Павел Іосіфавіч Каруза

Павел Іосіфавіч Каруза (, в. Ваўкалатка, Дзісенскі павет, Віленская губерня — , Вільня) — беларускі фалькларыст, этнамузыколаг, кампазітар, грамадска-палітычны дзеяч.

 Біяграфія 
Паводле некаторых звестак род Карузаў перасяліўся ў Беларусь з Італіі.

У 1924 годзе Павел скончыў школу ў Браславе, у 1928 Віленскую кансерваторыю па класе тэорыі і кампазіцыі. У 1924—1926 гадах вольны слухач Віленскага ўніверсітэта.

З 1925 года ўдзельнік грамадска-палітычнага і культурнага жыцця ў Заходняй Беларусі. У 1927 старшыня ЦК Беларускай хрысціянска-дэмакратычнае партыі (БХД) і галоўны рэдактар перыядычнага органа БХД газеты «Biełaruskaja krynica». Як рэдактар газеты неаднаразова прыцягваўся польскай адміністрацыяй да судовай адказнасці. Пад уплывам фалькларыста і кампазітара Антона Грыневіча пачаў збіраць беларускі мелас, апрацоўкі якога плённа выкарыстоўваў у выканаўчай практыцы як харавод хору Беларускага інстытута гаспадаркі і культуры. У 1928 годзе ад БХД і Беларускага сялянскага саюза абраны выбаршчыкамі Свянцянскага павета ў сойм Польшчы. Пасля разгону сойма Юзафам Пілсудскім летам 1930 — беспрацоўны. У 1934 годзе праз абяцанні надрукаваць яго аўтарскія творы і фальклорныя зборы падманным шляхам вывезены праз Гдыню ў Менск. Арыштаваны і сасланы на Салаўкі.

Вярнуўся ў Беларусь у 1947 годзе пасля 13-гадовага зняволення. У 1947—1948 гадах працаваў у Доме творчасці ў МаладзечнеПаўліна Мядзёлка. Ліст да Міколы Ермаловіча і Генадзя Каханоўскага //«Рэгіянальная газета», 10 сакавіка 2000 г., № 10 (255). У 1949 годзе паўторна арыштаваны і высланы ў Нарыльск. Вызвалены ў 1955 годзе, рэабілітаваны ў 1957 годзе. Вярнуўся ў Вільню. Памёр 20 лютага 1988 года. Пахаваны на Еўфрасіннеўскіх могілках.

 Дзейнасць 
Працаваў як хормайстар і кампазітар у Дзяржаўным ансамблі польскае песні і танцу Літоўскае ССР. Супрацоўнічаў з фалькларыстамі ІМЭФ АН БССР, друкаваўся ў часопісе «Мастацтва Беларусі», газеце «ЛіМ».

Падрыхтаваў да выдання музычныя запісы беларускага фальклору Антона Грыневіча. Напісаў «Камеpную сімфонію», пабудаваную на беларускім меласе, песні на тэксты Янкі Купалы, Якуба Коласа, Ніла Гілевіча, Ларысы Геніюш, Максіма Багдановіча і іншых беларускіх паэтаў.

 Крыніцы 

 Літаратура 
 Луцкевіч, Лявон.  Павел Каруза // Беларус Віленшчыны. № 16. (У змесце газеты «Эхо Литвы», 1994, 18 лютага, № 33. С. 4.)
 Барыс, С. На вёску — па песні : [успаміны аб удзеле ў навуковых экспедыцыях па збіранні беларускага фальклору ў пачатку 1970-х гг. і выданні кнігі «Вясельныя песні» (2022) у суаўтарстве з Паўлам Карузам] // Краязнаўчая газета. — 2023. — Сак. (№ 10). — С. 10.

 Спасылкі 
 Каруза Павел у даведніку Маракова
 Павел Іосіфавіч Каруза
 Архіў Паўла Карузы ў Віленскім Беларускім Музеі імя Івана Луцкевіча

Катэгорыя:Кампазітары Беларусі
Катэгорыя:Фалькларысты Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускай хрысціянскай дэмакратыі, Заходняя Беларусь
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай