Сяргеевічы (Пухавіцкі раён)

Сярге́евічы (, ) — аграгарадок у Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навапольскага сельсавета. Месціцца за 43 км на захад ад Мар’інай Горкі, 58 кіламетраў ад Мінска, 18 кіламетраў ад чыгуначнай станцыі Рудзенск. На паўднёвым беразе Сяргееўскага возера (альт. Муха), на аўтадарозе  Смалявічы — Шацк.

 Назва 
Назва ўтвораная ад імя ці прозвішча з асновай Сяргей.

 Гісторыя 
Вёска адносіцца да ліку старажытных паселішчаў.

 Вялікае Княства Літоўскае 
міні|злева|Януш Збаражскі, першы вядомы ўладальнік Сяргеевічаў. Фрагмент карціны Яна Матэйкі «» (1872)
У пісьмовых крыніцах вядомая з XVI стагоддзя, калі была ўласнасцю Збаражскіх, да якіх, як мяркуецца, перайшла ў спадчыну ад князёў Заслаўскіх. Уваходзіла ў склад Менскага павета Вялікага Княства ЛітоўскагаПамяць: Гіст.-дакум. хроніка Пухавіцкага раёна / Укл. А. А. Прановіч. — Мн., 2003.— 749 с.: іл. С. 723. У 1596 годзе Сяргеевічы былі ўласнасцю Януша Мікалаевіча Збаражскага, ваяводы брацлаўскага, які памёр у 1608 годзе.

Дакладна невядома, якім чынам у пачатку XVII стагоддзя Сяргеевічы сталі ўласнасцю Радзівілаў, Януша Радзівіла і ягонай жонкі Соф’і з Алелькавічаў. Дакументам ад 14 сакавіка 1606 года, засведчаным у трыбунале віленскім, Януш і Сафія Радзівілы аддаюць у заклад Сяргеевічы разам з Кавалевічамі і з даменам Хатляны, Свянтохне Акунёўне Бальцаровай Раецкай, войскай троцкай, у суме 4000 кап грывень літоўскіх, заклад з часам быў выплачаны. У радзівілаўскім інвентары землі згадваюцца як «бакштанскія» (г. зв. «Бакштанскае графства»). Пазней спадчыннікамі сталі Якуб і Ганна Прошыцы, якія ў 1617 годзе прадалі Сяргеевічы і суседнія вёскі Янушу Быхаўцу. Януш Быхавец быў забіты ў маёнтку Таўкачэвічы ў часе наезду суседам Андрэем Вінкам з Шацка ў 1620 годзе, фальварак быў разбураны. Нашчадкі аддалі маёнтак у заклад, уладальнікі пастаянна мяняліся.

У канцы XVII стагоддзя ўласнасць Заранкаў-Гарбоўскіх герба «Корчак», цэнтрам уладанняў былі Дудзічы. Казімір Заранак, сын Браніслава, падчашы ваўкавыскі, з жонкай Лахоўскай меў дзвюх дачок: Елізабету і Аляксандру, для якіх у 1748 годзе набыў дадатковыя землі вакол уладанняў. Падзяліў іх на 2 часткі: дамен Хатляны ўзяла Елізабета, у шлюбе Завіша; Аляксандра, якая не была ў шлюбе, атрымала Дудзічы з прылеглымі вёскамі, у тым ліку Сяргеевічы. Каля 1760 года Казімір Заранак памёр, Дудзічамі і ваколіцамі валодала асабіста Аляксандра. 27 верасня 1767 года Аляксандра пабралася шлюбам з Юзафам Прозарам старостам жмудскім, пазней ваяводам віцебскім. Яны мелі дзвюх дачок: Барбару і Ружу. Аляксандра Прозарава памерла ў Дудзічах у 1768 годзе, дочкамі да паўналецця апекаваўся Юзаф Прозар, пазней перадаўшы апеку ксяндзу Букатаму, канцыляру віленскай кафедры. У 1785 годзе Барбара і Ружа выйшлі замуж, а пазней падзялілі маёмасць. Сяргеевічы з навакольнымі вёскамі атрымала Барбара, якая пабралася шлюбам з , падкаморыем надворным і шамбелянам, пазнейшым паслом Рэчы Паспалітай ў Вялікабрытаніі. Праз тое, што Францішак Букаты быў паслом у Лондане, ён не мог даглядаць свае ўладанні на Літве, таму даверыў гэта прэлату Антонію Букатаму. У 1790 годзе сяргеевіцкую пушчу набыў купец Затман.

 Пад уладай Расійскай імперыі 

Пасля Другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года ў складзе Расійскай імперыі, у складзе Ігуменскага павета Мінскай губерні.

Францішак Букаты памёр у 1797 годзе, а Барбара Букатова з Прозараў другі раз пабралася шлюбам з Ксаверыем Ліпскім герба «Грабе», кашталянам лянчыцкім. У 1800 годзе вёска Сяргеевічы, 2 млыны, Георгіеўская царква. Ксаверый Ліпскі ў часе кампаніі 1812 года на кароткі час стаў мэрам Мінска за ўладай Напалеона, пасля паражэння французскай арміі пад Барысавам Ліпскі злажыў урад і атрымаў амністыю.

