Гер Манеліг

«Гер Манеліг» (, літаральна Пан Манеліг) — сярэдневяковая скандынаўская народная балада. Арыгінальны тэкст напісаны на старанарвежскай мове, аднак, улічваючы, што ў той час гэтая мова была распаўсюджана па ўсім Скандынаўскім паўвостраве, якая толькі пасля раскалолася на нарвежскую і шведскую, вызначыць канкрэтную прыналежнасць балады да нейкай краіны вельмі складана.

Балада расказвае пра жанчыну-тролічыху, якая была закахана ў рыцара Манеліга і жадала стаць чалавекам. Паводле распаўсюджанай у Скандынавіі легенды, троль мог стаць чалавекам, калі іншы чалавек пакахае яго. Аднак, нягледзячы на ўсе абяцаныя троліхай чароўныя дары, гер Манеліг адхіліў яе каханне, асабліва падкрэсліваючы, што троліха не з’яўлялася хрысціянкай.

Балада мае шэраг мелодый, якія мала адрозніваюцца паміж сабой, а таксама перакладзена на некалькі моў, у тым ліку англійскую, нямецкую, італьянскую, беларускую, рускую, чэшскую і іншыя. Сярод сучасных выканаўцаў гэтай балады можна назваць гурты Garmarna, Haggard, In Extremo, Litvintroll і іншыя.

 Tэкст 
 Арыгінал на старашведскай мове

 Bittida en morgon innan solen upprann
 Innan foglarna började sjunga
 Bergatrollet friade till fager ungersven
 Hon hade en falskeliger tunga

 Herr Mannelig herr Mannelig trolofven i mig
 För det jag bjuder så gerna
 I kunnen väl svara endast ja eller nej
 Om i viljen eller ej:

 Eder vill jag gifva de gångare tolf
 Som gå uti rosendelunde
 Aldrig har det varit någon sadel uppå dem
 Ej heller betsel uti munnen

 Eder vill jag gifva de qvarnarna tolf
 Som stå mellan Tillö och Ternö
 Stenarna de äro af rödaste gull
 Och hjulen silfverbeslagna

 Eder vill jag gifva ett förgyllande svärd
 Som klingar utaf femton guldringar
 Och strida huru I strida vill
 Stridsplatsen skolen i väl vinna

 Eder vill jag gifva en skjorta så ny
 Den bästa I lysten att slita
 Inte är hon sömnad av nål eller trå
 Men virkat av silket det hvita

 Sådana gåfvor toge jag väl emot
 Om du vore en kristelig qvinna
 Men nu så är du det värsta bergatroll
 Af Neckens och djävulens stämma

 Bergatrollet ut på dörren sprang
 Hon rister och jämrar sig svåra
 Hade jag fått den fager ungersven
 Så hade jag mistat min plåga

 Herr Mannelig herr Mannelig trolofven i mig
 För det jag bjuder så gerna
 I kunnen väl svara endast ja eller nej
 Om i viljen eller ej Творчы пераклад на беларускую групы Litvintroll

 Аднойчы на світанку як сонца не ўзышло,
 І ня чуць было спеваў птушыных,
 Рыцара спаткала пачвара злая з гор -
 Дачка брудных троляў хлуслівых.

 Пан Манэліг, Пан Манэліг! Каханым будзь маім.
 Атрымаеш ўсе скарбы зямныя!
 Належаць буду я табе, А ты належаць мне.
 Адкажы мне толькі: «так» ці «не»

 Дванаццаць лепшых коней атрымаеш ад мяне,
 Што гуляюць у горнай лагчыне.
 Ніколі не ляжала сядла на іх спіне
 І іх шпоры ніколі не білі.

 Дванаццаць водных млынаў я падару табе
 Што стаяць паміж Ціла і Тэрна
 Іх жорны медзяныя захопяць цябе,
 І іх колы аздоблены срэбрам.

 Шаблю залатую я падару табе.
 Чараўніцтвам яна абкавана.
 Ёй ты пераможаш ворагаў сваіх,
 Будзе слава табе і пашана

 -
 -
 -
 -

 «Калі б царквой Хрыстовай хрышчона ты была,
 Я бы ўзяў падарункі такія.
 А ты пачвара брудная і Д’ябла дзіця,
 Чэрці з пекла табе як радныя.»

 Пачварына пабегла ў пячору да сябе,
 У душы яе смутак і скруха:
 «Каб гэты рыцар годны застаўся пры мне,
 То прыйшоў бы канец ўсім пакутам…»

 Пан Манэліг, Пан Манэліг! Каханым будзь маім.
 Атрымаеш ўсе скарбы зямныя!
 Належаць буду я табе, А ты належаць мне.
 Адкажы мне толькі: «так» ці «не»

 Спасылкі 
 Тэкст балады на англійскай і шведскай мовах 
 Найбольш поўны зборнік літаратурных перакладаў «Herr Mannelig» на рускую мову
 Herr Mannelig у выкананні гурта «In Extremo»
 Herr Mannelig у выкананні гурта «Haggard»
 Спіс выканаўцаў балады

Катэгорыя:Народныя песні
Катэгорыя:Сярэдневяковая літаратура
Катэгорыя:Нарвежскі фальклор
Катэгорыя:Шведскі фальклор