Строй

Строй — назва традыцыйнага комплексу беларускага народнага адзення на тэрыторыі Беларусі і прылеглых краін: Польшчы, Украіны і Расіі. Строі былі сфарміраваныя і існавалі ў канцы XIX — сярэдзіне XX стагоддзяў.

Беларускі нацыянальны касцюм пачаў сваё фармаванне ў часы Сярэднявечча, да XIV-XVI стагоддзяў займеў свае адрозныя рысы, а да XIX стагоддзя цалкам сфармаваўсяНародны традыцыйны касцюм Беларускія народныя строі .

На тэрыторыі Беларусі вылучаюць зоны лакальных асаблівасцей традыцыйнага адзення ў тэхніцы выканання, у спосабе нашэння дэталяў вопраткі, у характары арнаменту і да т. п. Такія мясцовыя адмены касцюму і вызначаюцца тэрмінам «строй»Беларускае традыцыйнае адзенне  . Пры вылучэнні асобнага строю ўлічваюць супольнасць паўсядзённае і святочнае вопраткі, верхняй адзежы, абутку, галаўных убораў і ўпрыгажэнняў. Унутры строю адрозніваюць мужчынскі і жаночы касцюмы.

Даследчыкі вылучаюць больш за 30 строяў. Асноўныя з іхЭтнаграфія Беларусі: Энцыкл. (Беларус. Сав. Энцыкл.; Э91 Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1989. — 575 с.:іл. ISBN 5-85700-014-9:
 Мсціслаўска-Клімавіцкі строй
 Брагінскі строй — тэрыторыя Усходняга Палесся, пераважна паўднёва-ўсходнія раёны Гомельскай вобласці;
 Буда-Кашалёўскі строй — Падняпроўе, пераважна Буда-Кашалёўскі, Гомельскі, Рэчыцкі раёны
 Быхаўскі строй
 Ваўкавыска-Камянецкі стройБелавежская пушча як гістарычна-культурны рэгіён Беларусі  — Панямонне: Ваўкавыскі, Пружанскі і Камянецкі раёны;
 Вілейскі строй — Цэнтральная Беларусь: паўночны захад Мінскай і паўночны ўсход Гродзенскай абласцей;
 Давыд-Гарадоцка-Тураўскі строй — усход Заходняга Палесся: Тураў, Давыд-Гарадок і Столін;
 Дамачаўскі строй // Tradycyja / Belarusian Traditional Culture 12 декабря 2020. — Заходняе Палессе: Дамачава, паўднёвы захад Брэсцкага і Маларыцкага раёнаў (уздоўж ракі Буг), на тэрыторыі Польшчы (ваколіца г. Владава) і ў паўднёва-заходніх раёнах Валынскай вобласці;
 Дзісенскі строй — Падзвінне:Пастаўскі,Шаркаўшчынскі,Мёрскі ,Глыбоцкі раёны Віцебскай вобласці
 Дубровенскі стройВыява — Падняпроўе (паўднёвы сход Віцебскай вобласці, часткова Смаленшчына);
 Калінкавіцкі строй — Усходняе Палессе: Калінкавіцкі, Светлагорскі, Жлобінскі раёны;
 Капыльска-Клецкі строй — Цэнтральная Беларусь: Капыльскі, Клецкі, Уздзенскі, Нясвіжскі;
 Кобрынскі строй — Жабінкаўскі і Кобрынскі раёны;
 Краснапольскі строй — Падняпроўе: Краснапольскі, Касцюковіцкі, Клімавіцкі, Хоцімскі, Чачэрскі, Чэрыкаўскі раёны;
 Лепельскі строй — Падзвінне: Лепельскі, Ушацкі, Чашніцкі раёны;
 Лунінецкі стройЛялька-грэлка на імбрык у намітцы лунінецкага строю  Фрагмент фартуха (Лунінецкі раён, ХІХ ст.) 
 Ляхавіцкі строй — Цэнтральная Беларусь: Ляхавіцкі, Нясвіжскі, Клецкі раёны;
 Магілёўскі строй — Падняпроўе: Магілёўскі, Быхаўскі, Шклоўскі, Слаўгарадскі, Рагачоўскі раёны;
 Маларыцкі строй — Заходняе Палессе: Маларыцкі і поўдзень Кобрынскага раёна;
 Мастоўскі строй — Панямонне: Мастоўскі, Шчучынскі, Зэльвенскі раёны;
 Мотальскі стройМотальскі строй. Выява  — Заходняе Палессе: невялікая тэрыторыя Іванаўскага раёна (в. Моталь, в. Цішкавічы, в. Асаўніца);
 Навагрудскі строй — Панямонне: Наваградскі, Карэліцкі, Слонімскі, Лідскі раёны;
 Неглюбскі строй — Падняпроўе: Веткаўскі, поўдзень Краснагорскага і паўднёвы захад Новазыбкаўскага раёнаў Бранскай вобласці Расіі;
 Пінска-Івацэвіцкі стройПінска-Івацэвіцкі строй. Выява  — Заходняе Палессе: Бярозаўскі, Ганцавіцкі, Драгічынскі, Івацэвіцкі і Пінскі раёны;
 Пухавіцкі строй — Цэнтральная Беларусь між Слуцкам і Асіповічамі па берагох ракі Пціч;
 Расонскі строй
 Слуцкі строй — Цэнтральная Беларусь: г. Слуцк і вакольныя вёскі.
 Смаленскі стройСмаленскі народны касцюм Жаночы сялянскі касцюм Смаленскай губерні кан. XIX — пач. XX ст.  
 Турава-Мазырскі строй

 Гл. таксама 
 Беларускія нацыянальныя галаўныя ўборы
 Брыль (капялюш)

 Крыніцы 

 Літаратура 
 Беларускі народны касцюм / Л. І. Маленка; [маст. Э. Э. Жакевіч]. — Мінск : Ураджай, 2001.
 Бялявіна, В. М. Жаночы касцюм на Беларусі / В. М. Бялявіна, Л. В. Ракава. — Мінск : Беларусь, 2007. — 350 с.
 Бялявіна, В. М. Мужчынскі касцюм на Беларусі / В. М. Бялявіна, Л. В. Ракава. — Мінск : Беларусь, 2007. — 303 с.
 Кацар, М. С. Беларускі арнамент: Ткацтва. Вышыўка. — Мінск, 1996.
 Маленко, Л. И. Белорусский костюм XIX—XX вв. / Л. И. Маленко. — Минск : Белорусская наука, 2005.
 Маслова, Г. С. Народная одежда русских, украинцев, белорусов в XIX — нач. XX вв. / Г. С. Маслова // Восточно-славянский этнографический сборник. — М., 1956.
 Багачова В. Ю. Магілёўскі строй. Асаблівасці вясельнага адзення ХІХ — 1-й паловы ХХ ст. // Пытанні мастацтвазнаўства, этналогіі і фалькларыстыкі. Вып. 18 / Цэнтр даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі; навук. рэд. А. І. Лакотка. — Мінск : Права і эканоміка, 2015. — 376 с. ISSN 2221-9919




 Спасылкі 
 Беларускія народныя строі 
 Мапка беларускіх строяў 
 Строі Магілёўскай вобласці 
 Беларускае традыцыйнае адзенне 
 Строі, ці Cвяточнае традыцыйнае адзенне беларусаў

Катэгорыя:Беларускі касцюм