AUI

aUI апрыёрная штучная мова, створаная Джонам Уэйлгартам, маючы ў сабе філасофскую канцэпцыю утварэння ўсіх паняццяў з малой колькасці паняццяў элементарных, прычым элементарнае паняцце адлюстроўваецца ў мове адным гукам, гэта значыць, што гэта амаль гранічны выпадак алігасінтэтычнай мовы. Аўтар мовы верыў, што ўзаемаенпаразуменне выклікаемае чалавечымі мовамі і шматзачнымі мовамі служыць асновай моцы прапаганды. Яго мэтай было стварыць мову ў якой прапаганда, галоўным чынам палітычная, не будзе магчымай, таму што намер і значэнне будуць добра паказаны простымі сімваламі. Мова ўзяла базавыя семантычныя элементы з усіх моў, але ў ёй паведамленні, хаця і ствараюцца, але з’яўляюцца свабоднымі ад усіх меж. Сама назва мовы перакладаецца як "мова прасторы" ці "мова космасу": a — прастора, космас, U -дух, I — гук. Акрамя гэтага кожны гук з’яўляецца звязаным з вызначаемым ім паняццем, напрыклад б, вымаўляемы шляхам сціскання двух губ адна з адной абазначае разам і абазначаецца двумя кропкамі, злучанымі лініяй.

Мова была створана каб замяніць мовы і коды простым, лагічным інструментам зносін. Яна магла потым стаць інструментам які б мог сцерці межы паміж нацыянальнымі прасторамі і нават космасам. Аўтар мовы лічыў, што структура мовы з’яўляецца настолькі відавочнай, што з’яўляецца прыгоднаў для зносінаў з ішапланяцянамі. Уэйлгард хацеў, каб семантычная будова словаў, якія ён прапанаваў дазволіла б іншапланяцянам зразумець ход чалавечых думак.

 Фанетыка і базавыя паняцці 

Мова складаецца з 42 фанем, кожная з якіх мае свой сэнс. Фанемы складаюцца з 23 галосных: 7 кароткіз (a, e, i, u, o, y, q), 5 доўгіх (A, E, I, U, O), 5 кароткіх назальных (a*, e*, i* u*, o*), 6 доўгіх назальных (A*, E*, I*, U*, O*, Y*) і 19 зычных (b, c, d, f, g, h, j, k, l, m, n, p, r, s, t, w).
 Вызначэнне  Гучанне  Значэнне  Адлюстраванне a  [a]  прастора  круг e  [e]  рух  спіраль i  [i]  святло   u  [u]  чалавек, асоба  ногі o  [o]  жыццё  лісток  y  [y]  адмаўленне   q  [œ]?  умова   A  [a:]  час   E  [e:]  матэрыя   I  [i:]  гук   U  [u:]  дух, свядомасць   O  [o:]  адчуванне   a*  [ã]  1   e*  [ë]  2   i*  [ĩ]  3   u*  [ũ]  4   o*  [õ]  5   A*  [ã*]  6   E*  [ë*]  7   I*  [ĩ]  8   U*  [ű*]  9  Y*  [ÿ]  10   b  [b]  0   c  [c]  існаванне, быццё, сутнасць   d  [d]  скрозь, праз, у сэнсе   f  [f]  гэты   g  [g]  унутры  акружнасць з кропкай унутры h  [h]  пытанне   j  [ʒ]  роўнасць, гарызантальнасць, цотнасць   k  [k]  зверху   l  [l]  акружнасць, цыкл   m  [m]  якасць   n  [n]  колькасць, множны лік   p  [p]  да, раней   r  [r]  станоўчы   s  [s]  рэч   t  [t]  у кірунку да  стрэлка направа v  [v]  актыўнасць  маланка w  [w]  магутнасць, улада, уплыў   x  [w]  адносіны   z  [z]  частка  

