Гаўрыла Харытонавіч Вашчанка

Гаўрыла Вашчанка () — беларускі мастак, жывапісец. Народны мастак БССР (1988). Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (1977). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1987). Прафесар (1980).

 Біяграфія 
Нарадзіўся 20 чэрвеня 1928 года ў вёсцы Чыкалавічы Гомельскай вобласці. Скончыў Львоўскі інстытут прыкладнога і дэкаратыўнага мастацтва ў 1955 годзе. Вучыўся ў І. Бакшая, Р. Сельскага.

З 1956 года ўдзельнічае ў мастацкіх выставах. У 1955—1960 гадах выкладаў у Кішынёўскім мастацкім вучылішчы. З 1961 года выкладаў у Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў, з 1975 года — загадчык кафедры манументальна-дэкаратыўнага мастацтва, з 1980 года — прафесар.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1957 года.

Памёр 14 лютага 2014 года ў Мінску.

Быў у шлюбе з Мацільдай Адамаўнай Жаўрыд (1929—2013), меў двух сыноў — Мікалая і Канстанціна (нар. 1961), таксама мастака.

 Творчасць 
Працаваў у галіне манументальна-дэкаратыўнага мастацтва, станковага жывапісу і акварэлі. Аўтар станковых і манументальных твораў пра гераізм савецкага народа ў гады Айчыннай вайны і пасляваеннай стваральнай працы. Значнае месца ў творчасці Вашчанкі займала тэма адлюстравання жыцця сучаснага Палесся (карціны «Маё Палессе», 1971; «Нафтавікі Палесся», «Сакавік», абедзве 1973).

Работы вылучаюцца жанравай і тэматычнай разнастайнасцю, роздумам над актуальнымі праблемамі часу і мінуўшчынай роднай зямлі, патрыятызмам. Характэрнай іх асаблівасцю з’яўляецца глыбокі філасофскі змест, пераданы лаканічнымі выяўленчымі сродкамі.

Сярод твораў: «Ад Савецкага інфармбюро», «Непакораная» (абедзве 1967), «Бетон», «Косцік» (абедзве 1970), «Юнацтва» (1971), «Маё Палессе», «Дума пра хлеб» (абедзве 1973), «Балада пра мужнасць» (1974), «Жнівень» (1975), «Мацярынскія крылы» (1975), «Прастора» (1978), «Нацюрморт з барэльефам Гусоўскага» (1986) і інш. Важным падзеям беларускай гісторыі прысвечаны палотны «Грунвальдская бітва» (1985), трыпціх пра паўстанне К. Каліноўскага «За зямлю, за волю» (1983), «Балада пра мужнасць» (1974) і інш.

Аўтар мазаічнага пано «Палёт» (1963) у Палацы культуры тэкстыльшчыкаў у Мінску. Зрабіў манументальныя размалёўкі «Зямля светлагорская» (1973, Палац культуры хімікаў у Светлагорску),  «Асветнікі» (1976, Ліцэй БДУ), вітражы і люстры ў касцёле Сымона і Алены (1974, Мінск) і інш.

Стварыў партрэты пісьменнікаў, асветнікаў, дзяржаўна-палітычных дзеячаў Беларусі — Я. Купалы, Я. Коласа, Ефрасінні Полацкай, Кірылы Тураўскага, К. Астрожскага, С. Буднага, В. Цяпінскага і інш.

Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, Траццякоўскай галерэі (Масква), Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, нацыянальных музеях Кіева, Кішынёва, Алматы, Бішкека, Сафіі, а таксама ў фондах БСМ. Персанальная карцінная галерэя Вашчанкі з 2002 дзейнічае ў Гомелі.

 Узнагароды 
Узнагароджаны залатым медалём ВДНГ СССР, сярэбраным медалём імя М. Грэкава, медалём Францыска Скарыны (1995). У 1984 годзе стаў лаўрэатам Дзяржаўнай прэміі, у 1988 годзе — народным мастаком Беларусі.

 Крыніцы 

 Літаратура 

 Драчоў П. Народжаны беларускім Палессем / П. Драчоў // Беларускі гістарычны часопіс. — 2004. — № 2. — с. 32-33.
 Тараканава М. Манументальны сімвалізм Гаўрылы Вашчанкі / М. Тараканава. // Роднае слова. — 2003. — № 6. — с. 93-95.
 Шаура Г. Ф., Г. Х. Вашчанка. — Мн., 1978
 Гавриил Ващенко: Живопись. Монументальное искусство/сост. О. П. Воронова. — М., 1980.

 Спасылкі 

Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Беларускай ССР
Катэгорыя:Народныя мастакі Беларускай ССР
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі БССР
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Выкладчыкі Беларускай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў
Катэгорыя:Пахаваныя на Усходніх могілках Мінска
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Гомеля
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Брагіна