Спіс прэзідэнтаў Бразіліі

Да 1889 года Бразілія была манархіяй. У 1806 годзе партугальскі кароль Жуан VI, ратуючыся ад напалеонаўскіх войнаў, перанёс свой двор у Рыа-дэ-Жанэйра, стаўшы, тым самым, першым еўрапейскім манархам, які кіраваў метраполіяй з калоніі. У 1821 годзе ён вярнуўся ў Партугалію, прызначыўшы сына віцэ-каралём, а ў 1822 годзе яго сын Педру I адмовіўся падпарадкоўвацца рашэнню партугальскага парламента аб роспуску віцэ-каралеўства і абвясціў незалежнасць Бразіліі. У 1831 годзе ён адрокся ад прастола на карысць свайго сына Педру II. Апошні быў зрынуты ў 1889 годзе ў выніку ваеннага перавароту. З гэтага моманту Бразілія стала прэзідэнцкай рэспублікай. Ніжэй прыведзены спіс яе прэзідэнтаў.

 Старая рэспубліка (1889—1930) 

Пасля абвяшчэння рэспублікі маршал Дэадору да Фансека сфарміраваў часовы ўрад. Праз тры гады, у 1891 годзе, была прынята канстытуцыя, складзеная на ўзор Канстытуцыі ЗША. Дэадору да Фансека быў выбраны прэзідэнтам у Кангрэсе паводле новай канстытуцыі. На пасаду прэзідэнта маглі балатавацца толькі дастаткова багатыя кандыдаты, і прэзідэнты па чарзе паходзілі з двух штатаў — Сан-Паўлу і Мінас-Жэрайс.

У 1930 годзе, калі Бразілія знаходзілася ў цяжкім эканамічным становішчы ў выніку Вялікай дэпрэсіі ў ЗША, адбылася рэвалюцыя, і Старая Рэспубліка перастала існаваць. Прэзідэнт Вашынгтан Луіс, які паходзіў з Сан-Паўлу, парушыў правіла чаргавання штатаў і падтрымаў новага кандыдата, Жуліу Прэстыса, таксама з Сан-Паўлу. Прэстыс быў выбраны, але так і не заняў пасаду, з прычыны таго, што Луіс быў зрынуты за тры тыдні да заканчэння тэрміна.

