Роса

Ро́са або Ро́сы (, ) — могілкі ў Вільні, адзін з найстарэйшых і каштоўных у гісторыка-культурным плане некропаляў Літвы.

 Гісторыя 
У красавіку 1801 магістрат Вільні вылучыў дзялянку зямлі для могілак за тагачаснай гарадской мяжой. 6 мая 1801 могілкі былі асвечаны. 8 мая 1801 на іх быў пахаваны бургамістр Ян Мюлер. У 1814 да паўночнай часткі могілак быў далучаны яшчэ адна дзялянка зямлі.

Побач з гэтым могілкамі ў першай палове XIX размяшчалася месца пахавання памерлых у аддзяленні Антокальскай бальніцы хворых. Першапачаткова яго звалі Сірочым, затым Новай Росай (плошча 4,6 га).

У 1841—1850 гадах на могілках была пабудаваная  па праекце архітэктара . У 1888 годзе па праекце архітэктара  да капліцы была дабудаваная вежа-званіца.

Перад уваходам на могілкі ў 1920 былі пахаваны салдаты, якія загінулі ў савецка-польскай вайне. У 1935—1936 невялікія ваенныя могілкі былі перабудаваны па праекце Войцеха Ястжэмбоўскага, аўтара размешчанага ў цэнтры надмагілля над прахам маці і сэрцам Юзафа Пілсудскага. Побач пахаваны салдаты ганаровай варты, якія адмовіліся здаць зброю чырвонаармейцам у 1939 і былі расстраляныя на месцы. Частку могілак займаюць магілы байцоў Арміі краёвай.

З 1967 пахаванні на Росе, акрамя выключных выпадкаў, спынены.
міні|злева|Неагатычная могілкавая капліца, у якой у 2019 годзе былі перапахаваныя ўдзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў
10 сакавіка 2005 года падчас дзяржаўнага візіту ў Літву прэзідэнта Польшчы на могілкі Роса Аляксандр Квасьнеўскі і Валдас Адамкус усклалі кветкі на магілы Ёнаса Басанавічуса і Юзафа ПілсудскагаLenkijos Prezidentas tęsia vizitą Lietuvoje .

22 лістапада 2019 года ў капліцы на могілках былі перапахаваныя ўдзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў, у тым ліку яго кіраўнікі Кастусь Каліноўскі і Зыгмунт Серакоўскі.

 Славутыя асобы, пахаваныя на могілках Роса 
 Францішак Аляхновіч (1883—1944) — драматург, тэатральны дзеяч, публіцыст (сімвалічная магіла)
 Аляксандр Аскерка (1830—1911) — грамадскі дзеяч, публіцыст, выдавец; у час Паўстання 1863—1864 гадоў — начальнік Вільні
 Адам Вайткевіч (1796—1869) — біскуп Мінскай архідыяцэзіі
 Баляслаў Балзукевіч (1879—1935) — скульптар, прафесар кафедры скульптуры Віленскага ўніверсітэта
 Лявон Вітан-Дубейкаўскі (1869—1940) — галоўны ўрадавы архітэктар БНР
 Гіпаліт Грынцэвіч (1876—1933) — інжынер-архітэктар.
 Адам Гюнтэр (1782—1854) — дзяржаўны дзеяч, калекцыянер і мецэнат.
 Фадзей Дмахоўскі (1858—1930) — жывапісец, педагог у Віленскім ўніверсітэце
 Кастусь Каліноўскі (1838—1864) — палітычны дзеяч, публіцыст, паэт, адзін з кіраўнікоў паўстання 1863—1864 гадоў на землях Беларусі і Літвы
 Караль Камаеўскі (? — 1862) — ваенны дзеяч.
 Юльюш Клос (1881—1933) — архітэктар, прафесар Віленскага ўніверсітэта
 Іван Луцкевіч (1881—1919) — гісторык, археолаг, пачынальнік беларускага нацыянальнага руху
 Антон Луцкевіч (1894—1942) — гісторык, публіцыст, міністр замежных спраў БНР (сімвалічная магіла)
 Яўхім Лялевель (1786—1861) — гісторык, прафесар Віленскага ўніверсітэта, удзельнік паўстання 1831 года
 Уладзіслаў Паўлюкоўскі (1895—1955) — паэт, этнограф
 Ануфрый Петрашкевіч (1794—1863) — паэт, адзін з заснавальнікаў Таварыства філаматаў
 Адам Пілсудскі (1869—1935) — брат маршала Польшчы Юзафа Пілсудскага, віцэ-прэзідэнт Вільні, сенатар Другой Рэчы Паспалітай
 Павел Пякарскі (1889—1954) — рэлігійны дзеяч
 Казімір Сваяк (сапр. Канстанцін Стаповіч) (1890—1926) — паэт, рэлігійны дзеяч
 Зыгмунт Серакоўскі (1826—1863) — адзін з кіраўнікоў паўстання 1863—1864 гадоў.
 Эўзебіуш Славацкі (1773—1814) — паэт, перакладчык, бацька Юльюша Славацкага
 Францішак Смуглевіч (1745—1807) — мастак, прафесар Віленскага ўніверсітэта
 Альбін Стаповіч (1895—1934) — публіцыст, музыка
 Уладзіслаў Сыракомля (1823—1862) — паэт, перакладчык
 Уладзіслаў Талочка (1887—1942) — рэлігійны і культурны дзеяч
 Яўстах Тышкевіч (1814—1873) — археолаг, гісторык, этнограф
 Браніслаў Урублеўскі (1888—1941) — юрыст, прафесар Віленскага ўніверсітэта
 Мікалоюс Чурлёніс (1875—1911) — літоўскі кампазітар, мастак, дырыжор і культурны дзеяч
 Ядвігін Ш. (сапр. Антон Іванавіч Лявіцкі) (1869—1922) — беларускі празаік, драматург і публіцыст, адзін з пачынальнікаў беларускай мастацкай прозы
 Чэслаў Янкоўскі (1857—1929) — паэт

 Літаратура 
 V. Girininkienė, A. Paulauskas. Rasos. Vilnius: Mintis, 1988.
 Mieczysław Jackiewicz. Wileńska Rossa. Przewodnik po cmentarzu. Olsztyn 1993.
 E. Małachowicz, Cmentarz na Rossie w Wilnie, Wrocław-Warszawa-Kraków 1993.

 Спасылкі 

 Rasų kapinės 

Катэгорыя:Могілкі Вільні
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Роса