Спіс лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі па фізіцы

Но́белеўская прэ́мія па фі́зіцы () — прэстыжная ўзнагарода, якая штогод ўручаецца Нобелеўскім фондам за навуковыя дасягненні ў вобласці фізікі. Адна з пяці Нобелеўскіх прэмій.

 Гісторыя 
Нобелеўская прэмія па фізіцы была заснавана Альфрэдам Нобелем у яго завяшчанні, напісаным 27 лістапада 1895 года ў Парыжы, дзе яна згадваецца самай першай:
Указаныя даходы трэба падзяліць на пяць роўных частак, якія павінны размяркоўвацца наступным чынам: першая частка таму, хто зробіць найбольш важнае адкрыццё ці вынаходства ў вобласці фізікі.
Нобелеўская прэмія па фізіцы прысуджаецца штогод з 1901 года і толькі шэсць разоў гэтага не адбывалася: у 1916, 1931, 1934, 1940, 1941 і 1942 гадах. Першым лаўрэатам у 1901 годзе стаў Вільгельм Рэнтген. З тых часоў 203 чалавекі атрымаў 204 прэміі.

 Адбор кандыдатаў 
Паводле статута Нобелеўскага фонду, высоўваць кандыдатаў на прэмію па фізіцы могуць наступныя асобы:

 члены Шведскай каралеўскай акадэміі навук;
 члены Нобелеўскага камітэта па фізіцы;
 лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па фізіцы;
 Прафесары фізічных навук універсітэтаў і тэхнічных ВНУ Швецыі, Даніі, Фінляндыі, Ісландыі, Нарвегіі, а таксама стакгольмскага Каралінскага інстытута;
 загадчыкі адпаведных кафедр, сама меней, у шасці ўніверсітэтах ці ўніверсітэцкіх каледжах, абраных Акадэміяй навук у відах належнага размеркавання паводле краін;
 іншыя вучоныя, ад якіх Акадэмія палічыць патрэбным прыняць прапановы.

Выбар асоб, згаданых у пунктах 5 і 6 для вылучэння кандыдатаў, павінен быць зроблены да канца верасня кожнага года, папярэдняга году ўзнагароджання.

Адбор кандыдатаў ажыццяўляе Нобелеўскі камітэт па фізіцы. З іх ліку Шведская каралеўская акадэмія навук выбірае лаўрэатаў. Адначасова могуць быць узнагароджаны адна ці дзве працы, але пры гэтым агульная колькасць узнагароджаных не павінна перавышаць трох.

 Узнагароджанне 
Лаўрэаты прэміі па фізіцы звычайна аб’яўляюцца ў пачатку кастрычніка адразу пасля лаўрэатаў прэміі па медыцыне і фізіялогіі. Цырымонія ўручэння прэміі праходзіць 10 снежня ў Стакгольме, у дзень смерці Альфрэда Нобеля. Як і лаўрэатам іншых нобелеўскіх прэмій, лаўрэатам прэміі па фізіцы ўручаюцца дыплом і медаль, а таксама грашовая ўзнагарода. Медаль для лаўрэатаў у вобласці фізікі і хіміі адрозніваецца рэверсам, — на ім сярод аблокаў намалявана жанчына, якая ўвасабляе геній навукі, яна зрывае вэлюм з жаночай фігуры з рогам дастатку ў руках, што ўвасабляе прыроду.

 Спіс лаўрэатаў 

 1900-я 
ГодПартрэтКраіна, лаўрэатАбгрунтаванне ўзнагароды# 1901 90px|Вільгельм Конрад Рэнтген  Вільгельм Конрад Рэнтген 
У знак прызнання выключных паслуг, якія ён аказаў навуцы адкрыццём выдатных прамянёў, названых пасля ў яго гонар 1902 90px|Хендрык Антон Лорэнц  Хендрык Антон Лорэнц 
У знак прызнання выключных паслуг, якія яны аказалі навуцы сваімі даследаваннямі ўплыву магнетызму на з’явы выпраменьвання (Гл. эфект Зеемана) 90px|Пітэр Зееман  Пітэр Зееман 1903 90px|Антуан Анры Бекерэль  Антуан Анры Бекерэль (1/2 прэміі) 
У знак прызнання выключных паслуг, якія ён аказаў навуцы сваім адкрыццём самаадвольнай радыеактыўнасці 90px|П’ер Кюры  П’ер Кюры (1/4 прэміі) 
У знак прызнання выключных заслуг, якія яны аказалі навуцы сумеснымі даследаваннямі з’яў радыяцыі, адкрытай прафесарам Анры Бекерэлем 90px|Марыя Кюры  Марыя Кюры (1/4 прэміі) 1904 90px|Джон Уільям Стрэт  Джон Уільям Стрэт (лорд Рэлей) 
За даследаванні шчыльнасцей найбольш распаўсюджаных газаў і за адкрыццё аргону падчас гэтых даследаванняў 1905 90px|Філіп Ленард  Філіп Эдуард Антон фон Ленард 
За даследчыя працы па катодных прамянях 1906 90px|Джозеф Джон Томсан  Джозеф Джон Томсан 
У знак прызнання яго тэарэтычных і эксперыментальных даследаванняў, прысвечаных праводнасці электрычнасці газамі 1907 90px|Альберт Абрахам Майкельсан  Альберт Абрахам Майкельсан 
За стварэнне дакладных аптычных інструментаў і спектраскапічныя і метралагічныя даследаванні, выкананыя з іх дапамогай (Гл. вопыт Майкельсана)
  1908 90px|Габрыэль Ліпман  Габрыэль Ліпман 
За стварэнне метаду фатаграфічнай перадачы колераў на аснове з’явы інтэрферэнцыі 1909 90px|Гульельма Марконі  Гульельма Марконі 
У знак прызнання іх унёску ў развіццё бесправадной тэлеграфіі 90px|Карл Фердынанд Браўн  Карл Фердынанд Браўн

