Жрэцтва

Жрэцтва (служка — жрэц) — група людзей, якая займалася вывучэннем прыродных з'яў і адпраўленнем культаў у архаічных цывілізацыях. Жрацы шанаваліся як пасроднікі ў зносінах людзей са светам багоў і духоў. Па сваім значэнні жрацы былі папярэднікамі навукоўцаў, юрыстаў, урачоў, філосафаў і г.д. У сусветных рэлігіях (будызм, хрысціянства, іслам) пераемнікам жрэцтва стала духавенства. Жрэцтва захавалася ў некаторых першабытных народаў Афрыкі, Паўднёвай Амерыкі і Акіяніі.

 Узнікненне 
Узнікненне жрэцтва звязана з развіццём рэлігіі. У першабытных плямёнаў і некаторых сучасных народаў (аўстралійцаў-першабытнікаў, папуасаў, веда, вогнезямельцаў і іншых) не было асобных служыцеляў культу; рэлігійна-магічныя абрады здзяйсняліся пераважна главамі радавых груп ад імя ўсяго роду або людзьмі, якія па асабістых якасцях набылі рэпутацыю дасведчаных у прыёмах уздзеяння на свет духаў і багоў (знахары, шаманы і да т.п.).

З развіццём сацыяльнай дыферэнцыяцыяй вылучаюцца і прафесіяналы-жрацы, якія прысвойваюць сабе выключнае права зносіны з духамі і багамі. Замацоўваецца пераемнасць жрэцтва, часам шляхам прамой спадчыннасці жрэцкага звання. Складаюцца адмысловыя касты жрацоў; яны звычайна і паводле паходжання, і па становішчы блізкія да правадыроў, якія і самі часцяком выконваюць жрэцкія функцыі (свяшчэнныя правадыры, «цары-жрацы»), або складаюць асобнае саслоўе.

 Жрэцтва ў старажытным свеце 
Уплыў жрэцтва на грамадства старажытных цывілізацый быў велізарны. Жрацы традыцыйна супернічалі з афіцыйнымі ўладамі ў сваім уплыве на людзей.

У Старажытным Егіпце, Вавілоніі, Іране храмавае жрэцтва валодала велізарнымі багаццямі, зямлёй, рабынямі, мела вялікую палітычную ўладу. Жрацы былі захавальнікамі навуковых ведаў. У старажытнай і сярэднявечнай Індыі жрацы-брахманы, якія супернічалі са свецкай уладай, складалі больш высокую касту. Аналагічнае становішча займалі жрацы і ў старажытных дзяржавах Амерыкі (асабліва ў Мексіцы і Перу). У Іўдзеі VI—I стст. да н.э., калі не стала свецкай улады (цароў), уся эканамічная, палітычны і ідэалагічны моц засяродзіўся ў руках іерусалімскага жрэцтва: гэта была «іеракратычная» форма дзяржавы. Толькі ў антычнай Грэцыі і Рыме жрэцтва не адыгрывала самастойнай ролі — пасады жрацоў былі выбарнымі і замяшчаліся звычайна грамадзянскімі асобамі, але і ў гэтых дзяржавах жрацы карысталіся значнымі перавагамі і ўплывалі на палітычнае жыццё. У Кітаі даоскую рэлігію ўзначальвалі шматлікія жрацы (даосы), але канфуцыянскі культ заўсёды знаходзіўся ў руках свецкіх асоб — ад імператара да главы роду.

 Гл. таксама 
 Свяшчэнны цар
 Вешчуны
 Друіды
 Клір
 Коэны
 Ардынацыя жанчын

 Спасылкі 
 Мифологическая энциклопедия — «Жрецы» 
 Статья «Жрецы» в Энциклопедическом словаре Брокгауза и Ефрона
 Геродот. История. В 9-ти кн. / Пер. Г. А. Стратановского. М.: ООО «Издательство АСТ», «Ладомир», 2001
 Перо Маат — Проект для египтоманов. Коллекция информации для тех, кто любит Древний Египет 
 Кристиан Дерош-Ноблькур «Жизнь на земле фараонов» КУРЬЕР ЮНЕСКО № 10, Окт., 1988
 В. А. Кузьмищев. «Тайна жрецов майя»

Катэгорыя:Магія
Катэгорыя:Жрацы
Катэгорыя:Абрады і рытуалы
Катэгорыя:Раннія формы рэлігіі