Генерал-губернатарства (Расійская імперыя)

Генерал-губернатарства — адзінка адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу ў Расійскай імперыі ў 1775—1917. Генерал-губернатарства ўключала ў сябе адну або некалькі (зазвычай тры) памежныя губерні ці абласцей. Масква і Санкт-Пецярбург з губернямі складалі асобныя генерал-губернатарствы.

 Адміністрацыйны лад генерал-губернатарстваў 
Генерал-губернатарствам кіраваў генерал-губернатар — ваенна-адміністрацыйны кіраўнік края. Ён кантраляваў дзейнасць губернатараў падведамасных яму губерняў і абласцей, аднак наўпрост не ўдзельнічаў у іх кіраванні, у адрозненне ад генерал-губернатараў Москвы і Санкт-Пецярбургу, дзе генерал-губернатар, прызначаны на пасаду самім імператарам, непасрэдна кіраваў падпарадкаванымі губернямі.

 Спіс генерал-губернатарстваў 
У 1914 р. існавалі 9 генерал-губернатарстваў:
 Санкт-Пецярбургскае генерал-губернатарства, якое тэрытарыяльна супадала з Санкт-Пецярбургскай губерняй;
 Маскоўскае генерал-губернатарства, якое тэрытарыяльна супадала з Маскоўскай губерняй;
 Азоўскае генерал-губернатарства (скасавана ў 1711 годзе)
 Беларускае генерал-губернатарства (скасавана ў 1856 годзе), у складзе
 Віцебскай,
 Калужскай,
 Мінскай,
 Магілёўскай і
 Смаленскай губерняў;
 Варшаўскае генерал-губернатарства ў складзе
 Варшаўскай,
 Калішскай,
 Кялецкай,
 Ломжынскай,
 Люблінскай,
 Петракоўскай,
 Плоцкай,
 Радамскай,
 Сядлецкай і
 Сувалкаўскай губерняў;
 Уладзівастоцкае ваеннае губернатарства (скасавана ў 1880 годзе), у складзе
 горад Уладзівасток,
 Паўвостраў Мураўёва-Амурскага і
 Востраў Рускі;
 Усходне-Сібірскае генерал-губернатарства (скасавана ў 1884 годзе), у складзе
 Енісейскай;
 Іркуцкай губерняў;
 Прыморскай і
 Якуцкай абласцей;
 Галіцкае генерал-губернатарства (скасавана ў 1915 годзе), у складзе
 Львоўскай;
 Перамышльскай;
 Цярнопальскай і
 Чарнавіцкай губерняў;
 Заходне-Сібірскае генерал-губернатарства (скасавана ў 1882 годзе), у складзе
 Табольскай,
 Томскай губерняў і
 Омскай вобласці;
 Іркуцкае генерал-губернатарства ў складзе
 Енісейскай (г. Краснаярск),
 Іркуцкай губерняў, а таксама
 Забайкальскай (г. Чыта) і
 Якуцкай абласцей;
 Кіеўскае генерал-губернатарства ў складзе
 Валынская губерня (г. Жытомір),
 Кіеўская губерня і
 Падольская губерня (г. Каменец-Падольскі) губерні;
 Прыамурскае генерал-губернатарства з цэнтрам ва Уладзівастоку (у 1884—1888 у Хабараўску) ў складзе
 Амурскай (г. Благавешчанск),
 Камчацкай (г. Петрапаўлаўск),
 Прыморскай (г. Хабараўск) і
 Сахалінскай (г. Аляксандраўск) абласцей;
 Стэпавае генерал-губернатарства з цэнтрам у Омску ў складзе
 Акмалінскай (г. Омск) і
 Сяміпалацінскай абласцей;
 Туркестанскае генерал-губернатарства з цэнтрам у Ташкенце ў складзе
 Закаспійскай (г. Асхабад),
 Самаркандскай,
 Сямірэчанскай (г. Верны, Казахстан),
 Сыр-Дар'інскай (г. Ташкент) і
 Ферганскай (г. Скобелеў, Узбекістан) абласцей;
 Фінляндскае генерал-губернатарства з цэнтрам у Гельсінгфорсе, кіраванае паводле законаў Вялікага княства Фінляндскага, у складзе
 Аба-Б'ерненбаргскай (г. Аба),
 Вазаскай (г. Мікалайстат),
 Выбаргскай,
 Куапіяскай,
 Нюландскай (г. Гельсінгфорс),
 Санкт-Міхельскай (г. Сан-Міхель),
 Тавастгускай (г. Тавастгус) і
 Улеабаргскай (г. Улеабарг) губерняў.

Каўказскае намесніцтва з'яўлялася асобнай адміністрацыйнай адзінкай у складзе шасці губерняў, пяці абласцей і двух акругаў:
 Бакінская губерня,
 Елізаветпальская губерня (г. Елізаветпаль, Азербайджан),
 Кутаіская губерня,
 Тыфліская губерня,
 Чарнаморская губерня (г. Новарасійск),
 Эрыванская губерня (г. Эрывань, Арменія),
 Батумская вобласць,
 Дагестанская вобласць (г. Тэмір-Хан-Шура),
 Карская вобласць,
 Кубанская вобласць (г. Екацярынадар),
 Тэрская вобласць (г. Уладзікаўказ),
 Закатальская акруга і
 Сухумская акруга.

 Спасылкі 
 Борис Межуев. Генерал-губернаторство в системе местного управления России  Copyright © 2007 «Русский архипелаг».

*