Карпаш

Карпаш (Карпуз) — «кароль», правадыр гайдукоў і кіраўнік балгарскага паўстання супраць асманскай улады падчас вайны з Аўстрыяй у 1689 годзе.

Карпаш — мянушка, утвораная верагодна ад балгарскага слова «карпа» — «скала, груда». Сапраўдным імем Карпаша было Пётр (Петър, у балгарскай транскрыпцыі). Звесткі пра яго жыццё да паўстання вельмі недакладныя і грунтуюцца ў асноўным на народных легендах. Вядома толькі, што ён праславіўся як правадыр гайдукоў у Заходніх Радопах, пасля чаго асманскія ўлады зрабілі спробу прыцягнуць яго на свой бок, дараваўшы пасаду начальніка войска ў Кюстэндзільской казе. Аднак, калі да гэтага рэгіёна наблізілася аўстрыйская армія, Карпаш не толькі не аказаў ёй супраціўленне, але і, як правадыр буйнога ўзброенага атрада, узначаліў барацьбу супраць туркаў. Кантралюемую ім тэрыторыю ён абвясціў «свабоднай дзяржавай» пад сюзерэнітэтам імператара Леапольда. Турэцкі храніст піша пра гэта так

Апошнія некалькі гадоў з'явіўся і нейкі няверны па мянушцы Карпаш, правадыр разбойнікаў-гайдукоў, які абвясціў сябе каралём Куманава, і па яго жаданні імператар Аўстрыі адправіў яму каўпак Карпошовото въстание (1689 г.) — Петър Петров,София, 1994 (доступна электронная версия ) .

Гэты «каўпак», нароўні з загадкавым тытулам Kiral von Kumanova, пад якім Карпаш згадваецца ў тагачасных аўстрыйскіх дакументах часам тлумачыцца як афіцыйнае прыняцце аўстрыйскай каронай земляў Македоніі пад сваю ўладу (Куманава — горад у паўночна-ўсходняй Македоніі, які выконваў ролю «сталіцы» карпашавага «каралеўства»)Историја на македонскиот народ, Книга прва, стр.280, Институт за национална историја-Скопје, НИП «Нова Македонија», Скопје, 1969 година..

Пасля адступлення аўстрыйскай арміі Карпаш спрабаваў аказаць супраціўленне асманскай уладзе ў адзіночку, але яго гайдукі былі хутка разгромлены злучанымі сіламі туркаў і татараў Селім-Гірэя.
Пра далейшы лёс Карпаша маюцца супярэчлівыя звесткі, паводле некаторых даных, ён быў пасаджаны на кол асманскімі ўладамі ў Скоп’і пасля задушэння паўстання.

 Спасылкі 

Катэгорыя:Гісторыя Балгарыі
Катэгорыя:Гісторыя Паўночнай Македоніі
Катэгорыя:Правадыры паўстанняў