Дабруджа

Дабру́джа (, , ), таксама Задунаўе — гістарычны рэгіён на поўначы Балканскага паўвострава, на тэрыторыі сучасных Румыніі і Балгарыі, частка гістарычнай вобласці Мёзія.

 Геаграфія 
У наш час гістарычная Дабруджа падзелена паміж Румыніяй і Балгарыяй:
 Паўночная Дабруджа — частка Румыніі. Размешчана паміж ніжнім Дунаем, уключаючы яго дэльту, і Чорным морам.
 Паўднёвая Дабруджа — самая паўночная частка балгарскага ўзбярэжжа Чорнага мора.

За выключэннем дэльты Дуная — багністай мясцовасці на паўночным усходзе вобласці, рэльеф Дабруджы пагорысты, з сярэднімі вышынямі 200—300 м. Вышэйшы пункт — пік Цуцуяту/Грэч (467 м) у горным масіве Мэчын. Плато Дабруджа займае большую частку румынскай часткі Дабруджы, у балгарскай частцы знаходзіцца і плато Лудагор’е (Лудогорие). Возера Сютгёль — адно з найважнейшых азёр гэтага рэгіёна.

 Гісторыя 
міні|Карта Малай Скіфіі
У старажытнасці тэрыторыю Задунаўя насялялі фракійцы, у V ст. да н.э. яе занялі скіфы. 

 Антычнасць 
Першае апісанне пакінуў Герадот; карэнныя насельнікі — геты. Галоўныя гарады — Істрыя (найстаражытнейшы з усіх), Адессас (суч. Варна), Томіс (суч. Канстанца), Дурастар (суч. Сілістра).

У часы Страбона чарнаморскае ўзбярэжжа на поўдзень ад ракі Істра (Дунай) называлася Малай Скіфіяй (Μικρά Σκυθία), па аналогіі з Малай Азіяй, а пазней вядома як  Дабруджа. Са скіфскіх уладароў Ніжняга Подунаўя найбольш вядомы Атэй. У Малую Скіфію быў сасланы з Рыма знакаміты паэт Авідзій; тут ён склаў свае «пантыйскія лісты» — важную крыніцу пра побыт жыхароў гэтай краіны.

У I ст. тэрыторыю занялі рымляне, з III ст. яна зведала нашэсце готаў, гунаў, іншых плямёнаў. З пачатку VI ст. тут з’явіліся славяне.

Да рэформ Дыяклетыяна ўваходзіла ў склад правінцыі Ніжняя Мезія, затым выдзелена ў асобную правінцыю Скіфія. Заставалася ў складзе Візантыі да нашэсця славян і балгараў ў VII стагоддзі.

 Сярэднявечча 
З утварэннем Першага Балгарскага царства (у VII ст.) Задунаўе ўваходзіць у яго склад.

У XI — XII ст. належала Візантыі

З канца XII ст. — у складзе Другога Балгарскага царства. Паслабленне апошняга прывяло да ўтварэння на тэрыторыі Дабруджы ў XIV ст. самастойнай феадальнай дзяржавы — Дабруджанскага княства. Па імя яго князя Даброціцы тэрыторыя і атрымала назву Дабруджа.

У канцы 20-х гг. XV ст. тэрыторыю Дабруджы захапіла Асманская імперыя.

 Новы час 
У канцы XIX — пачатку XX стагоддзя Дабруджа, стратэгічна размешчаная каля важнай дэльты Дуная стала аб’ектам тэрытарыяльных спрэчак паміж Расійскай імперыяй, Асманскай імперыяй, Каралеўствам Румынія і Княствам Балгарыя.

Пасля Руска-турэцкай вайны 1877-78 гг. Паўднёвая Дабруджа адышла да Балгарыі, а Паўночная была перададзена Румыніі.

Паводле Бухарэсцкага мірнага дагавора 1913 года Паўднёвая Дабруджа таксама была перададзена Румыніі, у складзе якой знаходзілася да 1940 г ., За выключэннем 1916—1918 гадоў, калі ўсю тэрыторыю Дабруджы занялі балгарскія і нямецкія войскі.

Паводле балгарска-румынскага дагавора, падпісанага 7 верасня 1940 года ў Краёве, Паўднёвая Дабруджа была вернута Балгарыі. У 1947 годзе балгарска-румынская мяжа ў Добруджы была пацверджана мірнымі дагаворамі паміж Балгарыяй і Румыніяй.

 Літаратура 

 Dicţionar de istorie veche a României («Dictionary of ancient Romanian history») (1976) Editura Ştiinţifică şi Enciclopedică, pp. 536-537

 Спасылкі