Дзераза

Дзераза́, Лікаподый (Lycopodium) — род споравых раслін сямейства дзеразовых.

 Апісанне 

Шматгадовыя вечназялёныя расліны з доўгімі вілавата-галінастымі (дыхатамічнымі) паўзучымі сцёбламі даўжынёй да 2 м. Ад сцёблаў адыходзяць вертыкальныя цыліндрычныя густааблісцелыя парасткі вышынёй да 30 см. Анізатомна галінаваныя парасткі доўгія, паўзучыя па паверхні глебы, ад укараняльх плагіятропных парасткаў адыходзяць надземныя артатропныя галіны, што маюць абмежаваны рост. Лісце дробнае, сядзячае, суцэльнае, лінейнае або вузкаланцэтнае, доўгазавостранае, на канцы з бясколерным валаском, размешчана спіралямі па 6–10 у радах. Спараносныя каласкі (стробілы) адзіночныя або іх па некалькі (2–5) на канцах галінак, сядзячыя ці на доўгіх ножках, выразна адмежаваны ад аблісценай часткі галіны. Спарафілы яйцападобныя, з шырокай асновай, акаймаваныя, завостраныя, рэзка адрозніваюцца ад вегетатыўнага лісця. Споры ячэістыя, тэтраэдрычныя. 

Споры прарастаюць у цемры пасля перыяду спакою. Гаметафіты падземныя, мікагетэратрофныя, развіваюцца да 15 гадоў, рэдзькападобныя з верхняй гаметангіяльнай зонай.

 Пашырэнне 
Вядома каля 15 відаў, распаўсюджаных пераважна ў Паўночным паўшар’і: у паўночных і ўмерана цёплых рэгіёнах, у гарах тропікаў. На Беларусі 2 віды:  і ; растуць у яловых, хваёвых, радзей у мяшаных і лісцевых лясах. Ва ўмовах Беларусі дзераза спараносіць у чэрвені—жніўні.

 Таксанамія 

 Віды 
Род уключае 70 відаўThe Plant List: Lycopodium.



 , від умеранай зоны





 , від умеранай зоны
































 , від умеранай зоны






 Змены сінанімікі 

Некаторыя віды, якія раней адносілі да роду Дзераза, але цяпер змяшчаюць у іншыя роды, у тым ліку, у роды , , 
  = 
  = 
  = 
  = 
  = 

 Выкарыстанне 

Лекавыя, інсектыцыдная, фарбавальныя (даюць жоўтую фарбу) і дэкаратыўныя расліны. Некаторыя віды ядавітыя.

Споры і трава выкарыстоўваюцца як спазмалітычны, дыўрэтычны, жаўцягонны сродак пры захворваннях печані і інш. Сухія споры маюць да 50 % тлустага алею, выкарыстоўваюцца ў медыцыне ў якасці дзіцячай прысыпкі, пры пролежнях, для абсыпання пілюль. Раней яны мелі вялікае значэнне ў металургіі, дзе іх выкарыстоўвалі для абсыпання формаў пры выплаўцы чыгуну, асабліва пры фасонным ліцці. 

 Крыніцы 

 Літаратура 


 Спасылкі