Альгалогія

Альгало́гія ( — марская трава, водарасць і  — слова, вучэнне) — навука пра водарасці, раздзел батанікі.

 Зараджэнне альгалогіі 
Хоць назва alga была прапанавана яшчэ Плініем Старэйшым (23—70 гг), пачаткам альгалогіі можна лічыць 18 стагоддзе. Менавіта 1753 Карл Ліней у «Species plantarum» вылучыў парадак Algae у класе Cryptogamia. У яго разуменні туды трэба было адносіць губкі, лішайнікі, пячоначныя імхі і ўласна водарасці.

Фарміраванне альгалогіі, як апісальнай навукі, пачынаецца з работ  і сына Агардаў і работ  ў перыяд 1800—1875 гадоў. Былі ўсталяваныя новыя віды і роды водарасцяў, і першыя спробы іх класіфікацыі на аснове марфалагічных прыкмет. Таксама 1836 англійскі вучоны  выкарыстаў афарбоўку талама, як важную дыягнастычную прыкмету вялікіх таксонаў. Пачынаючы з сярэдзіны 19 стагоддзя побач з апісальнай альгалогіі пачынае актыўна развівацца новы напрамак, звязаны з вывучэннем клеткавай будовы з выкарыстаннем мікраскапічнай тэхнікі. У працах 1854—1870 гадоў  і  вывучаецца размнажэння і антагенез водарасцяў на прыкладзе родаў ,  і . распачаты даследаванні па фізіялогіі водарасцяў, а таксама ўведзены ў шырокае ўжыванне метад чыстых культур.

 Афармленне альгалогіі як навукі 
Матэрыял, што было назапашаны даследчыкамі, фактычна даў штуршок да пачатку новага перыяду, які пачаўся ў 20 стагоддзі. У вобласці сістэматыкі было распрацавана вучэнне аб паходжанні водарасцей , які аддзяліў жгуцікавыя водарасці ад іншых жгуціканосцаў, развіўшы ідэю . Менавіта апошні быў аўтарам першага падручніка па альгалогіі, выдадзенага ў 1904 — «Morphologie und Biologie der Algen». Разам з развіццём метадаў даследаванняў і дасягненняў у галіне тэхнікі (электронная мікраскапія, малекулярныя даследаванні) у развіцці сістэматыкі водарасцей і іх месца ў сістэме арганічнага свету адбываюцца значныя перабудовы, якія працягваюцца і па гэты дзень. Сучасныя даследаванні працягваюцца менавіта ў галіне фізіялогіі і сістэматыкі водарасцей.

 Вядомыя альголагі 
Значны ўнёсак у развіццё альгалогіі зрабілі расійскія, украінскія і савецкія вучоныя — І. Г. Гмелін, , Л. І. Курсанаў, , Л. С. Цанкоўскі, , , М. М. Гайдукоў, , К. І. Меер, , ,  і іншыя. Менавіта яны былі родапачынальнікамі так званых навуковых школ трох універсітэтаў, дзе ў Расійскай імперыі развівалася альгалогія, — Маскоўскага, Пецярбургскага і Харкаўскага, — істотнае значэнне мае харкаўская школа прафесара . Ён упершыню ў Расіі выдаў падручнік з водарасцямі (1908), а яго вучні ў савецкі час стварылі свае школы:  — у Харкаве,  — у Екацярынаславе і  — стварыў альгалагічную школу ў Кіеве.

Роля А. В. Тапачэўскага несумнеўная, аднак не варта забываць ,  і , якія прыклалі нямала намаганняў у выхаванні цэлай плеяды вучоных-альголагаў. Дарэчы, пачатак альгалагічных даследаванняў у Кіеўскім універсітэце былі закладзеныя , прафесарам гэтага універсітэта. Немагчыма не згадаць працы  ў галіне вывучэння  і , якія атрымалі сусветнае прызнанне.

 Літаратура 

 Горбунова Н. П. Альгология: Учеб. пособие для вузов по спец. «Ботаника». — М.: Высш. шк., 1991. — 256 с.