Дзісенскі павет (Расійская імперыя)

Дзі́сенскі паве́т (Дзі́сненскі павет, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мінскай, а з 1843 г. — Віленскай губерні Расійскай імперыі.

Утвораны ў 1793 годзе ў складзе Мінскай губерні, знаходзіўся на самай яе поўначы. Межаваў з Дзвінскім, Дрысенскім, Полацкім, Вілейскім і Завілейскім (Свянцянскім) паветамі. Плошча складала 507,8 вёрст. У 1843 годзе павет быў перададзены ў склад Віленскай губерні.
злева|міні|Дзісенскі павет на фрагменце карты Віленскай губерні
Адміністрацыйны цэнтр — Дзісна.

У 1866 годзе ў склад павета ўваходзілі 2125 населеных пунктаў і 22 воласці, 22 мястэчкі і заштатны горад Друя.

З 18 жніўня 1919 г. да ліпеня 1920 г. Дзісенскі павет у складзе Віцебскай губерні. У 1920 г. павет адышоў да Польшчы, дзе замест яго быў утвораны новы Дзісенскі павет.

 Адміністрацыйны падзел 
У склад павета ўваходзілі наступныя воласціДзісненскі павет на Radzima.net:
 Богінская (з цэнтрам ў вёсцы Богі)
 Варапаншчынская
 Верхненская (з цэнтрам ў вёсцы Верхняе)
 Глыбоцкая
 Друйская (з цэнтрам ў вёсцы Мілашава)
 Ёдская
 Залеская
 Ігуменская (з цэнтрам ў вёсцы Шкунцікі)Артыкул «Фарміраванне тэрыторыі Глыбоцкага раёна»
 Лужэцкая
 Лявонпальская
 Мёрская
 Мікалаўская
 Нова-Пагосцкая
 Пастаўская
 Перабродская (з цэнтрам ў вёсцы Лінкоўшчына)
 Пліская
 Празароцкая
 Стафанпольская
 Чарневіцкая (з цэнтрам ў вёсцы Ластаўка)
 Чарэская
 Язненская

 Ураднікі павета 
 Дзісенскія павятовыя маршалкі
 Вядомыя асобы 
 Кастусь Акула (1925—2008) — беларускі пісьменнік і грамадскі дзеяч (нарадзіўся ў вёсцы Верацеі)
 Уладзімір Беняшэвіч (1874—1938) — гісторык, даследчык кананічнага права, археограф і візантыст, член-карэспандэнт АН СССР (нарадзіўся ў мястэчку Друя)
 Ігнат Буйніцкі (1861—1917) — беларускі акцёр, рэжысёр, тэатральны дзеяч, стваральнік нацыянальнага прафесійнага тэатра
Адам Шульга — дудар з трупы Ігната Буйніцкага 
Пётр Бурэц — знакаміты дудар з вёскі Асінаўка 
 Язэп Драздовіч (1888—1954) — беларускі мастак, скульптар, этнограф, археолаг, педагог (нарадзіўся ў засценку Пунькі)
Янка Пачопка (1890—1977) пісьменнік, фалькларыст
 Міхась Машара (1902—1976) — беларускі паэт, празаік, драматург, перакладчык (нарадзіўся на хутары Падсосна)
 Пятро Мятла (1890—1936) — грамадска-палітычны дзеяч Заходняй Беларусі
 Зыгмунт Чаховіч (1831—1907) — адзін з кіраўнікоў паўстання ў Польшчы, Літве і Беларусі 1863—1864, бібліяфіл
Стэфан Еўзебіуш Грынеўскі (1843—1914) —  быў шляхціцам з родавага маёнтка Якубёнкі Дзісенскага павета, у 1863-м сасланы ў Томскую губерню за ўдзел у паўстанні Кастуся Каліноўскага 
Генрых Дмахоўскі (1810 — 1863) — удзельнік нацыянальна-вызваленчага руху на землях Беларусі, Літвы і Польшчы ў 1830 — 1860-я гады. Скульптар.

 Цікавыя факты 
Са шляхты Дзісненскага павета паходзіў Стэфан Яўсеевіч Грынявіцкі (1843–1914), бацька вядомага пісьменніка-рамантыка Аляксандра Грына, аўтара «Пунсовых ветразей» і «Бліскучага свету». За ўдзел у паўстанні Кастуся Каліноўскага С.Грынявіцкі быў сасланы ў Калывань Томскай губерні, а потым у 1868 г. яму было дазволена перабрацца ў Вяцкую губерню. Там у яго ў шлюбе з Ганнай Сцяпанаўнай Грынявіцкай ў 1880 г. нарадзіўся сын Аляксандр. Прозвішча С. Грынявіцкага было русіфікавана на ГрынеўскіАртыкул пра балет "Асоль" на сайце Беларускага дзяржаўнага музычнага тэатра Артыкул "Беларускія карані "Асоль", газета "Аргументы и факты в Белоруссии". – 2013. – 16 студзеня. – С. 25..

 Літаратура 


Катэгорыя:Паветы Віленскай губерні
Катэгорыя:Паветы Мінскай губерні
Катэгорыя:Паветы Віцебскай губерні