Балгарская кухня

Балгарская кухня — нацыянальная кухня, распаўсюджаная ў Балгарыі і іншых краінах Паўднёва-Усходняй Еўропы. Яе аснову складаюць гародніна, прэснаводная і марская рыба, мяса, дзічына.

З мясных прадуктаў балгары аддаюць перавагу бараніне, але шмат гатуюць з ялавічыны, свініны і хатняй птушкі. Цеплавая апрацоўка прадуктаў розная, аднак пераважае тушэнне. Мяса і гародніну тушаць звычайна з вострымі прыправамі — часнаком, перцам, цыбуляй, воцатам, духмянымі зёлкамі. Для смажання і тушэння ў асноўным выкарыстоўваюць раслінныя алеі (аліўкавы, сланечнікавы). Папулярны ў Балгарыі мясныя стравы, прыгатаваныя на ражне або на рашотцы над распаленымі вуглямі. Традыцыйную мясную страву — каўбасу «луканка», падаюць з вострым соусам.

У балгарскай кухні шырока выкарыстоўваецца гародніна: свежая і вараная, тушаная і смажаная, марынаваная. Яе падаюць як самастойную страву, а таксама на гарнір. Гародніна з'яўляецца адным з асноўных кампанентаў першых страў.

Значнае месца ў рацыёне балгараў займаюць малако і малочна-кіслыя прадукты. Асабліва папулярна прыгатаванае асаблівым чынам кіслае малако — ёгурт. Падаюць яго з рознымі прыправамі — часнаком, цукрам, джэмам, сечанай зелянінай і г.д. Ёгурт уваходзіць у склад шматлікіх першых і другіх страў.

Любімыя стравы балгараў — таратор (халодны суп з ёгурта, агуркоў, часнаку і цёртых грэцкіх арэхаў), брынза, авечы сыр, вяленае казінае мяса, лютэніца (востры соус з салодкага перцу), баніца (слоены пірог з гароднінай і брынзай) і інш.

У любы час года папулярныя салаты, якія падаюць на абед і на вячэру, на гарнір і ў якасці самастойнай стравы; іх запраўляюць вінным воцатам, алеем, вострым перцам, маянэзам, смятанай. Салаты рэдка запраўляюць цукрам.

З першых страў найбольш распаўсюджаная балгарская чорба. Яна можа быць прыгатавана з розных прадуктаў: гародніны і рыбы, птушкі і мяса, грыбоў і фасолі. У канцы варэння яе запраўляюць пасераванай мукой з даданнем чырвонага перцу, сумессю ўзбітых яек і ёгуртам. Усе стравы багата прыпраўляюць спецыямі і прыправамі.

Шырока выкарыстоўваюцца вырабы з цеста. Баніцу гатуюць з начынкай з брынзы і яек, сечанага мяса, шпінату, капусты, цыбулі-парэя. Яна можа быць і салодкай — з начынкай з молатых або тоўчаных арэхаў з цукрам, здробненага гарбуза з цукрам і г.д. Да абедзеннага стала падаюць таксама садавіну, сокі. З садавіны гатуюць салаты, кісялі, жэле, узвары і крэмы.

 Традыцыйныя балгарскія стравы 
 Каўбасы 
225px|right|thumb| Традыцыйная балгарская каўбаса — Луканка
 Луканка
 Суджук
 Крывянка

 Першыя стравы 
 Таратор
 Боб чорба
 Шкембэ чорба, або флякі
 Суп тапчэта, суп з фрыкадэлькамі
 Тэлеска варэна
 Таматны суп з сырам
 Халасле, рыбны суп
 Грыбны суп
 Курыны суп
 Малочны суп з сырам або без яго

 Салаты 
Асновай шматлікіх страў балгарскай кухні з'яўляюцца сыры — мяккая брынза () і жоўты сыр (). Сыры з'яўляюцца інгрэдыентамі многіх салатаў і запяканак. У балгарскай кухні салаты ў асноўным гатуюцца з агародніны, выкарыстоўваецца свежая і марынаваная гародніна і зеляніна. Соусы таксама з гародніны, напрыклад, лютэніца. У якасці хлеба балгары выкарыстоўваюць піту, і салодкія кулічы — казунакі.

НазваВыяваАпісаннеШопскі салат70pxгатуецца з нарэзаных агуркоў, памідораў, цыбулі, пятрушкі, смажанага або свежага перцу, цёртага белага сыру і запраўляецца соллю і алеем.Аўчарскі салатгатуецца з нарэзаных агуркоў, памідораў, цыбулі, пятрушкі, смажаных або сырых перцаў, вяндліны, вараных яек, сыру, цёртага белага сыру і запраўляецца соллю і алеем.Салат з гародніны70pxсалат з нарэзаных напалову памідораў і нарэзаных агуркоў, прыпраўлены соллю, воцатам і раслінным алеем, пасыпаны нарэзанай зелянінай пятрушкіСалат з фасолі70pxсалат з варанай фасолі, цыбулі, морквы, які можна ўжываць як самастойную страву і ў якасці гарніра да асноўнай стравы. Часам можа дабаўляцца лютэніца.Бульбяны салат70pxгатуецца з варанай і парэзанай кубікамі бульбы, нарэзанай цыбулі і пятрушку, алівак, прыпраўляецца соллю, воцатам, алеем.Салат з вострых перцаў70pxгатуецца з печаных вострых перцаў, пятрушкі і часнака, запраўляецца соллю, алеем і воцатам.Зялёны салат70pxгатуецца з нарэзанай салаты, зялёнай цыбулі, радыскі, агуркоў, запраўляецца соллю, алеем і воцатам.

