Палеагляцыялогія

Палеагляцыялогія — галіна гляцыялогіі, якая вывучае прыродныя льды мінулага, а ў шырокім сэнсе - прыродныя нівальна-гляцыяльныя сістэмы мінулага, у якіх галоўную ролю гулялі ледавікі.

М. Р. Гросвальд, адзін з заснавальнікаў айчыннай і сусветнай гляцыялагічнай школы, пісаў, што яшчэ ў сярэдзіне XX стагоддзя палеагляцыялогію атаясамлівалі з палеаледавікавядзеннем, аднак ужо цяпер з'явіліся даследаванні ў галіне палеаснегаведзяння, па старажытных марскім льдам, палеамерзлотавядзення і па іншых напрамках. Палеагляцыялогія вывучае таксама гісторыю існуючых прыродных льдоў для выяўлення сучасных тэндэнцый у іх дынаміцы і стварэння асноў для прагнозу будучых кліматычных змен.

Палеагляцыялогія блізкая да палеагеаграфіі, гляцыяльнай геалогіі і геамарфалогіі, чацвярцічнай геалогіі (геалогіі чацвярцічнага перыяду) і палеагідралогіі. Аднак гэтыя і іншыя падобныя дысцыпліны вывучаюць фізіка-геаграфічную абстаноўку ў мінулым, развіццё зямной кары і рэльефу зямной паверхні пад уплывам зледзяненняў, у той час як прадметам палеагляцыялогіі з'яўляюцца самі прыродныя льды мінулага.

Галоўнай задачай палеагляцыялогіі з'яўляецца рэканструкцыя для розных храналагічных зрэзаў фізічных параметраў ледзяных утварэнняў, памераў, формы і будынкаў ледзяных цел, іх геаграфічнага распаўсюджанню, балансу масы і яго складнікаў, тэмпературнага рэжыму і цеплавога балансу, дынамікі і геалагічнай дзейнасці, механізмаў утварэння і дэградацыі. Асаблівае месца ў палеагляцыялогіі адводзіцца аналізу прамых і зваротных сувязяў прыродных льдоў у глабальнай сістэме атмасфера — акіян — суша — абледзяненне.

 Метады палеагляцыялогіі 
Метады палеагляцыялогіі грунтуюцца на комплексным выкарыстанні двух асноўных груп фактаў.

Першая група ахоплівае даныя аб слядах экзарацыі (ледавіковай эрозіі) і ледавіковай акумуляцыі, рэчавым складзе ледавіковых адкладаў, іх дакладных радыёізатопных, палеатэмпературных, палеанталагічных, палеамагнітных характарыстыках. Гэтыя факты грунтуюцца таксама на аналізе размаху і размеркавання гляцыёізастатычных рухаў зямной кары, рэліктавых крыягенных тэкстур і іншых прыкмет халодных кліматаў і старажытных зледзяненняў.

Другая група фактаў заключае ў сябе даныя назіранняў на сучасных ледавіках, у тым ліку звесткі аб залежнасці формы іх падоўжных і папярочных профіляў ад планавых памераў, аб інтэнсіўнасці і механізмах масаэнергаабмена льдоў з атмасферай, акіянам і зямной карой.

У сучаснай палеагляцыялогіі ўжываюць некалькі падыходаў:

