Аўгусцін Аўгусцінавіч Бетанкур

250px|thumb|Магіла А. А. Бетанкура на Лазараўскіх могілках Аляксандра-Неўскай лаўры ў Санкт-Пецярбургу
Аўгусцін дэ Бетанкур і Маліна, поўнае імя Аўгустын Хасэ Педра дэль Кармэн Дамінга дэ Кандэларыя дэ Бетанкур і Маліна (;  — ) — іспанскі, затым расійскі дзяржаўны дзеяч і вучоны, генерал-лейтэнант рускай службы, архітэктар, будаўнік, інжынер-механік і арганізатар транспартнай сістэмы Расійскай імперыі.

 Біяграфія 

 Сям'я 
Аўгусцін дэ Бетанкур нарадзіўся 1 лютага 1758 года ў Іспаніі ў горадзе  на востраве Тэнэрыфэ, у сям'і, заснаванай французскім продкам , які ў 1417 годзе абвясціў сябе каралём Канарскіх астравоў.

 Дзейнасць у Іспаніі 

Атрымаўшы ўсебаковую навуковую адукацыю ў Парыжы, Бетанкур быў адпраўлены іспанскім урадам у найбольш культурныя краіны Заходняй Еўропы для агляду розных сістэм суднаходства, каналаў, паравых машын і т. п. Бетанкур паспяхова выканаў гэта даручэнне. У 1798 годзе на яго было ўскладзена прылада  паміж Мадрыдам і Кадысам і арганізацыя ў Іспаніі корпуса інжынераў шляхоў зносін. У 1800 годзе быў прызначаны генерал-інспектарам гэтага корпуса і членам савета фінансавага кіравання, а 1803 годзе — інтэндантам армій і галоўным дырэктарам пошт.

 Прыезд у Расію 

250px|thumb|right|Гасціны двор , фота сярэдзіны XIX стагоддзя (не захаваўся)

Беспарадкі, якія ўзніклі ў Іспаніі, прымусілі Бетанкура пакінуць краіну. Спачатку ён адправіўся ў Парыж, а ў 1808 годзе — у Расію, дзе і быў прыняты на службу ў чыне генерал-маёра. Тут яму было адкрыта шырокая ніва для прымянення яго ведаў; ён ператварыў , пабудаваў гарматны ліцейны дом у Казані, увёў новыя і палепшыў старыя машыны на Аляксандраўскай мануфактуры, пабудаваў будынак Экспедыцыі нарыхтоўкі дзяржаўных папер (дзе ім асабіста прыдумана вялікая частка машын), велічэзны па тых часах маскоўскі экзэрцыргауз (крыты пляц для правядзення ваенных аглядаў, цяпер — Манеж), гасцінны двор , першы мост праз раку Няву з уладкаваннем цэнтральнай набярэжнай Санкт-Пецярбурга і розныя іншыя будынкі і збудаванні. Прымаў удзел у пабудове Ісакіеўскага сабора.

 Інстытут Корпуса інжынераў шляхоў зносін 

Па праекце Бетанкура ў Санкт-Пецярбургу быў заснаваны Інстытут Корпуса інжынераў шляхоў зносін, куды ён і быў прызначаны генеральным інспектарамБольшая биографическая энциклопедия. Інстытут быў адкрыты 1 лістапада 1810 года. Бетанкур ўнёс важны ўклад у развіццё расійскай сістэмы вышэйшай інжынернай адукацыі ў XIX стагоддзі, якая адрознівалася спалучэннем фундаментальнай, агульнаінжынернай і спецыяльнай падрыхтоўкі.

Пры складанні праграмы навучання ў Інстытуце ён пісаў:

«Мэта інстытута забяспечыць Расію інжынерамі, якія, прама па выхадзе з яго, маглі б быць назначаемы да вытворчасці усялякіх работ у Імперыі».А. А. Бетанкур. «Распределение курсов учения в Институте путей сообщения».Цит. по: Барышников С. «… Движение внутренней и внешней торговли превосходит уже меру прежних путей сообщения…» // Водный транспорт. — 15 июля 2012. — № 7. — С. 6.  Таксама глядзі: Л. И. Коренев К истории образования и развития ПГУПС в XIXв. 

