Спіс лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі па хіміі

Но́белеўская прэ́мія па хі́міі () — найвышэйшая ўзнагарода за навуковыя дасягненні ў галіне хіміі, якая штогод прысуджаецца Шведскай каралеўскай акадэміяй навук у Стакгольме. Адна з пяці Нобелеўскіх прэмій, заснаваных у 1895 годзе паводле запавету шведскага хіміка Альфрэда Нобеля, які памёр у 1896 годзе. Гэтыя прэміі прысуджаюцца за выдатныя заслугі ў галінах хіміі, фізікі, літаратуры, міру і фізіялогіі або медыцыны. У адпаведнасці з запаветам Нобеля прэмія знаходзіцца ў падпарадкаванні Фонду Нобеля і прысуджаецца камісіяй з пяці членаў, якія выбіраюцца Шведскай каралеўскай акадэміяй навук. Лаўрэатам першай Нобелеўскай прэміі па хіміі ў 1901 годзе стаў Якаб Хендрык вант Гоф з Нідэрландаў. Кожны лаўрэат атрымлівае медаль, дыплом і грашовы прыз, які змяняецца з цягам часу. У 1901 годзе вант Гоф атрымаў 150 782 шведскія кроны, што ў снежні 2008 года было эквівалентна 7 731 004 шведскім кронам. Пачынаючы з 2001 года кожная грашовая ўзнагарода складала 10 мільёнаў шведскіх крон. Прэмія ўручаецца на штогадовай цырымоніі 10 снежня, у гадавіну смерці Альфрэда Нобеля.

Па меншай меры 25 лаўрэатаў атрымалі Нобелеўскую прэмію за ўклад у галіне арганічнай хіміі — больш, чым у любой іншай з абласцей хіміі. Двум пераможцам Нобелеўскай прэміі па хіміі, немцам Рыхарду Куну (1938) і Адольфу Бутэнанту (1939), урад не дазволіў атрымаць прэмію. Пазней яны атрымалі медалі і дыпломы, але не грошы. Фрэдэрык Сенгер з’яўляецца адным з двух лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі, які атрымаў прыз двойчы ў адной галіне ў 1958 і 1980 гадах. Другім з’яўляецца Джон Бардзін, які атрымліваў Нобелеўскую прэмію па фізіцы ў 1956 і 1972 гадах. Яшчэ двое вучоных станавіліся Нобелеўскімі лаўрэатамі і па хіміі, і ў іншай галіне: Марыя Складоўская-Кюры (атрымала Нобелеўскія прэміі па фізіцы ў 1903 годзе і па хіміі ў 1911 годзе) і Лайнус Карл Полінг (атрымаў Нобелеўскую прэмію па хіміі ў 1954 годзе і прэмію міру ў 1962 годзе). З 1901 года Нобелеўская прэмія не прысуджалася толькі 8 разоў: у 1916, 1917, 1919, 1924, 1933, 1940, 1941 і 1942 гадах. Па стане на 2016 год прэмію атрымлівалі 175 вучоных, з якіх толькі чатыры былі жанчынамі: Марыя Складоўская-Кюры (1911), Ірэн Жаліё-Кюры (1935), Дораці Кроўфут-Ходжкін (1964) і Ада Ёнат (2009). Самым маладым лаўрэатам прэміі на момант атрымання стаў Фрэдэрык Жаліё-Кюры ва ўзросце 35 гадоў у 1935 годзе, а самым узроставым быў лаўрэат 2002 года Джон Фен, якому на момант прысуджэння было 85 гадоў.

 Лаўрэаты 

1901—1910 • 1911—1920 • 1921—1930 • 1931—1940 • 1941—1950 • 1951—1960 • 1961—1970 • 1971—1980 • 1981—1990 • 1991—2000 • 2001—2010 • 2011—2020 • 2021—…

