Чарнаўцы

Чарнаўцы () — горад на поўдні заходняй часткі Украіны, на рацэ Прут. Адміністрацыйны цэнтр Чарнавіцкай вобласці. Плошча 153 км². Насельніцтва каля 260 000 чал. (2024). Знаходзяцца за 408 км на паўднёвы захад ад Кіева, за 40 км ад украінска-румынскай граніцы. Вузел чыгуначных і аўтамабільных шляхоў.

Чарнаўцы — палітычны, культурны і рэлігійны цэнтр Букавіны.

 Этымалогія назвы 
Назва горада пайшла ад фартыфікацыі, якая ў «Спісе гарадоў рускіх далёкіх і блізкіх» згадваецца як Чэрн на Пруце.

 Гісторыя 
 XII: узнікненне Чарнаўцоў згодна з археалагічнымі звесткамі.
 XIV: у складзе Малдовы, памежнае паселішча.
 1408: першы ўспамін пра Чарнаўцы ў грамаце малдаўскага гаспадара Аляксандра Добрага ў сувязі з мытнай дамовай, якую ён склаў з Львоўскімі купцамі.
 1488: цэнтр павету, атрымалі Магдэбургскае права.
 XV—XVIII стст.: горада неаднаразова цярпела ад ваенных канфліктаў, у выніку чаго прыйшло ў заняпад.
 1538: апынуліся пад уладай Турцыі.
 1775: перайшлі да Аўстрыі, цэнтр ваеннай адміністрацыі Букавіны.
 1786: цэнтр вобласці ў складзе Галічыны.
 1849: цэнтр аўтаномнага края Букавіна.
 1866: адкрыццё чыгункі Чарнаўцы — Львоў.
 1875: заснаванне Чарнавіцкага ўніверсітэта.
 1873: рэзідэнцыя Букавінскіх мітрапалітаў.
 3 лістапада 1918: згодна з рашэннем народнага веча Чарнаўцы далучыліся да Украіны.
 11 лістапада 1918: горада заняла румынскае войска, з 28 лістапада — у складзе Румыніі.
 1940: СССР анексаваў Чарнаўцы разам з паўночнай Букавінаю, у складзе УССР.
 6 ліпеня 1941 1941 — 29 сакавіка 1944: знаходзіліся пад нямецка-румынскай акупацыяй.

 Насельніцтва 
 1890 год — 54,2 чал., з іх немцаў і яўрэяў — 27 192 чал. (51,3 %), украінцаў — 10 384 чал. (19,6 %), румынаў — 7624 чал. (14,4 %), палякаў, мадз’яраў і інш. — 7808 чал. (14,7 %).Грігорий Купчанко. Буковина и еи русски жители. — Видень, 1895. — С. 15.
 1939 год — 106 тыс. чал.
 1959 год — 152 тыс. чал.
 1970 год — 187 тыс. чал.
 1977 год — 214 тыс. чал.Черновцы // 
 1991 год — 259 тыс. чал.Чернавцы // 
 2001 год — 240,6 тыс. чал., з іх украінцаў — 79,9 %, рускіх — 11,3 %, беларусаў — 0,4 %, палякаў — 0,6 %, малдаванаў — 1,6 %, румынаў — 4,5 %.Дністрянський М. С. Етнополітична географія України. — Львів: Літопис, 2006. С. 477.
 2009 год -- 251 500 чал.

 Эканоміка 
Прадпрыемствы лёгкай, машынабудаўнічай і металаапрацоўчай, харчовай, хімічнай і дрэваапрацоўчай прамысловасці.

 Асвета 
 Чарнавіцкі нацыянальны ўніверсітэт імя Юрыя Фядзьковіча
 Букавінскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт
 Букавінскі ўніверсітэт

 Славутасці 

 Гістарычная забудова горада XIX—XX стст.;
 Касцёл езуітаў (1893—1894);
 Корпус Чарнавіцкага ўніверсітэта (1874—1875);
 Гарадскі тэатр (1904—1905);
 Ратуша (1843—1847);
 Рэзідэнцыя Букавінскіх мітрапалітаў (з 1956 года — адзін з будынкаў Чарнавіцкага ўніверсітэта);
 Сабор кафедральны (1844—1864);
 Царква армянска-грэгарыянская (1869—1875, цяпер — арганная зала);
 Царква грэка-каталіцкая (1825—1830);
 Царква Св. Міколы (1607);
 Царква Св. Параскевы Пятніцы (1862);
 Царква Св. Тройцы (1774);
 Царква Св. Юрыя (Георгія, 1767);
 Царква Успення Прасв. Багародзіцы (1783);
 Чыгуначны вакзал (1898—1903);

 Галерэя 

 Гарады-пабрацімы 
  Сучава, Румынія
  Саскатун, Канада
  Солт-Лэйк-Сіці, ЗША
  Клагенфурт, Аўстрыя
  Конін, Польшча
  Падольск, Расія
  Разань, Расія
  Нацэрат-Ільіт, Ізраіль
  Наўёйі Акмяне, Літва

 Выдомыя асобы 
 Арсеній Яцанюк (нар. 1974) — украінскі дзяржаўны дзеяч, эканаміст, юрыст.
 Уладзімір Мікалаевіч Мельнікаў (нар. 1951) — украінскі паэт, празаік, кампазітар.
 Раман Уладзіслававіч Ананьеў (нар. 1964) — беларускі дзяржаўны дзеяч

 Крыніцы 

 Літаратура 



 Спасылкі 

 Чарнавіцкая гарадская рада
 Старыя фота Чарнаўцоў — 3000 упарадкаваных фатаграфій


Катэгорыя:Гарады Чарнавіцкай вобласці