Жаан Прым

Жан Прым і Пратс, граф Рэўс і віконт Брух (; , Рэўс — ) — іспанскі генерал, прэзідэнт савета міністраў Іспаніі.

 Біяграфія 

Нарадзіўся 16 снежня 1814 года у горадзе Рэўс. Пачаў ваенную кар'еру валанцёрам у войсках каралевы Ізабелы; прымаў удзел у першай вайне супраць карлістаў і з 1839 гуляў бачную ролю ва ўсіх палітычных бязладзіцы Іспаніі. За ўзяцце Сан-Мігеля быў узнагароджаны ордэнам св. Фернана 1-га класа і затым атрымаў чын палкоўніка. З 1841 быў дэпутатам парламента ад Тарагона і начальнікам карабінераў ў Арагоне.

У 1853 годзе прызначаны пасланнікам ў Канстанцінопаль і быў пры турэцкіх войсках падчас кампаніі 1854 на Дунаі. У тым жа годзе стаў генерал-капітанам. Падчас вайны з Марока ў 1859-1860 гадах вызначыўся каля Кастылеёса і пры Тетуане ў бітве пры Вад-эль-Рос з бою авалодаў вёскай Амзал, якая была ключавым пунктам варожых пазіцый.

У 1861 году яму было даручана кіраванне экспедыцыйным атрадам ў Мексіцы; там ён здолеў атрымаць шэраг перамог, але бачачы бесперспектыўнасць вайны, паспяшаўся пазбавіць Іспанію ад гэтага сумніўнага прадпрыемства, заключыўшы ў Саледадзе з мексіканцамі асаблівы дагавор.

Пасля вяртання ў Іспанію прым быў прызначаны генерал-інспектарам інжынераў.

Прыцягнуты затым да адказу з нагоды складзенай ім змовы на карысць злучэння Іспаніі і Партугаліі, схаваўся за мяжу; але ў 1866 зноў з'явіўся ў Іспаніі, паспрабаваў зрабіць ваенны мяцеж у Мадрыдзе, а калі спроба гэтая не ўдалася — збег у Швейцарыю.

У 1868 Прым паўтарыў сваю спробу, але ўжо сярод ваенных маракоў, і пры дапамозе флота авалодаў Кадысам, Картахенай і Барселонай; калі ж каралева бегла з Мадрыда, уступіў туды і прыняў на сябе званне ваеннага міністра, а 18 чэрвеня 1869 г. стаў прэзідэнтам савета міністраў Іспаніі.

Складзены Прымам план «Іберыйскага саюза» (выбрання на вакантны іспанскі трон Фердынанда II Партугальскага) не ажыццяўлены з прычыны процідзеяння партугальцаў. Тады Прым прапанаваў карону Іспаніі сыну італьянскага караля герцагу Амаду д`Аоста, які ўзышоў на іспанскі трон пад імем Амадэя I.

У дзень ад'езду новага караля з Італіі ў Мадрыд 27 снежня 1870 Прым падвергнуўся нападу мадрыдскіх рэспубліканцаў і, атрымаўшы цяжкія раны, памёр 30 снежня.

Яго сын, Хуан Прым і Агуэра, быў дывізіённым генералам іспанскай арміі.

 Літаратура 
 Энциклопедия военных и морских наук. Т. VI. СПб., 1893

 (in French, contains a useful bibliography).
 (Шурц быў паслом Злучаных Штатаў у Іспанію ў 1860 годзе. У сваіх Успамінах, ён дае кароткую біяграфію Прыму да таго часу, а таксама яго ўспаміны аб сваіх перамовах з Прымам і іспанскім дваром).

Катэгорыя:Памерлі ад ран
Катэгорыя:Удзельнікі Крымскай вайны