 1901—1910 

ГодПартрэтІмяФорма і напісанне імёнаў паводле дадзеных nobelprize.org, афіцыйнага сайта Фонду Нобеля. Альтэрнатыўныя формы і напісанні імёнаў, калі яны існуюць, прыведзены ў артыкулах пра асоб.КраінаПрыналежнасць да краіны паводле дадзеных nobelprize.org, афіцыйнага сайта Фонду Нобеля. Нацыянальнасць лаўрэата можа быць іншай.АбгрунтаваннеЦытаты абгрунтавання кожнай прэміі прыведзены (не заўсёды ў поўным аб’ёме) паводле дадзеных nobelprize.org, афіцыйнага сайта Фонду Нобеля. Больш поўная інфармацыя аб працы, праведзенай кожным з лаўрэатаў, прыведзена ў артыкулах пра асоб.190185pxЯкаб Хендрык вант Гоф(1852—1911)«У знак прызнання велізарнай важнасці адкрыцця законаў хімічнай дынамікі і асматычнага ціску ў растворах»190285pxГерман Эміль Фішэр(1852—1919) Германія«За эксперыменты па сінтэзе рэчываў з сахарыднымі і пурынавымі групамі»190385pxСвантэ Аўгуст Арэніус(1859—1927)«Як факт прызнання асаблівага значэння тэорыі электралітычнай дысацыяцыі для развіцця хіміі»190485pxУільям Рамзай(1852—1916)«У знак прызнання адкрыцця ім у атмасферы розных інертных газаў і вызначэння іх месца ў перыядычнай сістэме»190585pxІаган Фрыдрых Вільгельм Адольф фон Баер(1835—1917) Германія«За заслугі ў развіцці арганічнай хіміі і хімічнай прамысловасці дзякуючы працам па хіміі арганічных фарбавальнікаў і гідраараматычных злучэнняў»190685pxАнры Муасан(1852—1907)«За атрыманне элемента фтору і ўвядзенне ў лабараторную і прамысловую практыку электрычнай печы названай яго імем»1907 85pxЭдуард Бухнер(1860—1917) Германія«За праведзеную навукова-даследчую працу ў біялагічнай хіміі і адкрыццё пазаклетачнай ферментацыі»190885pxЭрнэст Рэзерфорд(1871—1937), (нарадзіўся ў горадзе Нельсан, Новая Зеландыя)«За даследаванні ў галіне распаду элементаў у хіміі радыеактыўных рэчываў»190985pxВільгельм Оствальд(1853—1932) Германія (нарадзіўся ў Рызе (сучасная ), якая ўваходзіла ў склад  Расійскай імперыі)«Знак прызнання праведзенай ім работы па вывучэнню каталізу, а таксама за даследаванні асноўных прынцыпаў кіравання хімічнай раўнавагай і скарасцямі рэакцыі»191085pxОта Валах(1847—1931) Германія«У знак прызнання яго дасягненняў у галіне развіцця арганічнай хіміі і хімічнай прамысловасці, а таксама за тое, што ён першым ажыццявіў працу ў галіне аліцыклічных злучэнняў»

 1911—1920 

ГодПартрэтІмяКраінаАбгрунтаванне191185pxМарыя Складоўская-Кюры(1867—1934) (нарадзілася ў Варшаве, 20px Царства Польскае (сучасная ))«За выдатныя заслугі ў развіцці хіміі: адкрыццё элементаў радыю і палонію, вылучэнне радыю і вывучэнне прыроды і злучэнняў гэтага выдатнага элемента»191285pxВіктар Грыньяр(1871—1935)«За адкрыццё рэактыву Грыньяра, які спрыяў развіццю арганічнай хіміі»85pxПоль Сабацье(1854—1941)«За метад гідрагенізацыі арганічных злучэнняў у прысутнасці дробнадысперсных металаў, які рэзка стымуляваў развіццё арганічнай хіміі»191385pxАльфрэд Вернер(1866—1919) (нарадзіўся ў Мюлузе, )«За працу аб прыродзе сувязей атамаў у малекулах у галіне неарганічнай хіміі»191485pxТэадор Уільям Рычардс(1868—1928)«За дакладнае вызначэнне атамных мас вялікай колькасці хімічных элементаў»191585pxРыхард Марцін Вільштэтэр(1872—1942) Германія«За даследаванні фарбавальных рэчываў расліннага свету, асабліва хларафілу»1916Прэмія не прысуджалася1917Прэмія не прысуджалася191885pxФрыц Габер(1868—1934) Германія«За сінтэз аміяку з элементаў-складнікаў»1919Прэмія не прысуджалася192085pxВальтэр Герман Нернст(1864—1941)«У знак прызнання яго прац па тэрмадынаміцы»