 Лексіка 

Уся лексіка будуецца праз камбінаванне базавых паняццяў
 Слова  Сэнс  Дэкампазіцыя kU   бог  вышэйшы дух kna-u  анёл  вельмі высока нябесны чалавек yrkU  Сатана  не станоўчы вышэйшы дух os  жывёла  жывая рэч bos  свойская жывёла  разам жывая рэч waubos  сабака  уплыў прасторы чалавек разам жывая рэч bo*zvos  кот  разам пяць частак актыўная жывая рэч ukbos  конь  чалавек зверху разам жывая рэч ko*zvos  леў  зверху пяць частак актыўная жывая рэч kEos  птушка  ваздушная жывёла — верхняя матэрыя жывая рэч jEos  рыба  гарызантальная матэрыяльная жывая рэч tok  дрэва  напрамак жыцця ўверх ot  фрукт  жыццёвы напрамак nakot  яблык  шмат прасторы ўверх жыццёвы напрамак jEn вада   вадкасць множнасць — гарызантальная матэрыя множнасць jE  вадкасць  гарызантальная матэрыя kE  паветра  верхняя матэрыя iE  агонь  святлавая матэрыя iEv  спальванне  уздзеянне агню — святлавая матэрыя ўздзеянне wE  камень  моцная матэрыя a*ki  сонца  першая зорка — першае верхняе святло e*ki  месяц  другая зорка — другое верхняе святло ki  зорка  верхняе святло jEged  лодка  вадкасны аўтамабіль — гарызантальная матэрыя унутры рух праз (da)ged  аўтамабіль  (праз прастору) унутры рух праз kEget  самалёт  паветраны аўтамабіль — верхняя матэрыя унутры рух праз uga  дом  чалавек унутры прастора e*i-krE  золата  жоўтая верхняя станоўчая матэрыя — другі свет верхняя станоўчая матэрыя wrE  жалеза  моцна станоўчая матэрыя Ez-a*  вадарод  матэрыяльная частка адзін okEz  кісларод  жыццёвая вержне матэрыяльная частка iOv  зрок  святло адчуванне дзея IOv  слых  гук адчуванне дзея iOz  вока  святло адчуванне частка IOz  вуха  гук адчуванне частка bo*  рука  разам пяць yk-bo*  нага  ніжняя рука — не верх разам пяць kUg  галава  верх усведамленне унутры kogz  шыя  верх жыццё ўнутры частка ogta  рот  жыццё ўнутры кірунак прастора kEmOz  нос  верх матэрыя якасць адчуваючая частка gOz  язык  унутры адчуваючая частка odzEvz  зуб  жыццё скрозь  частка матэрыі падзяляючая частка dov  харчаванне  скрозь жыццё дзеянне jEv  піццё  вадкасць дзея — гарызантальная матэрыя дзея av  хада  прасторавая дзея tev  прыход  кірунак рух дзея nam  вялікі  шмат прасторы якасць yna  маленькі  няма шмат прасторы a*nam  доўгі  першага шмат прасторы якасць dam  шырокі  праз прастору якасць rUm  добры  станоўчага духа якасць ya  нідзе  няма прасторы yA  ніколі  няма часу yr  не!, адмоўны  няма станоўчага yc  адсутнічае  няма існавання yg  па-за, звонку   yk  знізу, унізе  не зверху Y*n  нішто  ноль колькасць yn  мала  не шмат yv  жаночы, пасіўны  не актыўны fu  я  гэты чалавек fnu  мы  гэтыя шмат людзей fa  тут  гэта месца ifa  там  не гэта месца fE  гэта  гэтая матэрыя pfE  то  перад гэтай матэрыяй bu  ты  разма чалавек bnu  вы  разам шмат чалавек vu  ён, мужчына  актыўны чалавек yvu  яна жанчына  не актыўны чалавек bim  белы  разам святло якасць ybim  чорны  няма разам святло якасць a*im  чырвоны  першая якасць святла e*im  жоўты  другая якасць святла i*im  зялёны  трэцяя якасць святла u*im  сіні  чацвёртая якасць святла o*im  фіялетавы  пятая якасць святла

 Прыклад тэксту 

Працэс пераклада на гэтую мову выпадковага тэксту, выкарыстоўваючы схему SVO:
"Сюжэт падзелены на тры часткі. У першай распавядаецца аб старым.
Слова "сюжэт" магчыма замяніць на "гісторыя". Яе ў сваю чаргу можна ўявіць як "часовае чалавека-жыццёвае скрозь-праходзячае асвятленне". Гэта будзе "A-uode-i" (дэфісы выкарыстаны дзяля падзялення асобных комплексных вобразаў, каб пазбегнуць памылковых злучэнняў). У канцы дабаўляецца "рэч" дзяля вызначэння гэтага як назоўніка Падзелены — відавочна pbc-xv, гэта значыць дзея частак з таго, што раней было цэлым (раней разаі быццё — частка дзея). У канцы трэба дадаць "якасць", таму што такімсюжэт зрабіўся пасля дзеі, цяпер гэта яго якасць. "На тры часткі" — проста i*z, будзе азначэннем. Дадаем "выказнік". Вынік: "A-uode-is c i*z-pbc-zv-m. Наступны сказ трохі больш складаны: акалічнасць адкладваецца ў канец. "Распавядаецца" — дзея асвяшчэння свядомае, Uiv. Яно накіравана да старога: доўга жывучага чалавека,nAo-vu. Атрымліваецца Nao-vi t Uiv Як бачна, у дадзеным выпадку t-нешта накшталт прыназоўніка. Паслядоўнасць такая, таму што  азначэнне павінна быць перад азначаемым. Цяпер засталася толькі акалічнасць, яе можна аддзяліць коскай, каб пазбегнуць цяжкасцей. У выніку атрымліваем тэкст: A-uode-is c i*z-pbc-zv-m. nAo-vu t Uiv a*z

 Гл. таксама 

 Апрыёрная мова
 Алігасінтэтычная мова

 Спасылкі 
 http://www.anomalist.com/reports/language.html

Катэгорыя:Штучныя мовы
Катэгорыя:Апрыёрныя мовы