Дыфазіястр

Дыфазія́стр (Diphasiastrum) — род споравых раслін сямейства дзеразовых.

 Апісанне 

Шматгадовазялёныя вечназялёныя дзярэзападобныя расліны з дыморфнымі дыхатамічна галінаванымі парасткамі: доўгімі паўзучымі па паверхні глебы або падземнымі плагіятропнымі парасткамі, ад якіх адыходзяць надземныя артатропныя галіны, што маюць абмежаваны рост. Сцёблы да 1 м даўжынёй, сплюшчаныя, дыхатамічныя, укрытыя дробным лісцем. Лісце лускападобнае, размяшчаецца ў чатырох радах, парна-супраціўнае, ад лінейнага да ланцэтнага, прыціснутае або адхіленае. Для многіх відаў характэрна дарсівентральная будова парасткаў, пры гэтым пляскаваты парастак мае два рады бакавога і па адным радзе брушнога і спіннога лісця. Спараносныя каласкі (стробілы) тупыя, размешчаны па 1—6 (да 12) на ножках або сядзячыя. Спарафілы акругла-яйцападобныя, з адным спарангіем. 

Споры прарастаюць у цемры. Гаметафіт (зарастак) падземны, клубнепадобны, з мікарызай, развіваецца 5–7 гадоў, даўжынёй да 1 см з конусападобнай ніжняй часткай, звужанай шыйкай і пашыранай верхняй гаметангіяльнай зонай.

 Пашырэнне 

Вядома каля 20 відаў і 7 гібрыдаў, распаўсюджаных пераважна ва ўмеранай зоне Паўночнага паўшар’я і пераважна горных раёнах Паўднёва-Усходняй Азіі, адзін від — у Паўднёвай Афрыцы і на Мадагаскары, 2 віды — у трапічнай Амерыцы. На Беларусі трапляюцца  і , якія зрэдку скрыжоўваюць з утварэннем шэрагу прамежкавых форм, растуць у імшыстых хваёвых лясах. Ва ўмовах Беларусі спараносяць у чэрвені — ліпені.

 Віды 
Паводле The Plant List на 2013 год, у род уваходзіць 21 від:






















 Выкарыстанне 
Лекавыя, фарбавальныя і дэкаратыўныя расліны. Экстракты з надземнай часткі шэрагу відаў (перш за ўсё діфазыястру сплюшчанага) ужываюць як седатыўны, анальгезуючы, дыўрэтычны сродак, вонкава — пры фурункулёзе, алапецыі, цынзе, дэрматамікозах. Споры выкарыстоўваюцца ў якасці дзіцячай прысыпкі, пры пролежнях, для абсыпання пілюль. Раней яны мелі вялікае значэнне ў металургіі, дзе выкарыстоўваліся для абсыпання формаў пры выплаўцы чыгуну, асабліва пры фасонным ліцці. Надземныя часткі расліны раней прымяняліся для атрымання зялёнай (а таксама жоўтай і сіняй) фарбы для шэрсці.

 Крыніцы 

 Літаратура 



 Спасылкі 


Катэгорыя:Дзеразовыя