 1910-я 
ГодПартрэтКраіна, лаўрэатАбгрунтаванне ўзнагароды# 1910 90px|Ян Дыдэрык Ван-Драпак-Ваальс  Ян Дыдэрык Ван-дэр-Ваальс 
За працу, прысвечаную ўраўненню стану газаў і вадкасцей 1911 90px|Вільгельм Він  Вільгельм Він 
За адкрыцці, якія тычацца законаў, што кіруюць цеплавым выпраменьваннем (Гл. Закон зрушэння Віна)

   1912 90px|Нільс Густаў Дален  Нільс Густаў Дален 
За вынаходства аўтаматычных рэгулятараў, якія выкарыстоўваюцца ў спалучэнні з газавымі акумулятарамі для крыніц святла на маяках і буях 1913 90px|Хейке Камерлінг-Онес  Хейке Камерлінг-Онес 
За даследаванні ўласцівасцей рэчыва пры нізкіх тэмпературах, што прывяло, сярод іншага, да атрымання вадкага гелію 1914 90px|Макс фон Лаўэ  Макс фон Лаўэ (прысуджана ў 1915 г.) 
За адкрыццё дыфракцыі рэнтгенаўскіх прамянёў на крышталях 1915 90px|Уільям Генры Брэг  Уільям Генры Брэг 
За заслугі ў даследаванні структуры крышталёў з дапамогай рэнтгенаўскіх прамянёў 90px|Уільям Лорэнс Брэг  Уільям Лорэнс Брэг 1916 Прэмія не прысуджалася Грашовыя сродкі ўключаны ў спецфонд секцыі 1917 90px|Чарлз Гловер Баркла  Чарлз Гловер Баркла 
За адкрыццё характарыстычнага рэнтгенаўскага выпраменьвання элементаў 1918 90px|Макс Планк  Макс Карл Эрнст Людвіг Планк 
У знак прызнання паслуг, якія ён аказаў развіццю фізікі сваім адкрыццём квантаў энергіі 1919 90px|Іаганес Штарк  Іаганес Штарк 
За адкрыццё эфекту Доплера у каналавых прамянях і расшчаплення спектральных ліній у электрычным полі (Гл. эфект Штарка)

 1920-я 
ГодПартрэтКраіна, лаўрэатАбгрунтаванне ўзнагароды# 1920 90px|Шарль Эдуар Гіём  Шарль Эдуар Гіём 
У знак прызнання паслуг, якія ён аказаў дакладным вымярэнням у фізіцы сваім адкрыццём анамалій у сплавах нікелю і сталі 1921 90px|Альберт Эйнштэйн   Альберт Эйнштэйн 
За заслугі перад тэарэтычнай фізікай і асабліва за адкрыццё закона фотаэлектрычнага эфекту 1922 90px|Нільс Бор  Нільс Бор 
За заслугі ў даследаванні будовы атамаў і іх выпраменьвання 1923 90px|Роберт Эндрус Мілікен  Роберт Эндрус Мілікен 
За працы па вызначэнню элементарнага электрычнага зараду і па фотаэлектрычнаму эфекту 1924 90px|Манне Сігбан  Манэ Сігбан 
За адкрыцці і даследаванні ў вобласці рэнтгенаўскай спектраскапіі 1925 90px|Джэймс Франк  Джэймс Франк 
За адкрыццё законаў сутыкнення электрона з атамам 90px|Густаў Герц  Густаў Людвіг Герц (прысуджана ў 1926 г.) 1926 90px|Жан Батыст Перэн  Жан Батыст Перэн 
За даследаванні дыскрэтнай структуры матэрыі і асабліва за адкрыццё седыментацыйнай раўнавагі 1927 90px|Артур Холі Комптан  Артур Холі Комптан 
За адкрыццё эфекту, названага яго імем 90px|Чарлз Томсан Рыз Вільсан  Чарлз Томсан Рыз Вільсан 
За метад візуальнага выяўлення траекторый электрычна зараджаных часціц з дапамогай кандэнсацыі пары 1928 90px|Оўэн Уіланс Рычардсан  Оўэн Уіланс Рычардсан (прысуджана ў 1929 г.) 
За працы, прысвечаныя тэрміённым з’явам, і асабліва за адкрыццё закона, які носіць яго імя 1929 90px|Луі дэ Бройль  Луі дэ Бройль 
За адкрыццё хвалевай прыроды электронаў (Гл. Карпускулярна-хвалевы дуалізм)



