Панцеляймон Кандратавіч Панамарэнка

Панцеляймо́н Кандра́тавіч Панамарэ́нка () — беларускі і савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч, генерал-лейтэнант (1943). Старшыня Савету Народных Камісараў (Савету Міністраў) БССР (1944—1948), Першы сакратар ЦК КП Беларусі (1938—1947), начальнік Цэнтральнага штаба партызанскага руху (1942—1944).

 Біяграфія 
Нарадзіўся 9 жніўня 1902 года на хутары Шолкаўскі Беларэчанскай воласці Майкопскага аддзела Кубанскай вобласці Расійскай імперыі (цяпер — Беларэчанскі раён Краснадарскага краю Расіі) ў сялянскай сям’і.

У 1918 годзе быў прызваны ў Чырвоную Армію. Удзельнік Грамадзянскай вайны 1917—1922. З 1919 працаваў на нафтапромыслах, пасля на чыгуначным транспарце. З 1922 на камсамольскай працы. Скончыў Маскоўскі інстытут інжынераў транспарту (1932). У 1932—1936 служыў у Чырвонай Арміі. З 1936 года — інжынер Усесаюзнага электратэхнічнага інстытута. З 1937 года — у апараце ЦК УКП(б).

У 1938—1947 гадах — першы сакратар ЦК КП(б)Б. Даваў згоду на арышт і асуджэнне дзяржаўных і партыйных работнікаў БССРРасціслаў Платонаў. Панамарэнка Панцеляймон Кандратавіч //  — С. 398.П.Пономаренко: штрихи к портрету // sb.by 21.12.2002.

21 лістапада 1938 года падрыхтаваў справаздачу «О Белорусском языке, литературе и писателях». У ёй П. Панамарэнка дакладаў дзяржсакратару ЦК аб тым, што, азнаёміўшыся з беларускімі пісьменнікамі і іх настроямі, ён зрабіў шэраг высноў, па рэалізацыі якіх хацеў бы параіцца са Сталінам. Панамарэнка для перадачы беларускай мовы скарыстоўваў расійскую транскрыпцыю (накшталт «щирых белорусов»), абражаў культуру і мову, фактычна падпісваў смяротны прысуд літаратурным дзеячам, абвінаваціўшы іх у «контррэвалюцыйнай нацыяналістычнай працы, ідэйна кіруемых заўсёды дзясяткам прафашысцкіх пісьменнікаў (у тым ліку Янкам Купалай і Якубам КоласамКастусь Ліпскі. Як ордар памянялі на ордэн // Газета „Пагоня“, 2008-10)…» Панамарэнка ў сваёй справаздачы прапаноўваў:
<blockquote>«…Рашуча ачысціць літаратуру ад твораў з нацыянал-фашысцкай кантрабандай (сёе-тое мы ў гэтым напрамку ўжо зрабілі), падняць літаратурную, адданую моладзь, асвяжыць літаратуру, умацаваць кіраўніцтва Саюза пісьменнікаў».
</blockquote>
Затым пісаў, якія крокі ўжо былі праведзены ў бок саюзу пісьменнікаў, і дадаваў: «Па двух пытаннях:
 а) пра прапанаваныя мерапрыемствы ў дачыненні да беларускай мовы — граматыкі і літаратуры;
 б) пра стаўленне да пісьменнікаў Янкі Купалы і Якуба Коласа, — я прашу Вас даць мне параду».Дар’я Сацукевіч. No comments… Альбо пра тое, як мову прадаюць  // Згуртаванне беларусаў свету «Бацькаўшчына».

Але ўжо літаральна праз месяц Панамарэнка папрасіў узнагародзіць разам з іншымі пісьменнікамі Якуба Коласа: «…У яскравых мастацкіх вобразах паказаў барацьбу беларускага народа супраць белапольскіх акупантаў…»

З пачатку 1939 года ўдзельнічаў у выкрыцці кіраўнікоў НКУС БССР, абвінавачаных у грубых парушэннях рэвалюцыйнай законнасці і злоўжываннях уладай. З 1939 года таксама член Ваеннага савета Беларускай ваеннай акругі, прымаў удзел у кіраўніцтве войскамі, што ўвайшлі на тэрыторыю Заходняй Беларусі. Менавіта Панамарэнка пераканаў Іосіфа Сталіна ў тым, што Палессе з Брэстам i Пінскам мусяць быць менавіта ў складзе БССРПабачылі свет асабістыя дзённікі Панцеляймона Панамарэнкі // Народная Воля № 123—124, 21.08.2008.