 1921—1930 

ГодПартрэтІмяКраінаАбгрунтаванне192185pxФрэдэрык Содзі(1877—1956)«За ўклад у хімію радыеактыўных рэчываў і за даследаванні паходжання і прыроды ізатопаў»192285pxФрэнсіс Уільям Астан(1877—1945)«За зробленае з дапамогай вынайдзенага ім мас-спектрографа адкрыццё ізатопаў вялікай колькасці нерадыеактыўных элементаў і за фармуляванне правіла цэлых лікаў»192385pxФрыц Прэгль(1869—1930)«За вынаходства метаду макрааналізу арганічных рэчываў»1924Прэмія не прысуджалася1925 85pxРыхард Адольф Зігмандзі(1865—1929), (нарадзіўся ў Вене,  Аўстрыйская Імперыя (сучасная ))«За выяўленне гетэрагеннай прыроды калоідных раствораў і за распрацаваныя ў сувязі з гэтым метады, якія маюць фундаментальнае значэнне ў сучаснай калоіднай хіміі, паколькі ўсе праявы арганічнага жыцця ў рэшце рэшт звязаны з калоідным асяроддзем пратаплазмы»192685pxТэадор Сведберг(1884—1941)«За працы ў галіне дысперсных сістэм»192785pxГенрых Ота Віланд(1877—1957)«За даследаванні жоўцевых кіслот і будовы многіх падобных рэчываў»192885pxАдольф Ота Рэйнгольд Віндаус(1876—1959)«За працы па вывучэнні будовы стэрынаў і іх сувязі з вітаміннай групай»192985pxАртур Гардэн(1865—1940)«За даследаванні ферментацыі цукру і ферментаў закісання»85pxХанс Карл Аўгуст Сімон фон Эйлер-Хельпін(1873—1964) (нарадзіўся ў Аўгсбургу,  Германія)193085pxХанс Фішэр(1881—1945)«За даследаванні будовы геміну і хларафілу, асабліва за сінтэз геміну»

 1931—1940 

ГодПартрэтІмяКраінаАбгрунтаванне193185pxКарл Бош(1874—1940)«За заслугі па ўкараненні і развіцці метадаў высокага ціску ў хіміі, што з’яўляецца эпахальнай падзеяй у галіне хімічнай тэхналогіі»85pxФрыдрых Бергіус(1884—1949)193285pxІрвінг Ленгмюр(1881—1957)«За адкрыццё і даследаванні ў галіне хіміі паверхневых з’яў»1933Прэмія не прысуджалася193485pxГаральд Клейтан Юры(1893—1981)«За адкрыццё цяжкага вадароду — дэйтэрыю, які выкарыстоўваецца для атрымання цяжкай вады (запавольніка ў ядзерных рэактарах), а таксама як індыкатар біяхімічных рэакцый у жывой тканцы»193585pxФрэдэрык Жаліё-Кюры(1900—1958)«За выкананы сінтэз новых радыеактыўных элементаў»85pxІрэн Жаліё-Кюры(1897—1956)193685pxПетэр Іозеф Вільгельм Дэбай(1884—1966)«За ўклад у разуменне малекулярнай структуры ў ходзе даследаванняў дыпольных з’яў і дыфракцыі рэнтгенаўскіх прамянёў і электронаў у газах»193785pxУолтэр Норман Хоўарс(1883—1950)«За даследаванні вугляводаў і вітаміну C»85pxПаўль Карэр(1889—1971)"За даследаванне караціноідаў і флавінаў, а таксама за вывучэнне вітамінаў А і B2 "193885pxРыхард Кун(1900—1967) Германія (нарадзіўся ў Вене (сучасная ), якая тады ўваходзіла ў склад  Аўстра-Венгрыі)«За яго працу па вывучэнні караціноідаў і вітамінаў»193985pxАдольф Фрыдрых Іаган Бутэнант(1903—1995) Германія«За працы па палавых гармонах»85pxЛеапольд Ружычка(1887—1976) (нарадзіўся ў Вукавары (сучасная ), які тады ўваходзіў у склад  Аўстра-Венгрыі)«За працы па поліэтылене і вышэйшых тэрпенах»1940Прэмія не прысуджалася

