Імперскі горад

Імперскі горад () — у сярэдневяковай Германіі горад, падпарадкаваны непасрэдна імператару, гэта значыць грамадзяне горада (Burgerschaft) плацілі падаткі з даходаў не ў казну мясцовых зямельных феадалаў — князёў і герцагаў, а непасрэдна імператару. З XIII стагоддзя імперскія гарады, паводле выкупленых у кайзера прывілеяў (Reichsfreiheit), мелі шырокія правы самакіравання, амаль поўную палітычную самастойнасць.

Юрыдычна рабілі адрозненне паміж імперскімі гарадамі () і свабоднымі гарадамі (). Свабодныя гарады раней кіраваліся князем-біскупам, але атрымалі незалежнасць ад яго ў канцы Сярэдневякоўя. Такімі гарадамі былі Базель (1000), Вормс (1074), Майнц (1244, адменена ў 1462), Страсбург (1272), Кёльн (1288) і Шпаер (1294). Хоць юрыдычныя дэталі з часам змяняліся, свабодныя гарады першапачаткова мелі больш правоў і прывілеяў, чым імперскія гарады. Свабодныя гарады павінны былі толькі падтрымліваць імператара ў крыжовых паходах і арганізаваць сваю ўласную абарону, у той час як імперскія гарады павінны былі таксама плаціць падаткі імператару і пастаўляць войскі для яго ваенных кампаній.

У XV стагоддзі свабодныя гарады разам з імперскімі гарадамі бралі ўдзел у рэйхстагах як саслоўе пад агульнай назвай «свабодныя і імперскія гарады» (), з часам у прастамоўі гэта формула ператварылася ў «свабодныя імперскія гарады». У рэйхстазе свабодныя і імперскія гарады складалі асобную палату — Савет імперскіх гарадоў (). Пры гэтым трэба памятаць, што адзін і той жа горад мог быць прадстаўлены ў Рэйхстазе як імперскі горад і як аднайменная дыяцэзія сваім біскупам. Напрыклад, Рэгенсбург быў прадстаўлены на рэйхстазе 1521 года імперскім князем каталіцкім біскупам Рэгенсбурга, імперскімі прэлатамі абатам кляштара Св. Эмерама і абатысамі кляштароў Нідэрмюнстэр і Обермюнстэр і імперскім горадам Рэгенсбург, муніцыпалітэт якога быў чыста лютэранскім.

 Спіс свабодных і імперскіх гарадоў 
Статус імперскага горада мог быць дадзены ці адняты, таму іх колькасць увесь час змянялася. Найбольшая колькасць склала 83 гарады (як свабодныя і імперскія на Вормскім рэйхстазе 1521 года зарэгістраваны 85 гарадоў, аднак некалькі запісаў няправільныя).

На 1800 год у Свяшчэннай Рымскай імперыі Германскай нацыі заставаўся 51 свабодны і імперскі горад:
 Аален
 Ахен
 Аўгсбург
 Бад-Бухау
 Бад-Вімпфен
 Бад-Віндсхайм
 Біберах-на-Рысе
 Бопфінген
 Брэмен

 Buchhorn (цяпер Фрыдрыхсхафен)
 Вайль-дэр-Штат
 Вайсенбург у Баварыі
 Вайсенбург у Эльзасе (цяпер Вісамбур у Францыі)
 Ванген
 Вецлар
 Вормс
 Гамбург Генгенбах
 Гінген-на-Брынцы
 Гослар
 Дортмунд
 Дынкельсбюль

 Існі
 Каўфбойрэн
 Кемптэн
 Кёльн
 Ліндау
 Лойткірх
 Любек
 Мемінген
 Мюльхаўзен
 Нердлінген
 Нордхаўзен
 Нюрнберг Офенбург
 Пфулендорф
 Равенсбург
 Ройтлінген
 Ротвайль
 Ротэнбург-пра-дэр-Таўбер
 Рэгенсбург
 Ульм
 Франкфурт-на-Майне
 Фрыдберг
 Хайльброн

 Цэль-на-Хармерсбаху
 Швайнфурт
 Швебіш-Гмюнд
 Швебіш-Халь
 Шпаер

 Эслінген-на-Некары
 Юберлінген

Нідэрландскі горад Гронінген, які абвясціў сябе сябе свабодным імперскім горадам, ніколі афіцыйна не меў гэтага статусу.

 Гл. таксама 
 Імперскія гарады Марока

 Літаратура 

 : Von der Reichs-Stättischen Regiments-Verfassung. Nach denen Reichs-Gesezen u. d. Reichs-Herkommen, wie auch aus denen Teutschen Staats-Rechts-Lehren und eigener Erfahrung. Mezler, Frankfurt und Leipzig 1772 (Digitalisat)
 Urs Hafner: Republik im Konflikt. Schwäbische Reichsstädte und bürgerliche Politik in der frühen Neuzeit. Bibliotheca Academica, Tübingen 2001, ISBN 3-928471-36-8
 André Krischer: Reichsstädte in der Fürstengesellschaft. Politischer Zeichengebrauch in der Frühen Neuzeit. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 2006, ISBN 3-534-19885-9.
 Richard Schmidt: Deutsche Reichsstädte. Hirmer, München 1957.

Катэгорыя:Гарады Германіі
Катэгорыя:Свяшчэнная Рымская імперыя