Радыёфізіка

Радыёфізіка — навука, у шырокім сэнсе якая займаецца вывучэннем вагальных-хвалевых працэсаў рознай прыроды, у вузкім — вывучэннем электрамагнітных хваляў радыёдыяпазону. Гістарычна, асноўным прадметам даследаванняў радыёфізікі з’яўляліся радыёхвалі, а менавіта, іх выпраменьванне і прыём, распаўсюджванне ў розных асяроддзях, узаемадзеянне з аб’ектамі, а таксама паглынанне. Аднак, пасля метады радыёфізікі былі перанесены на іншыя раздзелы фізікі: оптыку, акустыку, ЗВЧ электроніку, паўправадніковую электроніку. Была створана агульная тэорыя распаўсюджвання хваль, распрацаваны метады рашэння хвалевых ураўненняў для нелінейных і нераўнаважных асяроддзяў з прасторавай і часовай дысперсіямі.

 Практычнае значэнне 
Важнае прымяненне радыёфізіка знайшла ў радыёлакацыі. У радыёлакацыі вырашаецца зваротная хвалевая задача — па вядомым сігнале неабходна вызначыць аб’ект, які яго згенераваў, або рассеяць. Менавіта радыёлакацыйныя задачы прывялі да бурнага развіцця радыёфізікі ў Савецкім Саюзе пасля заканчэння Вялікай Айчыннай вайны.

Радыёфізіка забяспечвае радыётэхніку метадамі, неабходнымі для распрацоўкі такіх прылад, як прыёмныя і перадавальныя антэны, генератары электрамагнітных хваляў, прыёмнікі, узмацняльнікі, фільтры, мадулятары, дэмадулятары, радыёхваляводы, радыёлакатары, квантавыя прылады і г. д.

Радыёфізічныя метады паклалі пачатак даследаванні космасу ў радыёдыяпазоне — т. зв. радыёастраноміі, якая мае важнае значэнне для астрафізікі.

 Напрамкі даследаванняў 
У сілу міждысцыплінарнасці дадзенага раздзела фізікі напрамкі даследаванняў шмат у чым перасякаюцца з напрамкамі даследаванняў у іншых раздзелах.

Па вырашаемым задачам радыёфізіка можа быць падзелена на некалькі падраздзелаў:
 класічная радыёфізіка,
 квантавая радыёфізіка,
 статыстычная радыёфізіка.

 Класічная радыёфізіка 
У рамках класічнай радыёфізікі праводзяцца даследаванні па наступных напрамках:
 выпраменьванне і распаўсюджанне радыёхваляў;
 электрамагнітныя ўласцівасці Зямлі і іанасферы;
 электрадынаміка нестацыянарных асяроддзяў і асяроддзяў, якія рухаюцца;
 радыёастраномія;
 нелінейная акустыка;
 сейсмаакустыка;
 электрагідрадынаміка.

 Квантавая радыёфізіка 
Квантавая радыёфізіка займаецца вывучэннем хвалевых уласцівасцей рэчываў, з улікам іх квантавых уласцівасцей. У дадзеным падраздзеле можна вылучыць наступныя напрамкі:
 фізіка лазераў;
 нелінейная оптыка;
 валаконна-аптычныя сістэмы.

 Статыстычная радыёфізіка 
У рамках статыстычнай радыёфізікі разглядаюцца задачы распаўсюджвання хваль у выпадкованеаднародных асяроддзях. Гэты раздзел мае вялікую колькасць важных прыкладанняў, звязаных з перадачай сігналаў у рэальных асяроддзях. Сярод кірункаў даследаванняў можна вылучыць:
 задачы радыёлакацыі;
 дыягностыка паверхняў матэрыялаў;
 перадача акустычных сігналаў у тоўшчы акіяна;
 дыягностыка плазмы;
 дыягностыка жывых біятканін;
 маніторынг атмасферы.

 Выкладанне ва ўніверсітэтах 
Радыёфізічны факультэт існуе толькі ў адным беларускім універсітэце — БДУ (год заснавання — 1976). Кафедра радыёфізікі таксама адкрыта ў Гомельскім дзяржаўным універсітэце імя Францыска Скарыны (з 1972 года).

 Гл. таксама 
 Электрадынаміка
 Радыётэхніка
 Квантавая электроніка

 Літаратура 


 Спасылкі 
 Физическая энциклопедия, т.4. — М.: Большая Российская Энциклопедия, 1994, , стр. 236  — ISBN 5-85270-087-8 і стр. 237 .
 Рытов, С. М. «Введение в статистическую радиофизику. Ч.1. Случайные процессы.» — М.: Наука, 1976.
 Рытов, С. М. Кравцов, Ю. А., Татарский, В. И. «Введение в статистическую радиофизику Ч.2. Случайные поля.» 2-ое изд. — М.: Наука, 1978.