Аляксандр Канстанцінавіч Гаравец

Аляксандр Канстанцінавіч Гараве́ц () — ваенны лётчык, Герой Савецкага Саюза (1943), намеснік камандзіра 1-й эскадрыллі  (, , 2-я паветраная армія, Варонежскі фронт) гвардыі старшы лейтэнант.

 Біяграфія 

Нарадзіўся 12 сакавіка 1915 года ў вёсцы Гараўцы каля сучаснай вёскі Машканы Сенненскага раёна Віцебскай вобласці ў сялянскай сям’і.

Скончыў 7 класаў сярэдняй школы. Вучыўся ў Полацкім лясным тэхнікуме (1930—1931). Працаваў у Віцебску. Скончыў Віцебскі аэраклуб. Служыў у Чырвонай Арміі з 1932 года. У 1935 годзе скончыў . Працаваў інструктарам аэраклуба ў горадзе Шахты Растоўскай вобласці. Член КПСС з 1939 года.

У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1942 года ў якасці намесніка камандзіра эскадрыллі служыў на Паўночна-Каўказскім і Варонежскім франтах. Здзейсніў 74 баявыя вылеты, знішчыў 11 нямецкіх баявых самалётаў асабіста і 6 у групеБыков М. Ю. Асы Великой Отечественной. Самые результативные летчики 1941—1945 гг. — : Яуза, Эксмо, 2007., а таксама 40 аўтамашын, 24 павозкі з боепрыпасамі.

 Подзвіг 

6 ліпеня 1943 года, на другі дзень Курскай бітвы, Аляксандр Гаравец знаходзіўся ў складзе групы , якая выляцела на патруляванне ў раёне  —  —  —  на чале з камандзірам 88-га гвардзейскага знішчальнага авіяпалка. Савецкія знішчальнікі сутыкнуліся з вялікай групай (па розных дадзеных, 20 або да 50) нямецкіх  . У паветраным баі, які адбыўся (і, магчыма, у іншых сутыкненнях з самалётамі праціўніка ў ходзе гэтага вылету), савецкія лётчыкі атрымалі дзевяць паветраных перамог, у тым ліку пяць над Ju-87, тры над  і адну над . Свае страты склалі адзін самалёт, які не вярнуўся на базу — гэта быў самалёт лейтэнанта ГараўцаХазанов Д. Б., Горбач В. Г. Раздел III. Между Белгородом и Курском. // Авиация в битве над Орловско-Курской дугой. Оборонительный период..

Паводле афіцыйнай версііГоровец Александр Константинович., Гаравец адарваўся ад групы і вёў бой адзін (меркавана з-за адмовы радыёстанцыі на яго самалёце). У ходзе гэтага бою ён збіў дзевяць , у тым ліку адзін таранам, і сам быў збіты чацьвёркай нямецкіх знішчальнікаў пры вяртанні на базу. Як адзначаюць аўтары кнігі «Авиация в битве над Орловско-Курской дугой» (Масква, 2004), гэтая версія заснавана на сведчанні наземных падраздзяленняў, якія назіралі бой адзіночнага савецкага самалёта з групай нямецкіх і якія пазней выявілі абломкі дзевяці нямецкіх самалётаў (не ўдакладняецца, дзевяці Ju-87 або дзевяці самалётаў розных тыпаў; таксама незразумела, былі яны збітыя ў адным баі або ў розных) на абмежаваным участку зямлі, з-за чаго і паўстала версія, што ўсе яны збітыя Гараўцом. Адзначаецца, што за 6 ліпеня лётчыкі адной толькі 8-й гвардзейскай знішчальнай авіядывізіі, у якой служыў Гаравец, заявілі пра знішчэнне 16-18 Ju-87 (без уліку 9 перамог, пасля запісаных Гараўца), у той час як па нямецкіх дадзеных, , які дзейнічаў у гэтым раёне, за дзень страціў 10 Ju-87 збітымі і пашкоджанымі. Паказанні палонных нямецкіх лётчыкаў таксама не пацвярджаюць афіцыйную версію подзвігу. З улікам гэтых абставінаў аўтары кнігі выказваюць сумнеў у тым, колькі самалётаў Гаравец збіў на самай справе.

