Аўстралоідная раса

Вялікая аўстралоідная раса — адна з чатырох вялікіх чалавечых рас. Пашырана пераважна ў Аўстраліі, Акіяніі, Паўднёвай і Паўднёва-Усходняй Азіі. Да яе адносяць каля 4 % жыхароў ЗямліTHE ORIGIN OF HUMAN “RACES” AND BLOOD GROUPS .

 Этымалогія 
Упершыню аўстралоідная раса была вылучана як самастойная брытанскім эвалюцыяністам Томасам Гекслі ў яго працы «Аб геаграфічным размеркаванні галоўных мадыфікацый чалавецтва» (1870 г.)Thomas Huxley, On the Geographical Distribution of the Chief Modifications of Mankind. Класічнымі аўстралоідамі ён лічыў абарыгенаў Аўстраліі, адкуль і паходзіць назва.

 Паходжанне 
У 1923 г. амерыканскі даследчык Роланд Дыксан высунуў тэорыю протааўстралоідаў, паводле якой прамыя продкі аўстралоідаў былі першымі прадстаўнікамі Homo Sapiens Sapiens, што пакінулі Афрыку і захавалі многія старажытныя рысы, у тым ліку цёмны колер скуры, высунутыя наперад сківіцы і моцнае надброўе. Пасля доўгай вандроўкі яны засялілі Паўднёвую і Паўднёва-Усходнюю Азію, Аўстралію і МеланезіюRoland Burrage Dixon, The Racial History of Man. — Scribner, 1923.. Пазней у Азіі яны былі ў значнай ступені асіміляваны прышлымі прадстаўнікамі еўрапеоіднай і мангалоіднай рас.

У XX ст. і XXI ст. тэорыя протааўстралоідаў працягвала развівацца і знаходзіла шматлікія пацверджанні. Вучоныя высветлілі, што многія фізічныя аўстралоідныя рысы характэрны для дравідаў Індыі, народаў Паўднёва-Усходняй Азіі і Паўднёвага Кітая, айнаў, японцаў. Раскопкі на востраве Балі ў Інданезіі паказалі, што па меры павелічэння старажытнасці знойдзеных чалавечых рэштак там назіралася тэндэнцыя да «аўстралізацыі»Александр Зубов, К каким расовым типам относились первые колонизаторы Америки?. Бразільскія біёлагі на аснове даследавання старажытнага жаночага чэрапа сцвярджаюць, што протааўстралоіды склалі першую хвалю мігрантаў, якія засялілі АмерыкуАвстралоиды, возможно, были первыми людьми в Америке. Паводле класіфікацыі Я. Рагінскага, аўстралоіды разам з негроідамі складаюць адзіную экватарыяльную расуХомутов А. Е. Антропология. — Ростов н/Д: «Феникс», изд. 3-е, 2004. С. 282..

Аднак тэорыя протааўстралоідаў як першасных выхадцаў з Афрыкі мае сваіх крытыкаў. Прычым у апошнія дзесяцігоддзі яны абапіраюцца на даследаванні генетыкаў, якія сцвярджаюць, што аўстралоіды генетычна найбольш аддалены ад чарнаскурага насельніцтва Афрыкі, а аўстралоіды Азіі і Акіяніі больш блізкія да мангалоідных народаўСтанислав Дробышевский, Родственны ли австралийцы негроидам?The Genetic Origins of the Andaman IslandersGeographic Variation in Human Mitochondrial DNA from Papua New Guinea. Такім чынам, крытыкі лічаць, што быццам бы старажытныя фізічныя рысы сучасных аўстралоідаў не былі запазычаны ў далёкіх продкаў, а набываліся ўжо ў месцах рассялення ў Азіі, Акіяніі і Аўстраліі ў выніку прыстасавання да канкрэтных экалагічных умоў. У 2010 г. былі апублікаваны вынікі даследавання ДНК дзянісаўскага чалавекаKatherine Harmon, New DNA analysis shows ancient humans interbred with DenisovansCARL ZIMMER, Siberian Fossils Were Neanderthals’ Eastern Cousins, DNA Reveals. Яны дэманструюць, што папуасы, абарыгены Аўстраліі і некаторыя жыхары астравоў Паўднёва-Усходняй Азіі — носьбіты генаў дзянісаўцаў.

 Характэрныя рысы 
Сучасныя антраполагі вылучаюць наступныя рысы аўстралоідаўАпісанне даецца згодна з: Хрисанфова Е. Н. Антропология: учебник / Е. Н. Хрисанфова, И. В. Перевозчиков. — 4-е изд. — М.: Изд-во Моск. ун-та: Наука, 2005. — С. 283; Caroline Wilkenson. Forensic Facial Reconstruction. — Cambridge University Press, 2004.:
 Чэрап бывае вельмі масіўны, з моцна развітымі надброўнымі дугамі і моцнымі сківіцамі. Ніжняя сківіца выступае наперад. Амаль адсутнічае падбародкавы выступ.
 Даўжыня цела сярэдняя і вышэй сярэдняй. Корпус кароткі, канечнасці доўгія. Грудная клетка і яе мышцы развітыя вельмі добра. Шыя караткаватая.
 Колер скуры цёмны.
 Колер валасоў — ад карычневых да чорных. Валасы на канцах маюць тэндэнцыю «выгараць» (станавіцца святлейшымі). У некаторых груп аўстралійскіх абарыгенаў сустракаюцца дзеці са светлымі валасамі, але з узростам яны цямнеюць. Форма валасоў вар’іруецца, можа быць хвалепадобнай, з пасмамі, радзей кудлатая. Валасяны покрыў на твары развіты добра, на целе ўмерана.
 Вочы моцна пігментаваныя. Вачніцы вялікія, але вочны яблык пасаджаны вельмі глыбока.
 Нос вельмі шырокі ў крылах, мае вельмі нізкае пераноссе.
 Вусны сярэдняй таўшчыні.

