Знешнія Гебрыдскія астравы

Знешнія Гебрыдскія, або Заходнія астравы (, ) — паўночна-заходняя частка архіпелага Гебрыдскіх астравоў. Адміністрацыйна ўтварае вобласць Шатландыі Уэстэрн-Айлс (, ). Адміністрацыйны цэнтр і найбуйнейшы населены пункт — Сторнаўэй.

 Геаграфія 
Архіпелаг складаецца з 15 заселеных і 50 з лішнім незаселеных астравоў. Ён аддзелены ад вострава Вялікабрытанія і Унутраных Гебрыдаў пралівам Норт-Мінч і Гебрыдскім морам.

Найбуйнейшы востраў Льюіс-энд-Гарыс складаецца з частак Льюіс і Гарыс (названых Isles, гэта значыць «астравамі», хоць у сутнасці імі не з'яўляюцца), якія традыцыйна разглядаюцца паасобку. Іншыя буйныя астравы — Норт-Уіст, Бенбек'юла, Саўт-Уіст і Бара. Уключае таксама вялікую колькасць дробных астравоў і шхераў.

У аддаленні, за 23 км на захад Льюіса, знаходзяцца астравы Фланана — невялікі архіпелаг, незаселены з 1971 года, а за 64 км на захад-паўночны захад ад вострава Норт-Уіст размешчаны ізаляваны архіпелаг Сент-Кілда, сталае насельніцтва якога было эвакуіравана ў 1930 годзе.

У склад вобласці Уэстэрн-Айлс уваходзяць выдаленыя астравы Рона, Суліскер на поўначы і Рокал на захадзе. Апошні ўяўляе сабой незаселеную скалу на поўначы Атлантычнага акіяна. Яго прыналежнасць да Вялікабрытаніі аспрэчваецца суседнімі краінамі — Даніяй (Фарэрскія астравы), Ірландыяй і Ісландыяй.

 Гісторыя 
На Льюісе знаходзіцца характэрны помнік эпохі неаліту — Каланіш. У рэканструяванай цяперашняй форме «камяні Каланіша» былі ўсталяваны ў перыяд неаліту, паміж 2900 і 2600 гадамі да н.э. І раней, да 3000 года да н.э., тут знаходзілася свяцілішча. Каланіш утвараюць 13 груп камянёў або асобных манументаў, якія ўсталяваны вертыкальна і ўтвараюць кругі дыяметрам да 13 метраў. Вышыня камянёў вагаецца ад 1 да 5 метраў (у сярэднім жа каля 4 метраў). Высечаны яны з мясцовага гнейсу.

Першыя пісьмовыя ўспаміны пра Знешнія Гебрыды адносяцца да антычнасці (Пліній Старэйшы, Пталамей).

У Сярэднявеччы астравы належалі Нарвегіі, але паводле Перцкага дагавора перайшлі да Шатландыі. У 1831 годзе на Льюісе былі знойдзены «Шахматы з вострава Льюіс» — 78 сярэднявечных шахматных фігур з маржовага ікла, разам з 14 шашкамі для гульні тыпу нардаў і спражкай для рамяня. Меркавана яны былі выраблены ў XII стагоддзі нарвежскімі разьбярамі, відаць, з Тронхейма, дзе былі знойдзены падобныя артэфакты.

 Насельніцтва 
У Знешніх Гебрыдах у 2011 годзе пражывала больш за 27 тысяч чалавек пры сярэдняй шчыльнасці насельніцтва каля 9 чалавек на кв.км, з іх на найбуйнейшым востраве Льюіс-энд-Гарыс — звых 9 тысяч.

Агулам у архіпелагу 15 населеных астравоў:

 Востраў (бел.) Востраў (англ.) Востраў (гал.) Насельніцтва,чал. (2011) Насельніцтва,чал. (2001) Льюіс-энд-Гарыс Lewis and Harris Leòdhas agus na Hearadh 21 031 19 918 Саўт-Уіст South Uist Uibhist a Deas 1 754 1 818 Норт-Уіст North Uist Uibhist a Tuath 1 254 1 271 Бенбек'юла Benbecula Beinn nam Fadhla 1 303 1 219 Бара Barra Barraigh 1 174 1 078 Скалпей Scalpay Sgalpaigh 291 322 Грэйт-Бернера Great Bernera Beàrnaraigh Mòr 252 233 Грымсей, паўночны  Grimsay (north) Griomasaigh 169 201 Бернерэй Berneray Beàrnaraigh 138 136 Эрыскей Eriskay Èirisgeigh 143 133 Ватэрсей Vatersay Bhatarsaigh 90 94 Балешар Baleshare Baile Sear 58 49 Грымсей (паўднёвы) Grimsay (south) Griomasaigh 20 19 Флода Flodaigh Flodaigh 7 11 Фраач-Ейлін Fraoch-eilean Fraoch-eilean ? ? Агулам 27 684 26 502

 Асноўныя населеныя пункты 
 Сторнаўэй (Льюіс)
 Тарберт (Харыс)
 Лохмадзі (Норт-Уіст)
 Баліваніх (Бенбек'юла)
 Лохбойсдэйл (Саўт-Уіст)
 Карлсбей (Бара)

 Мова 
На Знешніх Гебрыдах больш за ўсё ў Вялікабрытаніі распаўсюджаны гэльская мова.

 Эканоміка 
Знешнія Гебрыды вырабляюць адну з марак цвіду пад назвай «Харыс Цвід» — тканіну ручной працы, для стварэння якой выкарыстоўваецца поўсць мясцовай вытворчасці. У мінулым гэту тканіну ўручную афарбоўвалі спецыяльнымі фарбавальнікамі, для вытворчасці якіх выкарыстоўваўся лішайнік роду Пармелія.

 Спасылкі 

*
Катэгорыя:Астравы Шатландыі