Кумяльган

Кумяльган — прапанаваны фалькларыстам Паўлам Шпілеўскім злы дух у абліччы чалавека і каня.

 Этымалогія імя 
Слова паходзіць ад літоўскага kumelė «кабыла», латышскага kumeļš «жарабя», што добра стасуецца з «конскім» выглядам КумяльганаБеларуская міфалогія: Энцыклапед. слоўн. Менск, 2004. С. 265—266.. Шпілеўскі, пад псеўданімам П. Драўлянскі, не ведаючы балцкіх моў, тлумачыў Кумяльгана з «кумель» або «камель» — ніжняя частка тулава жывёл, заднія ногі, лапы ці ад «кумяльганіць» — станавіцца на заднія лапы(Древлянский, с. 100—101.). Такія балтызмы ў беларусаў ужываліся і ў звычайнай гаворцы — пад Івацэвічамі казалі «кумялём» у значэнні «вельмі хутка» (гэта значыць, як конь)Зайка А. Дыялектны слоўнік Косаўшчыны. Слонім, 2011. С. 118..

 Апісанне 
Беларусы быццам уяўлялі яго з чалавечым тулавам, пакрытым конскай шэрсцю, і такімі ж рукамі і нагамі; з конскай галавой і такімі ж капытамі на руках і нагах, і верылі, што ён ходзіць часам, як конь, на карачках, а часам, нібы чалавек, на задніх нагах. Прызначэнне яго — мучыць, псаваць, раніць коней; падмешваць у іх корм атрутную расліну і г.д.

Не менш шкодным лічаць беларусы Кумяльгана і ў час начлегаў. Кумяльган адводзіць з табуна па адным кані ў бок лесу і там мучыць іх гэтак жа, як і ў хляве. Кумяльган адводзіць таксама жарабят ад кабыл, але не мучыць іх, а пакідае на здабычу драпежным звярам. Прычына, па якой Кумяльгану ўдаецца прабірацца ў табун незаўважаным, у тым, што ён вельмі падобны да каня: прыняўшы масць каня якога-небудзь гаспадара, ён спакойна ўваходзіць у хлеў, не сустракаючы з боку гаспадара ніякай перашкоды, часам нават гаспадар сам адмыкае яму хлеў, прымаючы яго за свайго каня.

 Праблема верыфікацыі 
Фалькларыст П. Шпілеўскі неаднаразова абвінавачваўся ў недастатковым прафесіяналізме і вольнасці пры рэканструкцыі беларускай міфалогіі і фальклоруВіктар Корбут. Вечнае змаганне за містыфікацыі. . Мяркуецца, што значная, калі не пераважная, частка з 52 зафіксаваных ім духаў і бостваў — плён яго ўласнай фантазіі. Хутчэй аматар, чым сапраўдны даследчык, ён наіўна вылучаў імёны ніколі не існаваўшых багоў з народных прыказак, песень, фразеалагізмаў.

Пры гэтым тое, што Шпілеўскі запісаў пра Кумяльгана, не ведаючы пра балцкае паходжанне гэтага слова, пацвярджае, што часам ён грунтаваўся на рэальных звестках з захаванага ў беларусаў фальклору.

 Гл. таксама 
 Вазіла
 Кабінетныя багі і духі беларускай міфалогіі

 Крыніцы 

 Літаратура 
 Уладзімір Васілевіч // Міфы Бацькаўшчыны: Літаратурна-мастацкае выданне. Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 1994. ISBN 5-85700-162-5

Катэгорыя:Міфічныя істоты
Катэгорыя:Беларуская міфалогія
Катэгорыя:Беларуская народная дэманалогія
Катэгорыя:Кабінетныя багі і духі беларускай міфалогіі