Правілы беларускай арфаграфіі і пунктуацыі (2008)

Правілы беларускай арфаграфіі і пунктуацыі — збор правіл беларускай мовы, зацверджаных Законам «Аб Правілах беларускай арфаграфіі і пунктуацыі» ад 23 ліпеня 2008 года (увайшоў у сілу 1 верасня 2010 года)Закон Рэспублікі Беларусь ад 23 ліпеня 2008 года № 420-З «Аб Правілах беларускай арфаграфіі і пунктуацыі»Новая беларуская арфаграфія замахнецца на… «Газпром» Через два года белорусы начинают писать по закону . Да гэтага апошні раз правілы беларускага правапісу афіцыйна зацвярджаліся пастановаю Савета міністраў БССР у 1957 годзеГісторыя зьменаў беларускага правапісу — Радыё Свабода © 2010.

 Гісторыя 
Папярэдняя рэдакцыя правіл беларускай арфаграфіі дзейнічала ў Беларусі з 1959 года.

У 1993 годзе была створана дзяржаўная камісія па ўдакладненню правіл беларускай мовы. Камісія падрыхтавала «Высновы па ўдакладненні правапісу беларускай літаратурнай мовы» і апублікавала іх у верасні 1994 года. Было прызнана, што дзейныя правілы беларускага правапісу ў цэлым забяспечваюць функцыянаванне пісьмовай мовы ва ўсіх сферах ужытку і не патрабуюць кардынальных зменЗ гісторыі беларускага правапісу . У другой палавіне 1990-х гадоў праблемаю ўдакладнення правіл займаўся калектыў навукоўцаў-філолагаў Акадэміі навук на чале з акадэмікам Аляксандрам Падлужным (1935—2005), які займаўся пытаннем з 1960-х гадоў. У 2003 годзе закончаны праект новых правіл быў перададзены на разгляд у Адміністрацыю Прэзідэнта і затым стаў асноваю новага закона.

У 2008 годзе Закон «Аб Правілах беларускай арфаграфіі і пунктуацыі» быў прыняты парламентам краіны.

 Асноўны змены 
Галоўныя адрозненні ў правілах беларускай мовы 2008 года ад правіл 1957 годаСямнаццаць істотных зьмен у новай рэдакцыі правілаў — Радыё Свабода © 2010Pravapis.org — Belarusian language — Reform? З. Ф. Саўка. Правілы левапісу Правілы беларускай арфаграфіі і пунктуацыі:

 Пашыраны прынцып перадачы акання ў словах іншамоўнага паходжання (напрыклад, «адажыа», «трыа», «сальфеджыа» замест напісання гэтых слоў з «о» на канцы, «Токіа» замест «Токіо» і інш.).

 У словах іншамоўнага паходжання, акрамя імён уласных, канцы асноў -эр і -эль замяняюцца на -ар і -аль (напрыклад, «камп’ютар» замест «камп’ютэр», «пэйджар» замест «пэйджэр»)

 Напісанне літары «я» замест «е» ў словах «дзявяты», «дзясяты», «сямнаццаць» і «васямнаццаць» (да ўвядзення новых правіл пісалі «дзевяты», «дзесяты», «семнаццаць» і «васемнаццаць»)

 Напісанне літары «а» замест «о» ў складанаскарочаных словах, напрыклад «гаркам» замест «гарком», «газпрам» замест «газпром» і г. д.

 Пашырэнне напісання «э» замест «е» ў адпаведнасці з фанетычным прынцыпам (напрыклад, «экзэмпляр» замест «экземпляр», «тунэль» замест «тунель» і інш.

 Уніфікацыя напісання прыметнікаў на «-скі», утвораных ад уласных імён, усе яны пішуцца без змякчэння (напрыклад, калі паводле старых правіл пісалася «чаньчуньскі» і «цяньшаньскі» з мяккім знакам перад «-ск», а «любанскі» і «астраханскі» — без мяккага знака, то па новых правілах усе яны пішуцца без мяккага знака)

 Пашырэнне напісання «у нескладовага» («ў») на словы іншамоўнага паходжання (напрыклад «па ўніверсітэце» замест «па універсітэце», «гэта ўнікальная распрацоўка» замест «гэта унікальная распрацоўка»)

 Упарадкаванне напісання вялікай і малой літар у назвах органаў улады, арганізацый, тытулаў, званняў, пасад. З вялікае літары пішуцца «Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь», «Канстытуцыйны Суд Рэспублікі Беларусь», «Кіраўнік Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь», «Патрыяршы Экзарх усяе Беларусі» і інш.

 Напісанне з вялікае літары імён божастваў і вытворных ад іх, а таксама падобных па сэнсу слоў («Бог», «Яхве», «Усявышні», «Уладыка Нябесны», «Святая Тройца»)

 Напісанне літары «ё» замест спалучэння літар «йо» ў пачатку і сярэдзіне іншамоўных слоў (напрыклад, Нью-Ёрк замест Нью-Йорк).

 Спрашчэнне правіл пераносу (пры збегу зычных унутры слова, пераносіць можна ў любым месцы: правілы 1959 года дапускалі перанос «ся-стра», «сяс-тра» і «сяст-ра», але толькі «рас-крыць», «двац-цаць», «сол-лю»; правілы 2008 года таксама дапускаюць перанос «ра-скрыць», «раск-рыць», «два-ццаць», «со-ллю»).

Законам быў устаноўлены двухгадовы перыяд, на працягу якога старыя і новыя правілы ўжываліся паралельна, але ўжо ў верасні 2010 года адбыўся канчатковы пераход на новыя правілы.

 Гл. таксама 
 Беларуская мова
 Беларускі правапіс 1959

 Спасылкі 
 Закон Рэспублікі Беларусь ад 23 ліпеня 2008 года № 420-З «Аб Правілах беларускай арфаграфіі і пунктуацыі»

 З гісторыі беларускага правапісу 
 Волна изменений накроет ЦТ по белорусскому языку 

Катэгорыя:Правапісы беларускай мовы
Катэгорыя:2008 год у Беларусі