МіГ-29

МіГ-29 () (НАТА — Fulcrum) — шматмэтавы савецкі знішчальнік чацвёртага пакалення. Быў асноўным шматмэтавым знішчальнікам краін Варшаўскага дагавору і СССР на працягу 80-х гг. XX ст. Цяпер знаходзіцца на ўзбраенні многіх краін свету, у тым ліку і Беларусі.

 Гісторыя 
Першыя напрацоўкі па праекце лёгкага франтавога знішчальніка новага пакалення былі пачаты ў СССР у канцы 60-х гадоў XX стагоддзя. У 1969 годзе быў аб'яўлены конкурс на распрацоўку такога самалёта. У ім узялі ўдзел канструктарскія бюро Сухога і Якаўлева, таксама Мікаяна і Гурэвіча. Пераможцам было прызнана ДКБ «МіГ». Першы палёт прататыпа быў ажыццёўлены 6 кастрычніка 1977, а серыйная вытворчасць пачалася ў 1982 годзе на базе маскоўскага заводу № 30 («Сцяг працы»).

У жніўні 1983 першыя серыйныя МіГ-29 пачалі паступаць у ВПС СССР. З пачатку 1985 першыя два авіяпалка на МіГ-29 дасягнулі аператыўнай гатоўнасці. У 1988 МіГ-29 быў упершыню прадстаўлены на міжнародным авіясалоне ў Фарнборо. Гэты тып знішчальнікаў актыўна пастаўляўся на экспарт у мноства краін. Было распрацавана і выпушчана мноства розных мадыфікацый, уключаючы палубныя знішчальнікі МіГ-29К. Усяго да 1991 было выраблена каля 800 МіГ-29. 

 Мадыфікацыі 
 МіГ-29 (выраб 9-12) — франтавы знішчальнік, першая серыйная мадыфікацыя МіГ-29. 
 МіГ-29 (9-12А) — экспартная мадыфікацыя 9-12, пастаўляліся ў краіны Варшаўскага дагавору і ў іншыя краіны, у экспартную мадэль ўнесены змены ў РЛПК-29. 
 МіГ-29 (9-13) — франтавы знішчальнік. Адрозніваецца ад мадыфікацыі 9-12 наяўнасцю ўбудаванай станцыі РЭБ «Гардэнія», магчымасцю падвескі двух падкрылавых ППБ і ў павялічанай масе баявой нагрузкі.
 МіГ-29С (9-13С) — далейшае развіццё мадыфікацыі 9-13, у наменклатуру ўзбраення ўключана ракета Р-77 (РВВ-АЕ), у РЛС з'явіўся рэжым адначасовай атакі двух паветраных цэляў. 
 МіГ-29СД — шматмэтавы знішчальнік. 
 МіГ-29СМ 
 МіГ-29СМТ (9-17) — аднамесны, мадэрнізаваны варыянт знішчальніка МіГ-29СМ. 
 МіГ-29К (9-31, 9-41) — палубны знішчальнік. 
 МіГ-29КУБ (9-47) — палубны вучэбна-баявы знішчальнік. 
 МіГ-29КВП — эксперыментальны самалёт. 
 МіГ-29УБ — вучэбна-баявы знішчальнік, не мае РЛС. 
 МіГ-29УБТ (9-52) — канструкцыя блізкая да МіГ-29СМТ, але ўсё ж ёсць мадыфікацыі вучэбна-баявога самалёта МіГ-29УБ. 
 МіГ-29М (9-15) — шматмэтавы знішчальнік, у параўнанні з раннімі мадыфікацыямі МіГ-29 у канструкцыю і склад БРЭО унесены значныя змены, пашырана наменклатура ўзбраення. 
 МіГ-29М2 — двухмесны шматмэтавы знішчальнік 
 МіГ-29ОВТ — знішчальнік са зменным вектарам цягі, створаны на базе знішчальніка МіГ-29М. 
 МіГ-35 — глыбокая мадэрнізацыя МіГ-29М (МіГ-33). 
 МіГ-29МУ1 — украінская мадэрнізацыя МіГ-29. На 20% павялічаны далёкасць выяўлення паветраных цэляў (да 100 км у пярэдняй паўсферы і да 45 км - у задняй). Яго ўдасканаленыя ракеты Р-27ЕР1 і Р-27ЕТ1, якія выпускаюцца Украінскай Дзяржаўнай кампаніяй «Арцём», маюць далёкасць пуску да 95 км. У блізкім манеўраным баі ён зможа паражаць цэлі ракетамі новага пакалення «Грань».