 Партрэт  Прэзідэнт  Пачатак тэрміна  Канец тэрміна  Віцэ-прэзідэнт  Партыя  Заўвагі 70x80px  Мануэл Дэадору да Фансека  Manuel Deodoro da Fonseca  (1827—1892)  15 лістапада 1889  23 лістапада 1891  Фларыяну Віейра Пейшоту  Ваенныя  Афіцыйна стаў прэзідэнтам 26 лютага 1891 года; да гэтага ўзначальваў Часовы ўрад 70x80px  Фларыяну Віейра Пейшоту  Floriano Vieira Peixoto  (1839—1895)  23 лістапада 1891  15 лістапада 1894  няма  Ваенныя  Заняла пасада пасля адстаўкі прэзідэнта 70x80px Прудэнты Жазэ ды Марайс Барус  Prudente José de Moraes Barros  (1841—1902)  15 лістапада 1894  15 лістапада 1898  Мануэл Вітарыну Перэйра Рэспубліканская партыя штата   З 10 лістапада 1896 па 4 сакавіка 1897 абавязкі прэзідэнта выконваў Мануэл Вітарыну 70x80px Мануэл Ферас ды Кампус Саліс  Manuel Ferraz de Campos Sales  (1841—1913)  15 лістапада 1898  15 лістапада 1902  Франсіску ды Асіс Роза-і-Сілва  Рэспубліканская партыя штата   70x80px Франсіску ды Паўла Радрыгіс Алвіс  Francisco de Paula Rodrigues Alves  (1848—1919)  15 лістапада 1902  15 лістапада 1906  Франсіску Сілвіяну ды Алмейда Брандан,  Афонсу Аўгусту Марэйра Пена  Рэспубліканская партыя штата   70x80px Афонсу Аўгусту Марэйра Пена  Afonso Augusto Moreira Pena  (1847—1909)  15 лістапада 1906  14 чэрвеня 1909 Нілу Пракопіу Песанья  Рэспубліканская партыя штата   Памёр на пасадзе прэзідэнта 70x80px Нілу Пракопіу Песанья  Nilo Procópio Peçanha  (1867—1924)  14 чэрвеня 1909  15 лістапада 1910  няма  Рэспубліканская партыя Нітэрой  70x80px Эрмес Радрыгіс да Фансека  Hermes Rodrigues da Fonseca  (1855—1923)  15 лістапада 1910  15 лістапада 1914 Венсеслау Брас Перэйра Гоміс  Ваенныя  70x80px Венсеслау Брас Перэйра Гоміс  Venceslau Brás Pereira Gomes  (1868—1966)  15 лістапада 1914  15 лістапада 1918  Урбану Сантус ды Коста Араўжу  Рэспубліканская партыя штата   70x80px Франсіску ды Паўла Радрыгіс Алвіс  Francisco de Paula Rodrigues Alves  (1848—1919)  —  — Дэлфін Марэйра да Коста Рыбейру  Рэспубліканская партыя штата   З-за хваробы не ўступіў на пасаду 70x80px Дэлфін Марэйра да Коста Рыбейру  Delfim Moreira da Costa Ribeiro  (1868—1920)  15 лістапада 1918  28 ліпеня 1919  няма  Рэспубліканская партыя штата   Склікаў новыя выбары ў адпаведнасці з канстытуцыяй 70x80px Эпітасіу Ліндолфу да Сілва Песоа  Epitácio Lindolfo da Silva Pessoa  (1865—1942)  28 ліпеня 1919  15 лістапада 1922  Дэлфін Марэйра да Коста Рыбейру, Франсіску Алвару Буэну ды Пайва  Рэспубліканская партыя штата   70x80px Артур да Сілва Бернардыс  Artur da Silva Bernardes  (1875—1955)  15 лістапада 1922  15 лістапада 1926  Эстасіу ды Албукеркі Каімбра  Рэспубліканская партыя штата   70x80px Вашынгтан Луіс Перэйра ды Соза  Washington Luís Pereira de Sousa  (1869—1957)  15 лістапада 1926  24 кастрычніка 1930  Фернанду ды Мелу Віяна  Рэспубліканская партыя штата   Зрынуты з пасады прэзідэнта 70x80px Жуліу Прэстыс ды Албукеркі  Júlio Prestes de Albuquerque  (1882—1946)  —  —  Вітал Энрыке Батыста Суарыс  Рэспубліканская партыя штата   Быў абраны, але не ўступіў на пасаду  перавароту

 Перыяд 1930—1945 

 Партрэт  Прэзідэнт  Пачатак тэрміна  Канец тэрміна  Віцэ-прэзідэнт  Партыя  Заўвагі 70x80px  Аўгусту Тасу Фрагозу  Augusto Tasso Fragoso  (1869—1945)  24 кастрычніка 1930  3 лістапада 1930  няма  Ваенныя  Ваенная хунта 70x80px  Жуан ды Дэус Мена Барэту  João de Deus Mena Barreto  (1874—1933) 70x80px  Жазэ Ісаяс ды Наронья  José Isaías de Noronha  (1874—1963) 70x80px  Жэтуліу Дарнеліс Варгас  Getúlio Dornelles Vargas  (1882—1954)  3 лістапада 1930  29 кастрычніка 1945  Пасада адменены  Беспартыйны  Зрынуць з пасады прэзідэнта 70x80px  Жазэ Ліньярыс  José Linhares  (1886—1957)  29 кастрычніка 1945  31 студзеня 1946  няма  Беспартыйны  Пераходны перыяд

 Рэспубліка 1946 года 

У 1945 годзе Варгас быў зрынуты ў выніку ваеннага перавароту, але пасля быў ізноў выбраны прэзідэнтам. Падчас гэтай так званай Другой рэспублікі палітыка вызначалася суперніцтвам трох партый: левай Бразільскай рабочай партыяй і правацэнтрысцкай сацыял-дэмакратычнай, якія падтрымлівалі Варгаса, а таксама правага Нацыянальна-дэмакратычны саюз, які знаходзіўся ў апазіцыі да яго. Другая рэспубліка была палітычна нестабільная, пасля самагубства Варгаса ў 1954 годзе большасць прэзідэнтаў заставаліся ва ўладзе толькі на кароткія тэрміны. Галасаванне за прэзідэнта і віцэ-прэзідэнта праводзілася раздзельна. Апошні з прэзідэнтаў гэтай рэспублікі, Жуан Гуларт, быў зрынуты ў выніку ваеннага перавароту, пасля чаго ў Бразіліі на працяглы перыяд была ўсталявана ваенная дыктатура.

