Раздзяляльнасць (камп’ютарная графіка)

Раздзяляльнасць (раней таксама ўжываўся тэрмін разрознасць (разрозненне), але зараз ён лічыцца ўстарэлым) — велічыня, якая вызначае колькасць кропак (элементаў растравай выявы) на адзінку плошчы (ці адзінку даўжыні). Тэрмін звычайна ўжываецца да выяў у лічбавай форме, аднак яго можна ужываць, напрыклад, для апісання ўзроўню грануляцыі фотастужкі, фотапаперы ці іншага фізічнага носьбіта. Больш высокая раздзяляльнасць (больш элементаў) тыпова забяспечвае больш дакладнае адлюстраванне арыгінала. Іншай важнай характарыстыкай выявы з’яўляецца разраднасць колеравай палітры.

Як правіла, раздзяляльнасць у розных напрамках аднолькавая, што дае піксель квадратнай формы. Але гэта не абавязкова — напрыклад, гарызантальная раздзяляльнасць можа адрознівацца ад вертыкальнага, у выніку чаго элемент выявы (піксель) будзе не квадратным, а прамавугольным.

 Раздзяляльнасць выявы 

 Растравая графіка 
Памеры растравых выяў вызначаюць у колькасці пікселяў па гарызанталі і вертыкалі, напрыклад: 1600×1200. У дадзеным выпадку гэта азначае, што шырыня выявы складае 1600, а вышыня — 1200 кропак (такая выява складаецца з 1 920 000 кропак, прыкладна 2 мегапікселя). Колькасць кропак па гарызанталі і вертыкалі можа быць рознай для розных выяў. Выявы, як правіла, захоўваюцца ў выглядзе, максімальна прыдатным для адлюстравання экранамі манітораў — яны захоўваюць колер пікселяў у выглядзе патрабаванай яркасці свячэння выпраменьваючых элементаў экрана (RGB), і разлічаны на тое, што пікселі выявы будуць адлюстроўвацца пікселямі экрана адзін да аднаго. Гэта забяспечвае прастату вываду выявы на экран.

Пры вывадзе выявы на паверхню экрана ці паперы яна займае прамавугольнік пэўнага памеру. Для аптымальнага размяшчэння выявы на экране патрэбна ўзгадніць колькасць кропак у выяве, прапорцыі бакоў выявы з адпаведнымі параметрамі прылады адлюстравання. Калі пікселі выявы выводзяцца пікселямі прылады адзін да аднаго, памер будзе вызначацца толькі раздзяляльнасцю прылады вываду. Адпаведна, чым вышэй раздзяляльнасць экрана, тым больш кропак адлюстроўваецца на той жа плошчы і тым менш зярністай і больш якаснай будзе выява. Пры большай колькасці кропак, размешчаных на маленькай плошчы, вока не заўважае мазаічнасці малюнка. Слушна і адваротнае: малая раздзяляльнасць дазволіць воку заўважыць растр выявы («прыступкі»). Высокая раздзяляльнасць выявы пры малым памеры плоскасці прылады адлюстравання не дазволіць вывесці на яго ўсю выяву, альбо падчас вываду выява будзе «падганяцца», калі на кожны піксель прылады адлюстравання прыходзіцца некалькі пікселяў выявы, выніковы колер пікселя ўсярэдніваецца. Пры неабходнасці буйна адлюстраваць выяву невялікага памеру на выяве з вялікай раздзяляльнасцю даводзіцца вылічаць колеры прамежкавых пікселяў. Змяненне фактычнай колькасці пікселяў выявы завецца перадыскрэтызацыя (resampling), і для яе існуе цэлы шэраг алгарытмаў рознай складанасці.