 1930-я 
ГодПартрэтКраіна, лаўрэатАбгрунтаванне ўзнагароды# 1930 90px|Чандрасекара Раман  Чандрасекхара Венката Раман 
За працы па рассейванні святла і за адкрыццё эфекту, названага ў яго гонар 1931 Прэмія не прысуджалася Грашовыя сродкі ўключаны ў спецфонд секцыі 1932 90px|Вернер Карл Гейзенберг  Вернер Карл Гейзенберг 
За стварэнне квантавай механікі, прымяненне якой прывяло, акрамя іншага, да адкрыцця алатрапічных форм вадароду 1933 90px|Эрвін Шродзінгер  Эрвін Шродзінгер 
За адкрыццё новых прадуктыўных форм атамнай тэорыі 90px|Поль Дзірак  Поль Адрыен Марыс Дзірак 1934 Прэмія не прысуджалася Грашовыя сродкі ўключаны ў спецфонд секцыі (2/3) і Нобелеўскі фонд (1/3) 1935 90px|Джэймс Чэдвік  Джэймс Чэдвік 
За адкрыццё нейтрона 1936 90px|Віктар Франц Гес  Віктар Франц Гес 
За адкрыццё касмічных прамянёў 90px|Карл Дэйвід Андэрсан  Карл Дэйвід Андэрсан 
За адкрыццё пазітрона 1937 90px|Клінтан Джозеф Дэвісан  Клінтан Джозеф Дэвісан 
За эксперыментальнае адкрыццё дыфракцыі электронаў на крышталях (Гл. Карпускулярна-хвалевы дуалізм) 90px|Джордж Паджэт Томсан  Джордж Паджэт Томсан 1938 90px|Энрыка Фермі  Энрыка Фермі 
За доказ існавання новых радыеактыўных элементаў, атрыманых пры апрамяненні нейтронамі, і звязанае з гэтым адкрыццё ядзерных рэакцый, якія выклікаюцца павольнымі нейтронамі 1939 90px|Эрнест Арланда Лоўрэнс  Эрнест Арланда Лоўрэнс 
За вынаходства і ўдасканаленне цыклатрона і за атрыманыя з яго дапамогай вынікі, асабліва ў адносінах да штучных радыеактыўных элементаў

 1940-я 
ГодПартрэтКраіна, лаўрэатАбгрунтаванне ўзнагароды# 1940 Прэмія не прысуджалася Грашовыя сродкі ўключаны ў спецфонд секцыі (2/3) і Нобелеўскі фонд (1/3) 1941 1942 1943 90px|Ота Штэрн  Ота Штэрн 
За ўклад у развіццё метаду малекулярных пучкоў і за адкрыццё магнітнага моманту пратона 1944 90px|Ісідар Айзек Рабі  Ісідар Айзек Рабі 
За рэзанансны метад вымярэнняў магнітных уласцівасцей атамных ядраў 1945 90px|Вольфганг Паўлі  Вольфганг Паўлі 
За адкрыццё прынцыпу забароны, названага яго імем 1946 90px|Персі Уільямс Брыджмен  Персі Уільямс Брыджмен 
За вынаходства апаратуры, якая дазваляе ствараць звышвысокія ціскі, і за адкрыцці, зробленыя ў сувязі з гэтым у фізіцы высокіх ціскаў 1947 90px|Эдуард Віктар Эплтан  Эдуард Віктар Эплтан 
За даследаванні фізікі верхніх пластоў атмасферы, асабліва за адкрыццё так званага слою Эплтана 1948 90px|Патрык Мейнард Сцюарт Блэкет  Патрык Мейнард Сцюарт Блэкет 
За ўдасканаленне метаду камеры Вільсана і зробленыя ў сувязі з гэтым адкрыцці ў вобласці ядзернай фізікі і фізікі касмічнага выпраменьвання 1949 90px|Хідэкі Юкава  Хідэкі Юкава 
За прадказанне існавання мезонаў на аснове тэарэтычнай працы па ядзерных сілах (Гл. патэнцыял Юкавы)



 1950-я 
ГодПартрэтКраіна, лаўрэатАбгрунтаванне ўзнагароды# 1950 90px|Сесіл Фрэнк Паўэл  Сесіл Фрэнк Паўэл 
За распрацоўку фатаграфічнага метаду даследавання ядзерных працэсаў і адкрыццё мезонаў, ажыццёўленае з дапамогай гэтага метаду 1951 90px|Джон Дуглас Кокрафт  Джон Дуглас Кокрафт 
За даследчую працу па ператварэнні атамных ядраў з дапамогай штучна паскораных атамных часціц 90px|Эрнест Уолтан  Эрнест Томас Сінтан Уолтан 1952 90px|Фелікс Блох  Фелікс Блох 
За развіццё новых метадаў для дакладных ядзерных магнітных вымярэнняў і звязаныя з гэтым адкрыцці 90px|Эдвард Мілс Пёрсел  Эдвард Мілс Пёрсел 1953 90px|Фрыц Цэрніке  Фрыц Цэрніке 
За абгрунтаванне фазава-кантрастнага метаду, асабліва за вынаходства фазава-кантрастнага мікраскопа 1954 90px|Макс Борн  Макс Борн 
За фундаментальныя даследаванні па квантавай механіцы, асабліва за статыстычную інтэрпрэтацыю хвалевай функцыі 90px|Вальтэр Ботэ  Вальтэр Ботэ 
За метад супадзенняў для выяўлення касмічных прамянёў і зробленыя ў сувязі з гэтым адкрыцці 1955 90px|Уіліс Юджын Лэмб  Уіліс Юджын Лэмб 
За адкрыцці, звязаныя з тонкай структурай спектра вадароду (Гл. Лэмбаўскае зрушэнне)

