Рэлятывісцкая механіка

Рэлятыві́сцкая меха́ніка — раздзел фізікі, які разглядае законы механікі (законы руху цел і часціц) пры скарасцях, параўнальных са скорасцю святла. Пры скарасцях, значна меншых за скорасць святла, пераходзіць у класічную (ньютанаўскую) механіку.

 Агульныя прынцыпы 
У класічнай механіцы прасторавыя каардынаты і час з’яўляюцца незалежнымі (пры адсутнасці сувязей, якія залежаць ад часу), час з’яўляецца абсалютным, гэта значыць, што ён цячэ аднолькава ва ўсіх сістэмах адліку, і дзейнічаюць пераўтварэнні Галілея. У рэлятывісцкай жа механіцы падзеі адбываюцца ў чатырохмернай прасторы (т.зв. «прасторы Мінкоўскага»), якая аб’ядноўвае фізічную трохмерную прастору і час. У прасторы Мінкоўскага пераход ад адной інерцыяльнай сістэмы адліку да другой адпавядае пераўтварэнням Лорэнца. Такім чынам, у адрозненне ад класічнай механікі, адначасовасць падзей залежыць ад выбару сістэмы адліку.

Асноўныя законы рэлятывісцкай механікі — рэлятывісцкае абагульненне другога закона Ньютана і рэлятывісцкі закон захавання энергіі-імпульсу — з’яўляюцца вынікам такога «змяшэння» прасторавых і часавых каардынат пры пераўтварэннях Лорэнца.

 Другі закон Ньютана ў рэлятывісцкай механіцы 
Сіла вызначаецца як

дзе  — рэлятывісцкі імпульс, вызначаны па формуле:


Каб вызначыць сілу, возьмем вытворную па часу ад апошняга выразу і атрымаем:

дзе



У выніку выраз для сілы набывае выгляд:


Адсюль відаць, што ў рэлятывісцкай механіцы, у адрозненне ад нерэлятывісцкага выпадку, паскарэнне не абавязкова накіраванае па сіле, у агульным выпадку паскарэнне мае таксама і складнік, накіраваны па скорасці.

 Функцыя Лагранжа свабоднай часціцы ў рэлятывісцкай механіцы 
Запішам інтэграл дзеяння, зыходзячы з прынцыпу найменшага дзеяння:

дзе  — дадатны лік. Як вядома са спецыяльнай тэорыі адноснасці

падстаўляючы ў інтэграл руху, знаходзім:

Але, з іншага боку, інтэграл руху, можна выразіць праз функцыю Лагранжа:  Параўноўваючы апошнія два выразы, няцяжка зразумець, што падынтэгральныя выразы павінны быць роўныя, гэта значыць:

Далей, раскладзём апошні выраз па ступенях  атрымаем:

першы член раскладання не залежыць ад скорасці, а значыць не ўносіць ніякіх змен ва ўраўненні руху. Тады, параўноўваючы з класічным выразам функцыі Лагранжа: , няцяжка вызначыць пастаянную :

Такім чынам, канчаткова атрымліваем выгляд функцыі Лагранжа свабоднай часціцы:

Меркаванні, прыведзеныя вышэй, можна разглядаць не толькі для часціцы, але і для адвольнага цела, галоўнае, каб яго часткі рухаліся як адно цэлае.

 Гл. таксама 
 Тэорыя адноснасці
 Спецыяльная тэорыя адноснасці
 Агульная тэорыя адноснасці

 Літаратура 
  С. 9.
 Паули В. Теория относительности. М.: Наука, 1991. 328 с.
 Принцип относительности. Сборник работ по специальной теории относительности. М.: Атомиздат, 1973.
 Уиттекер Э. История теории эфира и электричества. Современные теории 1900—1926. Пер с англ. Москва, Ижевск: ИКИ, 2004. 464с. ISBN 5-93972-304-7 (Глава 2)

 Спасылкі 
 Релятивистская механика // Физическая энциклопедия.

Катэгорыя:Тэарэтычная механіка

Катэгорыя:Спецыяльная тэорыя адноснасці