Штаты і тэрыторыі Індыі

Штаты і тэрыторыі Індыі — першы ўзровень адміністрацыйнага падзелу Рэспублікі Індыя. У наш час існуе 28 штатаў і 8 тэрыторый (у тым ліку 7 саюзных тэрыторый і адна Нацыянальная сталічная акруга Дэлі). Кожны штат, у сваю чаргу, падзелены на акругі (дыстрыкты), агульная колькасць якіх складае 642.

 Органы ўлады 
Штаты маюць уласныя органы заканадаўчай і выканаўчай улады. На вяршыні іерархічнай піраміды штата стаіць губернатар, прызначаны прэзідэнтам Індыі на пяцігадовы тэрмін. Губернатар фарміруе ўрад штата і прызначае галоўнага міністра з ліку членаў палітычнай партыі, якая перамагла на мясцовых выбарах. Штаты маюць адна- або двухпалатныя парламенты. Ніжняя палата парламента штата называецца відхан сабха і, паводле індыйскага заканадаўства, можа ўключаць ад 60 да 500 дэпутатаў. Яна выбіраецца на ўсеагульных выбарах на пяць гадоў. Вышэйшая палата парламента штата называецца відхан парышад і яе члены выбіраюцца на шасцігадовы тэрмін, пры гэтым кожныя 2 гады трэцяя частка ўсіх дэпутатаў павінна быць пераабрана. У распараджэнні парламентаў штатаў знаходзяцца любыя пытанні, за выключэннем знешняй палітыкі, абароны, знешняга гандлю і грамадзянства, якія знаходзяцца пад юрысдыкцыяй саюзнага парламента Індыі.

Саюзнымі тэрыторыямі, а таксама нацыянальнай сталічнай акругай кіруюць чыноўнікі, якія прадстаўляюць урад Індыі — камісары або адміністратары. Некаторыя з тэрыторый маюць уласныя парламенты і ўрады, якія меюць значна абмежаваныя паўнамоцтвы; невялікія тэрыторыі такіх уладных органаў не маюць. У саюзных тэрыторыях дзейнічае федэральнае заканадаўства Індыйскай рэспублікі.

 Мовы 
У некаторых штатах і тэрыторыях, акрамя агульнаіндыйскіх афіцыйных моў, гэта значыць хіндзі і англійскай, могуць прызнавацца афіцыйнымі таксама дадатковыя мовы, характэрныя для насельніцтва гэтага рэгіёна.

 Асаблівасці адміністрацыйнага падзелу 
Штаты Індыі (, ) вельмі адрозніваюцца адзін ад аднаго. Найбуйнейшыя з іх паводле колькасці насельніцтва ёсць таксама найбуйнейшымі адміністрацыйнымі адзінкамі свету — з дзесяці самых густанаселеных адміністрацыйных адзінак свету штат Індыі Утар-Прадэш з насельніцтвам, якое налічваюць звыш 180 млн чалавек, знаходзіцца на першым месцы гэтага спісу, а Махараштра займае другое месца.

Паводле памераў тэрыторыі найбуйнейшыя з індыйскіх штатаў не саступаюць некаторым еўрапейскім краінам (напрыклад, штат Раджастхан пераўзыходзіць па плошчы Польшчу). Плошча невялікіх штатаў, насупраць, не перавышае  некалькіх тысяч кв. км.

Тэрыторыі (, ) больш аднародныя за штаты — паводле плошчы яны не больш за некалькі тысяч км2, а паводле колькасці насельніцтва не перавышаюць 1,1 млн жыхароў (выключэнне — сталічная акруга Дэлі, які налічвае звыш 16 млн чалавек).

 Спіс штатаў і тэрыторый Індыі 
 № Штат(беларуская назва) Штат(мясцовыя назвы) Адміністрацыйны цэнтр Плошча,кв. км Насельніцтва, чал. (2011) Шчыльнасць,чал./кв. км Размяшчэнне на карце Штаты 1  Андхра-Прадэш2 чэрвеня 2014 года з яго складу вылучаны штат Тэлангана   Хайдарабад  275 069  84 665 533  307,80  center|90px 2  Аруначал-Прадэш   Ітанагар  83 743  1 382 611  16,51  center|90px 3  Асам   Дыспур  78 438  31 169 272  397,37  center|90px 4  Біхар    Патна  94 163  103 804 637  1102,43  center|90px 5  Гоа   Панаджы  3702  1 457 723  393,77  center|90px 6  Гуджарат   Гандзінагар  196 024  60 383 628  308,04  center|90px 7  Джхаркханд   Ранчы  79 714  32 966 238  413,56  center|90px 8 Заходняя Бенгалія   Калькута  88 752  91 347 736  1029,25  center|90px 9  Карнатака   Бангалор  191 791  61 130 704  318,74  center|90px 10  Керала   Трывандрам  38 863  33 387 677  859,11  center|90px 11  Мадх’я-Прадэш   Бхапал  308 000  72 597 565  235,71  center|90px 12  Маніпур   Імпхал  22 327  2 721 756  121,90  center|90px 13  Махараштра   Мумбаі  307 713  112 372 972  365,19  center|90px 14  Мегхалая    Шылонг  22 429  2 964 007  132,15  center|90px 15  Мізарам    Аіджал  21 081  1 091 014  51,75  center|90px 16  Нагаленд    Кахіма  16 579  1 980 602  119,46  center|90px 17  Арыса   Бхубанешвар  155 707  41 947 358  269,40  center|90px 18  Пенджаб   Чандыгарх  50 362  27 704 236  550,10  center|90px 19  Раджастхан   Джайпур  342 239  68 621 012  200,51  center|90px 20  Сікім   Гангтак  7096  607 688  85,64  center|90px 21  Тамілнад   Чэнаі  130 058  72 138 958  554,67  center|90px 22  Телангана   Хайдарабад  114 840  35 286 757   310 center|90px 23  Трыпура   Агартала  10 492  3 671 032  349,89  center|90px 24  Утаракханд   Дэхрадун  53 484  10 116 752  189,15  center|90px 25  Утар-Прадэш   Лакхнау  240 928  199 581 477  828,14  center|90px 26  Хар’яна   Чандыгарх  44 212  25 353 081  573,44  center|90px 27  Хімачал-Прадэш   Шымла  55 673  6 856 509  123,16  center|90px 28  Чхатысгарх   Райпур  136 034  25 540 196  187,75  center|90px Саюзныя тэрыторыі 1  Андаманскія і Нікабарскія астравы   Порт-Блэр  8249  379 944  46,06  center|90px 2  Дадра і Нагархавелі і Даман і Дыу   Даман  603  585 764  1411   3  Джаму і Кашмір    Срынагар (летам)Джаму (зімой)  42 241  14,8 млн  -  center|90px 4  Ладакх   Лех  59 146  -  -   5  Пандышэры   горад Пандышэры  492  1 244 464  2529,40  center|90px 6  Чандыгарх    Чандыгарх  114  1 054 686  9251,63  center|90px Нацыянальная сталічная акруга 1  Дэлі   Дэлі  1483  16 753 235  11296,85  center|90px   Усяго       3 287 882  1 210 193 422  368,07 

 Спасылкі 

 Article on sub-national governance in India
 Interactive Map of India 

*