   90px|Палікарп Куш  Палікарп Куш 
За дакладнае вызначэнне магнітнага моманту электрона 1956 90px|Уільям Брэдфард Шокли  Уільям Брэдфард Шоклі 
За даследаванні паўправаднікоў і адкрыццё транзістарнага эфекту 90px|Джон Бардзін  Джон Бардзін 90px|Уолтэр Хаўзер Братэйн  Уолтэр Хаўзер Братэйн 1957 90px|Янг Чжэньнін   Янг Чжэньнін 
За праніклівае даследаванне так званых законаў цотнасці, якое прывяло да важных адкрыццяў у фізіцы элементарных часціц 90px|Ці Чжэндаа   Лі Чжэндаа 1958 90px|Павел Аляксеевіч Чаранкоў  Павел Аляксеевіч Чаранкоў 
За адкрыццё і вытлумачэнне эфекту Вавілава — Чаранкова 90px|Ілья Міхайлавіч Франк  Ілья Міхайлавіч Франк 90px|Ігар Яўгенавіч Там  Ігар Яўгенавіч Там 1959 90px|Эміліа Джына Сегрэ  Эміліа Джына Сегрэ 
За адкрыццё антыпратона 90px|Оўэн Чэмберлен  Оўэн Чэмберлен

 1960-я 
ГодПартрэтКраіна, лаўрэатАбгрунтаванне ўзнагароды# 1960 90px|Дональд Артур Глазер  Дональд Артур Глазер 
За вынаходства пузырковай камеры 1961 90px|Роберт Хофштатэр  Роберт Хофштатэр 
За асноватворныя даследаванні рассейвання электронаў на атамных ядрах і за звязаныя з імі адкрыцці, якія тычацца структуры нуклонаў 90px|Рудольф Мёсбаўэр  Рудольф Людвіг Мёсбаўэр 
За даследаванні рэзананснага паглынання гама-выпраменьвання і адкрыццё ў сувязі з гэтым эфекту, які носіць яго імя

  1962 90px|Леў Давідавіч Ландау  Леў Давідавіч Ландау 
За наватарскія тэорыі кандэнсаваных асяроддзяў, асабліва вадкага гелію 1963 90px|Юджын Вігнер  Юджын Вігнер (1/2 прэміі) 
За ўклад у тэорыю атамнага ядра і элементарных часціц, асабліва з дапамогай адкрыцця і прымянення фундаментальных прынцыпаў сіметрыі 90px|Марыя Гёперт-Маер  Марыя Гёперт-Маер (1/4 прэміі) 
За адкрыцці, якія тычацца абалонкавай структуры ядра 90px|Ганс Енсен  Ганс Енсен (1/4 прэміі) 1964 90px|Чарлз Хард Таўнс (справа)  Чарлз Хард Таўнс (1/2 прэміі) 
За фундаментальныя працы ў вобласці квантавай электронікі, якія прывялі да стварэння генератараў і узмацняльнікаў на лазерна-мазерным прынцыпе 90px|Мікалай Генадзевіч Басоў  Мікалай Генадзевіч Басаў (1/4 прэміі) 90px|Аляксандр Міхайлавіч Прохараў  Аляксандр Міхайлавіч Прохараў (1/4 прэміі) 1965 90px|Сін’ітыра Таманага  Сін’ітыра Таманага 
За фундаментальныя працы па квантавай электрадынаміцы, якія мелі глыбокія вынікі для фізікі элементарных часціц 90px|Джуліян Швінгер  Джуліян Швінгер 90px|Рычард Філіпс Фейнман  Рычард Філіпс Фейнман 1966 90px|Альфрэд Кастлер  Альфрэд Кастлер 
За адкрыццё і распрацоўку аптычных метадаў даследавання рэзанансаў Герца ў атамах 1967 90px|Ханс Альбрэхт Бетэ  Ханс Альбрэхт Бетэ 
За ўклад у тэорыю ядзерных рэакцый, асабліва за адкрыцці, якія тычацца крыніц энергіі зорак 1968 90px|Луіс Уолтэр Альварэс  Луіс Уолтэр Альварэс 
За вырашальны ўклад у фізіку элементарных часціц, у прыватнасці за адкрыццё вялікай колькасці рэзанансаў, што стала магчымым дзякуючы распрацаванай ім методыцы выкарыстання вадароднай пузырковай камеры і апрацоўцы даных 1969 90px|Мюрэй Гел-Ман  Мюрэй Гел-Ман 
За адкрыцці, звязаныя з класіфікацыяй элементарных часціц і іх узаемадзеянняў (Гл. Васьмярковы шлях)