 1941—1950 

ГодПартрэтІмяКраінаАбгрунтаванне1941Прэмія не прысуджалася1942Прэмія не прысуджалася194385pxДзьёрдзь дэ Хевешы(1885—1966) Германія (нарадзіўся ў Будапешце (сучасная ), які тады ўваходзіў у склад  Аўстра-Венгрыі)«За працу па выкарыстанні ізатопаў як мечаных атамаў пры вывучэнні хімічных працэсаў»194485pxОта Ган(1879—1968) Германія«За адкрыццё расшчаплення цяжкіх ядраў»194585pxАртуры Ілмары Віртанен(1895—1973)«За даследаванні і дасягненні ў галіне сельскай гаспадаркі і хіміі пажыўных рэчываў, асабліва за метад кансервацыі кармоў»1946 85pxДжэймс Бэтчэлер Самнер(1887—1955)«За адкрыццё з’явы крышталізацыі ферментаў» 85pxДжон Хоўард Нортрап(1891—1987)«За атрыманне ў чыстым выглядзе вірусных бялкоў» 85pxУэндэл Мерэдыт Стэнлі(1904—1971)1947 85pxРоберт Робінсан(1886—1975)«За даследаванні раслінных прадуктаў вялікай біялагічнай важнасці, асабліва алкалоідаў»194885pxАрнэ Вільгельм Каўрын Тыселіус(1902—1971)«За даследаванне электрафарэзу і адсарбцыйнага аналізу, асабліва за адкрыццё, звязанае з комплекснай прыродай бялкоў сыроваткі»1949 85pxУільям Фрэнсіс Джыёк(1895—1982)«За ўклад у хімічную тэрмадынаміку, асабліва ў тую яе вобласць, якая вывучае паводзіны рэчываў пры экстрэмальна нізкіх тэмпературах»1950 85pxОта Паўль Герман Дзільс(1876—1954) Федэратыўная Рэспубліка Германіі«За адкрыццё і развіццё дыенавага сінтэзу» 85pxКурт Альдэр(1902—1958) Федэратыўная Рэспубліка Германіі

 1951—1960 

ГодПартрэтІмяКраінаАбгрунтаванне1951 85pxЭдвін Матысан Мак-Мілан(1907—1991)«За адкрыцці ў галіне хіміі трансуранавых элементаў»85pxГлен Тэадор Сібарг(1912—1999)195285pxАрчэр Джон Портэр Марцін(1910—2002)«За адкрыццё метаду размеркавальнай храматаграфіі»85pxРычард Лоўрэнс Мілінгтан Сінг(1914—1994)195385pxГерман Штаўдынгер(1881—1965) Федэратыўная Рэспубліка Германіі«За даследаванні ў галіне хіміі высокамалекулярных рэчываў»195485pxЛайнус Карл Полінг(1901—1994)«За даследаванні прыроды хімічнай сувязі і яе прымяненне для вызначэння структуры злучэнняў»1955 85pxВінсент дзю Віньё(1901—1978)«За працу з біялагічна актыўнымі злучэннямі, і, перш за ўсё, за ўпершыню ажыццёўлены сінтэз поліпептыднага гармону»1956 85pxСірыл Норман Хіншэлвуд(1897—1967)«За даследаванні ў галіне механізмаў хімічных рэакцый»85pxМікалай Мікалаевіч Сямёнаў(1896—1986)195785pxАлександэр Рабертус Тод(1907—1997)«За працы па нуклеатыдах і нуклеатыдных каэнзімах»195885pxФрэдэрык Сенгер(1918—2013)«За ўстанаўленне структур бялкоў, асабліва інсуліну»195985pxЯраслаў Гейраўскі(1890—1967) Чэхаславакія«За адкрыццё і развіццё паляраграфічных метадаў аналізу»1960Уілард Фрэнк Лібі(1908—1980)«За ўвядзенне метаду выкарыстання вугляроду-14 для вызначэння ўзросту ў археалогіі, геалогіі, геафізіцы і іншых галінах навукі»