 Краіны-аператары 

 Сучасныя аператары і колькасць самалётаў 
 Ваенна-паветраныя сілы Азербайджана — 13 МіГ-29 (МіГ-29 і МіГ-29УБ) станам на студзень 2015World Air Forces 2015 pg. 11 . 
 Авіябаза Насосна, Сумгаіт
  link=|20x20px Алжыр
 Ваенна-паветраныя сілы Алжыра — 32 МіГ-29 (МіГ-29С і МіГ-29УБ) станам на студзень  2015 
 Аэрапорт Тындуф, правінцыя Тындуф
 113-я знішчальная эскадрылля
  link=|20x20px Бангладэш — 6
  link=|20x20px Беларусь — 41
 link=|20x20px Балгарыя — 18
  link=|20x20px Эрытрэя — 7
  link=|20x20px Емен — 18
  link=|20x20px Індыя — 67
  link=|20x20px Іран — 35
 Казахстан —
  link=|20x20px Паўночная Карэя — 31
  link=|20x20px Куба — 4
  link=|20x20px Малайзія — 10
  link=|20x20px Манголія — 5
  link=|20x20px М’янма — 10
  link=|20x20px Перу — 17
  link=|20x20px Польшча — 32
  link=|20x20px Расія — 230
  link=|20x20px Сербія — 3
  link=|20x20px Сірыя — 19
  link=|20x20px Славакія — 12
  link=|20x20px Судан — 12
  link=|20x20px ЗША — 22. Выкарыстоўваюцца для імітацыі патэнцыйнага праціўніка.http://topwar.ru/24660-sovetskie-istrebiteli-v-vvs-ssha-chast-5.html
  link=|20x20px Туркменістан — 24
  link=|20x20px Узбекістан — 30
  link=|20x20px  Украіна — 120
  link=|20x20px Шры-Ланка — 5

 Колішнія 
 link=|18x18pxІзраіль 
  link=|20x20px Ірак
  link=|20x20px Малдова
 20x20px Чэхаславакія
  link=|20x20px Чэхія
 link=|20x20px ГДР
  link=|20x20px Германія
  link=|20x20px Румынія
 20x20px Сербія і Чарнагорыя
  link=|20x20px Венгрыя
  link=|20x20px Югаславія

 Недахопы 
Яшчэ ў 2009 годзе Міністэрства абароны Расіі прызнала, што каля 200 з 300 знішчальнікаў МіГ-29, якія знаходзяцца на ўзбраенні ВПС Расіі - не могуць падняцца ў паветра з-за карозіі хваставога апярэння. Пазней камісія ВПС устанавіла, што карозія хваставога апярэння ўразіла не менш за 80% усіх МіГ-29.Lenta.ru: Восемьдесят процентов российских МиГ-29 поразила коррозия хвостового оперения

 Катастрофы 
 6 вер 2012 г. МіГ-29 разбіўся пад Чытою. 
 27 ліпеня 2014 МіГ-29 разбіўся ля Астрахані. 
 7 жніўня 2014 г. МіГ-29 быў збіты з дапамогай меркавана расійскіх ЗРК ля Енакіева. 
 17 жніўні 2014 МіГ-29 быў збіты ў Луганскай вобласці ў ходзе АТА пры вяртанні з баявога вылету. Пілот паспяхова катапультаваўся і быў дастаўлены ў тыл. 
 11 лістапада 2014 МіГ-29 61-й знішчальнай авіяцыйнай базы ВПС і войскаў СПА разбіўся ў Брэсцкай вобласці Беларусі. 
 3 ліпеня 2015 - МіГ-29 расійскіх ВПС разбіўся падчас трэніравальнага палёту ў раёне станіцы Кушчаўская (Краснадарскі край). Пілоту, які кіраваў самалётам, удалося паспяхова катапультавацца. Паводле папярэдняй інфармацыі, інцыдэнт адбыўся з-за тэхнічнай няспраўнасці самалёта«МиГ-29 упал возле станицы Кущевская на Кубани.» www.interfax.ru, 3.07.2015..

 Знішчальнікі для параўнання 
  General Dynamics F-16 Fighting Falcon
  Dassault Mirage 2000
  McDonnell Douglas F/A-18 Hornet
  AIDC F-CK-1
  Eurofighter Typhoon
  Dassault Rafale
  Saab JAS 39 Gripen

 Гл. таксама 
 Знішчальнік Су-35 
 Знішчальнік МіГ-19
 Франтавы знішчальнік МіГ-21 
 Бамбардзіроўшчык Ту-160

 Літаратура 
 Суветны рэестр вайсковых самалётаў, Студзень 2011.(англ.)«World Military Aircraft Inventory». 2011 Aerospace: Aviation Week and Space Technology, January 2011.

 Спасылкі 
 Flight International
 «Круті віражі МіГ-29»  — В. Бадрак, С. Згурець «Дзеркало тижня» № 9, 11 березня 2006
 Аналіз результатів продовження експлуатації парка літаків типу МіГ-29 за технічним станом
 Розрахунок залишкової міцності стикових накладок кілів літака типу МІГ-29, уражених корозією

Катэгорыя:Знішчальнікі