 1970-я 
ГодПартрэтКраіна, лаўрэатАбгрунтаванне ўзнагароды# 1970 90px|Ханес Альфвен  Ханес Альфвен 
За фундаментальныя працы і адкрыцці ў магнітнай гідрадынаміцы і плённыя прыкладанні іх у розных абласцях фізікі плазмы 90px  Луі Эжэн Фелікс Неель 
За фундаментальныя працы і адкрыцці ў вобласці антыферамагнетызму і ферамагнетызму, якія прывялі да важных прыкладанняў у вобласці фізікі цвёрдага цела 1971 90px|Дэніс Габар  Дэніс Габар 
За вынаходства і ўдасканаленне галаграфічнага метаду 1972 90px|Джон Бардзін  Джон Бардзін 
За стварэнне тэорыі звышправоднасці, вядомай як БКШ-тэорыя 90px  Леон Нейл Купер 90px|Джон Роберт Шрыфер  Джон Роберт Шрыфер 1973 90px|Браян Дэвід Джозефсан  Браян Дэвід Джозефсан (1/2 прэміі) 
За тэарэтычнае прадказанне ўласцівасцей току звышправоднасці праз тунэльны бар’ер, у прыватнасці з’яў, вядомых як эфект Джозефсана 90px|Леа Эсакі  Леа Эсакі (1/4 прэміі) 
За эксперыментальныя адкрыцці тунэльных з’яў у паўправадніках і звышправадніках адпаведна 90px|Айвар Джаевер  Айвар Джаевер (1/4 прэміі) 1974 90px  Марцін Райл 
За вынікі навуковых назіранняў і вынаходствы, у прыватнасці метаду апертурнага сінтэзу 90px  Энтані Х’юішЗа яго вызначальную ролю ў адкрыцці пульсараў 1975 90px|Оге Нільс Бор  Оге Нільс Бор 
За адкрыццё ўзаемасувязі паміж калектыўным рухам і рухам асобнай часціцы ў атамным ядры і развіццё тэорыі будовы атамнага ядра, заснаванай на гэтай узаемасувязі 90px|Бэн Рой Мотэльсан  Бен Рой Мотэльсан 90px|Леа Джэймс Рэйнуотэр  Леа Джэймс Рэйнуотэр 1976 90px|Бертан Рыхтэр  Бертан Рыхтэр 
За асноватворны ўклад у адкрыццё цяжкай элементарнай часціцы новага тыпу (Гл. J/ψ-мезон) 90px|Сэмюэл Тынг  Сэмюэл Тынг 1977 90px|Філіп Уорэн Андэрсан  Філіп Уорэн Андэрсан 
За фундаментальныя тэарэтычныя даследаванні электроннай структуры магнітных і неўпарадкаваных сістэм 90px|Невіл Франсіс Мот  Невіл Франсіс Мот 90px  Джон Ван Флек 1978 90px|Пётр Леанідавіч Капіца  Пётр Леанідавіч Капіца (1/2 прэміі) 
За фундаментальныя вынаходствы і адкрыцці ў вобласці фізікі нізкіх тэмператур 90px|Арно Алан Пензіяс  Арно Алан Пензіяс (1/4 прэміі) 
За адкрыццё мікрахвалевага рэліктавага выпраменьвання   Роберт Вудра Вільсан (1/4 прэміі) 1979 90px|Шэлдан Лі Глэшау  Шэлдан Лі Глэшау 
За ўклад у аб’яднаную тэорыю слабых і электрамагнітных узаемадзеянняў паміж элементарнымі часціцамі, у тым ліку прадказанне слабых нейтральных токаў 90px|Абдус Салам  Абдус Салам 90px|Стывен Вайнберг  Стывен Вайнберг

 1980-я 
ГодПартрэтКраіна, лаўрэатАбгрунтаванне ўзнагароды# 1980 90px|Джэймс Кронін  Джэймс Уотсан Кронін 
За адкрыццё парушэнняў фундаментальных прынцыпаў сіметрыі ў распадзе нейтральных K-мезонаў (Гл. парушэнне CP-сіметрыі)

   90px  Вал Логсдан Фіч 1981 90px|Нікалас Бломберген  Нікалас Бломберген (1/4 прэміі) 
За ўклад у развіццё лазернай спектраскапіі 90px|Артур Шаўлаў  Артур Леанард Шаўлаў (1/4 прэміі) 90px  Кай Сігбан (1/2 прэміі) 
За ўклад у развіццё электроннай спектраскапіі высокага распазнавання 1982 90px  Кенет Вільсан 
За тэорыю крытычных з’яў у сувязі з фазавымі пераходамі 1983 90px  Субрахманьян Чандрасекар 
За тэарэтычныя даследаванні фізічных працэсаў, істотных для будовы і эвалюцыі зорак (Гл. Мяжа Чандрасекара) 90px  Уільям Алфрэд Фаўлер 
За тэарэтычнае і эксперыментальнае даследаванне ядзерных рэакцый, істотных для ўтварэння хімічных элементаў у Сусвеце 1984 90px|Карла Рубіа  Карла Рубіа 
За вырашальны ўклад у вялікі праект, ажыццяўленне якога прывяло да адкрыцця квантаў поля W і Z — пераносчыкаў слабага ўзаемадзеяння   Сімон ван дэр Мер 1985 90px|Клаус фон Клітцынг  Клаус фон Клітцынг 
За адкрыццё квантавага эфекту Хола

