Лібрацыя

Лібрацыя (ад  — «разгойдванне») — павольнае ваганне (сапраўднае або ўяўнае) спадарожніка, якое назіраецца з паверхні цела, вакол якога ён круціцца. Без дадатковых удакладненняў слова «лібрацыя» звычайна азначае ўяўнае вагальны рух Месяца пры назіранні з Зямлі.

Хоць перыяд абароту Месяца вакол Зямлі роўны перыяду яе абароту вакол сваёй восі, лібрацыя дазваляе назіральніку з Зямлі бачыць у розныя моманты часу месяцавы дыск у некалькіх палажэннях, якія адрозніваюцца. Такім чынам, усяго з Зямлі можа назірацца 59% месячнай паверхні Артыкул пра Месяц на партале «Астронет».

Існуюць чатыры тыпы лібрацыі: па даўгаце, па шыраце, сутачная лібрацыя і фізічная лібрацыя.

 Лібрацыя па даўгаце 
Лібрацыя па даўгаце мае амплітуду каля 7° 54', яна звязана з тым, што арбіта Месяца вакол Зямлі не з'яўляецца кругавой. Па гэтай прычыне скорасць руху Месяца па арбіце непастаянная, тады як яе кручэнне вакол сваёй восі адбываецца з амаль пастаяннай скорасцю. У выніку бачнае зямным назіральнікам кручэнне Месяца нераўнамернае, і назіральнік можа па чарзе трохі «зазіраць» у адвернутае ад Зямлі паўшар'е па чарзе з усходняга і з заходняга края. Перыяд лібрацыі па даўгаце — анамалістычны месяц.

 Лібрацыя па шыраце 
Лібрацыя па шыраце мае амплітуду каля 6° 50', яна адбываецца з прычыны нахілу восі кручэння Месяца да плоскасці яе арбіты вакол Зямлі. Пры руху Месяца вакол Зямлі мы назіраем то паўднёвы, то паўночны полюс Месяца. Перыяд лібрацыі па шыраце — драканічны месяц.

 Сутачная лібрацыя 
Параўнальна малыя штодзённыя ваганні амплітудай каля 57', яны звязаны з невялікай аддаленасцю Месяца ад Зямлі і з паралаксам, які ўзнікае пры кручэнні Зямлі. У выніку руху назіральніка разам з паверхняй Зямлі пры яе сутачным кручэнні для назірання становяцца даступнымі спачатку заходнія вобласці Месяца, затым усходнія. Перыяд сутачнай лібрацыі складае адны суткі.

 Фізічная лібрацыя 
Фізічная лібрацыя — невялікае (амплітудай каля 2') «калыханне» Месяца, якое выклікаецца прыліўнымі сіламі з боку Зямлі і праяўляецца ў невялікім змяненні перыяду кручэння Месяца вакол сваёй восі. Фізічная лібрацыя адбываецца па складанаму закону.

 Гл. таксама 
 Пункты Лагранжа

 Крыніцы 

 Літаратура 
  С. 237.


Катэгорыя:Нябесная механіка
Катэгорыя:Месяц