Варонічы (Полацкі раён)

Варо́нічы (, ) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, на рацэ Ушача. Адміністрацыйны цэнтр Вароніцкага сельсавета. Насельніцтва 543 чал. (1992). Знаходзіцца за 22 км на паўднёвы захад ад Полацка, за 6 км ад чыгуначнай станцыі Ветрына, каля возера Варонічы (Варонеч).

Варонеч — даўняе мястэчка гістарычнай Полаччыны.

 Гісторыя 
Першы пісьмовы ўспамін пра Варонеч (сяло «Вороноч») датуецца 1552 годам, тым часам там было 48 дымоў сялян-дольнікаў, 2 путных баярыны і 4 агароднікі. Большая частка сяла была ва ўладанні царквы, рэшта належала полацкім мяшчанам, якія са свайго маёнтка выстаўлялі ў войска Вялікага Княства Літоўскага аднаго ўзброенага конніка.

У Інфлянцкую вайну 1558—1583 гадоў, пасля ўзяцця Полацка ў 1563 годзе маскоўскімі войскамі, Варонеч стаў адным з фарпостаў абароны ВКЛ. Паселішча стала дзяржаўных уладаннем, у 1566 годзе полацкі гараднічы Францішак Жук пачаў будаўніцтва Варонецкага замка. Па выгнанні маскоўцаў з Полацкага ваяводства ў 1579 годзе, Варонеч вярнулі царкве. Пабудова замка, павелічэнне колькасці жыхароў спрыяла наданню сялу правоў мястэчка. Станам на 1601 года ў ім было 37 дымоў, царква Раства Багародзіцы, каля ракі Ушача, на гары стаяў замак.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Варонец апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, дзе стаў цэнтрам воласці Лепельскага павета Віцебскай губерні. У XIX ст. у мястэчку існавалі пачатковая школа, бальніца, царква, касцёл. У пачатку XX ст. — 57 двароў.

1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з'езда КП(б) Беларусі Варонічы ўвайшлі ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала мястэчка разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 г. Варонічы вярнулі БССР, дзе яны сталі цэнтрам сельсавета. Статус паселішча панізілі да вёскі. Станам на 1941 г. тут было 170 двароў, на 1970 — 163, на 1992 — 243.

 Насельніцтва 
 XIX стагоддзе: 1838 — 98 чал. (47 муж. і 51 жан.), з іх мяшчан-іўдзеяў 15 муж. і 11 жан., сялян памешчыцкіх 30 муж. і 40 жан., аднадворцаў 2 муж. С. 415.; 1838 — 134 чал.Woroniecz //  S. 953.
 XX стагоддзе: 1901 — 300 чал.; 1970 — 511 чал.; 1992 — 543 чал.М. Спірыдонаў, М. Фамін. Варонічы //  С. 223.

 Інфраструктура 
У Варонічах працуюць сярэдняя школа, бальніца, клуб, бібліятэка, пошта.

 Славутасці 
 Замчышча

 Страчаная спадчына 
 Капліца (1880; каталіцкая)
 Касцёл (XVIII ст.)
 Сінагога
 Сядзіба Лісоўскіх (XVIII ст.)
 Царква Нараджэння Божай Маці (XVI ст.)
 Царква Святога Георгія (1863)
 Вітаўтавы Талеркі — камень з шасцю адшліфаванымі паглыбленнямі, ляжаў каля вёскі яшчэ ў канцы XIX ст.Заикоўскі Эдвард. Беларусы ведалі сваіх — герояў // Спадчына № 2-1995. С. 193—200..
 Вітаўтавы Відэльцы — камень з двума паглыбленнямі, якія формай нагадвалі відэльцы, ляжаў на беразе Ушачы. Паводле падання, на камянях абедаў князь Вітаўт.

 Памятныя месцы 

 Могілкі яўрэйскія
 Брацкая магіла (1941—1944) — 

 Літаратура 


 Woroniecz //  S. 953.

 Спасылкі 



Катэгорыя:Вароніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Полацкага раёна

Катэгорыя:Мястэчкі Полацкага ваяводства