 Партрэт  Прэзідэнт  Пачатак тэрміна  Канец тэрміна  Віцэ-прэзідэнт  Партыя  Заўвагі 70x80px  Эўрыку Гаспар Дутра  Eurico Gaspar Dutra  (1883—1974)  31 студзеня 1946  31 студзеня 1951  Нерэу ды Алівейра Рамус  Ваенныя/  Сацыял-дэмакратычная партыя 70x80px  Жэтуліу Дарнеліс Варгас  Getúlio Dornelles Vargas  (1882—1954)  31 студзеня 1951  24 жніўня 1954  Жуан Фернандыс Кампус Кафэ Філью  Бразільская рабочая партыя  Скончыў жыццё самагубствам, знаходзячыся на пасадзе прэзідэнта 70x80px  Жуан Фернандыс Кампус Кафэ Філью  João Fernandes Campos Café Filho  (1899—1970)  24 жніўня 1954  8 лістапада 1955  няма  Бразільская рабочая партыя  Сышоў у адстаўку па хваробе 70x80px  Карлус Каімбра да Лус  Carlos Coimbra da Luz  (1894—1961)  8 лістапада 1955  11 лістапада 1955  няма  Сацыял-дэмакратычная партыя  3 дні выконваў абавязкі прэзідэнта як Старшыня палаты дэпутатаў, зняты з пасады 70x80px  Нерэу ды Алівейра Рамус  Nereu de Oliveira Ramos  (1888—1958)  11 лістапада 1955  31 студзеня 1956  няма  Сацыял-дэмакратычная партыя Змяніў Карлуса Луса на пасадзе прэзідэнта як  Федэральнага сената 70x80px  Жуселіну Кубічэк ды Алівейра  Juscelino Kubitschek de Oliveira  (1902—1976)  31 студзеня 1956  31 студзеня 1961  Жуан Бельшыяр Маркіс Гуларт  Сацыял-дэмакратычная партыя 70x80px  Жаніу да Сілва Куадрус  Jânio da Silva Quadros  (1917—1992)  31 студзеня 1961  25 жніўня 1961  Жуан Бельшыяр Маркіс Гуларт  Беспартыйны  Сышоў у адстаўку 70x80px  Паскуал Раньеры Мадзілі  Pascoal Ranieri Mazzilli  (1910—1975)  25 жніўня 1961  7 верасня 1961  няма  Сацыял-дэмакратычная партыя  Выконваў абавязкі да вяртання віцэ-прэзідэнта, які быў у дыпламатычнай паездцы 70x80px  Жуан Бельшыяр Маркіс Гуларт  João Belchior Marques Goulart  (1910—1975)  7 верасня 1961  1 красавіка 1964  няма  Бразільская рабочая партыя  Зрынуты ў выніку ваеннага перавароту

 Ваенная дыктатура (1964—1985) 

 Партрэт  Прэзідэнт  Пачатак тэрміна  Канец тэрміна  Віцэ-прэзідэнт  Партыя  Заўвагі 70x80px  Паскуал Раньеры Мадзілі  Pascoal Ranieri Mazzilli  (1910—1975)  2 красавіка 1964  15 красавіка 1964  няма  Сацыял-дэмакратычная партыя  Часова выконваў абавязкі главы дзяржавы 70x80px  Умберту ды Аленкар Кастэлу Бранку  Humberto de Alencar Castello Branco  (1900—1967)  15 красавіка 1964  15 сакавіка 1967  Жазэ Марыя Алкмін  Ваенныя  Зняты з пасады прэзідэнта 70x80px  Артур да Коста-і-Сілва  Artur da Costa e Silva  (1902—1969)  15 сакавіка 1967  31 жніўня 1969  Педру Алейшу  Ваенныя  Зняты з пасады прэзідэнта 70x80px  Аўгусту Хаман Радэмакер Груневальд  Augusto Hamann Rademaker Grünewald  (1905—1985)  31 жніўня 1969  30 кастрычніка 1969  няма  Ваенныя  Ваенная хунта 70x80px  Аўрэліу ды Ліра Таварыс  Aurélio de Lira Tavares  (1905—1998) 70x80px  Марсіу ды Соза і Мелу  Márcio de Sousa e Melo  (1906—1991) 70x80px  Эміліу Гарастазу Медысі  Emílio Garrastazu Médici  (1905—1985)  30 кастрычніка 1969  15 сакавіка 1974  Аўгусту Хаман Радэмакер Груневальд  Ваенныя /  Альянс Нацыянальнага Адраджэння  70x80px  Эрнэсту Гейзель  Ernesto Beckmann Geisel  (1907—1996)  15 сакавіка 1974  15 сакавіка 1979  Адалберту Перэйра дус Сантус  Ваенныя /  Альянс Нацыянальнага Адраджэння  70x80px  Жуан Баптыста ды Алівейра Фігейрэду  João Baptista de Oliveira Figueiredo  (1918—1999)  15 сакавіка 1979  15 сакавіка 1985  Антоніу Аўрэліяну Шавіс ды Мендонса  Ваенныя /  Альянс Нацыянальнага Адраджэння 