 1961—1970 

ГодПартрэтІмяКраінаАбгрунтаванне196185pxМелвін Калвін(1911—1997)«За даследаванні засваення дыяксіду вугляроду раслінамі»1962 85pxМакс Фердынанд Перуц(1914—2002) (нарадзіўся ў Вене (сучасная ), якая тады ўваходзіла ў склад  Аўстра-Венгрыі)«За даследаванні структуры глабулярных бялкоў»85pxДжон Коўдэры Кендру(1917—1997)1963 85pxКарл Цыглер(1898—1973) Федэратыўная Рэспубліка Германіі«За адкрыцці ў галіне хіміі і тэхналогіі высокамалекулярных палімераў»85pxДжуліа Ната(1903—1979)196485pxДораці Кроўфут-Ходжкін(1910—1994)«За вызначэнне з дапамогай рэнтгенаўскіх прамянёў структур біялагічна актыўных рэчываў»196585pxРоберт Бёрнс Вудвард(1917—1979)«За ўклад у даследаванне арганічнага сінтэзу»196685pxРоберт С. Малікен(1896—1986)«За фундаментальную працу па хімічных сувязях і электроннай структуры малекул, ажыццёўленую з дапамогай метаду малекулярных арбіталей»196785pxМанфрэд Эйген(1927—2019) Федэратыўная Рэспубліка Германіі«За даследаванні экстрэмальна хуткіх хімічных рэакцый, якія стымулююцца парушэннем раўнавагі з дапамогай вельмі кароткіх імпульсаў энергіі»85pxРональд Джордж Рэйфард Норыш(1897—1978)«За праведзенае імі даследаванне звышхуткіх хімічных рэакцый з дапамогай зрушэння малекулярнай раўнавагі вельмі кароткім імпульсам»85pxДжордж Портэр(1920—2002)196885pxЛарс Онсагер(1903—1976) (нарадзіўся ў Осла (сучасная ), які тады ўваходзіў у склад 20px Шведска-нарвежскай уніі)«За адкрыццё суадносін узаемнасці ў незваротных працэсах, названых яго імем, якія маюць прынцыпова важнае значэнне для тэрмадынамікі незваротных працэсаў»1969Дэрэк Х. Р. Бартан(1918—1998)«За ўклад у развіццё канфармацыйнай канцэпцыі і яе прымяненне ў хіміі» 85pxОд Хасель(1897—1981)197085pxЛуіс Ф. Лелуар(1906—1987)«За адкрыццё першага цукровага нуклеатыду і даследаванне яго функцый у ператварэнні цукру і ў біясінтэзе складаных вугляводаў»

 1971—1980 

ГодПартрэтІмяКраінаАбгрунтаванне197185pxГерхард Герцберг(1904—1999) (нарадзіўся ў Гамбургу,  Германія)«За яго ўклад у разуменне электроннай структуры і будовы малекул, асабліва свабодных радыкалаў»197285pxКрысціян Б. Анфінсен(1916—1995)«За працу па даследаванні рыбануклеазы, асабліва ўзаемасувязі паміж амінакіслотнай паслядоўнасцю і яе біялагічна актыўнымі каферментамі»Станфард Мур(1913—1982)«За ўклад у тлумачэнне сувязі паміж хімічнай структурай і каталітычным дзеяннем актыўнага цэнтра малекулы рыбануклеазы»Уільям Х. Стайн(1911—1980)1973Эрнст Ота Фішэр(1918—2007) Федэратыўная Рэспубліка Германіі«За наватарскую, праведзеную незалежна адзін ад аднаго, працу ў галіне хіміі металаарганічных, так званых сандвічавых, злучэнняў»85pxДжэфры Уілкінсан(1921—1996)197485pxПол Джэй Флоры(1910—1985)«За фундаментальныя дасягненні ў галіне тэорыі і практыкі фізічнай хіміі макрамалекул»197585pxДжон Уоркап Корнфарт(1917—2011),«За даследаванні стэрэахіміі рэакцый ферментатыўнага каталізу»85pxУладзімір Прэлаг(1906—1998) (нарадзіўся ў Сараева (сучасная ), які тады ўваходзіў у склад  Аўстра-Венгрыі)«За даследаванні ў галіне стэрэахіміі арганічных малекул і рэакцый»197685pxУільям Н. Ліпскамб(1919—2011)«За даследаванні структуры боравадародаў (боргідрытаў), якія тлумачаць праблемы хімічных сувязей»197785pxІлья Прыгожын(1917—2003) (нарадзіўся ў Маскве,  Расійская Імперыя)«За працы па тэрмадынаміцы незваротных працэсаў, асабліва за тэорыю дысіпатыўных структур»197885pxПітэр Д. Мічэл(1920—1992)«За ўклад у разуменне працэсу пераносу біялагічнай энергіі, зроблены дзякуючы стварэнню хеміасматычнай тэорыі»1979Герберт Ч. Браўн(1912—2004) (нарадзіўся ў Лондане, )«За распрацоўку новых метадаў арганічнага сінтэзу складаных бор- і фосфарзмяшчальных злучэнняў»Георг Вітыг(1897—1987) Федэратыўная Рэспубліка Германіі198085pxПол Берг(1926—2023)«За фундаментальныя даследаванні біяхімічных уласцівасцей нуклеінавых кіслот, асабліва рэкамбінантных ДНК»85pxУолтэр Гілберт(нар. 1932)«За іх уклад у вызначэнне паслядоўнасці асноў у нуклеінавых кіслотах»85pxФрэдэрык Сенгер(1918—2013)