   1986 90px  Эрнст Руска (1/2 прэміі) 
За фундаментальную працу па электроннай оптыцы і за стварэнне першага электроннага мікраскопа 90px|Герд Бініг  Герд Бініг (1/4 прэміі) 
За вынаходства сканіруючага тунэльнага мікраскопа 90px|Генрых Рорэр  Генрых Рорэр (1/4 прэміі) 1987 90px|Георг Беднарц  Георг Беднарц 
За важны прарыў у адкрыцці звышправоднасці ў керамічных матэрыялах 90px|Карл Мюлер  Карл Мюлер 1988 90px|Леон Ледэрман  Леон Ледэрман 
За метад нейтрыннага пучка і доказ дублетнай структуры лептонаў праз адкрыццю мюоннага нейтрына 90px  Мелвін Шварц 90px|Джэк Стэйнбергер  Джэк Стэйнбергер 1989 90px|Норман Рамзей (злева)  Норман Рамзей (1/2 прэміі) 
За вынаходства метаду разнесеных асцылюючых палёў і яго выкарыстанне ў вадародным мазеры і іншых атамных гадзінніках 90px  Ханс Дэмельт (1/4 прэміі) 
За распрацоўку метаду ўтрымання адзіночных іонаў 90px  Вольфганг Паўль (1/4 прэміі)

 1990-я 
ГодПартрэтКраіна, лаўрэатАбгрунтаванне ўзнагароды# 1990 90px  Джэром Фрыдман 
За піянерскія даследаванні глыбоканяпругкага рассейвання электронаў на пратонах і звязаных нейтронах, што мела вялікае значэнне для развіцця кваркавай мадэлі ў фізіцы часціц 90px|Генры Кендал  Генры Кендал 90px  Рычард Тэйлар 1991 90px|П’ер Жыль дэ Жэн  П’ер Жыль дэ Жэн 
За выяўленне таго, што метады, развітыя для вывучэння з’яў упарадкаванасці ў простых сістэмах, могуць быць абагульнены на больш складаныя формы матэрыі, у прыватнасці, на вадкія крышталі і палімеры 1992 90px|Жорж Шарпак  Жорж Шарпак 
За вынаходства і ўдасканаленне дэтэктараў часціц, у прыватнасці шматдрацяной прапарцыянальнай камеры 1993 90px  Расел Халс 
За адкрыццё новага тыпу пульсараў, якое дало новыя магчымасці ў вывучэнні гравітацыі 90px|Джозеф Тэйлар мл. (злева)  Джозеф Тэйлар мал. 1994 90px|Бертрам Брокхаўз  Бертрам Брокхаўз 
За стварэнне нейтроннай спектраскапіі 90px  Кліфард Шал 
За стварэнне метаду нейтроннай дыфракцыі 1995 90px|Марцін Перл  Марцін Перл 
За адкрыццё тау-лептона 90px|Фрэдэрык Райнес  Фрэдэрык Райнес 
За эксперыментальнае выяўленне нейтрына 1996 90px|Дуглас Ошэраў  Дэвід Лі 
За адкрыццё звышцякучасці гелію-3 90px|Дуглас Ошэраў  Дуглас Ошэраў 90px|Роберт Рычардсан  Роберт Рычардсан 1997 90px|Стывен Чу  Стывен Чу 
За стварэнне метадаў ахаладжэння і ўтрымання атамаў з дапамогай лазернага святла
  90px|Клод Коэн-Тануджы  Клод Коэн-Тануджы 90px|Уільям Філіпс  Уільям Філіпс 1998 90px|Роберт Лафлін  Роберт Лафлін 
За адкрыццё новай формы квантавай вадкасці з дробна зараджанымі ўзбуджэннямі (Гл. квантавы эфект Хола)

   90px|Хорст Штормер  Хорст Штормер 90px  Дэніел Цуі 1999 90px|Герард ’т Хоафт  Герард ’т Хоафт 
За праясненне квантавай структуры электраслабых узаемадзеянняў 90px|Марцінус Велтман  Марцінус Велтман

