Кільскія мірныя дагаворы (1814)

Кільскія мірныя дагаворы 1814 года — шведска-дацкі і англа-дацкі мірныя дагаворы, якія паклалі канец Англа-дацкай вайне 1807—1814 гадоў. Падпісаны ў паўночнагерманскім горадзе Кіль 14 студзеня 1814 года.

 Дагавор паміж Швецыяй і Даніяй 
Паводле шведска-дацкага мірнага дагавора Данія саступала Швецыі Нарвегію. Наўзамен Данія атрымлівала востраў Руген і права на Шведскую Памеранію (акрамя Штральзунда — для яго ўстанаўліваўся асобы рэжым). У 1816 годзе гэтыя тэрыторыі былі перададзены Даніяй Прусіі ў абмен на Лаўэнбург і грашовую кампенсацыю.

 Англа-дацкі дагавор 
Паводле дагавора Даніі з Вялікабрытаніяй апошняя вяртала Даніі ўсе захопленыя ёю падчас войны дацкія ўладанні, акрамя вострава Гельгаланд. Вялікабрытанія атрымлівала асобыя правы ў Штральзундзе, які павінен быў на працягу 20 гадоў служыць базай для англійскіх тавараў і быць адкрытым для англійскага і шведскага гандлю без якіх-небудзь абмежаванняў. Данія абавязвалася ўдзельнічаць у вайне супраць напалеонаўскай Францыі.

 Гістарычныя наступствы і значэнне 
Апроч канчатка Англа-дацкай вайны дагаворы адзначылі канец асабістай уніі Даніі і Нарвегіі, якая існавала з 1380 года (спачатку ў рамках Кальмарскай уніі, затым з 1536 года ў рамках дацка-нарвежскай уніі) і аказалай вялікі ўплыў на развіццё нарвежскай культуры.

Дацка-нарвежскае каралеўства існавала пры дамінаванні Даніі, каралеўскія асобы якой кіравалі і ў Даніі, і ў Нарвегіі. Аднак асабістая унія не мела на ўвазе падпарадкаванне адной дзяржавы іншаму, таму той факт, што Данія «перадавала» Нарвегію Швецыі, выклікаў абурэнне ў нарвежскім грамадстве. Кільскі дагавор прывёў да чарады падзей 1814 года, вынікамі якіх стала прыняцце Канстытуцыі Нарвегіі, шведска-нарвежская вайна і стварэнне шведска-нарвежскай уніі, у рамках якой Нарвегія захоўвала сваю канстытуцыю і валодала ўнутранай самастойнасцю.

Іншым значным наступствам Кільскага дагавора стала тое, што спрадвечна нарвежскія тэрыторыі — Грэнландыя, Ісландыя і Фарэрскія астравы, — з якімі Нарвегія ўступіла ва унію з Даніяй, засталіся ў Даніі.

Страта заморскіх уладанняў нарвежскай дзяржавы — Ісландыі, Грэнландыі і Фарэрскіх астравоў — у 1814 годзе і асабліва тое, як гэта страта адбылася, заўсёды адклікаліся ў розумах нарвежцаў болем і гневам.
Fure, Mellomkrigstid. P. 118—119 (цыт. па Ристе Улав История внешней политики Норвегии. — М.: Издательство «Весь Мир», 2003. — С. 158.)

Спробы Нарвегіі вярнуць страчаныя тэрыторыі ў сферу свайго ўплыву ў 30-я гады XX стагоддзя не прынеслі ніякіх вынікаў. У прыватнасці поўны суверэнітэт Даніі над усёй Грэнландыяй быў прызнаны Міжнародным судомРисте Улав История внешней политики Норвегии. — М.: Издательство «Весь Мир», 2003. — С. 160—162..

 Гл. таксама 
 Англа-дацкая вайна 1807—1814 гадоў
 Дацка-нарвежская унія
 Шведска-нарвежская вайна 1814 года
 Шведска-нарвежская унія
 Эйдсвальская канстытуцыя 1814 года

 Спасылкі 
 Тэкст шведска-дацкага мірнага дагавора (на шведскай і французскай мовах) 

Катэгорыя:Гісторыя Нарвегіі
Катэгорыя:Дагаворы Напалеонаўскіх войнаў
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Швецыі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Даніі
Катэгорыя:Мірныя дагаворы XIX стагоддзя
Катэгорыя:1814
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы аб тэрытарыяльных зменах
Катэгорыя:Дагаворы паводле алфавіта