 Унутраныя варыяцыі 
Вывучэнне абарыгенаў Аўстраліі паказала, што, нягледзячы на іх доўгатэрміновае жыццё ў ізаляцыі ад іншых чалавечых папуляцый і адсутнасць значных перашкодаў для кантактаў і міграцый на тэрыторыі аўстралійскага кантынента, іх фізічныя рысы вельмі зменлівы. Так, амерыканскі даследчык Джозэф Бёрдсел вылучыў некалькі фізічных тыпаў:
 Барыноідны тып прадстаўлены сярод насельнікаў трапічных дажджавых лясоў Квінслэнда. Ён адрозніваецца нізкім ростам (у сярэднім 157,85 см), даволі цёмнымі скурай і вачыма, вялікай колькасцю тых, хто мае кудлатыя валасы, слабым ростам барады і валасоў на целе, маленькімі зубамі, мінімальным для Аўстраліі нахілам і шырынёй ілба, нізкім і вузкім тварам, малым носам. Надброўны валік сустракаецца часта, але ў параўнанні з іншымі аўстралійскімі групамі надброўе развіта слабей. Пры нізкім росце прадстаўнікі барыноіднага тыпу маюць доўгія канечнасці.
 Карпентарыйскі тып распаўсюджаны на поўначы Аўстраліі. Ён адрозніваецца самым цёмным колерам скуры ў Аўстраліі, самым высокім ростам і вузкім целаскладам, самым выпуклым падоўжным носам. Галава карпентарыйцаў самая кароткая і самая вузкая ва ўсёй Аўстраліі, лоб сярэдненахілены. Пры гэтым назіраюцца моцныя ўнутраныя адрозненні нават сярод тубыльцаў заходняй і ўсходняй акраін заліва Карпентарыя.
 Мюрэйскі тып характэрны для Паўднёвай Аўстраліі. У яго прадстаўнікоў самы светлы колер скуры і вачэй, самыя слаба хвалістыя валасы, наймацнейшы рост барады і вусоў, самыя вялікія зубы, прамы профіль спінкі носу, вялікая галава.

Абарыгены Цэнтральнай Аўстраліі маюць вельмі высокі рост, чэрап сярэдняй па аўстралійскім маштабе даўжыні, вельмі вузкі лоб, вузкі твар з шырокім носам. Іх адметная рыса — светлыя валасы, асабліва ў дзяцей і дзяўчын. Абарыгены Заходняй Аўстраліі маюць сярэднедоўгі і нізкі чэрап, моцны надброўны рэльеф і вельмі нізкія для Аўстраліі твар і носСтанислав Дробышевский, Насколько разнообразны австралийцы?. Абарыгены Тасманіі, якія доўгі час развіваліся ізалявана ад аўстралійскіх суседзяў, мелі кудлатыя валасы, шырокі твар, вялікую галаву з цемянным узняццем, плоскі нос з шырокім пераноссем і шырокімі ноздрамі, падоўжаныя наперад сківіцы і вялікія зубыPeter John Roberts-Thomson, A book collector’s notes on the Tasmanian Aborigines. An account of the early books which tell the story of the Tasmanian Aborigines. P. 11.. Цікава, што шчыльнасць карэннага насельніцтва Тасманіі была нізкай, але і тасманійцы мелі ўнутраныя фізічныя адрозненні. Жыхары Паўднёвай Тасманіі былі больш светлымі, чым абарыгены поўначыtasmanianaboriginal.com.au.

Антраполагі асобна вылучаюць малую меланезійскую расу, прадстаўнікі якой насяляюць Папуасію і Меланезію, а таксама малую ведоідную расу, характэрную для Паўднёвай Індыі і Шры-Ланкі. Меланезійцы маюць меншы ў параўнанні з аўстралійцамі рост, кудлатыя валасы і рэдкі валасяны покрыў на целе. Ведоіды невысокія, з вузкім носам і ўмерана выцягнутымі сківіцамі, хвалістымі валасамі. Блізкімі па фізічных характарыстыках да ведоідаў з’яўляюцца негрытосы Паўднёва-Усходняй Азіі і Андаманскіх астравоў.

 Зноскі 

 Спасылкі 
 Энтані Сміт, Нацыяналізм у дваццатым стагоддзі
 List of Human Races
 Human Differentiation. Evolution of Racial Characteristics

Катэгорыя:Расы