Дзеянні данаў

Дзеянні данаў () — хроніка дацкага гісторыка XII стагоддзя Саксона Граматыка. Гэта асноўная, найбольш поўная крыніца па гісторыі і міфалогіі сярэдневяковай Даніі.

Складаецца з 16 тамоў, напісаных на латыні. Gesta Danorum апісвае гісторыю Даніі і ў некаторай ступені скандынаўскую гісторыю з самых старажытных часоў да канца XII ст. Акрамя таго Gesta Danorum змяшчае каштоўныя дадзеныя па гісторыі іншых частак Еўропы.

 З гісторыі 

Арыгінал тэксту Саксона згублены. Захавалася толькі чатыры фрагменты: Фрагмент Ангера, Фрагмент Лассена, Фрагмент Калл-Расмусена і Фрагмент Плеснера. Фрагмент Ангера — самы вялікі і адзіны прызнаны напісаным рукой самога Саксона. Астатнія фрагменты — спісы. Усе захаваныя фрагменты захоўваюцца ў Каралеўскай бібліятэцы Даніі у Капенгагене.

Ужо к XVI стагоддзю тэкст хронікі быў фактычна згублены і вядомы сучаснікам толькі па кароткаму выкладу пад назвай «Compendium Saxonis» ў «Chronica Jutensis» ад 1342. Назва Gesta Danorum была пазначана іменна ў гэтым тэксце. Арыгінальная назва самога Саксона засталася невядомай.

У 1510—1512 гадах Крысціерн Педэрсен, дацкі перакладчык, які жыў у Парыжы, пачаў свае пошукі ўцалелага тэксту «Дзеянні данаў». У рэшце рэшт яму ўдалося знайсці ўцалелы асобнік ў Швецыі ў калекцыі архіепіскапа Лундскага Біргера Гюнерсена. Пры садзейнічанні друкара Ядока Бадыуса «Дзеянні данаў» былі апублікаваны на лацінскай мове 15 сакавіка 1514 года у Францыі ў Парыжы пад назвай «Danorum Regum heroumque Historiae» (Гісторыя каралёў і герояў данаў). Гэта выданне самае першае з вядомых выданняў твора, дзе быў поўнасцю апублікаваны тэкст хронікі.

 Выданні 

 На латыні 
 Крысціерн Педэрсен, 1514, Danorum Regum heroumque Historiae
 Іаган Апорынус, 1534, Saxonis Grammatici Danorum Historiae Libri XVI
 Філіп Лоніцэр, 1576, Danica Historia Libris XVI
 Стэфан Іаган Стэфаніус, 1645, Saxonis Grammatici Historiæ Danicæ Libri XVI
 Хрысціян Адольф Клоц, 1771, Saxonis Grammatici Historiae Danicae libri XVI
 Петэр Эразм Мюллер, 1839, Saxonis Grammatici Historia Danica
 Альфрэд Хольдэр, 1886, Saxonis Grammatici Gesta Danorum 
 Карстен Фрыс-Енсен, 2005, Gesta Danorum ISBN 978-87-12-04025-5, ISBN 87-12-04025-8

 Пераклады на дацкую 
 Крысціерн Педэрсен, 1540, тэкст страчаны
 Ён Турсанс, 1555, тэкст страчаны
 Андэрс Сорэнсен Ведэль, 1575, Den Danske Krønicke
 Sejer Schousbölle, 1752, Saxonis Grammatici Historia Danica
 Нікалай Грундтвіг, 1818—1822, Danmarks Krønike af Saxo Grammaticus
 Фредэрык Вінкель Хорн, 1898, Saxo Grammaticus: Danmarks Krønike
 Ёрген Ольрык, 1908—1912, Sakses Danesaga
 Петэр Зееберг, 2000, Saxos Danmarkshistorie ISBN 87-12-03496-7 (поўны) ISBN 87-12-03534-3 (том 1) ISBN 87-12-03535-1 (том 2)

 Пераклады на англійскую 
 Олівер Элтан, 1894, The First Nine Books of the Danish History of Saxo Grammaticus
 Пітэр Фішэр and Хільда Эліс Дэвідсан, 1979—1980, Saxo Grammaticus: The History of the Danes
 Эрик Крысціянсен, 1980—1981, Saxo Grammaticus: Danorum regum heroumque historia, books X—XVI
 Уільям Хансен, 1983, Saxo Grammaticus and the life of Hamlet

 Іншыя пераклады 
 Герман Янцэн, 1900, Saxo Grammaticus. Die ersten neun Bücher der dänischen Geschichte
 Людовіка Кох і Марыя Адэль Чыпола, 1993, Sassone Grammatico: Gesta dei re e degli eroi danesi
 Юкіо Танігуці, 1993, Sakuso Guramatikusu: Denmakujin no jiseki

 Пераклады на рускую 
 Гімраноў Т. В. «Деяния данов. Книга І», урывак другой кнігі (частка песні пра Б'яркі) (аматарскі пераклад з англійскага і дацкага перакладаў, пераклад паэзіі - рэканструкцыя тэксту, пераклад з англійскай і дацкага падрадкоўнікаў, а таксама з латыні, у шэрагу выпадкаў выкарыстаны старажытнаісландския урыўкі з саг, якія захавалісь)
 Кузняцова Т. І. «Сага о Гамлете (из книги III)» (прафесійны пераклад)
 Раданежскі А. Б. «Деяния данов», поўны прафесійны пераклад з дацкага перакладу. Чакае выдання. Частка перакладу 

 Спасылкі 
 Фрагменты лацінскага і рускага тэкстаў
 Англійскі пераклад першых дзевяці кніг
 Лацінскі тэкст выдання Ё. Ольрыка і Х. Рыдэра

Катэгорыя:Гісторыя Даніі
Катэгорыя:Сярэдневяковая літаратура
Катэгорыя:Кнігі XII стагоддзя
Катэгорыя:Гістарычныя хронікі