Балгарскі алфавіт

Балга́рскі алфаві́т — кірылічны алфавіт балгарскай мовы. Уключае 30 літар — у параўнанні з рускім (самым падобным з балгарскім), у ім няма літар Ы, Э і Ё:

 А а Б б В в Г г Д д Е е Ж ж З з И и Й й К к Л л М м Н н О о П п Р р С с Т т У у Ф ф Х х Ц ц Ч ч Ш ш Щ щ Ъ ъ Ь ь Ю ю Я я     

Найбольш істотныя адрозненні балгарскага алфавіта ад рускага заключаюцца ў тым, што:
 літара Е абазначае галосны гук ;
 літара Щ чытаецца як ШТ;
 літара Ъ абазначае спецыфічны кароткі галосны гук (падобны на шва), які можа быць як ненаціскным  (мъжа), так і націскным  (път).

 Гісторыя 
Балгарская стала ў VIII стагоддзі першай пісьменнай славянскай мовай, пры гэтым для запісу выкарыстоўвалася глаголіца. Пазней глаголіца была заменена кірыліцаю.

Уведзены ў Расіі ў 1708 грамадзянскі шрыфт быў прыстасаваны да балгарскай мовы к канцу XVIII стагоддзя. Пазней ужываліся розныя варыянты кірылічнага алфавіта, а к 1870 году найбольш распаўсюджаным стаў алфавіт з 32 літар, прапанаваны Марынам Дрынавым.

Рэформа 1945 года адмяніла дзве літары,  [æː] (т. зв. «Е двойно» — «Е двайное») і  [ɔ̃] («голям юс»). Яць быў заменен на я ці е, што стварыла яцеву граніцу, юс вялікі — на ъ. Рэформа 1945 года выключыла таксама літары ъ і ь на канцы слоў (у адрозненне ад рускай дарэформеннай арфаграфіі, дзе нямым быў толькі канцавы ъ, у балгарскай пісьменнасці нямым быў і ь, бо канцавыя зычныя зацвярдзелі: градъ — сучасн. град, царь — сучасн. цар).

 Практычная транскрыпцыя на рускую мову 
Пры перадачы балгарскіх імён уласных (перш за ўсё імён і тапонімаў) на рускую мову выкарыстоўваюцца наступныя правілыГиляревский Р. С., Старостин Б. А. Иностранные имена и названия в русском тексте: Справочник. — 3-е изд., испр. и доп. — М.: Высшая школа, 1985.

Усе літары, акрамя «й, щ, ъ, ь» застаюцца без змен: Владая, Ясеновец, Гложене.

 щ → шт: Пещера → Пештера
 ъ → ы: Търново → Тырново
 Але:
 ъ → и у пачатку слоў: Ъглен → Иглен
 ъ → о у словах з коранем «българ-»: Българско → Болгарско, Българово → Болгарово
 ъ → е у словах з коранем «първ-»: Първомай → Первомай (горад)
 ъ → о, у у словах з іншымі каранямі: Гълъб → Голубь; Ъгъл — Угол; Лъчезар — Лучезар
 ъ → е у словах пасля літар ж, ш і ц
 ъ у канцы асабістых імён паміж зычнымі — прапускаецца Александър — Александр, Димитър — Димитр
 ьо → ё (у іншых выпадках ь не сустракаецца): Гроздьово → Гроздёво, Бельово → Белёво, Бракьовци → Бракёвци
 й:
 йо → ё у сярэдзіне слоў: Змейово → Змеёво
 выключэнні: імя Панайот → ПанайотТранскрипция с болгарского языка на русский
 йо → йо у пачатку слоў: Йововци → Йововци
 й → й у астатніх выпадках (г. зн. пасля галосных): Ивайло → Ивайло

Акрамя таго, пры перадачы геаграфічных назваў, якія складаюцца з некалькіх слоў, усе словы пішуцца з вялікай літары і праз злучок. Напрыклад: Царев дол → Царев-Дол.

Заўвага.
Для правільнай транскрыпцыі на беларускую мову неабходна ведаць месца націску. Націск у балгарскай мове рухомы і можа не супадаць з інтуітыўным для носьбітаў беларускай мовы.

 Раманізацыя 

 Гл. таксама 
 Балгарская дарэформенная арфаграфія
 Яцева граніца

 Зноскі