Каштоўнасць

Каштоўнасць — важнасць, значнасць, карысць, карыснасць чаго-небудзь. Знешне каштоўнасць выступае як уласцівасць прадмета ці з'явы. Аднак значнасць і карыснасць уласцівы ім не ад прыроды, не проста ў сілу ўнутранай структуры аб'екта самога па сабе, а з'яўляюцца суб'ектыўнымі ацэнкамі пэўных уласцівасцей, якія залучаны ў сферу грамадскага быцця чалавека, чалавек у іх зацікаўлены ці выпрабоўвае патрэбнасць. Сістэма каштоўнасцей мае ролю паўсядзённых арыенціраў у прадметнай і сацыяльнай рэчаіснасці чалавека, абазначэнняў яго розных практычных адносін да навакольных прадметаў і з'яў. Напрыклад, шклянка, быўшы інструментам для пітва, праяўляе гэту сваю карысную ўласцівасць як спажывецкі кошт, матэрыяльная выгода. З'яўляючыся прадуктам працы і прадметам таварнага абмену, шклянка выступае як эканамічная каштоўнасць, кошт. Калі шклянка ўяўляе сабой прадмет мастацтва, яна надзяляецца яшчэ і эстэтычнай каштоўнасцю, прыгажосцю.

 Фарміраванне каштоўнасцей 
Існуе некалькі глабальных метадаў фарміравання каштоўнасцей, галоўным чынам звязаных з адукацыяй, ці з унутрынацыянальнай або міжнароднай прапагандай пэўных паняццяў каштоўнасці. Як правіла, эканамічна сфарміраваныя каштоўнасці шырока распаўсюджваюцца на каштоўнасці соцыуму. Паняцце каштоўнасці цесна звязана з эвалюцыйнымі працэсамі і паняццем лібіда.

 Сістэма каштоўнасцей 
Нормы, якія склаліся ў грамадстве, з'яўляюцца вышэйшым выразам яго сістэмы каштоўнасцей (гэта значыць пануючых уяўленняў пра тое, што лічыць добрым, правільным ці пажаданым). Паняцце каштоўнасцей і нормаў адрозніваюцца. Каштоўнасці — гэта абстрактныя, агульныя паняцці, а нормы — гэта правілы ці кіруючыя прынцыпы паводзін для людзей у сітуацыях вызначанага роду.
Сістэма каштоўнасцей, якая склалася ў грамадстве адыгрывае важную ролю, з прычыны таго, што яна ўплывае на ўтрыманне нормаў. Усе нормы адлюстроўваюць сацыяльныя каштоўнасці. Пра сістэму каштоўнасцей можна судзіць па нормах, якія склаліся ў грамадстве.

Да каштоўнасцей могуць адносіцца:

 Здароўе
 Каханне, сям'я, дзеці, дом
 Блізкія, сябры, зносіны
 Самарэалізацыя ў працы. Атрыманне задавальнення ад працы
 Матэрыяльны дабрабыт
 Духоўныя каштоўнасці, духоўны рост, рэлігія
 Вольны час — уцехі, хобі, забавы
 Творчая самарэалізацыя
 Самаадукацыя
 Сацыяльны статус і становішча ў грамадстве
 Свабода (свабода выбару, свабода слова і г.д.)
 Стабільнасць

Таксама могуць прысутнічаць іншыя каштоўнасці. У розных людзей розныя прыярытэты каштоўнасцей.

 Гл. таксама 
 Аксіялогія
 Культурныя каштоўнасці
 Агульначалавечыя каштоўнасці
 Парадокс каштоўнасці
 Карыснасць
 Вартасць
 Кошт
 Эканоміка

 Літаратура 
 Беляев И. А. Ценностное содержание целостного мироотношения  / И. А. Беляев // Вестник Оренбургского государственного университета. — 2004. — № 2. — С. 9-13.
 Гуляихин В. Н., Серова Н. В. Агональные паттерны в системе политико-правовых ценностей российского общества // Вестник Волгоградского государственного университета. Серия 7: Философия. Социология и социальные технологии. 2009. № 2. С. 180—183.
 Менгер К. Избранные работы. — М.: Издательский дом «Территория будущего», 2005. — 496 с. — (Экономика). — ISBN 5-7333-0175-9

Катэгорыя:Філасофская тэрміналогія
Катэгорыя:Этыка
Катэгорыя:Эстэтыка
Катэгорыя:Сацыяльная філасофія
Катэгорыя:Палітычная філасофія
Катэгорыя:Аксіялогія