Чонкі

Чо́нкі (, ) — пасёлак у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці, на рацэ Сож. Адміністрацыйны цэнтр Чонкаўскага сельсавета.

Знаходзяцца за 3 км на поўдзень ад Гомеля. На поўдні мяжуюць з лесам.

 Прырода 
На поўдні мяжуе з Чонкаўскім лесам, які складаецца, у асноўным, з лісцевых парод, такіх як дуб (вялікая частка лесу — рэліктавая дуброва) граб, клён, бяроза, асіна, на забалочаных месцах — чорная вольха. Нізінныя ўчасткі лесу перыядычна затапляюцца падчас вясновай паводкі Сажа.

З хвойных парод расце хвоя (уперамешку з дубам, фарміруючы змяшаны дрэвастой, або, на больш высокіх участках — хваёвыя бары, часткова штучнага паходжання) і, спарадычна, елка (як падлесак, рэдка невялікімі ельнікамі). Яловыя ўчасткі лесу — сама паўднёвыя на тэрыторыі Беларусі.

Праз лес працякае невялікая рака (часткова забалочаная). Значная частка лесу — тэраса Сажа, зрэзаная старажытнымі рэчышчамі Сажа з глыбокімі поймамі (цяпер — цалкам зарослымі) і высокімі краямі.

Жывёльны свет разнастайны: жывуць лясныя, балотныя і пойменна-лугавыя віды земнаводных, птушак і млекакормячых. Сустракаюцца лось, дзік, казуля, лісіца, заяц, куніца, вавёрка. З птушак распаўсюджаны совы, дзятлы. На адкрытых забалочаных участках і ў пойме Сажа — шэрая чапля, зрэдку сустракаецца белая чапля. На лугах і палях паблізу Чонак — бусел, каршун.

Чонкаўскі лес мае вялікае рэкрэацыйнае і экалагічнае значэнне.

 Гісторыя 
250px|міні|Ікона «Маці Божая Жываносная крыніца» з в. Чонкі
Археолагі за 400 м на паўднёвы захад, выявілі паселішчы 3 чвэрці I тысячагоддзя н. э. і эпохі Русі. Гэтая знаходка сведчыць пра засяленне гэтых месцаў са старажытных часоў.

Паводле пісьмовых крыніц вёска вядомая з XVII стагоддзя, калі тут пачалі праз рэлігійны ўціск сяліцца ўцекачы з Масковіі.

Пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772) у складзе Расійскай імперыі. У 1775 годзе на землях шляхцічаў Клічаўскіх і Усціновічаў заснаваны стараверскі Успенскі мужчынскі манастыр, які ў 1822 годзе перайшоў да Рускай праваслаўнай царквы. У 1877 годзе збудаваная драўляная царква, працавала цагляная вытворчасць. У 1907 годзе адкрылася народнае вучылішча.

У 1927 годзе створаная сельскагаспадарчая арцель. У 1940 годзе распачаў працу дзіцячы санаторый «Чонкі».

Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў ліпені-жніўні 1941 года базіраваўся аператыўна-навучальны цэнтр падрыхтоўкі дыверсійных груп. У баях 10-11 лістапада 1943 года каля пасёлка і вёскі Бабовічы пры фарсіраванні ракі Сож загінуў 1761 савецкі салдат , пахаваны ў брацкай магіле насупраць дома адпачынку. Пасёлак вызвалены 17 кастрычніка 1943 года. На франтах загінулі 26 жыхароў пасёлка. З лютага да ліпеня 1944 года ў доме адпачынку размяшчаўся Беларускі штаб партызанскага руху.

З 1988 года цэнтр Чонкаўскага сельсаветаРашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 28 красавіка 1988 г. // Збор законаў Беларускай ССР, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1988, № 16 (1930)..

 Насельніцтва 
 1926 год — 63 двары.
 2003 год — 906 двароў, 2655 жыхароў.
 2004 год — 946 двароў, 2611 жыхароў.

 Інфраструктура 
Цэнтр дапаможнай гаспадаркі «Чонкі» Гомельскага прадпрыемства «Крышталь». У пасёлку знаходзяцца 9-гадовая і музычная школы, комплексна-прыёмны пункт, бібліятэка, аддзяленне сувязі, 3 магазіны.

Побач з пасёлкам на беразе Сажа, у лесе размешчаны кліматычны курорт «Чонкі». Ён складаецца з дома адпачынку, абласнога дзіцячага санаторыя «Жывіца», абласной дзіцячай туберкулёзнай станцыі «Чонкі», туберкулёзнага санаторыя, турыстычна-аздараўленчага цэнтра «Сож», трох санаторыяў-прафілакторыяў, базы адпачынку.

 Забудова 
У пасёлку 946 жылых дамоў (2004). Планаванне складаецца са злёгку выгнутай з мерыдыяннай арыентацыяй вуліцы. Забудова двухбаковая, дамы цагляныя і драўляныя, сядзібнага тыпу.

 Вуліцы 
 1 Лугавая
 1 Набярэжная
 1 Новая
 1 Палявая
 1 Кветкавая
 2 Лугавая
 2 Набярэжная
 2 Новая
 2 Палявая
 2 Кветкавая
 3 Лугавая
 3 Новая
 4 Новая
 50 гадоў СССР
 Берагавая
 Зайцава
 Лясная
 Маладзёжная
 Кастрычніцкая
 Кастрычніцкі завулак
 Піянерская
 Прыазёрная
 Садовая
 Савецкая
 Сонечная
 Чонкаўская
 Школьная

 Славутасці 
 За 1 км на ўсход ад прафілакторыя «Гомсельмаш», у лесе, каля дачнага пасёлка знаходзіцца гарадзішча перыяду ранняга жалезнага веку V стагоддзе да н. э. — V стагоддзе н. э. Занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння.

 Памятныя мясціны 
 Брацкая магіла — .

 Вядомыя асобы 
 Іван Сцяпанавіч Зайцаў — Герой Савецкага Саюза

 Крыніцы 

 Літаратура 



 Спасылкі 

Катэгорыя:Чонкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гомельскага раёна