Падчас вываду на паперу такія выявы перапрацоўваюцца пад фізічныя здольнасці прынтара: ажыццяўляецца колерааддзяленне, маштабаванне і растрэрызацыя дзеля вываду выявы фарбамі фіксаванага колеру і яркасці, даступнымі прыладзе друку. Прынтару для адлюстравання колераў рознай яркасці і адцення даводзіцца групаваць некалькі кропак меншага памеру даступных колераў, напрыклад адзін шэры піксель такой крынічнай выявы падчас друку падаецца некалькімі дробнымі чорнымі кропкамі на белым фоне паперы. У выпадках, якія не датычацца прафесійнай дадруковай падрыхтоўкі, гэты працэс ажыццяўляецца з мінімальным умяшаннем карыстальніка, у адпаведнасці з наладкамі прынтара і жаданым памерам адбітка. Выявы ў фарматах, якія атрымліваюцца ў выніку дадруковай падрыхтоўкі і разлічаныя на непасрэдны вывад прыладай друку, для паўнавартаснага адлюстравання на экране маюць патрэбу ў адваротным пераўтварэнні.

Большасць фарматаў графічных файлаў дазваляюць захоўваць даныя аб пажаданым маштабе для вываду на друк, гэта значыць аб пажаданай раздзяляльнасці ў dpi ( — гэтая велічыня кажа аб нейкай колькасці кропак на адзінку даўжыні, напрыклад 300 dpi азначае 300 пунктаў на адну цалю). Гэта выключна даведкавая велічыня. Як правіла, для атрымання раздрукоўкі фатаграфіі, якая прызначана для разглядання з адлегласці 20-30 сантыметраў, дастаткова раздзяляльнасці 300 dpi. З гэтага можна меркаваць, якога памеру адбітак можна атрымаць з наяўнай выявы ці якога памеру выяву трэба атрымаць, каб потым зрабіць адбітак патрэбнага памеру.

Напрыклад, трэба надрукаваць з раздзяляльнасцю ў 300 dpi выяву на паперы памерам 10×10 см. Пераклаўшы памер у цалі атрымаем 3,9×3,9 цаляў. Зараз, памножым 3,9 на 300 і атрымаем памер фатаграфіі ў пікселях: 1170×1170. Такім чынам, для друку выявы прымальнай якасці памерам 10×10 см памер крынічнай выявы павінен быць не менш 1170×1170 пікселяў.

Для пазначэння раздзяляльнасці розных працэсаў пераўтварэння выяў (сканаванне, друк, растэрызацыя і г. д.) выкарыстоўваюць наступныя тэрміны:
 dpi () — колькасць кропак на цалю.
 ppi () — колькасць пікселяў на цалю.
 lpi () — колькасць ліній на цалю, раздзяляльнасць графічных планшэтаў (дыгітайзераў).
 spi () — колькасць сэмплаў на цалю; шчыльнасць дыскрэтызацыі (sampling density), у тым ліку раздзяляльнасць сканераў выяў (:en:Samples per inch англ.)

Па гістарычным прычынам велічыні імкнуцца пераводзіць да dpi, хоць з практычнага пункту гледжання ppi больш адназначна характарызуе для спажыўца працэсы друку ці сканавання. Вымярэнне ў lpi шырока ўжываецца ў паліграфіі. Вымярэнне ў spi ужываецца для апісання ўнутраных працэсаў прылад ці алгарытмаў.

 Значэнне разраднасці колеру 
Для стварэння рэалістычнай выявы сродкамі камп’ютарнай графікі колер часам з’яўляецца важней (высокай) раздзяляльнасці, бо чалавечае вока ўспрымае выяву з большай колькасцю каляровых адценняў як болей праўдападобную. Выгляд выявы на экране наўпрост залежыць ад абранага відэарэжыму, аснову якога складаюць тры характарыстыкі: акрамя ўласна раздзяляльнасці (колькасці пунктаў па гарызанталі і вертыкалі), адрозніваюцца частата аднаўлення выявы (Гц) і колькасць адлюстравальных колераў (колерарэжым ці разраднасць колеру). Апошні параметр (характарыстыку) часта таксама называюць раздзяляльнасцю колеру, ці частата разроздзяляльнасці (частотнасць ці разраднасць гамы) колеру.

