Трапло

Трапло́, трапушка, трапачка — прылада для ачышчэння (трапання) ільнянога ці канаплянага валакна ад кастры. На тэрыторыі ўсходніх славян вядомы з VII стагоддзя.

Трапло ўяўляе сабой дошчачку шырынёй 6—8 (7—15) см і даўжынёй 40—45 (50—70) см з дзяржальняй. Выраблялася з дуба, бярозы, клёну. Мела форму нажа, клінка, мяча або рыдлёўкі. Для апрацоўкі канопляў ўжывалі трапалы больш цяжкія. Форма трапалаў вызначалася мясцовымі традыцыямі. Часта трапалы ўпрыгожваліся арнаментамі, разьбой. Дзяржальню (ручку) трапала часам рабілі пустацелай і затыкалі коркам. У яе часта закладвалі сухі гарох або шрот з металічнай пласцінай. Такое трапала у працэсе працы рытмічна гучала, і трапальшчыцы карысталіся ім з задавальненнем.

Працавалі з трапалам звычайна дзяўчаты і жанчыны стоячы. Бралі ў левую руку пучок змятых на мялцы сцёблаў, у правую — трапала, якім наносілі па пучку шэраг частых і моцных удараў то з аднаго, то з другога боку, робячы сустрэчныя рухі левай рукой. Пучок трымалі заўсёды ў адным месцы. Удары наносілі ў сярэдзіну пучка, а трапала пры гэтым павінна было лёгка слізгаць па пучку ўніз.

У спецыяльных майстэрнях выкарыстоўвалі прыстасаванне, запазычанае ў Бельгіі. Яно ўяўляла сабой даволі шырокую дошку, вертыкальна ўбітую ў драўляную ўстойліваю падстаўку. Дошка ў верхняй сваёй частцы мела гарызантальны прарэз, праз які перакідваўся пучок мятых сцёблаў, канец якога прытрымліваўся трапальшчыцай, а доўгі спускаўся ўздоўж дошкі і апрацоўваўся трапалам. Каля дошкі паміж двума стойкамі была нацягнута вяроўка, ад якой трапала, апусціўшыся ўніз, рэзка адскоквала, што палягчала працу.

Слова «трапло» выкарыстоўваюць таксама ў пераносным сэнсе ў размоўнай рэчы, пазначаючы чалавека, які гаворыць лухту, бязглуздзіцу, многа гаворыць.

 Крыніцы 

 Літаратура 






Катэгорыя:Сельскагаспадарчыя інструменты
Катэгорыя:Абсталяванне і прылады для працы з тэкстылем
Катэгорыя:Лён