Юрый Уладзіміравіч Нікулін

Ю́рый Уладзі́міравіч Ніку́лін () — савецкі і расійскі , цыркавы артыст (клоўн),  і . Народны артыст СССР (1973). Герой Сацыялістычнай Працы (1990).

 Біяграфія 
Нарадзіўся 18 снежня 1921 года ў Дзямідаве Смаленскай губерні. Бацька, Уладзімір Андрэевіч (1898—1964), дэмабілізаваўшыся з Чырвонай Арміі і скончыўшы курсы Палітасветы, уладкаваўся ў драматычны тэатр у Дзямідаве. Тамсама была актрысай і яго маці, Лідзія Іванаўна (1902—1979).

У 1925 годзе яго сям’я перабралася ў Маскву.

8 лістапада 1939 года быў пакліканы ў войска, служыў у 115-м зенітна-артылерыйскім палку. Падчас савецка-фінскай вайны зенітная батарэя, дзе ён служыў, знаходзілася пад Сестрарэцкам і ахоўвала паветраныя падыходы да Ленінграда. У Вялікую Айчынную вайну ваяваў пад Ленінградам да 1943 года. Увесну 1943 года захварэў на запаленне лёгкіх і быў накіраваны ў ленінградскі шпіталь, а адразу пасля выпіскі быў кантужаны падчас авіяналёту. Выпісаўшыся, у жніўні 1943 года быў накіраваны ў 72-і асобны зенітны дывізіён пад Колпіна. Дэмабілізаваны ў маі 1946 года ў званні старшага сяржанта; за час вайны быў узнагароджаны медалямі «За адвагу», «За абарону Ленінграда» і «За перамогу над Германіяй». Член ВКП (б) з 1943 годаЦирк. Маленькая энциклопедия. Сост А. Я. Шнеер, Р. Е. Славский. Гл. ред. Ю. А. Дмитриев. 2-е изд., перераб. и доп. — М.: «Советская энциклопедия», 1979. — 448 с..

Спрабаваў паступіць ва Усесаюзны дзяржаўны інстытут кінематаграфіі і тэатральныя інстытуты, аднак прыёмныя камісіі не знаходзілі ў яго акцёрскіх здольнасцей. Урэшце паступіў у студыю клаўнады пры Маскоўскім цырку на Цвятным бульвары. Скончыўшы навучанне, стаў працаваць асістэнтам разам з папулярным тады клоўнам Карандашом. Падчас працы пазнаёміўся з Міхалам Шуйдзіным. Разам з Карандашом Нікулін і Шуйдзін неаднаразова ездзілі на гастролі па краіне і набіраліся цыркавога досведу. У 1950 годзе Шуйдзін і Нікулін разам сышлі ад Карандаша праз працоўны канфлікт. Пачаўшы працаваць самастойна, яны склалі знакаміты клоўнскі дуэт Нікулін і Шуйдзін, хоць па характары былі абсалютна розныя.

Нікулін спыніў выступы ў 60-гадовым узросце (1981) і перайшоў на пасаду галоўнага рэжысёра цырку на Цвятным бульвары. З 1982 года — дырэктар цырку. Пры ім быў пабудаваны цалкам новы будынак цырку, адкрыты ў 1989 годзе.

У 1949 годзе пазнаёміўся з Таццянай Пакроўскай, якая неўзабаве стала яго жонкай. 14 лістапада 1956 года ў сям’і Нікуліных нарадзіўся сын Максім.

Памёр 21 жніўня 1997 года пасля аперацыі на сэрцы і пахаваны на Новадзявочых могілках Масквы.

 Творчасць 
Юрый Нікулін дэбютаваў у кіно параўнальна позна, у 36-гадовым узросце, і з першых карцін зарэкамендаваў сябе непараўнальным рознахарактарным акцёрам. Ён прынёс з цыркавой арэны на экран розныя ролі-маскі, шырока выкарыстоўваючы цыркавую эксцэнтрыку і фактуру (піратэхнік, фільм «Дзеўчына з гітарай», 1958; Клячкін «Непаддаючыеся», 1959; Балбес, «Цалкам сур’ёзна», 1961). Адна з кінанавел, «Сабака Барбос і незвычайны крос» рэжысёра Леаніда Гайдая, паклала пачатак ролям, якія забяспечылі акцёру ўсенародную любоў.

Самымі вядомымі фільмамі з удзелам Юрыя Нікуліна з’яўляюцца кінакамедыі «Брыльянтавая рука», «12 крэслаў», «Старыя-разбойнікі».

У апошнія гады жыцця вёў гумарыстычную перадачу «Белы папугай», з’яўляўся адным са сталых удзельнікаў перадачы «У нашу гавань заходзілі караблі».

У 1991 годзе прыняў удзел у апошнім выпуску капітал-шоў «Поле цудаў» з Уладзіславам Лісцевым.