Суб’ектыўна розніца паміж 24- і 32-разрадным колерам незаўважная, таму што ў 32-разрадным уяўленні 8 разрадаў проста не ўжываюцца, палягчаючы адрасацыю пікселяў, але павялічваюць займаную выявай памяць, а 16-разрадны колер заўважна «грубейшы». У прафесійных лічбавых фотакамер, у сканераў (напрыклад, 48 ці 51 біт на піксель) больш высокая разраднасць апынаецца карыснай пры наступнай апрацоўцы фатаграфій: карэктаванні колераў, рэтушаванні і г. д.

 Вектарная графіка 
Да вектарных выяў, у сілу прынцыпу адлюстравання выявы, паняцце раздзяляльнасці непрыдатнае.

 Раздзяляльнасць прылады 

Раздзяляльнасць прылады (inherent resolution) апісвае максімальная раздзяляльнасць выявы, якую можна атрымаць з дапамогай прылады уводу ці вываду.
 Раздзяляльнасць прынтара звычайна ўказваюць у dpi.
 Раздзяляльнасць сканера выяў указваецца ў ppi (колькасць пікселяў на адну цалю), а не ў dpi.
 Раздзяляльнасць экрана манітора звычайна называюць памеры атрымальнай на экране выявы ў пікселях: 800×600, 1024×768, 1280×1024, маючы на ўвазе раздзяляльнасць адносна фізічных памераў экрана, а не эталоннай адзінкі вымярэння даўжыні, такой як 1 цаля. Для атрымання раздзяляльнасці ў адзінках ppi дадзеную колькасць пікселяў патрэбна падзяліць на фізічныя памеры экрана, напісаныя ў цалях. Дзвюма іншымі важнымі геаметрычнымі характарыстыкамі экрана з’яўляецца памер яго дыяганалі і суадносіны бакоў.
 Раздзяляльнасць матрыцы лічбавай фотакамеры, гэтак жа як экрана манітора, характарызуецца памерам (у пікселях) атрымальных выяў, але ў адрозненні ад экранаў, папулярным стала ўжыванне не двух лікаў, а акругленай сумарнай колькасці пікселяў, адлюстраванай у мегапікселях. Казаць аб фактычнай раздзяляльнасці матрыцы можна толькі ўлічваючы яе памеры. Казаць аб фактычнай раздзяляльнасці атрыманых выяў можна толькі ў дачыненні да прыладаў вываду — экранаў і прынтараў, альбо ў дачыненні сфатаграфаваных прадметаў, з улікам іх перспектыўных скажэнняў падчас здымкі і характарыстык аб’ектыву.