 Дзейнасць у Ніжнім Ноўгарадзе 

З 1816 года Бетанкур займаў пасаду старшыні . Вясной 1817 года прыбыў у Ніжні Ноўгарад будучы начальнікам Камітэта будынкаў і гідраўлічных работ для экспертызы праекта будаўніцтва Ніжагародскага кірмашу. Зацвердзіў наадварот для будаўніцтва месца, аднак не пагадзіўся з архітэктурным рашэннем, у сувязі з чым ўзяўся за праектаванне кірмашовага ансамбля і сістэмы камунікацый самастойна.

3 лістапад 1817 года рашэннем Камітэта міністраў Расійскай імперыі атрымаў у «адзінае і незалежнае распараджэнне… усю будаўнічую частку азначанага кірмаша». Мэтай будаўніцтва меў стварэнне лепшага гандлёвага комплексу ў Еўропе, «производством котораго я полагаю оказать истинную заслугу России» ()Николай Филатов. «Нижний Новгород. Архитектура XIV — начала XX веков». Нижний Новгород, РИЦ «Нижегородские новости», 1994..

Вясной 1818 года адбылася закладка кірмашовых будынкаў. З гэтага моманту і да 1822 (адкрыццё кірмашовых таргоў) Бетанкур праводзіў у Ніжнім Ноўгарадзе кожнае лета і асабіста кіраваў працай на ўсіх стадыях будаўніцтва.

У 1819 годзе асабіста распрацоўвае праект рэканструкцыі ніжняй частцы горада.

У 1823 годзе распрацоўвае (сумесна з ) генеральны план будучага развіцця Ніжняга Ноўгарада, найвысока зацверджаны ў студзені 1824.

 Апошнія гады 

У 1819 годзе стаў дырэктарам Галоўнага ўпраўлення шляхоў паведамленні і па пасадзе увайшоў у склад . На гэтай пасадзе ён заставаўся да самай смерці 14 (26) ліпеня 1824 года.

Быў пахаваны на  у Пецярбургу.

У 1979 годзе прах А. А. Бетанкура і надмагільны помнік перанесены ў «Некропаль XVIII стагоддзя» на  Аляксандра-Неўскай лаўрыАвгустин Августинович Де Бетанкур и Молина и его могила.

 Сям'я 
 Жонка — Ганна Журдан (пам. 1853).
 Меў трох дачок (двух з іх клікалі Адэліна і Мацільда) і сына —  (1805—1875), які даслужыўся да генерал-лейтэнанта .

 Памяць 
 27 ліпеня 1995года  заснавала памятную медаль імя Бетанкура, якой узнагароджваюцца спецыялісты за выбітны асабісты ўклад у развіццё транспартнага адукацыі.
 Імем Бетанкура названая вуліца ў Ніжнім Ноўгарадзе, на якой размешчаны пабудаваны па яго плане .
 У лістападзе 2009 года ў сувязі з 200-годдзем Пецярбургскага дзяржаўнага універсітэта шляхоў зносін імя А. Бетанкура прысвоена хуткаму фірменнаму цягніку № 25/26 «» паведамленнем Масква — Санкт-Пецярбург.

 Узнагароды 
 Удастоены шэрагу вышэйшых расійскіх ордэнаў, да ордэна Святога Аляксандра Неўскага уключна (1811).
 За ўзоры асігнацый наміналам 100, 50, 25, 10 і 5 руб., распрацаваныя Бетанкурам і Хаванскім у 1818 годзе, Аляксандр I дараваў А. А. Бетанкур ордэн Св. Уладзіміра 2-й ступені.

 Літаратура 



 Спасылкі 
 Бетанкур Августин Августинович
 Биография на сайте «Яндекс. Словари» 
 Он научил Россию печатать деньги 

Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы Іспаніі
Катэгорыя:Міністры шляхоў зносін Расійскай імперыі
Катэгорыя:Военачальнікі Іспаніі
Катэгорыя:Інжынеры Расійскай імперыі
Катэгорыя:Пахаваныя на Лазараўскіх могілках Аляксандра-Неўскай лаўры
Катэгорыя:Архітэктары Ніжняга Ноўгарада
Катэгорыя:Інжынеры Іспаніі
Катэгорыя:Іспанцы ў Расіі