 сумеснае даследаванне рэжыму і кароткаперыядычных ваганняў існуючых ледавікоў, якія вызначаюцца метадамі абсалютнай геахраналогіі;
 рэканструкцыя старажытных ледавікоў на аснове геолага-геамарфалагічныя дадзеных (традыцыйныя метады палеагляцыялогіі, якія з'явіліся яшчэ ў часы Ж. Л. Агасіса, гл напр.);
 стварэнне эмпірыка-актуалістычных мадэляў старажытных ледавікоў, якія выкарыстоўваюць даныя аб рэжыме сучаснага зледзянення (напрыклад,В. П. Галахов. Имитационное моделирование как метод гляциологических реконструкций горного оледенения. — Новосибирск: Наука, 2001. — 136 с.);
 прымяненне тэорыі аўтаматычнага рэгулявання для аналізу ваганняў у глабальных прыродных сістэмах, якія ўключаюць у сябе ледавікі, марскія льды і снежныя полагі;
 атрыманне інфармацыі, неабходнай для рэканструкцыі старажытных кліматаў, а менавіта: дадзеных пра ваганні палеатэмператур на аснове ізатопнага складу лёду з глыбокіх свідравін мацерыковых ледавікоў, пра змест вуглякіслага газу ў старажытных атмасферах, запыленасці паветра і аб атмасферных ападках Авсюк Г. А., Гросвальд М. Г., Котляков В. М.  Палеогляциология: предмет и методы, задачи и успехи // Материалы гляциологических исследований, 1972. — Вып. 19. — С. 92-98..

На аснове палеагляцыялагічных метадаў быў даказаны пліацэнавы (а некаторыя спецыялісты мяркуюць, што нават і міацэнавы) ўзрост пачатку кайназойскіх зледзяненняў палярных абласцей Зямлі, а таксама сінхроннасць этапаў разрастання ледавіковых пакроваў Паўночнага і Паўднёвага паўшар'яў. Былі таксама атрыманы ацэнкі аб'ёмаў старажытных ледавікоў і эвстатычных паніжэнняў узроўню Сусветнага акіяна. Дасягнення палеаляцыялогіі дазволілі шэрагу вядучых гляцыёлагаў свету вылучыць канцэпцыю, згодна з якой старажытныя аблядненні распаўсюджваліся не толькі на сушу, але і на шэраг кантынентальнага шэльфа і глыбокіх палярных басейнаў Hughes T.J., Denton G.H., Grosswald M.G. Was there a late Wuerm Arctic Ice Sheet? // Nature, 1977. — Vol. 266. — P. 596—602.
 Гросвальд М. Г. Покровные ледники континентальных шельфов. — М.: Наука, 1983. 216 с..

Ужо ў 1990-х гадах на аснове комплексных метадаў палеагляцыялогіі і дэдуктыўнага метаду пазнання была створана мадэль Панарктычнага ледавіковага покрыва і закладзены асновы новага навуковага напрамку - марынагляцыялогіі Міхаіл Рыгоравіч Гросвальд. А ўжо ў пачатку новага тысячагоддзя была прапанавана мадэль Арктычнага ледавіковага покрыва Гросвальд М. Г. Оледенение Русского Севера и Северо-Востока в эпоху последнего великого похолодания // Материалы гляциологических исследований, 2009. — Вып. 106. — 152 с., які перакрываў магутнымі ўзаемазлучанымі ледавіковымі шчытамі арктычную сушу і кантынентальныя шэльфы Паўночнага паўшар'я, уключаючы ўсю гіганцкую вобласць Паўночнага палярнага басейна.

 Спасылкі 
 Ледники и климат в прошлом. 
 Евгений Подольский. Ледяные миры.
 М. Г. Гросвальд. П. А. Кропоткин и проблема древнего оледенения Сибири. — 2002.
 М. Г. Гросвальд. Проблема ледниковой истории полярного шельфа остаётся нерешённой.
 Keenan Lee. THE MISSOULA FLOOD. 
 Keenan Lee. THE BONNEVILLE FLOOD. 
 Keenan Lee. THREE GLACIERS FLOOD. Arkansas River, Colorado 
 United States Geological Survey  The Channeled Scablands of Eastern Washington .
 Российские гляциологи достали из Эльбруса историю Евразии (видео и текст) 
 А. Н. Рудой. Палеогляциология. 

 Гл. таксама 
 Дэпрэсія снегавой лініі

Катэгорыя:Гляцыялогія
Катэгорыя:Метады датавання
Катэгорыя:Акіяналогія
Катэгорыя:Палеакліматалогія