 2000-я 
ГодПартрэтКраіна, лаўрэатАбгрунтаванне ўзнагароды# 2000 90px|Жарэс Іванавіч Алфёраў  Жарэс Іванавіч Алфёраў(1/4 прэміі) 
За распрацоўку паўправадніковых гетэраструктур, якія выкарыстоўваюцца ў высокачастотных схемах і оптаэлектроніцы 90px  Герберт Кромер (1/4 прэміі) 90px  Джэк Кілбі (1/2 прэміі) 
За ўдзел у вынаходстве інтэгральнай схемы 2001 90px  Эрык Корнел 
За дасягненне кандэнсацыі Бозэ — Эйнштэйна ў разрэджаных газах шчолачных металаў і за пачатковыя фундаментальныя даследаванні ўласцівасцей кандэнсатаў 90px|Вольфганг Кетэрле  Вольфганг Кетэрле 90px  Карл Віман 2002 90px|Райманд Дэвіс мал.  Райманд Дэвіс мал. (1/4 прэміі) 
За піянерскі ўклад у астрафізіку, у прыватнасці, за выяўленне касмічных нейтрына 90px  Масатосі Косіба (1/4 прэміі) 90px|Рыкарда Джаконі  Рыкарда Джаконі (1/2 прэміі) 
За пошукі ў вобласці астрафізікі, якія прывялі да адкрыцця касмічных крыніц рэнтгенаўскага выпраменьвання 2003 90px|Аляксей Аляксеевіч Абрыкосаў   Аляксей Аляксеевіч Абрыкосаў 
За піянерскі ўклад у тэорыю звышправаднікоў і звышцякучых вадкасцей 90px|Віталь Лазаравіч Гінзбург  Віталь Лазаравіч Гінзбург 90px   Энтані Легет 2004 90px|Дэвід Грос  Дэвід Грос 
За адкрыццё асімптатычнай свабоды ў тэорыі моцных узаемадзеянняў 90px  Дэвід Політцэр 90px|Фрэнк Вільчэк  Фрэнк Вільчэк 2005 90px|Рой Глаўбер  Рой Глаўбер (1/2 прэміі) 
За ўклад у квантавую тэорыю аптычнай кагерэнтнасці 90px|Джон Хол (крайні злева)  Джон Хол (1/4 прэміі) 
За ўклад у развіццё лазернай дакладнай спектраскапіі, уключаючы тэхніку прэцызіённага разліку светлавога зруху ў аптычных стандартах частаты (аптычных грабянёў) 90px|Тэадор Хенш  Тэадор Хэнш (1/4 прэміі) 2006 90px|Джон Мазер  Джон Мазер 
За адкрыццё чарнацельнай формы спектра і анізатрапіі касмічнага мікрахвалевага фонавага выпраменьвання 90px|Джордж Смут  Джордж Смут 2007 90px|Альбер Ферт  Альбер Ферт 
За адкрыццё эфекту гіганцкага магнетасупраціўлення 90px|Петэр Грунберг  Петэр Грунберг 2008 90px|Ёіціра Намбу   Ёіціра Намбу (1/2 прэміі) 
За адкрыццё механізму спантаннага парушэння сіметрыі ў субатамнай фізіцы 90px|Макота Кабаясі  Макота Кабаясі (1/4 прэміі) 
За адкрыццё крыніцы парушэння сіметрыі, якое дазволіла прадказаць існаванне ў прыродзе сама меней трох пакаленняў кваркаў 90px|Тосіхідэ Масукава  Тосіхідэ Масукава (1/4 прэміі) 2009 90px|Чарлз Каа   Чарлз Каа (1/2 прэміі) 
За рэвалюцыйныя дасягненні, якія тычацца перадачы святла ў валокнах для патрэб аптычнай сувязі 90px|Уілард Бойл  Уілард Бойл (1/4 прэміі) 
За вынаходства паўправадніковай схемы для рэгістрацыі выяў — ПЗС-сэнсара 90px|Джордж Элвуд Сміт  Джордж Элвуд Сміт (1/4 прэміі)

 2010-я 
ГодПартрэтКраіна, лаўрэатАбгрунтаванне ўзнагароды#2010 90px|Андрэй Гейм   Андрэй Гейм 
За наватарскія эксперыменты па даследаванні двухмернага матэрыялу графенуНобелеўская прэмія па фізіцы прысуджана выхадцам з Расіі за стварэнне графену — «Расійская газета», 5 кастрычніка 2010 90px|Канстанцін Навасёлаў   Канстанцін Навасёлаў2011 90px|Сол Перлмутэр  Сол Перлмутэр (1/2 прэміі) 
За адкрыццё паскоранага пашырэння Сусвету праз назіранні далёкіх звышновых 90px|Браян Шміт   Браян Шміт (1/4 прэміі) 90px|Адам Рыс  Адам Рыс (1/4 прэміі)2012 90px|Серж Арош  Серж Арош 
За стварэнне прарыўных тэхналогій маніпулявання квантавымі сістэмамі, якія зрабілі магчымымі вымярэнне асобных квантавых сістэм і кіраванне імі 90px|Дэвід Вайнленд  Дэвід Вайнленд2013 90px|Франсуа Энглер  Франсуа Энглер 
За тэарэтычнае адкрыццё механізма, які дапамагае нам зразумець паходжанне масы субатамных часціц і быў нядаўна пацверджаны выяўленнем прадказанай фундаментальнай часціцы ў эксперыментах ATLAS і CMS на Вялікім адронным калайдары ў ЦЕРН 90px|Пітэр Хігс Пітэр Хігс2014 90px  Ісаму Акасакі 
За вынаходніцтва эфектыўных блакітных святлодыёдаў, якое прывяло да з’яўлення яркіх і энергазберагальных белых крыніц святлаThe Nobel Prize in Physics 2014 90px Хіросі Амана 90px , Сюдзі Накамура2015 90px Такаакі Кадзіта 
За адкрыццё нейтрынных асцыляцый, якія даказваюць наяўнасць масы нейтрына.The Nobel Prize in Physics 2015 90px  Артур Мак-Дональд2016 90px   Дэвід Таўлес 
За тэарэтычныя адкрыцці тапалагічных фазавых пераходаў і тапалагічных фаз рэчыва.The Nobel Prize in Physics 2016 90px   Данкан Холдэйн 90px   Джон Майкл Костэрліц2017 90px  Райнер Вайс 
За назіранні за гравітацыйнымі хвалямі.The Nobel Prize in Physics 2017 90px  Бары Бэрыш 90px  Кіп Торн2018 90px  Артур Эшкін 
За вынаходства аптычнага пінцэта і яго ужыванне ў біялагічных сістэмах. 90px  Жэрар Муру 
За метад генерацыі высокаінтэнсіўных ультракароткіх аптычных імпульсаў. 90px  Дона Стрыкленд2019 90px   Джэймс Піблз 
За тэарэтычныя даследаванні ў фізічнай касмалогіі. 90px  Мішэль Маёр 
За адкрыццё экзапланеты на арбіце сонцападобнай зоркі. 90px  Дзідзье Кэлё