У гады Вялікай Айчыннай вайны быў членам ваенных саветаў 3-й ударнай арміі, Заходняга, Цэнтральнага і Бранскага франтоў. У 1942—1944 гг. — начальнік Цэнтральнага штаба партызанскага руху пры Стаўцы Вярхоўнага Галоўнакамандавання. Непасрэдна пасля вызвалення БССР Сталін прад’явіў прапанову змяніць межы рэспублікі з РСФСР. У жніўні гатовы быў праект перадачы Расійскай Федэратыўнай Рэспубліцы Полацкай вобласці. Дзякуючы настойлівым старанням I сакратара ЦК КП(б)Б Панцеляймона Панамарэнкі, падмацаваным аргументамі аб ахвярнасці насельніцтва Беларусі ў барацьбе з нямецкім акупантам, беларускім камуністам удалося абараніць усходнія межы рэспублікіVII. Уніфікацыя палітычнай і гаспадарчай сістэмы БССР (1944—1956)  // Навейшая гісторыя Беларусі. — Беласток: Праграмная Рада Тыднёвіка Беларусаў у Польшчы «Ніва», 1999Уладзімір Арлоў. Мажвідас, Кант і Ваня з піларамы  // Наша Ніва, сакавік 2002 г..

У 1944—1948 гг. — Старшыня СНК (з 1946 Савет Міністраў) БССР. У 1948—1953 гг. — сакратар ЦК УКП(б), адначасова ў 1950—1953 гг. — Міністр нарыхтовак СССР. З 16 кастрычніка 1952 па 6 сакавіка 1953 — член Палітбюро ЦК КПСС. У 1953—1954 гг. — Міністр культуры СССР. У 1954—1955 гг. — першы сакратар ЦК Кампартыі Казахстана.

З 1955 года — пасол СССР у Польшчы. З 1957 года — пасол СССР у Індыі і Непале, з 1959 года — у Нідэрландах.

Памёр 18 студзеня 1984 года ў Маскве. Пахаваны ў Маскве на Новадзявочых могілках.

 Узнагароды 
міні|злева|Мемарыяльныя дошкі Панцеляймону Панамарэнку (злева ўверсе), Змітру Жылуновічу і Кірылу Мазураву на доме па вул. Карла Маркса, 30 у Мінску

Узнагароджаны чатырма ордэнамі Леніна, ордэнам Кастрычніцкай Рэвалюцыі, ордэнам Суворава I ступені, ордэнам Айчыннай вайны I ступені, ордэнам «Знак Пашаны».

 Літаратура 

 Расціслаў Платонаў.'' Панамарэнка Панцеляймон Кандратавіч //  — С. 398.

 Спасылкі 
 Пономаренко Пантелеймон Кондратьевич (1902—1984). Архивные документы и материалы


Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Удзельнікі польскага паходу РСЧА
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Паслы СССР у Індыі
Катэгорыя:Паслы СССР у Непале
Катэгорыя:Паслы СССР у Нідэрландах
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 1-га склікання
Катэгорыя:Члены ЦК КПСС
Катэгорыя:Члены Палітбюро ЦК КПСС
Катэгорыя:Кандыдаты ў члены ПБ ЦК КПСС
Катэгорыя:Міністры нарыхтовак СССР
Катэгорыя:Намеснікі Старшыні Савета Міністраў СССР
Катэгорыя:Міністры культуры СССР
Катэгорыя:Старшыні СНК БССР
Катэгорыя:Выпускнікі МІІТа
Катэгорыя:Пахаваныя на Новадзявочых могілках
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 4-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 3-га склікання
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Персоны нон грата
Катэгорыя:Першыя сакратары ЦК КПБ
Катэгорыя:Старшыні Савета Міністраў БССР
Катэгорыя:Першыя сакратары ЦК КП Казахстана
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Краснадарскім краі
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 1-га склікання