 Новая рэспубліка (з 1985 года) 


У канцы 1980-х гадоў пачаўся працэс паступовага пераходу да грамадзянскага кіравання. У 1985 годзе, калі скончыўся тэрмін апошняга ваеннага прэзідэнта, Танкрэду Невіс быў выбраны на пасаду прэзідэнта Камісіяй выбаршчыкаў, але памёр да ўступлення на пасаду. Першым грамадзянскім прэзідэнтам з 1964 года стаў Жазэ Сарней. У 1988 годзе была прынята новая канстытуцыя, па якой прэзідэнта пачалі выбіраць усенародным галасаваннем. З 1955 года дазваляецца абранне прэзідэнта на другі тэрмін.

 Партрэт  Прэзідэнт  Пачатак тэрміна  Канец тэрміна  Віцэ-прэзідэнт  Партыя  Заўвагі 70x80px  Танкрэду ды Алмейда Невіс  Tancredo de Almeida Neves  (1910—1985)  —  —  Жазэ Рыбамар Ферэйра ды Араўжу Коста Сарней  Партыя бразільскага дэмакратычнага руху  Памёр да інаўгурацыі 70x80px  Жазэ Рыбамар Ферэйра ды Араўжу Коста Сарней  José Ribamar Ferreira de Araújo Costa Sarney  (нар. 1930)  15 сакавіка 1985  15 сакавіка 1990  няма  Партыя бразільскага дэмакратычнага руху  70x80px  Фернанду Колар ды Мелу  Fernando Affonso Collor de Mello  (нар. 1949)  15 сакавіка 1990  2 кастрычніка 1992  Ітамар Аўгусту Каўтыэру Франку  Партыя нацыянальнай рэканструкцыі  Сышоў у адстаўку перад пагрозай імпічмента 70x80px Ітамар Аўгусту Каўтыэру Франку  Itamar Augusto Cautiero Franco  (1930—2011)  2 кастрычніка 1992  1 студзеня 1995  няма  Беспартыйны  70x80px  Фернанду Энрыкі Кардозу  Fernando Henrique Cardoso  (нар. 1931)  1 студзеня 1995  1 студзеня 2003  Марку Антоніу ды Алівейра Масіэл  Бразільская сацыял-дэмакратычная партыя  70x80px  Луіс Інасіу Лула да Сілва  Luiz Inácio Lula da Silva  (нар. 1945)  1 студзеня 2003  31 снежня 2010  Жазэ Аленкар Гоміс да Сілва  Партыя працоўных  70x80px  Дылма Вана Русеф  Dilma Vana Rousseff  (нар. 1947)  1 студзеня 2011  31 жніўня 2016  Мішэл Мігел Эліяс Тэмер Луліа  Партыя працоўных 70x80px  Мішэл Мігел Эліяс Тэмер Луліа  Michel Miguel Elias Temer Lulia  (нар. 1940)   31 жніўня 2016 1 студзеня 2019  няма  Партыя бразільскага дэмакратычнага руху 70x80px  Жаір Месіяс Балсанару  Jair Messias Bolsonaro  (нар. 1955)  1 студзеня 2019 31 снежня 2022  няма  Сацыял-ліберальная партыя  70x80px  Луіс Інасіу Лула да Сілва  Luiz Inácio Lula da Silva  (нар. 1945)  1 студзеня 2023      Партыя працоўных 

 Гл. таксама 
 Прэзідэнт Бразіліі
 Віцэ-прэзідэнт Бразіліі

 Спасылкі 
 Прэзідэнты Бразіліі на сайце ўрада www.presidencia.gov.br

*
Б
П