 Творчасць 

 Фільмаграфія 
 1958 — «Дзеўчына з гітарай» (піратэхнік)
 1959 — «Непаддаючыеся» (Альберт Клячкін)
 1960 — «Сабака Барбос і незвычайны крос» (Балбес)
 1960 — «Мёртвыя душы» (палавы ў карчме)
 1961 — «Іван Рыбакоў»
 1961 — «Чалавек ніадкуль» (старшына міліцыі)
 1961 — «Калі дрэвы былі вялікімі» (Кузьма Іарданаў)
 1961 — «Сябар мой, Колька!» (Вася)
 1961 — «Самагоншчыкі» (Балбес)
 1961 — «Утаймаванне свавольніцы» (кіраўнік царкоўнага хору хлопчыкаў)
 1962 — «Дзелавыя людзі». Навела «Роднасныя душы» (рабаўнік)
 1962 — «Молада-зялёна» (шафёр Мікалай)
 1963 — «Без страху і папроку» (клоўн у цырку)
 1963 — «Вялікі кнот» (Пеця-Пэўнік, злодзей-дамушнік)
 1964 — «Ка мне, Мухтар!» (Глазычаў)
 1965 — «Аперацыя „Ы“ і іншыя прыгоды Шурыка» (Балбес)
 1965 — «Дайце кнігу скаргаў» (прадавец)
 1965 — «Фантазёр» (чалавек на пляжы)
 1965 — «Маленькі ўцякач» (камеа)
 1966 — «Каўказская паланянка, ці Новыя прыгоды Шурыка» (Балбес)
 1966 — «Андрэй Рублёў» (Патрыкей)
 1968 — «Брыльянтавая рука» (Сямён Сямёнавіч Гарбункоў)
 1968 — «Сем старых і адна дзяўчына» (Балбес)
 1968 — «Новенькая»
 1970 — «Дзяніскіны апавяданні»
 1971 — «Старыя-разбойнікі» (Мячыкаў)
 1971 — «Тэлеграма» (Фёдар Фёдаравіч)
 1971 — «12 крэслаў» (дворнік Ціхан)
 1972 — «Кропка, кропка, коска» (тата Лёшы)
 1976 — «Прыгоды Траўкі» (клоўн Чычыморы)
 1976 — «Яны змагаліся за Радзіму» (Някрасаў)
 1976 — «Дваццаць дзён без вайны» (Лапацін)
 1976 — «Бобік у гасцях у Барбоса» ()
 1979 — «Тут … недалёка» (прыезджы)
 1982 — «Не хачу быць дарослым»
 1983 — «Пудзіла» (Мікалай Мікалаевіч Бяссольцаў, дзядуля Алены)
 1983 — Кіначасопіс «Ералаш», выпуск № 38 (дзядзька Юра)
 1991 — «Капітан Крокус»

 Музычныя казкі 
 1982 — «Здарэнне ў краіне Мульці-Пульці» — Балбес

 Узнагароды 
Узнагароджаны двума ордэнамі Леніна (14 лютага 1980, 27 снежня 1990), Айчыннай вайны 2-й ступені (11 сакавіка 1985), Працоўнага Чырвонага Сцяга, ордэнам «Знак Пашаны»; расійскім ордэнам «За заслугі перад Айчынай» 3-й ступені (11 снежня 1996), медалямі, у тым ліку «За працоўную мужнасць» (9 кастрычніка 1958).

Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі РСФСР імя братоў Васільевых (1970), прэміі кінафестывалю «Кінатаўр» у намінацыі «Прэмія прэзідэнцкага Савета за творчую кар’еру» (1995)Герой Сацыялістычнай Працы Нікулін Юрый Уладзіміравіч.

Народны артыст СССР (1973), Герой Сацыялістычнай Працы (1990).

 Памяць 
Ля будынку цырку на Цвятным бульвары ў Маскве, дзе Юрый Нікулін адпрацаваў больш за 50 гадоў, у верасні 2000 года пастаўлены помнік аўтарства скульптара Рукавішнікава, які выяўляе акцёра побач з аўтамабілем з фільму «Каўказская палонніца».

 Гл. таксама 
 Георгій Віцын
 Яўген Маргуноў

 Крыніцы 

 Літаратура 
 Дунина С. «Юрий Никулин». Серия: Актёры советского кино. Издательство: Бюро пропаганды советского киноискусства. Мягкая обложка, 18 с., тираж: 80000 экз., 1966 г.
 Актёры советского кино. Выпуск 4. — Л.: 1968.
 С. М. Макаров. «Юрий Никулин и Михаил Шуйдин». Серия: Мастера советского цирка. Издательство: Искусство. Твёрдый переплёт, 240 с., тираж: 25000 экз., 1981 г.
 Р. П. Соболев. «Юрий Никулин». Серия: Актёры советского кино. Издательство: Союз кинематографистов СССР. Мягкая обложка, 28 с., тираж: 200 000 экз., 1981 г.
 Иева Пожарская. «Юрий Никулин». Серия: Жизнь замечательных людей. Издательство: Молодая гвардия. Твёрдый переплёт, 400 с., тираж: 5000 экз., 2010 г. ISBN 978-5-235-03387-0

 Спасылкі 

 Юрый Нікулін на старонцы peoples.ru
 Юрый Нікулін на старонцы ya-kloun.ru 
 Юрый Нікулін на старонцы rusactors.ru
 Голас Юрыя Нікуліна ў фільмах Леаніда Гайдая

Катэгорыя:Народныя артысты СССР
Катэгорыя:Цыркавыя артысты СССР
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Клоўны паводле алфавіта
Катэгорыя:Клоўны Расіі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Клоўны СССР