 Раздзяляльнасць экрана манітора 
Для тыповых раздзяляльнасцяў манітораў, індыкатарных панэляў і экранаў прылад (inherent resolution) існуюць сталыя літарныя пазначэнні:
 QVGA — 320×240 (4:3) — 76,8 кпікс,
 SIF (MPEG1 SIF) — 352×240 (22:15) — 84,48 кпікс,
 CIF (MPEG1 VideoCD) — 352×288 (11:9) — 101,37 кпікс,
 WQVGA — 400×240 (5:3) — 96 кпікс,
 [MPEG2 SV-CD] — 480×576 (5:6) — 276,48 кпікс,
 HVGA — 640×240 (8:3) ці 320×480 (2:3) — 153,6 кпікс,
 nHD — 640×360 (16:9) — 230,4 кпікс,
 VGA — 640×480 (4:3) — 307,2 кпікс,
 WVGA — 800×480 (5:3) — 384 кпікс,
 SVGA — 800×600 (4:3) — 480 кпікс,
 FWVGA — 854×480 (16:9) — 409,92 кпікс,
 qHD — 960x540 (16:9) — 518,4 кпікс,
 WSVGA — 1024×600 (128:75) — 614,4 кпікс,
 XGA — 1024×768 (4:3) — 786,432 кпікс,
 XGA+ — 1152×864 (4:3) — 995,3 кпікс,
 WXVGA — 1200×600 (2:1) — 720 кпікс,
 HD 720p — 1280×720 (16:9) — 921,6 кпікс,
 WXGA — 1280×768 (5:3) — 983,04 кпікс,
 SXGA — 1280×1024 (5:4) — 1,31 Мпікс,
 WXGA+ — 1440×900 (8:5) — 1,296 Мпікс,
 SXGA+ — 1400×1050 (4:3) — 1,47 Мпікс,
 XJXGA — 1536×960 (8:5) — 1,475 Мпікс,
 WSXGA (?) — 1536×1024 (3:2) — 1,57 Мпікс,
 WXGA++ — 1600×900 (16:9) — 1,44 Мпікс,
 WSXGA — 1600×1024 (25:16) — 1,64 Мпікс,
 UXGA — 1600×1200 (4:3) — 1,92 Мпікс,
 WSXGA+ — 1680×1050 (8:5) — 1,76 Мпікс,
 Full HD 1080p — 1920×1080 (16:9) — 2,07 Мпікс,
 WUXGA — 1920×1200 (16:10) — 2,3 Мпікс,
 2K — 2048x1080 (256:135) — 2,2 Мпікс,
 QWXGA — 2048×1152 (16:9) — 2,36 Мпікс,
 QXGA — 2048×1536 (4:3) — 3,15 Мпікс,
 WQXGA — 2560×1440 (16:9) — 3,68 Мпікс,
 WQXGA — 2560×1600 (8:5) — 4,09 Мпікс,
 QSXGA — 2560×2048 (5:4) — 5,24 Мпікс,
 WQSXGA — 3200×2048 (25:16) — 6,55 Мпікс,
 QUXGA — 3200×2400 (4:3) — 7,68 Мпікс,
 WQUXGA — 3840×2400 (8:5) — 9,2 Мпікс,
 Ultra-HD — 4096×2160 (256:135):en:Ultra-high-definition television — 8,8 Мпікс,
 HSXGA — 5120×4096 (5:4) — 20,97 Мпікс,
 WHSXGA — 6400×4096 (25:16) — 26,2 Мпікс,
 HUXGA — 6400×4800 (4:3) — 30,72 Мпікс,
 Super Hi-Vision — 7680×4320 (16:9) — 33,17 Мпікс,
 WHUXGA — 7680×4800 (8:5) — 36,86 Мпікс.