 Асноўныя стравы 
НазваВыяваАпісаннеМусака70pxзапечаны фарш з бульбай або баклажанамі пад соусам бешамельГювеч70pxзапечанае мяса з бульбай, баклажанамі, памідорамі і іншай гароднінайКебаб70pxтушаные кавалачкі свініны або бараніны з чырвоным перцам і спецыямі, падаецца з рысам або бульбяным пюрэФаршыраваны перац70pxсвежыя або сушаныя перцы, запоўненыя сумессю фаршу, памідораў, цыбулі і спецыйКаварма70pxзапечанае мяса з цыбуляй і са спецыяміЗапечаная фасоля70pxзапечаная фасоля, цыбуля і гародніна, з якімі могуць падаваць тэфтэлі, каўбасу ці мясаЗялёная сарма70pxгалубцы са свініны, ялавічыны або бараніны ў капустным лісціВінаградная сарма70pxгалубцы са свініны, ялавічыны або бараніны ў вінаградным лісціЗапечаная бульба70pxстрава з бульбы і гародніны ў густым сметанковым соусеКюфтамясныя тэфтэлі, зробленыя з фаршу з бараніны або свініныКебапча70pxкалбаскі са свініны і ялавічыны, смажаныя ў спецыяльнай печы скараТатарская кюфта70pxстрава з фаршу з начынкай з цыбулі, кукурузы, перца, сыру, спецый, беконам і інш. Шашлык70pxстрава з кавалачкаў мяса (часцей бараніны), нанізаных на металічны ражон (шампур) і засмажаных разам з кольцамі цыбулі і гароднінай на мангале.Стэйк70pxстрава з розных гатункаў мяса (ялавічыны, кураціны, бараніны, часцей за ўсё свініны), загадзя марынуецца і потым запекаецца на грылі або ў духоўцыПлескавіца70pxстрава ў форме круглай плоскай катлеты з начынкайЯхнія70pxтушаная страва з мяса і гародніны

 Хлеб і выпечка 
НазваВыяваАпісаннеБаніца70pxслаёны пірог з брынзайБурэкас70pxвід несалодкай выпечкіПагача70pxмаленькі круглы хлеб, часам падобны да аладкі, звычайна салёныПончыкікруглы, смажаныя ў алеі, звычайна салодкі піражок з дзіркай пасярэдзіне або без яеМекіца70pxтрадыцыйная балгарская страва з цеста з ёгурта, абсмажанага ў фрыцюрыПататнік70pxстрава з таркаванай бульбы, цыбулі і солі, прыгатаваная на слабым агніФранцузскі тост70pxтрадыцыйная папулярная закуска з кавалачка хлеба, абсмажанага да залацістага колеруКазунак74x74pxтрадыцыйны балгарскі пірог падобны да куліча, гатуецца звычайна на Пасху

 Малочныя прадукты 
Балгарыя як радзіма ёгурта мае трывалыя традыцыі ў вырабе розных малочных прадуктаў.
 Сірэнэ
 Кашкавал
 Ёгурт
 Смятана
 Рыкота

 Дэсерты 
Назва халва выкарыстоўваецца для некалькіх падобных відаў блізкаўсходняга дэсерта. Халва з тахіні з'яўляецца найбольш папулярнай, даступная ў двух розных відах — з насеннем сланечніка або кунжуту. Вядомымі вытворцамі халвы традыцыйна лічацца рэгіёны Ябланіца і Хаскава.
250px|thumb|Запечаны гарбуз з арэхамі
250px|thumb|left|Халва з тахіні і фісташкамі
250px|thumb|left|Казунак, прыгатаваны на Пасху

 Дэсерты з гарбуза
 Пахлава
 Хлеб з садавіны
 Шакаладны торт (Торт Гараш)
 Пончыкі
 Кампот
 Казунак
 Кураб'е
 Лукум
 Малако з рысам
 Тарт з вішняй

 Традыцыйныя балгарскія напоі 

 Алкагольныя напоі 
|thumbnail|left|150px|Віно Мавруд
 Назва Апісанне Масціка моцны напой, 47 % спірту Мента мятны лікёр Боза слабы напой, 1 % спірту Ракія моцны напой, 40-60 % спірту: слівавіца, вінаградная ракія, абрыкосавая ракія ВінаМавруд, Памід, Гамза, Dimyat, Міскет, Мускат, Пелінковач

 Безалкагольныя напоі 
 Назва Апісанне Ёгурт кісламалочны напой Айран кісламалочны напой з ёгурта і вады Мінеральныя воды Bankia, Devin, Gorna Banya, Hissar

 Літаратура 

 Европейская кухня / Сост. Н. Б. Шешко. — Минск: Соврем. шк., 2006. — 415 с. ISBN 985-6807-11-5
 Культура питания: Энцикл. справ. — 2-е изд. Беларус. Энцыкл.; Под ред. И. А. Чаховского; Редкол.: Е. В. Малашевич и др. — Мн.: БелЭн, 1993. — 541 с.: ил.


Катэгорыя:Балканская кухня