Усерасійская надзвычайная камісія па барацьбе з контррэвалюцыяй і сабатажам

УНК СНК РСФСР — Усерасійская надзвычайная камісія па барацьбе з контрарэвалюцыяй і сабатажам () пры Савеце народных камісараў РСФСР (1917—1922). Утворана 20 снежня 1917 году. Ліквідавана з перадачай паўнамоцтваў Дзяржаўнаму палітычнаму ўпраўленню (ДПУ НКУС РСФСР) пры НКУС РСФСР 6 лютага 1922 года.

УНК з’яўлялася органам «дыктатуры пралетарыяту» па абароне дзяржаўнай бяспекі РСФСР, «кіраўнічым органам барацьбы з контрарэвалюцыяй на тэрыторыі ўсёй краіны». УНК мела тэрытарыяльныя падраздзяленні для «барацьбы з контрарэвалюцыяй на месцах».

У. І. Ленін, галоўны ідеолаг яе фарміравання, называў Усерасійскую надзвычайную камісію, без якой «ўлада працаўнікоў існаваць не можа, пакуль будуць існаваць на свеце эксплуататары…», «нашай паражальнай зброяй супраць незлічоных змоваў, незлічоных замахаў на Савецкую ўладу з боку людзей, якія былі бясконца мацней за нас»А. Велидов «Красная книга ВЧК».

З 27 студзеня 1921 года ў лік задачаў УНК уваходзіла ліквідацыя бездагляднасці і безнагляднасці сярод дзяцей.Из истории Всероссийской чрезвычайной комиссии (1917—1922 гг.). Сб. док. М., 1958, N 313.

Менавіта ад скарачэння слова НК () адбылося слова «чэкіст».

 Літаратура 
 Мельгунов, С. П. (1990). Красный террор в России. 1918—1923. Москва: PUICO, P.S.
 Солженицын, А. И. (1990). Архипелаг ГУЛАГ: 1918—1956. Опыт художественного исследования. Т. 1 — 3. Москва: Центр «Новый мир».
 ЦГА РСФСР. «Высшие органы государственной власти и органы центрального управления РСФСР (1917—1967 гг.)» : Справочник (по материалам государственных архивов)
 Legget G. The Сheka: Lenin’s politiсal police. — Oxford. 1981.
 Санковская, О. М. Формирование кадров всероссийской чрезвычайной комиссии, 1917—1922 гг. : На материалах центрального аппарата ВЧК : дисс. … канд. ист. наук : 07.00.02 — Архангельск, 2004. — 273 c.

 Капчинский, О. И. ВЧК: организационная структура и кадровый состав. 1917—1922 гг. : дисс. … канд. ист. наук : 07.00.02 — М., 2005. — 276 c.
 Архив ВЧК: Сборник документов / Отв. ред. В.Виноградов, А.Литвин, В.Христофоров; сост.: В.Виноградов, Н.Перемышленникова. М.: Кучково поле, 2007. — 719 с.
 Симбирцев, Игорь. ВЧК в ленинской России. 1917—1922. В зареве революции. М., Центрополиграф, 2008.
 Рябчиков, С. В. (2008). Зеленые на Юге России: новые материалы // Вiсник Мiжнародного дослiдного центру «Людина: мова, культура, пiзнання», 2008, т. 17(2), с. 120—126.
 Рябчиков, С. В. (2008). Списки кубанского большевистского подполья, или разгадка тайны генерала Болховитинова // Вiсник Мiжнародного дослiдного центру «Людина: мова, культура, пiзнання», 2008, т. 18(3), с. 64-70.
 Рябчиков, С. В. (2011). Заметки по истории Кубани (материалы для хрестоматии) // Вiсник Мiжнародного дослiдного центру «Людина: мова, культура, пiзнання», 2011, т. 30(3), с. 25-45.
http://independent.academia.edu/SergeiRjabchikov/Papers/1322526/Zametki_po_istorii_Kubani_materialy_dlya_khrestomatii_
 Плеханов А. А., Плеханов А. М. Всероссийская чрезвычайная комиссия СНК (7(20) декабря 1917 — 6 февраля 1922): Краткий справочник. М.: СВГБ, 2011. — 528 с., 3 000 экз., ISBN 978-5-9950-0188-1

 Спасылкі 
 Становішча пра надзвычайныя камісіі, прынятае на Ўсерасейскай Канфэрэнцыі Надзвычайнае Камісіі 10.06.1918 г.
 УНК/ДПУ: дакумэнты й матэрыялы. Ю. Фэльштынскі. — М.: Выдавецтва гуманітарнае літаратуры, 1995. 
 «Непранікальныя нетры» УНК-АДПУ ў Сыбіры. 1918—1929 гг. 


Катэгорыя:Спецслужбы Расіі