Сеткавы чарвяк

Сеткавы чарвяк — разнавіднасць шкоднай праграмы, якая самастойна распаўсюджваецца праз лакальныя і глабальныя камп'ютарныя сеткі.

 Гісторыя 
Серыя эксперыментаў па выкарыстанні камп'ютарных чарвякоў ў размеркаваных вылічэннях была праведзена ў даследчым цэнтры Xerox у Пала-Альта  і Ёнам Хупам () у 1978 годзе. Тэрмін узнік пад уплывам навукова-фантастычных раманаў  «» і  «».

Адным з найбольш вядомых камп'ютарных чарвякоў з'яўляецца «Чарвяк Морыса», напісаны -малодшым, які быў у той час студэнтам Карнельскага ўніверсітэта. Распаўсюджванне чарвяка пачалося 2 лістападзе 1988 года, пасля чаго чарвяк хутка заразіў каля 10 % усіх камп'ютараў, далучаных ў той час да Інтэрнэту.

 Механізмы распаўсюджвання 
Усе механізмы («вектары нападу») распаўсюджвання чарвякоў дзеляцца на дзве вялікія групы:
 Выкарыстанне ўразлівасцяў і памылак адміністравання ў праграмным забеспячэнні, усталяваным на камп'ютары. Напрыклад, шкодная праграма  для свайго распаўсюджвання выкарыстоўвала ўразлівасць у аперацыйнай сістэме Windows; чарвяк Морыса падбіраў пароль па слоўніку. Такія чарвякі здольныя распаўсюджвацца аўтаномна, выбіраючы і атакуючы камп'ютары ў цалкам аўтаматычным рэжыме.
 Выкарыстоўваючы сродкі так званай [[сацыяльная інжынерыя|сацыяльнай інжынерыі], правакуецца запуск шкоднай праграмы самім карыстальнікам. Каб пераканаць карыстальніка ў тым, што файл бяспечны, могуць падвыкарыстоўвацца недахопы карыстацкага інтэрфейсу праграмы — напрыклад, чарвяк  ужываў той факт, што ] хавае пашырэнні файлаў. Дадзены метад шырока ўжываецца ў спам-рассыланнях, сацыяльных сетках і г. д.

Часам сустракаюцца чарвякі з цэлым наборам розных вектараў распаўсюджвання, стратэгій выбару ахвяры, і нават  пад розныя аперацыйныя сістэмы.

 Карысная нагрузка (Payload) 
Часцяком чарвякі нават без усякай карыснай нагрузкі перагружаюць і часова выводзяць з ладу сеткі толькі за кошт інтэнсіўнага распаўсюджвання. Тыповая асэнсаваная карысная нагрузка можа заключацца ў пашкоджанні файлаў на камп'ютары-ахвяры (у тым ліку, змяненне вэб-старонак, так званы «deface»), таксама з заражаных камп'ютараў магчымая арганізацыя ботнэту для здзяйснення сеткавых нападаў, рассылання спаму або (з нядаўняга часу) майнінга крыптавалют.

 Спосабы абароны 
З прычыны таго, што сеткавыя чарвякі для свайго пранікнення ў сістэму карыстальніка выкарыстоўваюць уразлівасці у пабочным праграмным забеспячэнні або аперацыйнай сістэме выкарыстання  недастаткова для абароны ад чарвякоў. Таксама, пры выкарыстанні метадаў сацыяльнай інжынерыі карыстальніка пад добрапрыстойнай падставай вымушаюць запусціць шкодную праграму, нават нягледзячы на папярэджанне з боку антывіруснага праграмнага забеспячэння. Такім чынам, для комплекснага забеспячэння абароны ад сучасных чарвякоў, і любых іншых шкодных праграм, неабходна выкарыстанне .

 Спасылкі 
 John Shoch, Jon Hupp The 'Worm' Programs — Early Experience with a Distributed Computation" , Communications of the ACM, March 1982 Volume 25 Number 3, pp.172-180, ISSN 0001—0782
 RFC 1135— The Helminthiasis of the Internet

Катэгорыя:Камп’ютарныя вірусы
Катэгорыя:Шкодныя сеткавыя праграмы