Камп’ютарны стандарт / Назва прыладыРаздзяляльнасцьСуадносіны бакоў экранаПікселі, сумарнаVIC-II multicolor, IBM PCjr 16-color160×2000,80 (4:5)32 000TMS9918, ZX Spectrum256×1921,33 (4:3)49 152CGA 4-color (1981), Atari ST 16 color, VIC-II HiRes, Amiga OCS NTSC LowRes320×2001,60 (8:5)64 000QVGA320×2401,33 (4:3)76 800Acorn BBC у 40-радковым рэжыме, Amiga OCS PAL LowRes320×2561,25 (5:4)81 920WQVGA400×2401.67 (15:9)96 000КГД (кантролер графічнага дысплея) ДВК400×2881.39 (25:18)115 200Atari ST 4 color, CGA mono, Amiga OCS NTSC HiRes640×2003,20 (16:5)128 000WQVGA Sony PSP Go480×2701,78 (16:9)129 600Вектор-06Ц, Электроника БК512×2562,00 (2:1)131 072 466×2881,62 (≈ 8:5)134 208HVGA480×3201,50 (15:10)153 600Acorn BBC у 80-радковым рэжыме640×2562,50 (5:2)163 840Amiga OCS PAL HiRes640×2562,50 (5:2)163 840Кантэйнер AVI (MPEG-4 / MP3), профіль Advanced Simple Profile Level 5640×2722,35 (127:54) (≈ 2,35:1)174 080Black & white Macintosh (9")512×3421,50 (≈ 8:5)175 104Электроника МС 0511640×2882,22 (20:9)184 320Macintosh LC (12")/Color Classic512×3841,33 (4:3)196 608EGA (у 1984)640×3501,83 (64:35)224 000HGC720×3482,07 (60:29)250 560MDA (у 1981)720×3502,06 (72:35)252 000Atari ST mono, Toshiba T3100/T3200, Amiga OCS, NTSC празрадковы640×4001,60 (8:5)256 000Apple Lisa720×3602,00 (2:1)259 200VGA (у 1987) і MCGA640×4801,33 (4:3)307 200Amiga OCS, PAL празрадковы640×5121,25 (5:4)327 680WGA, WVGA800×4801,67 (5:3)384 000TouchScreen у netbook’ах Sharp Mebius854×4661,83 (11:6)397 964FWVGA854×4801,78 (≈ 16:9)409 920SVGA800×6001,33 (4:3)480 000Apple Lisa+784×6401,23 (49:40)501 760 800×6401,25 (5:4)512 000SONY XEL-1960×5401,78 (16:9)518 400Dell Latitude 21001024×5761,78 (16:9)589 824Apple iPhone 4960×6401,50 (3:2)614 400WSVGA1024×6001,71 (128:75)614 400 1152×6481,78 (16:9)746 496XGA (в 1990)1024×7681,33 (4:3)786 432 1152×7201,60 (8:5)829 440 1200×7201,67 (5:3)864 000 1152×7681,50 (3:2)884 736WXGAWXGA вызначае дыяпазон разрозненняў з шырынёй ад 1280 до 1366 пікселяў і вышынёй ад 720 да 800 пікселяў. (HD Ready)1280×7201,78 (16:9)921 600NeXTcube1120×8321,35 (35:26)931 840wXGA+1280×7681,67 (5:3)983 040XGA+1152×8641,33 (4:3)995 328WXGA1280×8001,60 (8:5)1 024 000Sun1152×9001,28 (32:25)1 036 800WXGA (HD Ready)1366×7681,78 (≈ 16:9)1 048 576wXGA++1280×8541,50 (≈ 3:2)1 093 120SXGA1280×9601,33 (4:3)1 228 800UWXGA1600×768 (750)2,08 (25:12)1 228 800WSXGA, WXGA+1440×9001,60 (8:5)1 296 000SXGA1280×10241,25 (5:4)1 310 720 1536×8641,78 (16:9)1 327 104 1440×9601,50 (3:2)1 382 400wXGA++1600×9001,78 (16:9)1 440 000SXGA+1400×10501,33 (4:3)1 470 000AVCHD/«HDV 1080i» (anamorphic widescreen HD)1440×10801,33 (4:3)1 555 200WSXGA1600×10241,56 (25:16)1 638 400WSXGA+1680×10501,60 (8:5)1 764 000UXGA1600×12001,33 (4:3)1 920 000Full HD (1080p)1920×10801,77 (16:9)2 073 600 2048×10801,90 (256:135)2 211 840WUXGA1920×12001,60 (8:5)2 304 000QWXGA2048×11521,78 (16:9)2 359 296 1920×12801,50 (3:2)2 457 600 1920×14401,33 (4:3)2 764 800QXGA2048×15361,33 (4:3)3 145 728WQXGA2560×14401,78 (16:9)3 686 400WQXGA2560×16001,60 (8:5)4 096 000Apple MacBook Pro with Retina2880×18001,60 (8:5)5 148 000QSXGA2560×20481,25 (5:4)5 242 880WQSXGA3200×20481,56 (25:16)6 553 600WQSXGA3280×20481,60 (205:128) ≈ 8:56 717 440QUXGA3200×24001,33 (4:3)7 680 000QuadHD/UHD3840×21601,78 (16:9)8 294 400WQUXGA (QSXGA-W)3840×24001,60 (8:5)9 216 000HSXGA5120×40961,25 (5:4)20 971 520WHSXGA6400×40961,56 (25:16)26 214 400HUXGA6400×48001,33 (4:3)30 720 000Super Hi-Vision (UHDTV)7680×43201,78 (16:9)33 177 600WHUXGA7680×48001,60 (8:5)36 864 000

 Гл. таксама 
 Суадносіны бакоў экрана
 Тэлебачанне высокай выразнасці
 Раздзяляльная здольнасць


Катэгорыя:Камп’ютарная графіка