Тэбрыз

Тэбры́з, Таўры́з ( Tabriz, ) — горад з насельніцтвам 1,4 мільёна чалавек ля возера Урмія ў Іране, адміністрацыйны цэнтр іранскай правінцыі Усходні Азербайджан. У горадзе асноўны склад насельніцтва складаюць азербайджанцы, пасля іх вынікаюць персы, курды і іншыя нацыянальнасці. Насельніцтва размаўляе як на азербайджанскай, так і на персідскай мовах. Чацвёрты па велічыні горад Ірана.

 Гісторыя 
 IV стагоддзе да н.э. — сталіца Атрапатэны.
 III—VII стагоддзя — у складзе дзяржавы Сасанідаў.
 XII—XIII стагоддзя — сталіца дзяржавы Атабекаў Азербайджана.
 1220—1222 — горад тройчы падвергся нападу манголаў падчас Першага, разведвальнага паходу манголаў на Паўднёвы Каўказ (1220—1222) і тройчы ад іх адкупіўся.
 XIII—XIV стагоддзя — адна са сталіц дзяржавы ільханаў-Хулагуідаў.
 1375—1468 — сталіца Кара-Каюнлу.
 1469—1501 — сталіца Ак-Каюнлу.
 1501—1555 — сталіца дзяржавы Сефевідаў.
Горад тройчы быў разбураны (у 858 годзе, 1041 годзе і 1721 годзе) з-за магутных землетрасенняў, а таксама моцна пацярпеў падчас баявых дзеянняў падчас ірана-іракскай вайны 1980—1988 гадоў

 Насельніцтва 

 Эканоміка 
Гістарычна Тэбрыз быў буйным гандлёвым цэнтрам, пра што сведчыць старадаўні Тэбрызскі базар — помнік Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Цяпер горад з’яўляецца другім па значэнні прамыслова-індустрыяльным цэнтрам Ірана. У горадзе размешчана сетка профільных заводаў і фабрыкаў Іранскай трактарабудаўнічай кампаніі «Тэбрыз Махсен», якая складае ядро машынабудаўнічай індустрыі Ірана, філіялы якой дзейнічаюць у шматлікіх гарадах краіны і за мяжой. У горадзе размешчаны таксама нафтаперапрацоўчы, хімічны і цэментавы заводы. Развіта лёгкая і тэкстыльная прамысловасць, функцыянуе дыванаткацкая прадзільная фабрыка.

 Навука і адукацыя 
У 1898 годзе вядомы персідскі паэт Абід-аль-Мемалік пачаў выдаваць у Тэбрызе газету «Адаб».

У Тэбрызе дзейнічаюць каля дваццаці вышэйшых навучальных устаноў, сярод якіх вылучаюцца Тэбрызскі ўніверсітэт, Тэбрызскі ўніверсітэт медыцынскіх навук, Універсітэт мастацтваў і Універсітэт педагогаў Азербайджана. У горадзе знаходзіцца Цэнтр навукі і тэхналогій Усходняга Азербайджана і Тэбрызская нацыянальная бібліятэка.

 Гарады-пабрацімы 

 Вядомыя асобы 
 Гегам Багдасаравіч Сар’ян (1902—1976) — армянскі паэт.

 Гл. таксама 
 Тэбрызская школа мініяцюры
 Тэбрызскі дыван

 Зноскі 

 Літаратура 






 Спасылкі 

Катэгорыя:Гісторыя Азербайджана
Катэгорыя:Былыя сталіцы
Катэгорыя:Гарады Усходняга Азербайджана