Яан Тээмант

Я́ан Тэ́эмант (эст. Jaan Teemant; 24 верасня 1872, воласць Вігала — 24 ліпеня (паводле іншых звестак, 3 ліпеня) 1941, Талін) — эстонскі дзяржаўны дзеяч.

 Адукацыя 
Скончыў прыватную гімназію Хуга Трэфнера, юрыдычны факультэт Пецярбургскага ўніверсітэта (1901). Ганаровы доктар права Тартускага ўніверсітэта (1932).

 Рэвалюцыйная дзейнасць і зняволенне 
Быў памочнікам прысяжнага паверанага ў Рэвелі (цяпер — Талін). У 1904—1905 — гласны гарадской думы Рэвеля. У 1905 актыўна ўдзельнічаў у рэвалюцыйных падзеях, у снежні 1905 быў выбраны кіраўніком Усеэстонскага сходу народных прадстаўнікоў у Тарту, кіраваў сходам у актавай зале Юр'еўскага (цяпер — Тартускі) універсітэта — так званым «аўласкім сходам». Быў вымушаны эміграваць у Швейцарыю, ва ўмовах ваеннага становішча быў завочна прысуджаны да смяротнага пакарання. Пасля адмены ваеннага становішча і смяротнага прысуду вярнуўся ў Эстонію (у 1908). Быў асуджаны да пазбаўлення свабоды на паўтара года. Адбыўшы тэрмін зняволення, у 1911—1913 знаходзіўся ў ссылцы ў Архангельскай губерні.

 Адвакат і палітык 
У 1913/1914 — 1940 — адвакат у Таліне, у 1919—1925 — старшыня калегіі адвакатаў. У 1917—1919 — член, у 1917 — першы намеснік старшыні Эстонскага часовага земскага савета, у 1918—1919 — генеральны пракурор Эстонскай рэспублікі, у 1919—1920 — член Устаноўчага сходу. Быў дэпутатам Рыйгікогу другога — пятага скліканняў. З 15 снежня 1925 па 9 снежня 1927 і з 19 лютага 1932 па 19 ліпеня 1932 — дзяржаўны старэйшына (глава дзяржавы).

Крытычна адносіўся да аўтарытарнага рэжыму Канстанціна Пятса, які ўсталяваўся пасля дзяржаўнага перавароту 1934. У 1939—1940 гг. — эстонскі прадстаўнік у Германскім апякунскім ўпраўленні (органе, створаным для апякунства над маёмасцю немцаў, якія перасяляліся ў Германію ў гэты перыяд).

 Гібель 
23 ліпеня 1940 быў арыштаваны органамі НКУС. Па розных звестках, памёр або быў расстраляны ў 1941 у Талінскай цэнтральнай турме.

 Бібліяграфія 
 Эстонский биографический словарь. Таллин. 2002.

 Спасылкі 
 Біяграфія

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рапламаа
Катэгорыя:Палітыкі Эстоніі
Катэгорыя:Выпускнікі гімназіі Хуга Трэфнера
Катэгорыя:Выпускнікі юрыдычнага факультэта Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Адвакаты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Адвакаты паводле алфавіта
Катэгорыя:Памерлі ў месцах пазбаўлення волі
Катэгорыя:Дзяржаўныя старэйшыны Эстоніі