Табун (хімічная зброя)

Табу́н (этылавы эфір дыметыламіда цыянафосфарнай кіслаты) — фосфарарганічнае злучэнне. Атрутнае рэчыва нервова-паралітычнага дзеяння. Выклікае моцны міёз.

Бясколерная рухомая вадкасць тэмпература кіпення 220 (240, каля 230) °C, тэмпература плаўлення −50 (−48) °C. Шчыльнасць 1077,8 кг/м³ (1087 г/см³). Дрэнна раствараецца ў вадзе (каля 12 %), добра ў арганічных растваральніках.

 Сінтэз і ўласцівасці 
Табун атрымоўваюць паслядоўным узаемадзеяннем хлорвокісу фосфара POCl3 са злішкам дыметыламіна, потым з этанолам і цыянідам калію:
 POCl3 + 2(CH3)2NH  (CH3)2NP(O)Cl2 + (CH3)2NH•HCl
 (CH3)2NP(O)Cl2 + C2H5OH  (CH3)2NP(O)ClOC2H5 + HCl
 (CH3)2NP(O)ClOC2H5 + KCN  (CH3)2NP(O)(CN)OC2H5 + KCl

Упершыню атрымаў нямецкі хімік Герхард Шрадэр.

Павольна гідралізуецца вадой, у кіслым асяроддзі гідроліз паскараецца, пры гэтым адбываецца адўчапленне дыэтыламіднай групы:
 (CH3)2NP(O)(CN)OC2H5 + H2O + HCl  (CH3)2NH•HCl + HOP(O)(CN)OC2H5
Хутка гідралізуецца ў растворах шчолачаў, адшчапляе цыянід-іён:
 (CH3)2NP(O)(CN)OC2H5 + NaOH  (CH3)2NP(O)(OH)OC2H5 + NaCN
Лёгка ўзаемадзейнічае з растворамі аміяку і амінаў, што выкарыстоўваецца для дэгазацыі табуна. Прадукты дэгазацыі з’яўляюцца ядавітымі, бо ўтрымоўваюць солі сінільнай кіслаты.

 Гл. таксама 
 Зарын
 VX
 GV

 Зноскі 

 Літаратура 




Катэгорыя:Хімічная зброя
Катэгорыя:Фосфарарганічныя злучэнні
Катэгорыя:Нітрылы
Катэгорыя:Інгібітары халінэстэразы