Рубель (Столінскі раён)

Рубе́ль. Сустракаецца таксама варыянт Рубэ́ль (, ) — аграгарадок у Столінскім раёне Брэсцкай вобласці, на рацэ Чаква (старыца Рубельская Рака). Уваходзіць у склад Рубельскага сельсавета. Размешчана за 10 км на паўднёвы захад ад Альпеня, за 6 км на ўсход ад Беражнога, за 3 км на поўнач ад Хотамля, за 18 км паўночны ўсход ад Століна, за 263 км — ад Брэста, за 26 км — ад чыгуначнай станцыі Гарынь.

Цэнтр сельскагаспадарчага вытворчага кааператыва «Рубельскі» (былога калгасу). Другая паводле велічыні вёска ў Брэсцкай вобласці (пасля Альшан).

 Гісторыя 
Вядома з 1458 года пад назвай Любра (Любер), у канцы XVIII ст. згадваецца ўжо як Рубля, Рубель. У XVI—XVIII стст. у складзе Пінскага павета Берасцейскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, уладаннем Зышчынічаў, Пашкевічаў, Рэзановічаў.

Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай (1793) года ў Расійскай імперыі, у складзе Хорскай воласці Мазырскага павета Мінскай губерні.

З 1921 года ў складзе Польшчы.

З 1939 года ў складзе Беларускай ССР, з 15 студзеня 1940 года ў Давыд-Гарадоцкім раёне Пінскай вобласці створаны Рубельскі сельсавет.

Падчас Другой сусветнай вайны, у 1944 годзе, падчас адступлення нямецка-фашысцкія захопнікі спалілі вёску — 730 хат, загубілі 122 жыхароў, ацалела толькі царква. Рубель увекавечаны ў мемарыяльным комплексе «Хатынь» як адна са спаленых вёсак.

З 1954 года ў Брэсцкай вобласці. З 1961 года ў Столінскім раёне.

 Насельніцтва 
Да 1973 года Рубель была найбуйнейшая вёска Беларусі. На пачатку XXI ст. — другая па велічыні вёска Столінскага раёна і Брэсцкай вобласці (пасля Альшан), да 2005 года — трэцяя ў Брэсцкай вобласці (пасля Альшан і Моталя).

 1886 год — 450 жыхароў, 46 гаспадарак
 1897 год — 450 жыхароў, 38 дамоў С. 591.
 1909 год — 3259 жыхароў, 448 двароў
 1921 год — болей за 2800 жыхароў, 457 гаспадарак
 1932 год — 4166 жыхароў
 1939 год — 3887 чалавек, 541 двор.
 1941 год — 3688 чалавек, 730 гаспадарак
 1959 год — 4668 жыхароў
 1970 год — 5565 жыхароў
 1999 год — 4186 жыхароў, 440 двароў
 2001 год — 4138 жыхароў, 1350 двароў
 2004 год — каля 4500 жыхароў, 1444 двары
 2005 год — 4034 чалавек, 1453 двары
 2007 год — 4300 чалавек, 1461 дворВось гэта Рубель! // Звязда
 2010 год — 4700 чалавекПра «маё» і «не маё» // Звязда

 Інфраструктура 
У вёсцы знаходзяцца льнокамбінат (не працуе), аддзяленне сувязі РУП «Белпошта», аддзяленне ААТ «Беларусбанк», аптэка, 7 прыватных крам (Вераніка, Людміла, Вольга, аўтазапчасткі), 4 дзяржаўных крамы, два ўнівермага (Сілуэт і Прамтавары), кафэ «Івушка», школьная сталовая, кнігарня (зачынена), дзве хлебныя крамы, бібліятэка, Дом культуры, камбінат бытавога абслугоўвання, сярэдняя школа, два яслі-сада, рынак, аўтазаправачная станцыя, два млыны.

У ліпені 2008 года ў вёсцы адкрылася новая амбулаторыя.

 Славутасці 
міні|злева|Крыж
 Помнік землякам, загінулым у Вялікую Айчынную вайну, пастаўлены ў 1965 годзе.
 Курганы, паселішчы і могільнік зарубінецкай культуры.
 Царква Святога Міхаіла Арханёла (Рубельская Міхайлаўская царква). Пабудавана ў 1796 годзе, адзін з яскравых узораў палескай школы драўлянага дойлідства ў стылі барока.
 Успенская царква. Пабудавана ў 1996 годзе.
 Малітоўны дом хрысціян веры евангельскай (хрысціян-баптыстаў).

 Мікратапанімія 
Традыцыйная вёска дзеліцца на 11 мікравёсак:
 Вакза́л — паўднёва-заходняя частка вёскі, на захад ад цэркваў
 Вялі́кі Лес — паўднёва-заходняя частка вёскі, за Вакзалам
 До́ўгае — усходняя частка вёскі, каля Салабаі
 Жыды́ — усходняя частка вёскі
 Запо́лле — паўночна-ўсходняя частка вёскі
 Зарэ́чча — заходняя частка вёскі, на левым беразе Чаквы
 Машлякі́ — паўднёвая частка вёскі
 Но́вы Пасёлак — на ўсход ад Туразы
 Салабаі́ — усходняя частка вёскі
 Сяло́ — цэнтральная частка вёскі
 Ту́раза — паўночна-ўсходняя частка вёскі

 Рубельская гаворка 
Прыклады мясцовай гаворкі:
 Бага́то — шмат
 Вон — ён
 Вона́ — яна
 Воны́ — яны
 Дзе́ўчына — дзяўчына
 Дзярэ́ўня — вёска
 Е́сцяка — ёсць
 Кого́ — кагосьці
 Колі́ — калі
 Кра́ма — ларок
 Ла́ўка — крама
 Ма́мо — мама
 Пое́хаў — паехаў
 Пошо́ў — пайшоў
 Та́то — тата
 У мане́ — у мяне
 Фа́йно — цудоўна
 Хоро́шы — прыгожы
 Цяпэр — сёння
 Шо-то — штосьці
 Шчо — што
 Якэ́ — які

 Вядомыя асобы 
 Віктар Аляксандравіч Вабішчэвіч (нар. 1989) — беларускі плывец.
 Пётр Андрэевіч Вабішчэвіч (нар. 1963) — беларускі палітык.
 Андрэй Аляксеевіч Каляда (нар. 1946) — беларускі спецыяліст у галіне інфарматыкі.
 Мікалай Іванавіч Пашкевіч (нар. 1958) — беларускі мовазнавец, пісьменнік.
 Віктар Юр’евіч Сотнікаў (нар. 2001) — беларускі футбаліст.

 Літаратура 


 Спасылкі 

 Рубель на Radzima.org
 Рубель
 Радыё Свабода, У «Доме літаратара» Андрэй Хадановіч, Віктар Вабішчэвіч, Міхал Анемпадыстаў
 Рэальны прагноз надвор’я ў вёсцы Рубель


Катэгорыя:Рубельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Столінскага раёна
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі