Пабла Казальс

Пабла Казальс-і-Дэфілья (; 29 снежня 1876 г, Вендрэль, правінцыя Тарагона — 22 кастрычніка 1973 года, Сан-Хуан, Пуэрта-Рыка) — каталонскі віяланчэліст, дырыжор, кампазітар, музычна-грамадскі дзеяч.

 Біяграфія 

Пабла Казальс — адзін з найбольш вядомых іспанскіх музыкантаў XX стагоддзя. Сын іспанца (Carlos Casals i Ribes) і пуэртарыканкі (Pilar Defilló de Casals), Казальс стаў адным з лепшых віяланчэлістаў усіх часоў. Нарадзіўся і рос побач з маці ў Пуэрта-Рыка да 1888, а потым яны пераехалі ў Барселону, дзе ён паступіў у муніцыпальную школу музыкі. З 1901 гастраляваў у многіх краінах свету (у 1905-1913 — штогод у Расіі як саліст і ў ансамблі з С. В. Рахманінавым, А. І. Зілоці, А. Б. Гальдэнвейзерам). З 1905 удзельнік фартэпіяннага трыо (з А. Корта і Ж. Цібо). Арганізатар першага ў Барселоне сімфанічнага аркестра (1920, дырыжор да 1936), Працоўнага музычнага таварыства (кіраваў у 1924-1936), музычнай школы, музычнага часопіса і нядзельных канцэртаў для рабочых у Каталоніі. На працягу кар'еры зроблена шмат запісаў Казальса не толькі пры выкананні музычных твораў у сольных і камерных канцэртах, і ў суправаджэнні аркестра, а таксама як дырыжора, але, мабыць, ён больш за ўсё вядомы па запісамі Баха для віяланчэлі, зробленым з 1936 па 1939 г. Вучань Х. Гарсія (віяланчэль), Т. Брэтона (кампазіцыя) і Х. Манастырыа (камерны ансамбль).

Актыўна дапамагаў рэспубліканцам падчас Грамадзянскай вайны 1936-1939 (гл. раздзел V яго ўспамінаў, выдадзеную першапачаткова на французскай мове Альбертам Ю. Канам (Albert E. Kahn) і перакладзеную на каталонскую пад назвай «Joia i Tristor» «Радасць і сум»). У знак пратэсту супраць франкісцкага рэжыму ў Іспаніі, а таксама супраць палітыкі неўмяшання з боку вядучых еўрапейскіх дзяржаў, Казальс адмаўляецца ад шырокай канцэртнай дзейнасці. Пасля падзення Іспанскай рэспублікі (1939) ён эмігруе ў Францы , а з 1956 жыве ў Сан-Хуану (Пуэрта-Рыка), дзе засноўвае сімфанічны аркестр (1959) і кансерваторыю (1960). Адзін з арганізатараў фестываляў у Прадесе (Францыя, 1950-1966) і Сан-Хуане (з 1957).

Паў Казальс памёр ад сардэчнага прыступу 22 кастрычніка 1973 г., ва ўзросце 96 гадоў, у г. Сан-Хуан дэ Пуэрта-Рыка, дзе жылі іншыя вядомыя ва ўсім свеце іспанцы, такія як паэт, нобелеўскі лаўрэат 1956 года па літаратуры Хуан Рамон Хіменес (Juan Ramón Jiménez) і пісьменнік Франсіска Аяла (Francisco Ayala García-Duarte). Ён быў пахаваны на мемарыяльных могілках Сан-Хуан-дэ-Пуэрта-Рыка. У гэтым горадзе Пуэрта-Рыка праводзіцца Фестываль Казальс і размешчаны музей Пабла Казальса. 9 лістапада 1979, пасля аднаўлення дэмакратыі ў Іспаніі, яго астанкі былі перанесены на могілкі Вендрэль, у яго родны горад, дзе ён зараз спачывае. У цэнтры горада Вендрэль знаходзіцца дом-музей Пабла Казальса, а ў раёне Сан-Сальвадор таго ж горада — штаб-кватэра фонду Пабла Казальса, дзе размяшчаецца іншы дом-музей, перад канцэртнай залай, якая носяць яго імя, з яго бюстам, аўтарам якога з'яўляецца скульптар Жазэф Марыя Зубіракс (Josep María Subirachs).

Перу Казальса-кампазітара належаць араторыя «Яслі» (1943), «Гімн Арганізацыі Аб'яднаных Нацый», вядомы таксама як «Гімн Свету» для аркестра (1971), сімфанічныя, харавыя, камерна-інструментальныя і іншыя творы. Вялікую вядомасць набыла каталонская народная «Песня птушак» ў яго перакладанні для віяланчэлі.

 Прызнанне 

міні|left|Статуя Казальса, устаноўленая да яго стагоддзя на гары Мансерат.

З 1957 у розных краінах праводзяцца міжнародныя конкурсы імя Казальса (1-ы — у Парыжы) і ў гонар Казальса (у Будапешце). Адзін з найбуйнейшых выканаўцаў XX ст., Казальс не стварыў школы ў агульнапрынятым сэнсе гэтага слова, аднак яго ўклад як у выканальніцкую практыку (шырока вядомыя, напрыклад, распрацаваныя Казальсам новыя прыёмы віяланчэльнай аплікатуры і смычковай тэхнікі), так і ў сусветную музычную культуру ў цэлым, неацэнны. Вернасць маральным ідэалам, бескампрамісная маральная пазіцыя Казальс з'явіліся ўзорам і арыенцірам для многіх у крызісныя моманты гісторыі XX стагоддзя. Уручаючы ў 1945 Казальсу Ордэн Ганаровага легіёна, прэм'ер-міністр Францыі Ж. Бідо сказаў, звяртаючыся да музыканта: «Вы — адзін з галасоў сусветнага сумлення». Намінацыя на Нобелеўскую прэмію міру (1958), Медаль за свабоду (ЗША, 1963), Вялікі крыж Ордэна «За заслугі» (Францыя, 1971) і іншыя.

 Дыскаграфія 

міні||170px|Бюст Пабла Казальса, Вольфэнбютэль, Германія

1926–1928: Казальс, Жак Цібо і Альфрэд Карто – першыя трыа Шуберта, Шумана і Мендэльсона, "Archduke" Бетховена, G Major Гайдна і "Какаду" Бетховена Варыяцыі (Запісаныя ў Лондане)
1929, Брамс: Двайны канцэрт з Цібо і Карто, правядзення уласным аркестрам Казальс.
1929: Канцэрт Брамса і Дворака
1929: Бетховен: Чацвёртая сімфонія (запіс у Барселоне)
1930: Бетховен: Месяцавая саната Op. 69, з Ота Шульхафам
1936–1939: Бах: Cello Suites
1936: Бетховен: Месяцавая саната Op. 102 No. 1; і Брамс: Cello Sonata Op. 99
1936: Бакеріні: Cello Concerto в B-flat; і Бруз.
1937: Дворак: Cello Concerto – Czech Philharmonic conducted by George Szell.
1939: Бетховен: Cello Sonatas Nos. 1, 2, and 5, з Mieczysław Horszowski.
1945: Месяцавыя канцэрты Эльгара і Гайдна: BBC Symphony. Дырыжор Эдрыан Болт.
1950: Першыя запісы ў Калумбіі:
Бах: Sonatas for Viola da Gamba, BWV 1027–1029, 
Шуман: Fünf Stücke im Volkston, з Leopold Mannes
Шуман: Cello Concerto, з Казальсам у ролі дырыжора.
1951: На фестывалі ў Перпіньяне, уключаючы:
Бетховен: Cello Sonata Op. 5 No. 2, and three sets of Variations, з Rudolf Serkin
Бетховен: Trios, Op. 1 No. 2, Op. 70 No. 2, Op. 97, і the Clarinet Op. 11 transcription; таксама
Шуберт: Trio No. 1, D.898, усе з Alexander Schneider і Eugene Istomin.
1952: У Прадзе, уключаючы:
Брамс: Trio Op. 8, з Isaac Stern і Myra Hess
Брамс: Trio Op. 87, з Joseph Szigeti і Myra Hess
Шуман: Trio Op. 63, і Шуберт: Trio No. 2, D.929, з Alexander Schneider і Mieczysław Horszowski
Шуберт: C Major Quintet, і Isaac Stern, Alexander Schneider, Milton Katims і Paul Tortelier
Брамс: Sextet No. 1, зноў з Stern, Schneider, і Katims, plus Milton Thomas і Madeline Foley
1953: At Prades, including:
Бетховен: Cello Sonatas Nos. 1, 3, 4, and 5, з Rudolf Serkin
Бетховен: Trios Op. 1 No. 1, and Op. 70 No. 1, з Joseph Fuchs і Eugene Istomin
Шуман: Cello Concerto in A minor, Op. 129, з Eugene Ormandy, якія дырыжаваў аркестрам.
1954: У Прадзе (усе канцэрты с жывым гукам), уключаючы:
Бетховен: Cello Sonata No. 5, and Op. 66 Variations, з Mieczysław Horszowski
Бетховен: Trios Op. 70 No. 1, and Op. 121a, з Шымонам Гольдбергам і Rudolf Serkin
1955: У Прадзе (усе канцэрты с жывым гукам), уключаючы:
Брамс: Trios Nos. 1–3, з Yehudi Menuhin і Eugene Istomin
Брамс: Clarinet Trio Op. 114, з кларнетыстам David Oppenheim і Eugene Istomin
Бетховен: Trio Op. 70 No. 2, з Szymon Goldberg і Rudolf Serkin
1956: У Прадзе (усе канцэрты с жывым гукам), уключаючы:
Бах: Sonata BWV 1027 for Viola da Gamba, with Mieczysław Horszowski
Шуман: Trio No. 2, з Yehudi Menuhin і Mieczysław Horszowski
Шуман: Trio No. 3, з Шандарам Вегам і Rudolf Serkin
1958: В Бетховен-Хаусе в Боне (усе канцэрты с жывым гукам), уключаючы:
Бетховен: Sonata Op. 5 No. 1, з Вільгельмам Кемпфам.
Бетховен: Sonatas Op. 5 No. 2, Op. 102 No. 2, і the Horn Op. 17 з Mieczysław Horszowski
Бетховен: Trios Op. 1 No. 3, і Op. 97, з Sándor Végh і Mieczysław Horszowski
Бетховен: Trio Op. 70 No. 1, з Sándor Végh і Karl Engel
1959: У Прадзе (усе канцэрты с жывым гукам), уключаючы:
Гайдн: "Farewell" Symphony (No. 45) і Моцарт "Linz" Symphony (No. 36)
Бетховен: Trio Op. 1 No. 3, з Іехудай і Hephzibah Menuhin
Шуберт: String Quintet, з Будапецкім струнным квінтэтам.
1961: Мендэльсон: Piano Trio No. 1 з Аляксандрам Шнайдэрам і Mieczysław Horszowski (Запіс 13 лістапада 1961 года ў Белым доме)
1963: Бетховен: Eighth Symphony
1963: Мендэльсон: Fourth Symphony, at Marlboro
1964–65: Бах: Brandenburg Concerti, at Marlboro
1966: Бах: Orchestral Suites, at Marlboro
1969: Бетховен: First, Second, Fourth, Sixth ("Pastorale"), and Seventh Symphonies
1974: El Pessebre (The Manger) oratorio