 1981—1990 

ГодПартрэтІмяКраінаАбгрунтаванне198185pxКэн’іці Фукуі(1918—1998)«За распрацоўку тэорыі праходжання хімічных рэакцый»85pxРоалд Хофман(нар. 1937) (нарадзіўся ў Золачыве (сучасная ), які тады ўваходзіў у склад  Міжваеннай Польшчы)198285pxАарон Клуг(1926—2018) (нарадзіўся ў Зельве,  Літва)«За распрацоўку метаду крышталеграфічнай электроннай мікраскапіі і тлумачэнне структуры біялагічна важных комплексаў нуклеінавая кіслата — бялок»198385pxГенры Таўбэ(1915—2005) (нарадзіўся ў Саскатуне, 20px Канада)«За вывучэнне механізмаў рэакцый з пераносам электрону, асабліва комплексаў металаў»198485pxРоберт Брус Мерыфілд(1921—2006)«За прапанаваную метадалогію хімічнага сінтэзу на цвёрдых матрыцах»198585pxХерберт А. Хаўптман(1917—2011)«За выдатныя дасягненні ў распрацоўцы прамога метаду расшыфроўкі структур»85pxДжэром Карле(1918—2013)198685pxДадлі Р. Хершбах(нар. 1932)«За ўклад у развіццё даследаванняў дынамікі элементарных хімічных працэсаў» Юань Ц. Лі(нар. 1936) (нарадзіўся ў Сіньчжу,  Тайвань)85pxДжон Ч. Полані(нар. 1929)1987Дональд Джэй Крэм(1919—2001)«За распрацоўку і прымяненне малекул са структурна-спецыфічнымі ўзаемадзеяннямі высокай выбіральнасці»85pxЖан-Мары Лен(нар. 1939)Чарлз Джэй Педэрсен(1904—1989) (нарадзіўся ў Пусане (сучасная  Паўднёвая Карэя), які тады ўваходзіў у склад 20px Карэйскай Імперыі)1988Іаган Дайзенхофер(нар. 1943) Федэратыўная Рэспубліка Германіі«За ўстанаўленне трохмернай структуры фотасінтэтычнага рэакцыйнага цэнтра»85pxРоберт Хубер(нар. 1937) Федэратыўная Рэспубліка Германіі85pxХартмут Міхель(нар. 1948) Федэратыўная Рэспубліка Германіі198985pxСідней Олтмен(1939—2022),«За адкрыццё каталітычных уласцівасцей рыбануклеінавых кіслот»85pxТомас Чэк(нар. 1947)1990 85pxЭліяс Джэймс Коры(нар. 1928)«За развіццё тэорыі і метадалогіі арганічнага сінтэзу»

