Mappa mundi

Mappa mundi () — агульная назва геаграфічных карт еўрапейскага Сярэднявечча. Іх асаблівасць заключалася ў тым, што яны прызначаліся не для практычнага ўжывання, напрыклад, пры навігацыі (у адрозненне ад пазнейшых ), а для нагляднай ілюстрацыі хрысціянскай карціны сусвету.

Заснавальнікам сярэднявечнай картаграфіі лічыцца аўтар VIII стагоддзя Беат з Ліебаны, які абапіраўся ў сваёй дзейнасці на Арыстоцеля, Пталамея і Ісідора Севільскага. Адзін з самых ранніх помнікаў — Меравінгская карта з Альбі (каля 730 г.). Тэрыторыі на ранніх картах маляваліся вельмі схематычна. У задачы іх складальнікаў (пераважна манахаў) не ўваходзіла перадача прапарцыйных суадносін тых ці іншых геаграфічных аб’ектаў.

Найбольш распаўсюджаны былі mappae mundi, складзеныя па прынцыпу T і O. На гэтых картах суша ўтварала круг, падзелены на тры часткі Міжземным морам і звязанымі з ім вадаёмамі ў форме літары Т. Для сярэднявечнага розуму гэта была найбольш рацыянальная і гарманічная канцэпцыя светабудовы, якая не супярэчыла геаграфічным ведам таго часу. На некаторыя карты наносіліся вылучаныя яшчэ Арыстоцелем кліматычныя зоны — ад арктычнай да экватарыяльнай.

Да XX стагоддзя ацалела каля 1100 картаграфічных помнікаў Сярэднявечча — дыяметрам ад некалькіх сантыметраў да трох з паловай метраў (Эбстарфская карта). Пасля страты Эбстарфскай самай буйной з’яўляецца падобная да яе Херэфардская карта. Насценныя карты такога маштабу ўяўляюць сабой сціслыя энцыклапедыі сярэднявечных ведаў: на іх дастаткова месца для адлюстравання бакоў свету, біблейскіх апавяданняў, міфалагічных жывёл і раслін і заморскіх плямёнаў.

У познім Сярэднявеччы на змену mappae mundi прыходзяць партуланы — карты ўзбярэжжаў, значэнне якіх было больш прыкладным. Вянцом сярэднявечнай картаграфіі можна лічыць Каталанскі атлас 1375 года, які вельмі дакладна перадае абрысы Еўропы, і італьянскія гібрыды mappa mundi з партуланамі (як, напрыклад, карта фра Маўра з венецыянскай бібліятэкі Марчыяна, датаваная 1459 годам).

+center|230pxcenter|270px center|220pxКарта свету з бібліятэкі Котана (X стагоддзе).Карта П’етра Весконтэ (каля 1320 г.)Карта свету XIV стагоддзя, Брытанскі музей.

 Гл. таксама 
 Сківіцы пекла
 Hic sunt dracones

 Спасылкі 

Катэгорыя:Сярэдневякоўе
Катэгорыя:Геаграфічныя карты