 Літаратура 

 Kirk H.L. Pablo Casals; a biography. New York: Holt, Rinehart and Winston, 1974
 Diran Alexanian. Traite Theorique et Pratique du Violoncelle. Paris : A.Z. Mathot, 1914
 Alavedra J. Pablo Casals. Madrid : Publicaciones Españolas, 1976
 Blum D. Casals and the art of interpretation. New York: Holmes & Meier Publishers, 1977
 Х. М. Корредор. Беседы с Пабло Казальсом. Ленинград : Музгиз, 1960
 Гинзбург Л. Пабло Казальс. М.: Музыка, 1966

 Кан А. Радости и печали. Размышления Пабло Казальса, поведанные им Альберту Кану. Перев. с английского. М.: Прогресс, 1977
 Pablo Casals, Robert Baldock, Northeastern University Press, Boston (1992), ISBN 1-55553-176-8
 Pablo Casals, a Biography, H. L. Kirk, Holt Rinehart and Winston, New York (1974), ISBN 0-03-007616-1
 Conversations with Casals.  With an Introduction by Pablo Casals.  With an Appreciation by Thomas Mann, J. Ma. Corredor, E. P. Dutton, New York (1957)
 Joys and Sorrows; Reflections by Pablo Casals as Told to Albert E. Kahn, Pablo Casals, Simon and Schuster, New York (1973) ISBN 0-671-20485-8
 Pablo Casals, Lillian Littlehales, W. W. Norton, New York (1929)
 Song of the Birds. Sayings, Stories and Impressions of Pablo Casals, Compiled, Edited and with a Foreword by Julian Lloyd Webber, Robson Books, London (1985). ISBN 0-86051-305-X
 Just Play Naturally.  An Account of Her Study with Pablo Casals in the 1950s and Her Discovery of the Resonance between His Teaching and the Principles of the Alexander Technique, Vivien Mackie (in Conversation with Joe Armstrong), Boston-London 1984-2000, Duende Edition(2006). ISBN 1-4257-0869-2.
Arnold Schoenberg Correspondence.  A Collection of Translated and Annotated Letters Exchanged with Guido Adler, Pablo Casals, Emanuel Feuermann, and Olin Downes, Egbert M. Ennulat, The Scarecrow Press, Metuchen (1991).  ISBN 0-8108-2452-3
The Memoirs of Pablo Casals, Pablo Casals as Told to Thomas Dozier, Life en Espanol, New York (1959).
Cellist in Exile.  A Portrait of Pablo Casals, Bernard Taper, McGraw-Hill, New York (1962).
Casals,  Photographed by Fritz Henle, American Photographic Book Publishing Co., Garden City (1975).  ISBN 0-8174-0593-3.
Virtuoso, Harvey Sachs, Thames and Hudson, New York (1982), chapter six, pp. 129–151 is devoted to Pablo Casals.  ISBN 0-500-01286-5.

 Спасылкі 

 Сайт Фонда Казальса
 Сайт музея Казальса ў Сан-Хуане
 Pau Casals' home town of El Vendrell
 Casals Festival , San Juan, Puerto Rico
 Festival Casals de Prades Prades, Pyrénées-Orientales, France
 Discography and bibliography
 Trio with Alfred Cortot and Jacques Thibaud — Performances records, Recordings and discography  (Youngrok Lee’s Classical Music page)
 26-minute video report of Casals in Prades
 Interview with Marta Casals Istomin  June 16, 2012, Wigmore Hall

Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Іспаніі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Ганаровага легіёна
Катэгорыя:Віяланчэлісты