Суб’ект міжнароднага права

Суб’екты міжнароднага права — удзельнікі міжнародных адносін, якія валодаюць міжнароднымі правамі і абавязкамі, ажыцяўляюць іх на аснове міжнароднага права і нясуць у неабходных выпадках міжнародна-прававую адказнасць.

Асноўнай адметнай рысай суб’ектаў міжнароднага права з’яўляецца юрыдычная здольнасць да самастойных юрыдычных дзеянняў, уключаючы стварэнне ўзгодненых міжнародна-прававых нормаў і незалежнага ажыццяўлення правоў і абавязкаў, усталяваных гэтымі нормаміМеждународное право: учебник / Отв. ред. Г. В. Игнатенко и О. В. Тиунов. — М.: Норма: Инфра-М, 2010. С.67.

 Уласцівасці суб’ектаў 
Калі прытрымлівацца класічнага погляду на разуменне суб’екта міжнароднага права, то сярод яго ўласцівасцяў можна вылучыць тры асноўныя:
 Суб’ект міжнароднага права самастойна і аўтаномна можа ажыццяўляць юрыдычна значныя дзеянні, сярод якіх, у першую чаргу, можна вылучыць удзел у стварэнні міжнародна-прававых узгодненых нормаў.
 Суб’ект міжнароднага права незалежна ажыццяўляе правы і абавязкі, якія ўзніклі на аснове ўсталяваных міжнародна-прававых узгодненых нормаў.
 Суб’ект міжнароднага права таксама нясе міжнародную адказнасць за невыкананне міжнародных абавязкаў.

Аднак існуюць таксама іншыя пункты гледжання, паводле якіх суб’ектам міжнароднага права можа з’яўляцца любы суб’ект, які нясе правы і абавязкі, якія зыходзяць з міжнародна-прававых узгодненых нормаў. Тым самым да суб’ектаў міжнароднага права можна аднесці і прыватных асоб (фізічных асоб, юрыдычных асоб, транснацыянальныя карпарацыі). Аднак з агульнапрынятага пункту гледжання суб’ектамі міжнароднага права прызнаюцца толькі тыя ўтварэнні, якія ствараюць прававыя нормыМеждународное публичное право:Проблемно-тематический курс. МИЭП, Москва 1998 г.. Пытанне пра фізічных асоб як суб’ект міжнароднага права дагэтуль з’яўляецца спрэчнымБольшой юридический словарь. — М.: Инфра-М. А. Я. Сухарев, В. Е. Крутских, А. Я. Сухарева. 2003..

 Віды суб’ектаў 
150px|thumb|Святы Прастол — адзін з суб’ектаў міжнароднага права, які адносіцца да катэгорыі дзяржавападобных утварэнняў
180px|thumb|ААН як міжнародная арганізацыя таксама з’яўляецца суб’ектам міжнароднага права
Існуе некалькі класіфікацый суб’ектаў міжнароднага права:

Паводле сваёй прыроды:
 Асноўныя суб’екты:
 дзяржавы
 Вытворныя суб’екты:
 Міжнародныя міжурадавыя арганізацыі (ААН)
 Дзяржавападобныя ўтварэнні (Святы Прастол, Мальтыйскі ордэн)

Асобна вылучаюцца:
 Народы, якія змагаюцца за незалежнасць
 Міжнародныя няўрадавыя арганізацыі (Міжнародны камітэт Чырвонага КрыжаМіжнародны Камітэт Чырвонага Крыжа. — Сайт МЗС Расіі,Міжнародная Федэрацыя Таварыстваў Чырвонага Крыжа і Чырвонага ПаўмесяцаПагадненне паміж Урадам Рэспублікі Беларусь і Міжнароднай Федэрацыяй Таварыстваў Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца аб статусе Прадстаўніцтва Міжнароднай Федэрацыі Грамадстваў Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца ў Рэспубліцы Беларусь .).
 Суб’екты федэрацый і адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі ўнітарных дзяржаўК. А. Бекяшев — Международное публичное право — М.: Проспект, 1998. с. 99 .

Паводле характару дзейнасці:
 Праваўстаноўчыя
 Праваўжывальныя (прыватныя асобы)

Паводле галін міжнароднага публічнага права:
 Суб’екты права міжнароднай адказнасці
 Суб’екты міжнароднага эканамічнага права
 Суб’екты міжнароднага гуманітарнага права
 Суб’екты права консульскіх зносін
 Суб’екты права дыпламатычных адносін і інш.

 Міжнародная правасуб’ектнасць 
Прававы статус суб’екта міжнароднага права вызначаецца яго правасуб’ектнасцю, якая, увогуле плане, складаецца з:

 Асноўныя агульнасуб’ектныя правы, уласцівыя ўсім суб’ектам міжнароднага права:
 права ўзаемадзейнічаць з іншымі суб’ектамі міжнароднага права (праз заключэнне міжнародных дагавораў і пагадненняў, удзел у міжнародных канферэнцыях)
 права абароны сваіх правоў спецыяльна прадугледжанымі сродкамі юрыдычнай абароны (напрыклад, праз Міжнародны суд ААН)
 здольнасць рэалізацыі сваіх правоў і выкананні абавязкаў, ускладзеных на суб’ект права

 Правы і абавязкі, уласцівыя пэўным відам суб’ектаў міжнароднага права:
 Дзяржавы:
 здольнасць складаць дагаворы і добрасумленна выконваць іх нормы, а таксама вынікаць прынцыпам міжнароднага права
 здольнасць быць членам міжнародных арганізацый
 здольнасць удзельнічаць у працы міжнародных канферэнцый
 здольнасць мець свае прадстаўніцтвы (дыпламатычныя і консульскія).
 Міжнародныя арганізацыі (Вызначаецца статутам арганізацыі і іншымі ўстаноўчымі дакументамі):
 права заключаць міжнародныя дагаворы
 права на ўдзел у міжнародных адносінах пасродкам усталявання адносін з дзяржавамі і міжнароднымі арганізацыямі
 права карыстацца прывілеямі і імунітэтамі, дадзенымі як арганізацыі, так і яе супрацоўнікам
 права разглядаць спрэчкі паміж удзельнікамі, а ў некаторых выпадках, і з дзяржавамі, якія не ўдзельнічаюць у гэтай арганізацыі ;
 права ўжываць санкцыі пры парушэнні міжнародных абавязацельстваўМеждународное право: учебное пособие. Бирюков П. Н. — М. 2002. с.28.

 Крыніцы 

 Літаратура 


Катэгорыя:Міжнароднае права
Катэгорыя:Тэорыя дзяржавы і права