 1991—2000 

ГодПартрэтІмяКраінаАбгрунтаванне199185pxРыхард Р. Эрнст(1933—2021)«За ўклад у развіццё метадалогіі ядзернай магнітнай рэзананснай спектраскапіі высокага разрознення»199285pxРудольф А. Маркус(нар. 1923) (нарадзіўся ў Манрэале, 20px Канада)«За ўклад у тэорыю рэакцый пераносу электрону ў хімічных сістэмах»199385pxКэры Б. Муліс(1944—2019)«За вынаходства метаду палімеразнай ланцуговай рэакцыі»85pxМайкл Сміт(1932—2000) (нарадзіўся ў Блэкпуле, )«За фундаментальны ўклад ва ўстанаўленні алігануклеатыдна-базавага, лакальна-арыентаванага мутагенезу і яго развіццё для вывучэння бялкоў»199485pxДжордж А. Ола(1927—2017) (нарадзіўся ў Будапешце,  Венгрыя)«За ўклад у хімію карбакатыёнаў»199585pxПаўль Джэй Крутцэн(1933—2021)«За працы па атмасфернай хіміі, асабліва ў частцы працэсаў утварэння і раскладання азону»85pxМарыа Х. Маліна(1943—2020) (нарадзіўся ў Мехіка,  Мексіка)85pxФ. Шэрвуд Роўланд(1927—2012)199685pxРоберт Кёрл(1933—2022)«За адкрыццё Фулерэнаў»85pxХаральд У. Крота(1939—2016)85pxРычард Э. Смелі(1943—2005)199785pxПол Д. Боер(1918—2018)«За высвятленне ферментатыўнага механізму, які ляжыць у аснове сінтэзу адэназін-фасфату»85pxДжон Э. Уокер(нар. 1941)85pxЕнс К. Скоу(1918—2018)«За адкрыццё першага іон-транспартнага энзіму Na+,K+-АТФазы»199885pxВальтэр Кон(1923—2016) (нарадзіўся ў Вене, )«За развіццё тэорыі функцыяналу шчыльнасці»85pxДжон Попл(1925—2004)«За распрацоўку вылічальных метадаў квантавай хіміі»199985pxАхмед Зевейл(1946—2016),«За даследаванні пераходных станаў, якія ўзнікаюць у час хімічных рэакцый, з выкарыстаннем фемтасекунднай тэхнікі»200085pxАлан Джэй Хігер(нар. 1936)«За адкрыццё праводнасці ў палімерах»85pxАлан Г. Мак-Дыярмід(1927—2007), (нарадзіўся ў Мастэртане, Новая Зеландыя)85pxХідэкі Сіракава(нар. 1936)

 2001—2010 

ГодПартрэтІмяКраінаАбгрунтаванне2001Уільям С. Ноўлс(1917—2012)«За даследаванні, якія выкарыстоўваюцца ў фармацэўтычнай прамысловасці — стварэнне хіральных каталізатараў акісляльна-аднаўленчых рэакцый»85pxРыёдзі Наёры(нар. 1938)85pxК. Бары Шарплес(нар. 1941)200285pxДжон Б. Фен(1917—2010)«За распрацоўку метадаў ідэнтыфікацыі і аналізу структур біялагічных макрамалекул, і, у прыватнасці, за распрацоўку метадаў мас-спектраметрычнага аналізу біялагічных макрамалекул»85pxКаіці Танака(нар. 1959)85pxКурт Вютрых(нар. 1938)«За распрацоўку прымянення ЯМР-спектраскапіі для вызначэння трохмернай структуры біялагічных макрамалекул у растворы»200385pxПітэр Эгр(нар. 1949)«За адкрыццё іоннага канала»85pxРодэрык Мак-Кінан(нар. 1956)«За вывучэнне структуры і механізму іонных каналаў»200485pxАарон Чэхановер(нар. 1947)«За адкрыццё убіквіцін-апасродаванага раскладання бялку»85pxАўрам Гершко(нар. 1937) (нарадзіўся ў Карцагу,  Венгрыя)85pxІрвін Роўз(1926—2015)200585pxРоберт Х. Грабс(1942―2021)«За ўклад у развіццё метаду метатэзы ў арганічным сінтэзе»85pxРычард Р. Шрок(нар. 1945)85pxІў Шавэн(1930—2015)200685pxРоджэр Д. Корнберг(нар. 1947)«За даследаванні механізму капіравання клеткамі генетычнай інфармацыі»200785pxГерхард Эртль(нар. 1936)«За даследаванні хімічных працэсаў на паверхнях цвёрдых цел»200885pxМарцін Чалфі(нар. 1947)«За адкрыццё і распрацоўку зялёнага флуарэсцэнтнага бялку (GFP)»85pxАсаму Сімамура(1928—2018) (нарадзіўся ў Кіёта,  Японія)85pxРоджэр Ю. Цьсен(1952—2016)200985pxВенкатраман Рамакрышнан(нар. 1952) (нарадзіўся ў Чыдамбараме, )«За даследаванні структуры і функцыі рыбасомы»85pxТомас А. Стэйц(1940—2018)85pxАда Е. Ёнат(нар. 1939)201085pxРычард Ф. Хек(1931—2015)«За рэакцыі перакрыжаванага ўзаемадзеяння, якія каталізуюцца паладыем, у арганічным сінтэзе»85pxЭйіці Нэгісі(1935—2021)85pxАкіра Судзукі(нар. 1930)

