыфіда ап Лівеліна II каля 1223  29 верасня 1267  11 снежня 1282загінуў у бітве  прынц Гвінеда  Элеанор дэ Манфор  Давід ап Грыфід  брат Лівеліна ап Грыфіда  каля 1238  11 снежня 1282  3 кастрычніка 1283пакараны смерцю ў Шрусберы  лорд Сноўдан  Элізабет Ферэрс

 Прынцы Уэльскія — спадчыннікі прастола Англіі 
ВыяваІмяЧыім спадчыннікам з’яўляўсяДата нараджэнняАбвешчаны спадчыннікам прастолаПрысваенне тытулаСтрата тытулаДата смерціІншыя тытулыПрынцэса Уэльская (жонка) 80px  Эдуард Карнарванскіпазней кароль Эдуард II  Эдуард I  25 красавіка 1284  19 жніўня 1284  7 лютага 1301  7 ліпеня 1307стаў каралём  21 верасня 1327  граф дэ Панцье, граф Чэстэр  — 80px  Эдуард Вудстакскі  Эдуард III  15 чэрвеня 1330  12 мая 1343  8 чэрвеня 1376  граф Чэстэр, герцаг Корнуальскі  Джаана Кенцкая 80px  Рычард Плантагенетпазней кароль Рычард II  6 студзеня 1367  8 чэрвеня 1376  20 лістапада 1376  22 чэрвеня 1377стаў каралём  14 лютага 1400 герцаг Корнуальскі, граф Чэстэр  — 80px  Генры Монмутпазней кароль Генрых V  Генрых IV  16 верасня 1387  30 верасня 1399  15 кастрычніка 1399  21 сакавіка 1413стаў каралём  31 жніўня 1422  герцаг Ланкастэр, герцаг Корнуальскі, граф Чэстэр  — 70px  Эдуард Вэстмінстэрскі  Генрых VI  13 кастрычніка 1453  15 сакавіка 1454  11 красавіка 1471 звяржэнне бацькі  4 мая 1471  герцаг Корнуальскі, граф Чэстэр  Ганна Невіл 80px  Эдуард Ёркпазней кароль Эдуард V  Эдуард IV  4 лістапада 1470  11 красавіка 1471  26 чэрвеня 1471  9 красавіка 1483стаў каралём  1483?  герцаг Корнуальскі, граф Чэстэр  — 80px  Эдуард Плантагенет  Рычард III каля 1473  1483  24 жніўня 1483  9 красавіка 1484  герцаг Корнуальскі, граф Чэстэр, граф Солсберы  — 80px  Артур Цюдар  Генрых VII  20 верасня 1486  29 лістапада 1489  2 красавіка 1502  герцаг Корнуальскі, граф Чэстэр  Кацярына Арагонская 80px  Генры Цюдарпазней кароль Генрых VIII  28 чэрвеня 1491  2 красавіка 1502  18 лютага 1504  22 красавіка 1509стаў каралём  28 студзеня 1547  герцаг Корнуальскі, граф Чэстэр, герцаг Ёрк  — 80px  Эдуард Цюдарпазней кароль Эдуард VI  Генрых VIII  12 кастрычніка 1537  1537  28 студзеня 1547стаў каралём  6 ліпеня 1553  герцаг Корнуальскі,граф Чэстэр — 80px  Генры Сцюарт  Якаў I  19 лютага 1594  24 сакавіка 1603  4 чэрвеня 1610  6 лістапада 1612  герцаг Корнуальскі, герцаг Ротсей, граф Чэстэр, граф Карык і іншыя  — 80px  Чарлз Сцюартпазней кароль Карл I  19 лістапада 1600  6 лістапада 1612  4 лістапада 1616  27 сакавіка 1625стаў каралём  30 студзеня 1649  герцаг Корнуальскі, герцаг Ротсей, герцаг Ёрк, герцаг Олбані, маркіз Орманд, граф Чэстэр, граф Карык, граф Рос і іншыя  — 80px  Чарлз Сцюартпазней кароль Карл II  Карл I  29 мая 1630  абвешчаны у 1638—1641  30 студзеня 1649тытул скасаваны(стаў каралём у 1660)  6 лютага 1685  герцаг Корнуальскі, герцаг Ротсей, граф Чэстэр, граф Карык, барон Рэнфру і іншыя  — 80px  Георг Аўгустпазней кароль Георг II  Георг I  10 лістапада 1683  1 жніўня 1714  27 верасня 1714  11 чэрвеня 1727стаў каралём  25 кастрычніка 1760  герцаг Корнуальскі, герцаг Ротсей, герцаг Кембрыджскі, граф Чэстэр, граф Карык і іншыя  Караліна Брандэнбург-Ансбахская 80px  Фрэдэрык Луіс  Георг II  1 лютага 1707  11 чэрвеня  8 студзеня 1729  31 сакавіка 1751  герцаг Корнуальскі, герцаг Ротсей, герцаг Эдынбургскі, граф Чэстэр, граф Карык і іншыя  Аўгуста Саксен-Гоцкая 80px  Георг Вільгельм Фрэдэрыкпазней кароль Георг III  4 чэрвеня 1738  31 сакавіка 1751  20 красавіка 1751  25 кастрычніка 1760стаў каралём  29 студзеня 1820  герцаг Эдынбургскі, граф Чэстэр і іншыя  — 80px  Георг Аўгуст Фрэдэрыкпазней кароль Георг IV  Георг III  12 жніўня 1762  19 жніўня 1762  29 студзеня 1820стаў каралём  26 чэрвеня 1830  герцаг Корнуальскі, герцаг Ротсей, граф Чэстэр, граф Карык і іншыя  Караліна Браўншвайгская 80px  Альберт Эдуардпазней кароль Эдуард VII  Вікторыя  9 лістапада 1841  8 снежня 1841  22 студзеня 1901стаў каралём  6 мая 1910  герцаг Корнуальскі, герцаг Ротсей, граф Чэстэр, граф Карык і іншыя  Аляксандра Дацкая 80px  Георгпазней кароль Георг V Эдуард VII  3 чэрвеня 1865  22 студзеня 1901  9 лістапада 1901  6 мая 1910стаў каралём  20 студзеня 1936  герцаг Корнуальскі, герцаг Ротсей, герцаг Ёркскі, граф Чэстэр, граф Карык і іншыя  Марыя Тэкская 80px  Эдуардпазней кароль Эдуард VIII, а затым герцаг Віндзар  Георг V  23 чэрвеня 1894  6 мая 1910  23 чэрвеня 1910  20 студзеня 1936стаў каралём  28 мая 1972  герцаг Корнуальскі, герцаг Ротсей, граф Чэстэр, граф Карык і іншыя  —80pxЧарлз
пазней кароль Карл IIIЛізавета II14 лістапада 19486 лютага 195226 ліпеня 19588 верасня 2022стаў каралёмжыве дагэтульгерцаг Корнуальскі, герцаг Ротсей, граф Чэстэр, граф Карык і іншыя1. Дыяна Спенсер2. Каміла Шанд (афіцыйна не карысталася тытулам) frameless|101x101пкс  Уільям Маўнтбетэн-Віндзар  Карл III  21 чэрвеня 1982  8 верасня 2022  9 верасня 2022  жыве дагэтуль  герцаг Корнуальскі, герцаг Кембрыджскі, герцаг Ротсей, граф Чэстэр, граф Карык і іншыяКэтрын Мідлтан

 Спасылкі 



Катэгорыя:Тытулы
Катэгорыя:Уэльс
*