У 1828 годзе Сяргеевічы адабраныя на карысць крэдытораў, а ў 1833 годзе іх набыў за 14000 рублёў Тадэвуш Завіша. У 1844 годзе тут пабудавана з дрэва на сродкі прыхаджан і Завішаў новая прыхадская праваслаўная Георгіеўская царква. Ян Завіша, сын Тадэвуша ў 1859 годзе саступіў Сяргеевічы Касперу, аднаму з сыноў Ліпскага, за тыя ж 14000 рублёў, якія патраціў Тадэвуш Завіша. Пасля смерці Каспера ў 1862 годзе Сяргеевічы перайшлі Ельскім, кроўным памерлага. Ельскія ў 1865 годзе перадалі іх ксяндзу Аўгусціну Ліпскаму, які ў 1868 годзе прадаў Сяргеевічы Пятру Папову.

Пасля 1861 года сяло Цітвянскай воласці Ігуменскага павета. У 1884 годзе адкрытая царкоўна-прыходская школа. У 1886 годзе распаўсюджаныя промыслы: прадзільны, ткацкі, шавецкі, кравецкі, выраб вапны. У 1897 годзе сяло, царкоўна-прыходская школа, хлебазапасны магазін, карчма, царква. У 1889 годзе маёнткам Сяргеевічы валодаў дваранін лютэранскага веравызнання Іван Андрэевіч Бунге (135 дзесяцін зямлі).

 Найноўшы час 

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. Яшчэ ў 1918 годзе была адкрытая школа, у 1922 годзе у школе 1-й ступені было 70 вучняў. З 20 жніўня 1921 года вёска, а з 20 жніўня 1924 года цэнтр Сяргеевіцкага сельсавета, Шацкага раёна Менскай акругі. З 26 ліпеня 1930 года ў Пухавіцкім раёне, з 12 лютага 1935 года ў Рудзенскім раёне, з 20 лютага 1938 года ў Менскай вобласці.міні|справа|Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан
У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 да 4 ліпеня 1944 года акупаваная войскамі нацысцкай Германіі. У раёне вёскі дзейнічала антыфашысцкае падполле, савецкая партызанская брыгада «Беларусь». У 1944 годзе немцы спалілі вёску, забілі 42 жыхароў. Пасля вайны вёска адноўленая.

З 20 студзеня 1960 года ў Пухавіцкім раёне. Да 29 чэрвеня 2006 года Сяргеевічы былі цэнтрам Сяргеевіцкага сельсаветаРешение Минского областного Совета депутатов от 29 июня 2006 г. № 222 «Об упразднении Горелецкого, Краснооктябрьского, Селецкого, Сергеевичского сельсоветов и изменении границ Новоселковского, Пуховичского, Ветеревичского сельсоветов и Правдинского поссовета Пуховичского района». З 2006 года па 28 мая 2013 года ў складзе Праўдзінскага пассавета«Об изменении административно-территориального устройства районов Минской области». Решение Минского областного Совета депутатов от 28 мая 2013 г. № 234 .

 Насельніцтва 
 1800 — 22 двары, 171 жыхар
 1886 — 28 двароў, 262 жыхары
 1897:
 сяло — 78 двароў, 440 жыхароў
 маёнтак — 12 жыхароў
 1908:
 сяло — 97 двароў, 571 жыхар
 маёнтак — 4 жыхары
 1917:
 сяло — 115 двароў, 667 жыхароў
 маёнтак — 45 жыхароў
 1940—140 двароў, 560 жыхароў
 1999—506 жыхароў
 2002—197 двароў, 482 жыхары
 2010—417 жыхароў
 2012—163 гаспадаркі, 422 жыхары
 2019—394 жыхары

 Інфраструктура 
 Лясніцтва
 Шацкая паляўнічая гаспадарка
 База адпачынку «Фаварыт-гранд»
 Сярэдняя школа
 Дом культуры
 Бібліятэка
 Аддзяленне сувязі
 Фельчарска-акушэрскі пункт

 Спіс вуліц 
міні|справа|Жылы дом
 Азёрная вуліца
 Азёрны завулак
 Новая вуліца
 Партызанская вуліца
 Савецкая вуліца
 Савецкі завулак
 Садовая вуліца
 Садовы завулак
 Саўгасная вуліца
 Усходняя вуліца
 Усходні завулак

 Славутасці 
міні|справа|Свята-Раства-Багародзіцкая царква
 Свята-Раства-Багародзіцкая царква (1990-я)
 Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан

 Страчаная спадчына 
 Царква Святога Георгія (1841)

 Вядомыя асобы 
 Іван Юркевіч (1902—1991) — беларускі вучоны-геабатанік.
 Мікалай Юркевіч (1928—2017) — беларускі юрыст, сацыёлаг.
 Васіль Сюльжын (нар. 1946) — беларускі спартсмен (вольная барацьба), трэнер, заслужаны майстар спорту СССР.
 Лідзія Навічыхіна (нар. Юркевіч; 1934—2020) — беларускі травазнавец-лекар, спецыялістка па тэхнічным чарчэнні. Аўтар кніг пра лекавыя расліны, па фітатэрапіі і раслінаводстве, а таксама даведачных і вучэбных дапаможнікаў па чарчэнні. Кандыдат тэхнічных навук.

 Крыніцы 

 Літаратура 



 Вялікае княства Літоўскае: энцыклапедыя. Т. 3. Дадатак. А-Я /рэдкал.:Т. У. Бялова (гал.рэд). — Мінск: Беларус. Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2010. — С.91.


 Спасылкі 

 Сяргеевічы // на сайце radzima.org

Катэгорыя:Навапольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна