Асноўныя адзінкі СІ

СІ (SI, ) — міжнародная сістэма адзінак, сучасны варыянт метрычнай сістэмы. Яна вызначае сем асноўных адзінак вымярэння, якія з'яўляюцца асновай для астатніх адзінак СІ. Асноўныя адзінкі вымярэння СІ і іх велічыніThe SI brochure Апісанне СІ на сайце Міжнароднага бюро мер і вагаў:

 Метр для даўжыні
 Кілаграм для масы
 Секунда для часу
 Ампер для сілы электрычнага току
 Кельвін для тэрмадынамічнай тэмпературы
 Моль для колькасці рэчыва
 Кандэла для сілы святла.

Назвы і абазначэння ўсіх адзінак СІ пішуцца маленькімі літарамі (напрыклад, метр і яго абазначэнне м). У гэтага правіла ёсць выключэнне: абазначэння адзінак, названых прозвішчамі вучоных, пішуцца з вялікай літары (напрыклад, ампер пазначаецца сімвалам А).

Многія пазасістэмныя адзінкі, такія як, напрыклад, тона, гадзіна, літр і электронвольт не ўваходзяць у СІ, але яны «дапускаюцца да ўжывання нараўне з адзінкамі СІ»ГОСТ 8.417-2002. Государственная система обеспечения единства измерений. Единицы величин. .

 Асноўныя адзінкі СІ. Табліца. 
Асноўныя адзінкі СІАдзінкаПазначэннеВелічыняАзначэннеГістарычнае паходжанне/АбгрунтаваннеМетр мДаўжыняМетр ёсць даўжыня шляху, які праходзіць святло ў вакууме за інтэрвал часу 1/299792458 секунды.
XVII Генеральная канферэнцыя па мерах і вагам (ГКМВ) (1983 г, Рэзалюцыя 1)1/10,000,000 адлегласці ад экватара Зямлі да паўночнага полюса на мерыдыяне Парыжа.Кілаграм кгМасаКілаграм з'яўляецца адзінка масы, роўная масе міжнароднага прататыпа кілаграма. I ГКМВ (1899 г.) и III ГКМВ (1901 г.)Маса аднаго кубічнага дэцыметра (літра) чыстай вады пры тэмпературы 4 °C і стандартным атмасферным ціску на ўзроўні мора.Секунда сЧасСекунда ёсць час, роўнае 9192631770 перыядах выпраменьвання, які адпавядае пераходу паміж двума звыштонкімі ўзроўнямі асноўнага стану атама цэзія-133.
XIII ГКМВ (1967 г., Рэзалюцыя 1)
«У спакоі пры 0 К пры адсутнасці абурэння знешнімі палямі»
(Паведамленні ў 1997 годзе)Дзень дзеліцца на 24 гадзіны, кожны гадзіну дзеліцца на 60 хвілін, кожная хвіліна дзеліцца на 60 секунд.
Секунда гэта  — 1/(24 × 60 × 60)частка дняАмпер АСіла электрычнага токаАмпер ёсць сіла нязменлівага тока, які пры праходжанні па двух паралельным прамалінейным праваднікам бясконцай даўжыні і бясконца малой плошчы кругавога папярочнага сячэння, размешчаным у вакууме на адлегласці 1 м адзін ад іншага, выклікаў бы на кожным участку правадыра даўжынёй 1 м сілу ўзаемадзеяння, роўную 2 · 10−7 ньютанаў.
Міжнародны камітэт мер і вагаў (1946 г., Рэзалюцыя 2, ухваленая IX ГКМВ у 1948 г.)Кельвін К Тэрмадынамічная тэмператураКельвін ёсць адзінка тэрмадынамічнай тэмпературы, роўная 1/273,16 часткі тэрмадынамічнай тэмпературы патройнай кропкі вады.
XIII ГКМВ (1967 г., Рэзалюцыя 4)
У 2005 г. Міжнародны камітэт мер і вагаў устанавіў патрабаванні да ізатопнага складу вады пры рэалізацыі тэмпературы патройнай кропкі вады:0,00015576 моля 2H на адзін моль 1Н, 0,0003799 моля 17О на адзін моль 16О і 0,0020052 моля 18О на адзін моль 16О.Шкала Кельвіна выкарыстоўвае той жа крок, што і шкала Цэльсія, але 0 Кельвінаў гэта тэмпература абсалютнага нуля, а не тэмпература плаўлення лёду. Згодна з сучасным вызначэнні нуль шкалы Цэльсія ўсталяваны такім чынам, што тэмпература патройнай кропкі вады роўная 0,01 °C. У выніку, шкалы Цэльсія і Кельвіна ссунутыя на 273,15: °C = K - 273,15.Моль мольКолькасць рэчываМоль ёсць колькасць рэчыва сістэмы, якая змяшчае столькі ж структурных элементаў, колькі змяшчаецца атамаў у вугляродзе-12 масай 0,012 кг. Пры ўжыванні моля структурныя элементы павінны быць спецыфікаваныя і могуць быць атамамі, малекуламі, іонамі, электронамі і іншымі часціцамі або спецыфікаванымі групамі часціц.
XIV ГКМВ (1971, Рэзалюцыя 3)Кандэла кдСіла святлаКандэла ёсць сіла святла ў зададзеным кірунку крыніцы, якая выпускае манахраматычнага выпраменьвання частатой 540*1012 герц, энергетычная сіла святла якога ў гэтым кірунку складае (1/683) Вт/ср.
XVI ГКМВ (1979 г., Рэзалюцыя 3)

 Будучыя змены 
З моманту прыняцця Метрычнай канвенцыі ў 1875 вызначэння асноўных адзінак вымярэння некалькі разоў змяняліся. З пераазначэння метра 1960, кілаграм застаўся апошняй адзінкай, якая вызначаецца не як уласцівасць прыроды, а як фізічны артэфакт. Тым не менш, моль, ампер і кандэла таксама прывязаныя да плацінава-ірыдіевага эталона, якія знаходзяцца ў сховішчы. Доўгі час метралогія шукала шляхі для вызначэння кілаграма фундаментальнымі канстантамі, таксама, як метр вызначаецца праз хуткасць святла.

У 21-м стагоддзі Канферэнцыя па мерах і вагам (1999 г.) прапанавала афіцыйна прыкласці ўсе намаганні і рэкамендавала «Нацыянальным лабараторыям працягнуць даследаванні для прывязкі масы да фундаментальных або масавых канстант для вызначэння масы кілаграма.» Большасць чаканняў звязваюць з пастаяннай Планка і лікам Авагадра.

У 2005 годзе Міжнародны камітэт мер і вагаў (CIPM) зацвердзіўшы падрыхтоўку да новых пастановаў кілаграма, ампера і кельвіна, таксама адзначыў магчымасць новага вызначэння моля, заснаванага на ліку Авагадра 94е встреча Международного комитета мер и весов (2005). Рекомендации 1: Подготовительные шаги к определению килограмма, ампера, кельвина и моля через фундаментальные константы. 23. Генеральная канферэнцыя па мерах і вагам (CGPM) у 2007 годзе вырашыла адкласці ўзаконьванне любых змен да наступнай канферэнцыі ў 2011 годзе.23-я Генеральная конференция по мерам и весам (2007). Решение 12: О возможном переопределении определенных основных единиц Международной системы единиц (СИ).

У тлумачальнай запісцы, адрасаванай CIPM, у кастрычніку 2009 года, прэзідэнт кансультатыўнага савета CIPM па адзінках пералічыў нявызначанасці фізічных фундаментальных канстант пры выкарыстанні бягучых азначэнняў і тых, якімі гэтыя нявызначанасці стануць пры выкарыстанні новых прапанаваных азначэнняў адзінак. Ён рэкамендаваў CIPM прыняць прапанаваныя змены ў «вызначэнні кілаграма, ампера, кельвіна і моля, каб яны лаяліся праз велічыні фундаментальных канстант hПастаянная Планка, eЗаряд электрона, kПастоянная Больцмана, и NA».Лік Авагадра

 Гл. таксама 
 Міжнародная сістэма адзінак СІ
 Электрычная пастаянная
 Хуткасць святла

 Спасылкі 
 BIPM
 National Physical Laboratory 
 NIST -SI

Катэгорыя:СІ