Аляксандр Гаравец з’яўляецца адзіным савецкім лётчыкам, які атрымаў столькі паветраных перамог у адным баіСоветский энциклопедический словарь. — : Советская энциклопедия, 1986. — С. 326.. У іншых краінах аналагічнага выніку дамагліся некалькі лётчыкаў, у прыватнасці, Эрых Рудорфер (Люфтвафэ, 13 паветраных перамог у адным вылеце) і  (ВМС ЗША, 9 паветраных перамог у адным баі).

Аляксандр Гаравец быў пахаваны ў вёсцы Зорынскія Двары Іўнянскага раёна Белгародскай вобласці.

 Узнагароды 
 Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 28 верасня 1943 года Аляксандр Гаравец пасмяротна ўдастоены звання Героя Савецкага Саюза.
 Узнагароджаны ордэнамі Леніна, Чырвонага Сцяга, медалямі.

 Памяць 
 На месцы яго гібелі на 597 км аўтамагістралі Масква — Сімферопаль ўстаноўлены бронзавы бюст — С. 236..
 У Віцебску вуліца, дзе раней пражывалі яго бацькі, у 1957 годзе перайменаваная ў вуліцу Гараўца. У 1995 годзе ў скверы на гэтай вуліцы ўстаноўлены помнік.
 На радзіме Гараўца ў вёсцы Машканы каля школы, дзе ён вучыўся, у 1981 годзе пастаўлены помнік, на будынку школы мемарыяльная дошка.
 Бюст Гараўца усталяваны ля будынка Ляснога каледжа ў г. Полацку.
 У вёсцы Ског Сенненскага раёна пастаўлены помнікі.
 У гонар Гараўца названыя таксама вуліцы ў Мінску, Сянне, Полацку, Багушэўску, Іўне і Белгарадзе, сельскагаспадарчае прадпрыемства ў Сенненскім раёне, Віцебскі аэраклуб, сярэдняя школа № 23 у горадзе Гродне.
 У музеях Масквы, Мінска, Белгарада і Віцебска Гараўцу прысвечаны стэнды.
 У гонар Гараўца названа школа на яго радзіме Установа адукацыі «Машканская дзяржаўная агульнаадукацыйная сярэдняя дзіцячы сад-школа ім. А. К. Гараўца Сенненскага раёна».
 У гонар Гараўца названа школа № 8 горада Шахты Растоўскай вобласці
 Мемарыяльная дошка ў памяць аб Гараўцы ўсталяваная  на будынку школы № 8 горада Шахты, дзе ён вучыўся.

 Літаратура 
 Мень Г. История одного подвига. — Центральное Черноземное издательство, 1976.
 Мень Г. Я. История одного подвига — 2-е изд., доп. — , 1976.


 Степаненко В. Александр Горовец. // Лётчики. Сборник. — : Молодая гвардия, 1978.
 Збор помнікаỳ гісторыі і культуры Беларусі: Віцебская вобласць. — : Беларуская Савецкая Энцыклапедыя імя Петруся Броỳкі, 1985. — 496 с. — 8000 экз.
 Подлипский А., Рогач В. Доски, берегущие память. — Витебск: Віцебская абласная друкарня, 2006.
 Бортаковский Т. Остаться в живых! Неизвестные страницы Великой Отечественной. — Издательство «Вече», 2015. — ISBN 978-5-4444-3590-8

 Спасылкі 

 Горовец Александр Константинович // Большая авиационная энциклопедия «Уголок неба»
 Герой Советского Союза Горовец Александр Константинович.
 На родине Героя .
 Герои Советского Союза, проживавшие на Дону до Великой Отечественной войны .
 Шахтинцы — Герои Советского Союза .

Катэгорыя:Ваенныя лётчыкі СССР
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Старшыя лейтэнанты СССР