 2011—2020 

ГодПартрэтІмяКраінаАбгрунтаванне201185pxДан Шэхтман(нар. 1941)«За адкрыццё квазікрышталёў»201285pxРоберт Лефкавіц(нар. 1943)«За даследаванні рэцэптараў G-бялкоў»85pxБраян Кабылка(нар. 1955)201385pxМарцін Карплюс(нар. 1930) (нарадзіўся ў Вене, )«За развіццё многамасштабных мадэлей комплексных хімічных сістэм» 85pxМайкл Левіт(нар. 1947) (нарадзіўся ў Прэторыі,  ПАР)85pxАры Варшэль(нар. 1940)201485pxЭрык Бецыг(нар. 1960)«За развіццё флуарэсцэнтнай мікраскапіі высокага разрознення» 85pxУільям Э. Мёрнер(нар. 1953)85pxШтэфан У. Гель(нар. 1962) (нарадзіўся ў Сінтане, 20px Румынія)201585pxТомас Ліндаль(нар. 1938),«За механістычныя даследаванні па рэпарацыі ДНК»85pxПол Л. Модрыч(нар. 1946)85pxАзіз Санджар(нар. 1946),201685pxЖан-П’ер Саваж(нар. 1944)«За распрацоўку і сінтэз малекулярных машын»85pxФрэйзер Стодарт(нар. 1942),85pxБернард Ферынга(нар. 1951)201785pxЖак Дзюбашэ(нар. 1942)«За развіццё крыяэлектроннай мікраскапіі высокай разрознасці для вызначэння структуры біямалекул у растворы»85pxЁахім Франк(нар. 1940)85pxРычард Хендэрсан(нар. 1945)201885pxФрэнсіс Арнольд(нар. 1956)«За даследаванне эвалюцыі ферментаў»85pxДжордж Сміт(нар. 1941)«За даследаванні пептыдаў і антыцелаў спосабам фагавага дысплэя»85pxГрэг Уінтэр(нар. 1951)201985pxДжон Гудэнаф(1922—2023)«За ўдасканаленне літый-іонных батарэй»85pxСтэнлі Уітынгем(нар. 1941)85pxАкіра Ёсіна(нар. 1948)202085pxЭманюэль Шарпанцье(нар. 1968)«За развіццё метаду рэдагавання генома»85pxДжэніфер Даўдна(нар. 1964)

 2021—… 

ГодПартрэтІмяКраінаАбгрунтаванне2021113x113пксДэвід Мак-Мілан(нар. 1968)«За развіццё асіметрычнага арганакаталізу»113x113пксБенджамін Ліст(нар. 1968)202285pxК. Бары Шарплес(нар. 1941)«За развіццё клік-хіміі і біяартаганальнай хіміі»113x113пксМортэн Мельдаль(нар. 1954)113x113пксКаралін Бертоцы(нар. 1966)2023113x113пксМуні Бавендзі(нар. 1961)За адкрыццё і сінтэз квантавых кропак113x113пксЛуіс Брус(1943—2026)113x113пксАляксей Іванавіч Якімаў(нар. 1945)2024113x113пксДэвід Бейкер(нар. 1962)За камп’ютарны дызайн бялкоў113x113пксДэміс Хасабіс(нар. 1976)За прадказанне структуры бялкоў113x113пксДжон Джампер(нар. 1985)2025113x113пксСусуму Кітагава(нар. 1951) За распрацоўку Рычард Робсан(нар. 1937)113x113пксАмар Ягі(нар. 1965)

 Заўвагі 

 Крыніцы 

 Спасылкі 

 Афіцыйны сайт Шведскай каралеўскай акадэміі навук
 Афіцыйны сайт Фонду Нобеля
 Нобелеўскія лаўрэаты на сайце Nobelprize.org


Хімія