Скорасць хімічнай рэакцыі

Ско́расць рэа́кцыі ў хіміі — колькасная характарыстыка інтэнсіўнасці хімічнай рэакцыі; асноўнае паняцце хімічнай кінетыкі.

Вызначаецца змяненнем колькасці часціц (малекул, іонаў) кожнага рэчыва, што прымае ўдзел у хімічнай рэакцыі, за адзінку часу ў адзінцы аб'ёму (канцэнтрацыі рэчыва для гамагенных рэакцый) ці на адзінку плошчы паверхні падзелу фаз (для гетэрагенных і тапахімічных рэакцый).

У выпадку гамагенных рэакцый скорасць шукаецца паводле фурмулы , дзе C1 ды C2 гэта малярная канцэнтрацыя пэўнага рэчыва (рэагента ці прадукта рэакцыі) у момант часу t1 ды t2 адпаведна. NB — вызначэнне  з дапамогай зыходнага рэчыва (яго канцэнтрацыя ўбывае падчас рэакцыі) патрабуе дамножыць выніковы лік на −1. (Скорасць хімічнай рэакцыі — заўжды станоўчая велічыня).

На скорасць рэакцыі ўплываюць:
 канцэнтрацыя (толькі гамагенныя рэакцыі)
 прырода рэагентаў
 каталізатар (паскаральнік) або інгібітар (адмоўны каталізатар)
 тэмпература (правіла Вант-Гофа)
 ціск
 плошча паверхі, якой судатыкаюцца рэчывы (толькі гетэрагенныя рэакцыі)
Некаторыя рэакцыі цягнуцца з дапамогай энергіі святла (фотасінтэз), электрамагнітнай энергіі.

 Разгляд асобных фактараў 
Канцэнтрацыя
У 1865 годзе Мікалай Бекетаў ды ў 1867 годзе Гульдберг і Ваагэ сфармулявалі закон дзейных мас: скорасць хімічнай рэакцыі ў кожны момант часу прапарцыянальная канцэнтрацыям рэагентаў, што ўзведзены ў ступені, роўныя іх стэхіяметрычным каэфіцыентам.

Для  (такіх, што праходзяць у адзін этап) паказчык ступені пры значэнні канцэнтрацыі кожнага рэчыва часта роўны ягонаму , для складаных (шматступеневых, палімерных) рэакцый гэтае правіла не дзейнічае.

 Гл. таксама 
 Парадак рэакцыі

 Літаратура 
 Скорасць рэакцыі ў хіміі //  С. 468.
 Кубасов А. А. Химическая кинетика и катализ.
 Пригожин И., Дефей Р. Химическая термодинамика. Новосибирск: Наука, 1966. 510 с.
 Яблонский Г. С., Быков В. И., Горбань А. Н., Кинетические модели каталитических реакций, Новосибирск: Наука (Сиб. отделение), 1983.- 255 c.

Катэгорыя:Хімічная кінетыка