 2020-я 
ГодПартрэтКраіна, лаўрэатАбгрунтаванне ўзнагароды#2020 90px  Роджэр Пенроўз 
За адкрыццё таго, што ўтварэнне чорных дзірак з патрэбай вынікае з агульнай тэорыі рэлятыўнасці. 90px  Райнхард Генцэль 
За адкрыццё звышмасіўнага кампактнага аб’екта ў цэнтры нашай галактыкі. 90px  Андрэа Гез2021 90px  Сюкура Манабэ 
За фізічнае мадэляванне клімату Зямлі, колькаснага вызначэння зменлівасці і надзейнага прагназавання глабальнага пацяплення.  Клаус Хасельман 90px  Джорджыа ПарызіЗа адкрыццё ўзаемадзеяння бязладзіцы і флуктуацый у фізічных сістэмах ад атамных да планетарных маштабаў.2022 90px  Ален Аспэ 
За эксперыменты з заблытанымі фатонамі, усталяванне парушэння няроўнасцей Бэла і наватарскай навукі аб квантавай інфармацыі. 90px  Джон Клаўзер 90px  Антон Цайлінгер2023 90px   Анн Л’Юе 
За эксперыментальныя метады, якія генеруюць атасекундныя імпульсы святла для вывучэння дынамікі электронаў у рэчыве. 90px   Ферэнц Краус 90px  П’ер Агасціні2024 90px  Джон Хопфілд 
За фундаментальныя адкрыцці і вынаходкі, якія дазваляюць праводзіць машыннае навучанне з выкарыстаннем штучных нейронных сетак. 90px   Джэфры Хінтан2025 90px  Джон Кларк 
За адкрыццё макраскапічнага квантавамеханічнага тунэлявання і квантавання энергіі ў электрычным ланцугу. 90px  Мішэль Дэварэ 90px  Джон Марцініс

 Статыстыка паводле краін 
                    лаўрэаты з адным грамадзянствам лаўрэаты, якія не маюць вызначанай дзяржаўнай прыналежнасці

 Цікавыя факты 
 За ўсю гісторыю Нобелеўскай прэміі па фізіцы яе лаўрэатамі сталі толькі тры жанчыны — Марыя Кюры ў 1903 годзе, якая стала таксама першай жанчынай-лаўрэатам Нобелеўскай прэміі наогул, Марыя Гёперт-Маер у 1963 годзе і Дона Стрыкленд у 2018 годзе.
 Адзіным чалавекам, які атрымаў Нобелеўскую прэмію па фізіцы два разы, быў Джон Бардзін — у 1956 і 1972 гадах.}}
 Самым маладым на момант прысуджэння лаўрэатам Нобелеўскай прэміі па фізіцы і Нобелеўскай прэміі наогул стаў Уільям Лорэнс Брэг, які атрымаў яе ў 1915 годзе разам са сваім бацькам Уільямам Генры Брэгам ва ўзросце ўсяго 25 гадоў.}}
 Самым старым на момант прысуджэння лаўрэатам стаў Райманд Дэвіс, ганараваны прэміяй 2002 года ва ўзросце 88 гадоў.}}
 Найбольш доўгае жыццё дасталася лаўрэату 1967 года Хансу Бетэ, які пражыў 98 гадоў. Менш за ўсіх пражыў лаўрэат 1903 года П’ер Кюры, які ўжо ў 1906 годзе трагічна загінуў у дарожным здарэнні ва ўзросце 46 гадоў.
 Даўжэй за ўсіх з моманту атрымання Нобелеўскай прэміі па фізіцы і Нобелеўскай прэміі наогул пражыў лаўрэат 1929 года Луі дэ Бройль, які памёр у 1987 годзе.

 Крыніцы 

 Літаратура 
  (у зав.)

 Спасылкі 
 Афіцыйны сайт 
 Навука і тэхніка: Нобелеўскія лаўрэаты: Прэмія па фізіцы


Фізіка