Тэорыя суперструн

Тэорыя суперструн - суперсіметрычнае абагульненне тэорыі струн.

 Варыянты тэорыі 

Існуе пяць розных варыянтаў тэорыі суперструн: тэорыя тыпу I, тыпу IIA, тыпу IIB, а таксама тэорыі гетэратычных струн на аснове груп SO(32) (O-гетэратычныя струны) і E8×E8 (E-гетэратычныя струны). Многія асноўныя уласцівасці гэтых тэорый супадаюць: вагальныя моды вызначаюць масы і зарады, агульная колькасць прасторавых вымярэнняў роўна 10, іх згорнутыя вымярэнні павінны быць разнастайнасцямі Калабі - Яу і г. д. Адрозненні паміж імі заключаюцца ў тым, што ў іх па-рознаму рэалізавана суперсіметрыя і ёсць істотныя адрозненні паміж дапушчальнымі вагальны модамі.

 + Тэорыі суперструн
  Тып
  ЛП1
  Характарыстыка
   I
  10
  Уключае суперсіметрыю; струны як адкрытыя, так і замкнутыя; адсутнічае тахіён; групавая сіметрыя — SO(32)
   IIA
  10
  Уключае суперсіметрыю; струны толькі замкнутыя; адсутнічае тахіён; безмасавыя Герміёны няхіральныя
   IIB
  10
  Уключае суперсіметрыю; струны толькі замкнутыя; адсутнічае тахіён; безмасавыя Герміёны няхіральныя
   HO
  10
  Уключае суперсіметрыю; струны толькі замкнутыя; адсутнічае тахіён; тэорыя гетэратычная: струны, якія вагаюцца па гадзіннікавай стрэлцы, адрозніваюцца ад струн, якія вагаюцца супраць; групавая сіметрыя — SO(32)
   HE
  10
  Уключае суперсіметрыю; струны толькі замкнутыя; адсутнічае тахіён; тэорыя гетэратычная: струны, якія вагаюцца па гадзіннікавай стрэлцы, адрозніваюцца ад струн, якія вагаюцца супраць; групавая сіметрыя — E8×E8 
   1 Лік вымярэнняў прасторы-часу


Вагальныя ўзбуджэнні ўздоўж струннай пятлі могуць распаўсюджвацца па гадзіннікавай стрэлцы і супраць яе. Тэорыі струн тыпаў IIA і IIB адрозніваюцца тым, што ў тэорыі IIB ваганні ў абодвух напрамках ідэнтычныя, а ў IIA - процілеглыя па форме. Акрамя таго, у тэорыі IIB аказваецца, што ўсе часціцы круцяцца ў адным кірунку (у іх адна і тая ж хіральнасць), а ў тэорыі IIA - у розных напрамках (у іх розная хіральнасць).

Дзве гетэратычныя тэорыі маюць аналагічныя, але больш істотныя адрозненні. Усе моды ваганняў па гадзіннікавай стрэлцы выглядаюць таксама, як і моды струн тыпу II (калі разглядаць толькі ваганні па гадзіннікавай стрэлцы, то тэорыі суперструн тыпаў IIA і IIB ідэнтычныя), але ваганні супраць гадзіннікавай стрэлкі супадаюць з ваганнямі тэорыі базонных струн. Такім чынам, у гетэратычных струнах моды супраць гадзіннікавай стрэлкі існуюць у 26 вымярэннях, а вагальныя моды па гадзіннікавай стрэлцы - у 10. Дадатковыя базонныя вымярэнні могуць скручвацца ў розныя разнастайнасці Калабі-Яу, прыводзячы да тэорыям O-і E-гетэратычных струн. Паколькі дадатковыя базонныя вымярэнні з'яўляюцца компактыфікаванымі, кожная з гэтых тэорый аказваецца такой, як калі б у ёй было 10 вымярэнняў, гэта значыць як тэорыі суперструн II тыпу. У гетэратычных тэорыях таксама рэалізаваны пэўны варыянт суперсіметрыі.

Тэорыя струн I тыпу аналагічная тэорыі IIB, за выключэннем таго, што ў ёй акрамя замкнёных струн маюцца струны са свабоднымі канцамі, званыя адкрытымі струнамі.

 Гл. таксама 

 М-тэорыя
 Суперсіметрыя
 Тэорыя базонных струн
 Тэорыя струн
 Нявырашаныя праблемы сучаснай фізікі

Катэгорыя:Тэорыя струн
Катэгорыя:Тэорыі гравітацыі