Марскія цячэнні

Марскія цячэнні — акіянічныя цячэнні, паступальныя рухі водных мас у акіянах і морах. Абумоўлены дзеяннем сілы трэння, градыентамі ціску, прыліваўтваральнымі сіламі Месяца і Сонца, адхіляючай сілай вярчэння Зямлі і інш.

Адны з першых звестак пра цячэнні апісаны старажытнымі грэкамі. Арыстоцель адзначаў цячэнні ў пралівах Керчанскі, Басфор і Дарданэлы, Тэафраст — у Гібралтарскім праліве. Карфагеняне ведалі марскія цячэнні ў паўночнай частцы Атлантычнага акіяна. Назіранні за цячэннямі ў адкрытым акіяне праводзіў Хрыстафор Калумб у час плавання ў Амерыку.

Марскія цячэнні класіфікуюцца:
 паводле паходжання:
 дрэйфавыя цячэнні
 градыентныя цячэнні (уласна-градыентныя, якія ўзнікаюць у выніку нагонаў і згонаў вады каля берага, а таксама канвергенцыі і дывергенцыі марскіх плыней у адкрытым акіяне, і барыградыентныя - ад рэзкай змены атмасфернага ціску)
 суспензійныя цячэнні, якія ўзнікаюць у выніку дзеяння прыліваўтваральных сіл
 кампенсацыйныя цячэнні
 сцёкавыя цячэнні, якія ўнікаюць ад сцёку рэк
 сейшавыя цячэнні, якія ўзнікаюць пры сейшавых ваганнях узроўню вады
 паводле ўстойлівасці цячэння:
 пастаянныя
 перыядычныя (прыліўна-адліўныя)
 часовыя' паводле глыбіні размяшчэння: паверхневыя (да глыбіні 10-15 м)
 глыбінныя
 прыдонныя (магутнасць да некалькіх дзясяткаў метраў)
 паводле характару руху: меандруючыя (бесперапынныя хвалепадобныя выгіны, якія звязаны з рэльефам дна)
 просталінейныя (пасатныя, якія звязаны з пастаяннымі вятрамі)
 цыкланічныя (кругавыя, у Паўночным паўшар'і рухаюцца супраць гадзіннікавай стрэлкі, у Паўднёвым паўшар'і — па гадзіннікавай стрэлцы)
 антыцыкланічныя (кругавыя, у Паўночным паўшар'і рухаюцца па гадзіннікавай стрэлцы, у Паўднёвым паўшар'і — супраць)
 паводле фізіка-хімічных уласцівасцей:''
 цёплыя, тэмпература вады ў якіх вышэйшая за тэмпературу вод, якія іх акружаюць
 халодныя, тэмпература вады ў якіх ніжэйшая за тэмпературу вод, якія іх акружаюць
 салёныя
 распрэсненыя (падзел умоўны).

Самыя вялікія марскія цячэнні:

у Атлантычным акіяне:
 Гальфстрым
 Паўночна-Атлантычнае цячэнне
 Антыльскае цячэнне
 Канарскае цячэнне
 Бразільскае цячэнне
 Бенгельскае цячэнне
у Ціхім акіяне:
 Курасіа
 Паўночна-Ціхаакіянскае цячэнне
 Каліфарнійскае цячэнне
 Усходне-Аўстралійскае цячэнне

Сярод пастаянных  марскіх цячэнняў добра выяўлены таксама Паўночныя Пасатныя цячэнні, Паўднёвае пасатнае цячэнне і Заходніх Вятроў цячэнне, або Антарктычнае цыркумпалярнае цячэнне.

Марскія цячэнні садзейнічаюць абмену водных мас, змене берагоў (разбурэнне, намыванне новай сушы), пераносу льдоў, моцна ўздзейнічаюць на клімат у розных частках зямнога шара і інш.

 Літаратура 


 Спасылкі 


Катэгорыя:Акіяналогія