Маціяс Габсбург

Маціяс, Мацвей, Маціяш, (, , ;  — ) — кароль Германіі (рымскі кароль) з 1612 года, імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі, эрцгерцаг Аўстрыйскі з 20 студзеня 1612 года (замяшчаў імператара Рудольфа II з 1593 года), кароль Венгрыі пад імем Мацьяш II, кароль Чэхіі пад імем Маціяш II, з дынастыі Габсбургаў.

 Біяграфія 
Сын імператара Максіміліяна II і Марыі Іспанскай, дачкі імператара Карла V і інфанты Ізабелы Партугальскай. Выхавальнікам Маціяса быў навуковы дыпламат Агі Жыслен дэ Бусбек (Augler Ghislain de Busbecq).

Па запрашэнні каталіцкай, але варожай іспанцам партыі паўднёвых нідэрландскіх правінцый, Маціяс адправіўся туды тайна ў 1577 годзе. У 1578 годзе атрымаў, з вялікімі абмежаваннямі, званне штатгальтара, але, зразумеўшы, што яму не ўдасца дамагчыся ўплыву ў краіне, у 1581 годзе склаў з сябе ўладу.

У 1593 годзе прызначаны намеснікам свайго брата імператара Рудольфа II.

У Вене ён зблізіўся з Мельхіёрам Клезелем, які пазней стаў кардыналам і галоўным саветнікам Маціяса. Калі самаўпраўнасць імператара выклікала вайну з якія абуранымі венграмі і туркамі, Маціяс узяў на сябе аднаўленне спакою. У 1606 годзе ў Вене з князем Трансільваніі Іштванам Бочкаі быў заключаны мір, які гарантаваў рэлігійную свабоду ў Венгрыі. Рудольф не пагадзіўся з яго рашэннямі, і Маціяс уступіў у міжусобную барацьбу з псіхічнахворым імператарам, прымусіўшы брата саступіць яму ў 1608 годзе Аўстрыю, Венгрыю і Маравію, а ў 1611 годзе Чэхію, Сілезію і Лужыцу.

Пасля ўзыходжання на імператарскі прастол на яго палітыку істотны ўплыў аказваў Клезель, які спадзяваўся дамагчыся кампрамісу паміж каталіцкімі і пратэстанцкімі часткамі імперыі з мэтай узмацнення дзяржавы. Яшчэ падчас барацьбы з Рудольфам Маціяс быў вымушаны пайсці на саступкі пратэстантам у Аўстрыі, Маравіі і Венгрыі, каб прыцягнуць іх у якасці сваіх саюзнікаў. Са знешніх ворагаў яму прыйшлося змагацца з трансільванскім князем Бетленам Габарам. Прымірэнчай палітыцы Маціяса супрацьстаялі іншыя прадстаўнікі дому Габсбургаў, у тым ліку яго брат эрцгерцаг Максіміліян, які спадзяваўся забяспечыць пераход прастола да прыхільніка каталіцтва эрцгерцага Фердынанда Штырыйскага, які стаў пазней імператарам Фердынандам II. Па патрабаванні членаў сваёй сям’і бяздзетны Маціяс каранаваў Фердынанда каралём Чэхіі (1617) і Венгрыі (1618).

Спробы ўрада знішчыць правы, пададзеныя пратэстантам, і асабліва «Грамату Вялікасці», падараваную Рудольфам II чэхам у 1609 годзе, выклікала незадавальненне, якое перайшло ў Чэшскае паўстанне, што паклала пачатак Трыццацігадовай вайне. Тым часам як чэхі арганізавалі сваё асобнае кіраванне і аказвалі супраціўленне са зброяй у руках, а жыхары Сілезіі і Маравіі да іх далучыліся, Фердынанд зрынуў Клезеля і вырваў стырны кіравання ў хворага і старога Маціяса, які неўзабаве пасля таго і памёр.

У 1633 годзе рэшткі Маціяса былі перанесены ў Капуцынеркірхэ; ён быў першым імператарам, пахаваным у Імператарскім склепе.

 Сям’я 
4 снежня 1611 года ажаніўся з эрцгерцагіняй Ганнай Цірольскай, дачкой свайго дзядзькі аўстрыйскага эрцгерцага Фердынанда II. Выжылых дзяцей ад гэтага шлюбу не было.

 У кінематографе 
У фільме «Батары» (2008) роля імператара Мацвея выканаў Франка Нера.

 Спасылкі 
 Статья К. В. Рыжова. Матвей

Катэгорыя:Каралі германскія
Катэгорыя:Каралі чэшскія
Катэгорыя:Каралі венгерскія
Катэгорыя:Габсбургі