Закон Джоўля — Ленца

Закон Джоўля — Ленца — фізічны закон, які дае колькасную ацэнку цеплавога дзеяння электрычнага току. Усталяваны ў 1841 Джэймсам Джоўлям і незалежна ад яго ў 1842 Эмілям Ленцам.

У славеснай фармулёўцы гучыць наступным чынам

Магутнасць цяпла, якое выдаткоўваецца ў адзінцы аб'ёму асяроддзя пры праходжанні электрычнага току, прапарцыянальная здабытку шчыльнасці электрычнага току на велічыню напружанасці электрычнага поля.

Матэматычна можа быць выяўлены ў наступнай форме:



дзе  — магутнасць вылучэння цяпла ў адзінцы аб'ёму,  — шчыльнасць электрычнага току,  — напружанасць электрычнага поля,σ — праводнасць асяроддзя.

Закон таксама можа быць сфармуляваны ў інтэгральнай форме для выпадку праходжання токаў у тонкіх дратах:

Колькасць цеплыні, якая выдаткоўваецца ў адзінку часу ў разгляданым участку ланцуга, прапарцыянальна здабытку квадрата сілы току на гэтым участку і супраціўленні ўчастка.

У матэматычнай форме гэты закон мае выгляд




дзе dQ — колькасць цеплыні, якая выдаткоўваецца за прамежак часу dt, I — сіла току, R — супраціўленне, Q — поўная колькасць цеплыні, наадварот за прамежак часу ад t1 да t2. У выпадку пастаянных сілы току і супраціўлення:



 Практычнае значэнне 
 Зніжэнне страт энергіі 

Пры перадачы электраэнергіі цеплавое дзеянне току з'яўляецца непажаданым, паколькі вядзе да страт энергіі. Паколькі магутнасць, якая перадаецца, лінейна залежыць як ад напружання, так і ад сілы току, а магутнасць нагрэву залежыць ад сілы току квадратычна, то выгадна павышаць напружанне перад перадачай электраэнергіі, паніжаючы ў выніку сілу току. Аднак, павышэнне напружання зніжае электрабяспеку ліній электраперадачы.

Для ўжывання высокага напружання ў ланцугу для захавання ранейшай магутнасці на карыснай нагрузцы прыходзіцца павялічваць супраціўленне нагрузкі. Падводзяць правады і нагрузка злучаныя паслядоўна. Супраціўленне правадоў () можна лічыць сталым. А вось супраціўленне нагрузкі () расце пры выбары больш высокага напружання ў сеткі. Таксама растуць суадносіны супраціўлення нагрузкі і супраціўлення правадоў. Пры паслядоўным ўключэнні супраціўленняў (провад — нагрузка — провад) размеркаванне вылучаемай магутнасці () прапарцыянальна супраціўленню падлучаных супраціўленняў.




Ток у сеткі для ўсіх супраціўленнях сталы. Такім чынам, выконваюцца суадносіны



 и  у кожным канкрэтным выпадку з'яўляюцца канстантамі. Такім чынам, магутнасць, якая выдаткоўваецца на дратах, зваротна прапарцыянальная супраціўленню нагрузкі, гэта значыць памяншаецца з ростам напружання, так як . Адкуль вынікае, што . У кожным канкрэтным выпадку велічыня  з'яўляецца канстантай, такім чынам, цяпло выдаткоўваецца на провадзе зваротна прапарцыянальна квадрату напружання на спажыўца.

 Выбар правадоў для ланцугоў 

Цяпло, якое выдаткоўваецца правадніком з токам, у той ці іншай ступені вылучаецца ў навакольнае асяроддзе. У выпадку, калі сіла току ў абраным правадніку перавысіць некаторае гранічна дапушчальнае значэнне, магчымы гэтак моцны нагрэў, што праваднік можа справакаваць ўзгаранне аб'ектаў,  якія знаходзяцца побач з ім, або расплавіцца сам. Як правіла, пры зборцы электрычных ланцугоў дастаткова прытрымлівацца прынятых нарматыўных дакументаз, якія рэгламентуюць, у прыватнасці, выбар сячэння праваднікоў.

 Электранагравальныя прыборы 

Калі сіла току адна і тая ж на ўсім працягу электрычнага ланцугу, то ў любым абраным участку будзе вылучаць цяпла тым больш, чым вышэй супраціўленне гэтага ўчастка.

За кошт свядомага павелічэння супраціўлення ўчастка ланцуга можна дамагчыся лакалізаванага вылучэння цяпла ў гэтым участку. Па гэтым прынцыпе працуюць электранагравальныя прыборы. У іх выкарыстоўваецца награвальны элемент — праваднік з высокім супраціўленнем. Павышэнне супраціўлення дасягаецца (сумесна або па асобнасці) выбарам сплаву з высокім удзельным супраціўленнем (напрыклад, ніхром, канстантан), павелічэннем даўжыні правадніка і памяншэннем яго папярочнага сячэння. Правады маюць звычайнае нізкае супраціўленне і таму іх нагрэў, як правіла, непрыкметны.

 Гл. таксама 

 Закон Ома

Катэгорыя:Фізічныя законы
Катэгорыя:Электрычнасць
Катэгорыя:Цеплыня